Το τρέχον τεύχος του Protokolle zur Bibel / The current issue of Protokolle zur Bibel

 Protokolle zur Bibel 34/2 (2025)

Το τρέχον τεύχος του περιοδικού είναι αφιερωμένο στο θέμα της ηγεσίας, όπως αυτή κατανοείται και περιγράφεται σε βιβλικά και πατερικά κείμενα. 

• Maria Brader, "Führung, Fest und Fasten. Biblische Strategien der Leitung 48–68," 48-68 (OA)
• Edith Petschnigg, "Das hörende Herz Salomos oder Führungskompetenz aus der geistigen Dimension des Menschseins. Ein exegetischer und existenzanalytischer Blick auf 1 Kön 3,1–15," 69-88 (OA)
• Karl MatthiasSchmidt, " Xanthippes Schwestern. Phil 4,2–3 und die Leitungsfunktionen in der Gemeinde von Philippi," 89-110 (OA)
• Halyna Schweizer, "Wunderweiber? Eine patriarchale Nachkorrektur der charismatischen Witwenrollen (1 Tim 5,3–16)," 111–124 (OA)

Στη συνέχεια δίνω σύντομα το περιεχόμενο των δύο άρθρων που αφορούν την Καινή Διαθήκη και μοιράζομαι μαζί σας κάποιες σκέψεις και ερωτήματα. (an english summary at the end of this post)

Karl Matthias Schmidt, " Xanthippes Schwestern. Phil 4,2–3 und die Leitungsfunktionen in der Gemeinde von Philippi"

Στο άρθρο του ο Schmidt προτείνει μία ριζική αναθεώρηση της ερμηνείας του Φιλ 4:2-3: η Ευοδία κι η Συντύχη δεν είναι δύο γυναίκες των Φιλίππων σε διένεξη αλλά οι επίσκοποι της εκκλησίας των Φιλίππων. Ο S. υποστηρίζει ότι η παραδοσιακή ερμηνεία του ρόλου των δύο αυτών γυναικών είναι αποτέλεσμα μίας ανδροκεντρικής προκατάληψης.

Επιχειρήματα

1. Το παράδειγμα της Ξανθίππης, της συζύγου του Σωκράτη. Σύμφωνα με το Φαίδων 116b, ο Σωκράτης την εμπιστεύεται με μια σειρά εντολών λίγο πριν από το θάνατό του, ωστόσο μετατράπηκε μέσα στην παράδοσης σε αρχέτυπο της φιλόνικης γυναίκας. Ακόμη κι οι προσπάθειες της αποκταστασής της αγνοήθηκαν. Κατά ανάλογο τρόπο οι δύο γυναίκες στην Φιλ αντιμετωπίστηκαν ως φιλόνικες και ήταν απαραίτητο ένας άνδρας να μεσολαβήσει για να μονοιάσουν. 

2. Από το κείμενο της Φιλ δεν προκύπτει καμιά διένεξη. 

• Η προτροπή του Παύλου "τὸ αὐτὸ φρονεῖν" είναι μια γενική προτροπή και δεν υπονοεί σύγκρουση. 

• Αν υπήρχε διένεξη, ο Παύλος θα το έλεγε ρητά, όπως κάνει αλλού (1Κορ 1:10-11). 

• Σε εκείνες τις περιπτώσεις που ο Παύλος χρησιμοποιεί τη φράση χωρίς να υπάρχει διένεξη, το κάνει προληπτικά (2Κορ 13:11· Ρωμ 15:5)

3. Υπάρχει μία ενδοκειμενική σύνδεση μεταξύ του Φιλ 1:1 και 4:2-3. Ο Παύλος στο προοίμιο αναφέρει 'επισκόπους και διακόνους' (1:1). Στο τέλος (4:2-3) αναφέρει με την ίδια σειρά: πρώτα τις δύο γυναίκες (→ επίσκοποι), μετά τον 'σύζυγο' και τον Κλήμη (→ διάκονοι). Κατά τον S., αυτή η αντιστοιχία δεν είναι τυχαία

• Σύμφωνα με τον S. ο «σύζυγος» είναι ο Επαφρόδιτος:

o Υπάρχουν λεκτικές συνδέσεις: συνεργός/συστρατιώτης (2:25) / συνεργῶν

o Δεν αναφέρεται με το όνομά του, γιατί είναι παρών κατά τη σύνταξη της επιστολής και θα την μεταφέρει ο ίδιος στους Φιλίππους - όταν τη διαβάσουν, θα είναι μπροστά τους, άρα τους είναι προφανές ποιος είναι ο "σύζυγος".

4. Η ίδια η δομή της επιστολής οδηγεί σε παραλληλισμό μεταξύ του Σωκράτη/Ξανθίππης και Παύλου/Ευοδίας και Συντύχης. Ο απόστολος ενδυναμώνει τα μέλη της εκκλησίας των Φίλιππων και τους επισκόπους τους στην προοπτική του πιθανού θανάτου του.

5. Ο Ιω. Χρυσόστομος σημειώνει τον ηγετικό ρόλο αυτών των γυναικών στην εκκλησία των Φιλίππων (Εἰς Φιλιπ. 13,3 = PG 62, 279–280: «Δοκοῦσι δέ μοι αὗται αἱ γυναῖκες τὸ κεφάλαιον εἶναι τῆς Ἐκκλησίας τῆς ἐκεῖ»). 

Κριτική αποτίμηση και ερωτήματα 

Το άρθρο του S. προσφέρει μία νέα ανάγνωση του Φιλ 4:2-3, καθώς αμφισβητεί την παγιωμένη ερμηνεία που βλέπει εδώ μία διένεξη μεταξύ δύο γυναικών και αναπαράγει το ανδροκεντρικό στερεότυπο της φιλόνικης γυναίκας. Η σύνδεση με την περίπτωση της Ξανθίππης είναι ευφυής και πρωτότυπη. Επιπλέον, το επιχείρημα του S. ότι το κείμενο δεν αφήνει να εννοηθεί κάποια διένεξη μεταξύ των γυναικών είναι ισχυρό και στηρίζεται σε μία σοβαρή εξηγητική ανάλυση. Ο Παύλος φαίνεται να αναγνωρίζει τον ηγετικό τους ρόλο μέσα στην κοινότητα κι η προτροπή του προς αυτές για ομόνοια εντάσσεται μέσα στο γενικότερο θέμα της επιστολής για την ενότητα. 

Η θέση του, ωστόσο, για την ταύτιση των δύο γυναικών με δύο επισκόπους της τοπικής εκκλησιαστικής κοινότητας (κατά το πρότυπο των duumviri των Φιλίππων) γεννά μια σειρά από ερωτήματα:

• Τι σημαίνει «ἐπίσκοπος» στις χριστιανικές κοινότητες του 50-60 μ.Χ.; Ο S. αφήνει να εννοηθεί ότι είναι κάτι παγιωμένο, όμως ο Παύλος στην 1Κορ δε συγκαταλέγει αυτό το αξίωμα μεταξύ των χαρισμάτων. Μήπως ο όρος δηλώνει μία λειτουργία μέσα στην κοινότητα κι όχι ένα θεσμικό ρόλο; 

• Πόσο βέβαιη είναι τελικά η ταύτιση του «σύζυγου» με τον Επαφρόδιτο; Γιατί ο Κλήμης κατανομάζεται κι ο Επαφρόδιτος όχι; Δε θα μπορούσε να είναι κάποιος άλλος συνεργάτης του Παύλου; 

• Αν τελικά η επιστολή δεν είναι μία αλλά ίσως τρεις (ή και περισσότερες) μπορεί να λειτουργήσει το επιχείρημα της σύνδεσης του 4:2-3 με το 1:1; 

• Μήπως είναι πιο κοντά στην ιστορική πραγματικότητα να υποθέσουμε ότι οι δύο γυναίκες είναι επικεφαλής δύο κατ' οίκον εκκλησιών στους Φιλίππους; Αυτό εξηγεί γιατί αναφέρονται μαζί (δύο οικίες = μία κοινότητα), γιατί ο Παύλος τις παρακαλεί για ομόνοια (συνεργασία μεταξύ οικιακών εκκλησιών), και γιατί είναι τόσο σημαντικές (χωρίς τη συνεργασία τους → διάσπαση). Από τις Πράξεις γνωρίζουμε τουλάχιστον δύο κατ' οίκον εκκλησίες στους Φιλίππους (Λυδία, δεσμοφύλακας). Αλλού γυναίκες έχουν ηγετικό ρόλο σε οικιακές εκκλησίες (Πρίσκιλλα, Νύμφα).

 

    Αυτά τα ερωτήματα δε μειώνουν βέβαια την αξία του άρθρου του Schmidt, το οποίο αποτελεί μία εξαιρετική συμβολή στην κατανόηση του ρόλου των γυναικών μέσα στις πρώτες εκκλησιαστικές κοινότητες. Από τη μία, επισημαίνει κι αναδεικνύει το ρόλο του ανδροκεντρισμού στην ερμηνεία χωρίων της ΚΔ, όπου γίνεται λόγος για τη γυναικεία συμμετοχή στη ζωή των κατ’ οίκον εκκλησιών και από την άλλη, αποκαθιστά μέσα από μία λεπτομερή κριτική ανάγνωση του κειμένου, τον ηγετικό τους ρόλο. Επομένως, η νέα αυτή ερμηνεία συμβάλλει στον προβληματισμό για τη θέση που θα πρέπει να έχουν οι γυναίκες μέσα στην εκκλησιαστική κοινότητα. Το ερώτημα είναι διπλό· τι ξεχάσαμε για αυτή τη γυναικεία παρουσία και γιατί; Μήπως τέτοια κείμενα οδηγούν σε μία κριτική αναθεώρηση και ανασκευή αυτού που βολικά ονομάζουμε παράδοση; 

    Ένα ακόμη ερώτημα που προκύπτει είναι αν πρέπει να σκεφτόμαστε γραμμική εξέλιξη (από χάρισμα σε θεσμό) ή πολλαπλές ταυτόχρονες παραδόσεις. Αν η Φιλ γράφτηκε στη δεκαετία του 50-60 μ.Χ., τότε ο ρόλος των Ευοδίας/Συντύχης δεν αντιπροσωπεύει 'την' πρώιμη εκκλησία αλλά μία παράδοση μέσα στις παυλειες κοινότητες. Ταυτόχρονα, άλλες παραδόσεις (π.χ. Ιωάννειες, Ιακωβαίες) μπορεί να είχαν διαφορετικές πρακτικές. Αλλά αυτό είναι ένα θέμα στο οποίο θα επανέλθω στη συζήτηση του δεύτερου άρθρου από το τεύχος. 

Halyna Schweizer, "Wunderweiber? Eine patriarchale Nachkorrektur der charismatischen Witwenrollen (1 Tim 5,3–16)"

Η Schweizer αναλύει το 1 Τιμ 5:3-16 ως πατριαρχική "μεταγενέστερη διόρθωση" (Nachkorrektur) του ρόλου των χηρών μέσα στις εκκλησιαστικές κοινότητες. Το κείμενο μπορεί να φαίνεται ως φιλάνθρωπος κανονισμός για την προστασία και φροντίδα μίας ευάλωτης ομάδας γυναικών. Είναι, όμως, στην πραγματικότητα, ο θεσμικός περιορισμός προηγούμενων ρόλων αυτών των γυναικών στη λατρεία, τη διακονία και τη διδασκαλία. Η ανάλυση της S. αποκαλύπτει την ιστορική κίνηση από την ανοιχτότητα στο θεσμικό περιορισμό.

Επιχειρήματα

1. Η περιγραφή της "πραγματικής χήρας

Η "αληθινή χήρα" (ὄντως χήρα, στ. 3-10) ορίζεται μέσω συγκεκριμένων κριτηρίων:

• Ηλικία 60+, παντρεμένη μία φορά
• "Έργα αγαθά": ανατροφή παιδιών, φιλοξενία, νήψη των ποδιών των μελών της εκκλησιαστικής κοινότητας (λειτουργική πράξη!), βοήθεια θλιβομένων
• Βίος προσευχής κατά μόνας νύχτα και ημέρα

 Σύμφωνα με τη Schweizer, τα κριτήρια αυτά δεν περιγράφουν την πραγματικότητα, αλλά κατασκευάζουν ένα ιδεότυπο. Μάλιστα, υποστηρίζει ότι η αναφορά στη νίψη των ποδιών υποδηλώνει λειτουργικό ρόλο (πρβλ. Ιω 13) και δεν είναι απλά μια πράξη φιλανθρωπίας.

    2. Αρνητική περιγραφή των νέων χηρών

Οι νέες χήρες (στ. 11-15) περιγράφονται με σκληρούς όρους: «καταστρηνιάζουσαι» (έχουν σαρκικές επιθυμίες που τις κάνουν να ξεχνούν τον πόθο να υπηρετήσουν τον Χριστό), «ἀργαί» (αργόσχολες), «φλύαροι καὶ περίεργοι» (φλύαρες και ανακατεύονται σε ξένες υποθέσεις).

    Η S. αξιοποιεί την έρευνα της Marianne Kartzow για το "κουτσομπολιό" κι υποστηρίζει ότι αυτός ο κατάλογος ελαττωμάτων δεν περιγράφει πραγματικές γυναίκες, αλλά κατασκευάζει ένα στερεότυπο. Η γυναικεία ομιλία παρουσιάζεται ως απειλή για την τάξη - ένα ρητορικό εργαλείο "othering" που περιθωριοποιεί μέσω της γλώσσας.

    Η λύση που προτείνεται: γαμεῖν, τεκνογονεῖν, οἰκοδεσποτεῖν (στ. 14), δηλαδή επιστροφή στην ιεραρχική δομή του οίκου.

    3. Από το χάρισμα στον έλεγχο και περιορισμό: ιστορική σύγκριση

    Η S. αξιοποιεί άλλες πρώιμες χριστιανικές πηγές και τις συγκρίνει με το κείμενο της 1Τιμ. Ειδικότερα παρατηρεί τα εξής:

• Ο Πολύκαρπος (Φιλ 4,3) κάνει λόγο για χήρες "αδιαλείπτως προσευχόμενες για όλους", επισημαίνει δηλαδή το χάρισμα της προσευχής
• Didascalia Apostolorum (3ος αι.): Οι χήρες χαρακτηρίζονται "θυσιαστήριο Θεού" αλλά τις απαγορεύεται η διδασκαλία και η δημόσια ομιλία
• Πράξεις 6,1-6: Διένεξη χηρών → δημιουργία διακονίας → οι χήρες σιωπούν

Το μοτίβο που παρατηρείται σε αυτά τα κείμενα είναι ότι αναγνωρίζεται η πνευματική τιμή των χηρών η οποία όμως συνδυάζεται με τη θεσμική απαγόρευση, το χάρισμα, επομένως, είναι ελεγχόμενο

4. Η μετάβαση από το δημόσιο στο ιδιωτικό

    Βασιζόμενη στη μελέτη της Korinna Zamfir, η S. υιοθετεί την αρχαία διάκριση: οίκος (γυναικείος χώρος) vs. πόλις (ανδρικός χώρος). Kαθώς η Εκκλησία γινόταν "δημόσιος χώρος," άρχισε να υιοθετεί το ανδρικό πρότυπο και την ανδρική εξουσία. 

    Αυτή η "Raum-Restrukturierung" (αναδιάταξη του χώρου) λειτουργεί ως ένας έμφυλος έλεγχος : οι νέες χήρες απομακρύνονται από το δημόσιο εκκλησιαστικό χώρο και περιορίζονται στον οίκο.

    5. Ρωμαϊκό πλαίσιο

    Οι νόμοι που θέσπισε ο Οκταβιανός Αύγουστος, lex Iulia 18 π.Χ. και lex Papia 9 μ.Χ., υποχρέωναν τις χήρες να ξαναπαντρευτούν εντός 2 ετών, με κυρώσεις όσον αφορά τις κληρονομικές τους διεκδικήσεις για όσες αρνούνταν. Το 1 Τιμ 5:14 (οι νέες χήρες πρέπει να παντρεύονται) φαίνεται να συμφωνεί με αυτήν την κρατική πολιτική, η Εκκλησία υιοθετεί κι εφαρμόζει στη δική της πραγματικότητα τη ρωμαϊκή πολιτική ελέγχου των χηρών.

    6. Ασύμμετρη παιδαγωγία των φύλων

    Όπως επισημαίνει η Joanne Huizenga, ενώ ο Παύλος (1 Κορ 7) απευθύνεται με τον ίδιο τρόπο σε άντρες και γυναίκες, οι Ποιμαντικές Επιστολές (1 Τιμ, Τίτ) δίνουν εντολές γάμου και οικιακής συμπεριφοράς μόνο στις γυναίκες. Αυτό μπορεί να υποδηλώνει ότι η θέση των γυναικών μέσα στα όρια του ιδιωτικού οίκου είναι δεδομένη.

Κριτική αποτίμηση και ερωτήματα

    Το άρθρο της S. διαθέτει ένα σύνθετο θεωρητικό πλαίσιο, διαλέγεται με τη σύγχρονη βιβλιγογραφία και προκαλεί κρίσιμα ερωτήματα. Η κεντρική επιχειρηματολογία - ότι η 1 Τιμ 5 είναι "διόρθωση εκ των υστέρων" των χαρισματικών ρόλων των γυναικών μέσω μίας θεσμικής κανονικοποίησης μισογυνιστικών στερεοτύπων και επαναπροσδιορισμού της θέσης των φύλων στο χώρο (δημόσιο κι ιδιωτικό) - είναι εξαιρετικά ενδιαφέρουσα και επίκαιρη. Η χρήση της διάκρισης του χώρου και της συσχέτισης του με τα φύλα (δημόσιο/ιδιωτικό) αλλά κι η ανάλυση του κουτσομπολιού ως ρητορικού εργαλείου είναι ιδιαίτερα χρήσιμες στην ανάλυση της S.

Ωστόσο, προκύπτουν και κάποια ερωτήματα:

• Πόσο τεκμηριωμένη είναι η χαρισματική "χρυσή εποχή"; Οι πηγές που η S. χρησιμοποιεί (Πολύκαρπος, Didascalia) είναι μεταγενέστερες της 1 Τιμ. Υπάρχει κίνδυνος να προβάλλουμε αναδρομικά μια "χαρισματική ουτοπία" που δεν υπήρξε ποτέ; Το "ἁγίων πόδας ἔνιψεν" φαίνεται να υποδηλώνει μία σημαντική πράξη μέσα στην κοινότητα, χρειάζεται, όμως, περισσότερη τεκμηρίωση.
• Οι οδηγίες στην 1Τιμ είναι μόνο για να ελέγξουν τις χήρες ή επιδιώκουν ενδεχομένως σε κάποιες περιπτώσεις και να προστατεύσουν;  Μήπως οι ιστορικές, κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες που προϋποθέτει η επιστολή αφήνει κάποιο περιθώριο στο να θεωρήσουμε ότι μπορεί να επιθυμεί να λειτουργήσει προστατευτικά (χωρίς βέβαια αυτό κατ’ ανάγκη να υποβαθμίζει το στοιχείο του ελέγχου); Αν απαντήσουμε θετικά σε αυτό το ερώτημα, τότε έχουμε μία πιο σύνθετη εικόνα.  
• Η S. καταλήγει στην εξαιρετική της μελέτη με την πρόταση ότι: "Ίσως αυτό ακριβώς είναι το καθήκον του παρόντος: να θυμόμαστε – και μέσα από τη μνήμη να αποκαθιστούμε." Εδώ όμως τίθεται ένα σημαντικό ερμηνευτικό ερώτημα; Πώς ακριβώς μπορεί να γίνει αυτό; Αν η 1 Τιμ είναι Αγία Γραφή, την "διαγράφουμε," την επανερμηνεύουμε, ή κάτι άλλο;
• Τέλος, κι εδώ επανερχόμαστε στο ζήτημα της πολυφωνίας vs. γραμμικής εξέλιξης. Η S. φαίνεται να  προϋποθέτει μία γραμμική εξέλιξη: χάρισμα (πρώιμο) → θεσμός (όψιμο). Μήπως όμως είχαμε πολλαπλές ταυτόχρονες παραδόσεις; Στη δεκαετία 90-120 μ.Χ., όταν γράφονται οι Ποιμαντικές Επιστολές, υπάρχουν:
• Ποιμαντικές (Μ. Ασία;): περιορισμός χηρών (1 Τιμ 5)
• Πολύκαρπος (Σμύρνη): χήρες με ισχυρό ρόλο στο έργο της προσευχής
• Didascalia Apostolorum (Παλαιστίνη/Συρία;): φαίνεται να προϋποθέτουν μία διαφορετική εκκλησιαστική δομή

    Αυτή η πολυφωνία συνεχίζεται για 200-300 χρόνια. Το ενιαίο μοντέλο (όπως το περιγράφει η 1 Τιμ) επικρατεί σταδιακά (3ος-4ος αι.), όχι επειδή ήταν η "φυσική εξέλιξη" αλλά επειδή μία παράδοση επικράτησε έναντι άλλων υιοθετώντας τα ανδροκεντρικό μοντέλο του περιβάλλοντος της Εκκλησίας.

    Αυτό σημαίνει ότι οι άλλες παραδόσεις (όπως του Πολυκάρπου, όπου οι χήρες διατηρούσαν ισχυρό ρόλο) δεν ήταν "εξαιρέσεις" αλλά εξίσου έγκυρες εκφράσεις της πρώιμης εκκλησίας. Και αυτό μας δίνει ερμηνευτική ελευθερία: δεν επιλέγουμε "πρώιμο vs. όψιμο" αλλά μεταξύ ταυτόχρονων παραδόσεων, με βάση θεολογικά κριτήρια και τις προκλήσεις της εποχής (για παράδειγμα, ποια παράδοση είναι περισσότερο συμβατή με την κεντρική ευαγγελική αρχή του Γαλ 3:28;)

    Και τα δύο άρθρα, του Schmidt και της Schweizer, αποκαλύπτουν την ίδια δυναμική: γυναικεία ηγεσία που υπήρχε (Ευοδία/Συντύχη, χήρες με λειτουργικούς ρόλους) αλλά σταδιακά περιθωριοποιήθηκε - είτε μέσω ερμηνευτικής απόκρυψης (Schmidt) είτε μέσω θεσμικής αναδιάταξης (Schweizer). Το ερώτημα παραμένει: ποια παράδοση επιλέγουμε να ακολουθήσουμε;

--------------------------------------------------------------------

Gender and Leadership in the Early Church: Two Articles from Protokolle zur Bibel 34,2 (2025)

The current issue of Protokolle zur Bibel is dedicated to leadership in biblical and patristic texts. Two articles examine women's leadership roles in early Christianity and how androcentric bias has shaped their interpretation.

Schmidt: "Xanthippe's Sisters" - Were Euodia and Syntyche Bishops?

Karl Matthias Schmidt argues that the traditional interpretation of Phil 4:2-3 - viewing Euodia and Syntyche as two quarreling women needing male mediation - is a product of androcentric prejudice. Using the reception history of Xanthippe (Socrates' wife) as a comparative example, Schmidt demonstrates how women in leadership positions are systematically reinterpreted as "problematic." His central claim: these two women were the bishops of Philippi, not deacons in conflict. Paul's exhortation (τὸ αὐτὸ φρονεῖν) is prophylactic, not corrective - there is no textual evidence of a dispute.

Critical questions: This excellent paper is an important contribution to the discussion of the women's roles in the ancient Christian communities. It raises, though, some important critical questions: What did "ἐπίσκοποι" mean in the 50-60s CE - fixed offices or functional roles? Is the identification of the "yokefellow" as Epaphroditus convincing? If Philippians is composite (not a single letter), does the structural argument (1:1 ↔ 4:2-3) hold? Most importantly: Might Euodia and Syntyche be heads of two house churches rather than bishops in a mono-episcopal structure? This aligns better with evidence from Acts 16 (Lydia, the jailer) and parallels elsewhere (Prisca, Nympha).

Regardless, Schmidt's contribution is significant: it exposes how androcentric interpretation erases women's leadership and restores their role through careful textual analysis. As John Chrysostom already recognized, these women were "τὸ κεφάλαιον τῆς Ἐκκλησίας" - the head of the church in Philippi.

Schweizer: "Wonder Women?" - Patriarchal Post-Correction of Charismatic Widows

Halyna Schweizer analyzes 1 Tim 5:3-16 as a patriarchal "post-correction" (Nachkorrektur) of widows' charismatic roles. What appears as philanthropic regulation is actually institutional restriction of previous liturgical, prophetic, and diaconal functions. The text constructs the "true widow" (ὄντως χήρα) through restrictive criteria (age 60+, once married, specific "good works" including washing saints' feet - a liturgical act). Young widows are portrayed through misogynistic stereotypes (καταστρηνιάζουσαι, φλύαροι, περίεργοι) that construct "othering" through language. The prescribed solution: marriage, childbearing, household management (στ. 14) - return to the household.

Schweizer traces a pattern: spiritual honor + structural prohibition = controlled charism. Polycarp (Phil 4:3) describes widows "praying unceasingly," while Didascalia Apostolorum (3rd c.) calls them "altar of God" but forbids teaching and public speech. The text reflects "Raum-Restrukturierung" (spatial reorganization): as the church became "public space," it adopted masculine patterns, pushing women back into the private household - mimicking Augustan marriage laws (lex Iulia 18 BCE, lex Papia 9 CE) that required widows to remarry within two years.

Critical questions: How well-documented is the "charismatic golden age"? The sources (Polycarp, Didascalia) are later than 1 Tim - might we be projecting a "charismatic utopia" that never existed? Could 1 Tim have both functions - protecting vulnerable elderly women (60+ without family) and controlling younger ones seeking autonomy? If we acknowledge protective dimensions without ignoring control, we have structural ambivalence, not simply "bad patriarchs." How do we "restore" (Schweizer concludes: "zu erinnern – und in der Erinnerung zu rehabilitieren")? If 1 Tim is canonical Scripture, do we "delete," reinterpret, or something else?

Polyphony, Not Linear Evolution

Both articles invite us to reconsider the assumption of linear evolution (charism → institution). What if we had multiple simultaneous traditions? In 90-120 CE when the Pastoral Epistles were written, we find:

• Pastoral Epistles (Asia Minor?): restriction of widows (1 Tim 5)
• Polycarp (Smyrna): widows with strong prayer roles
• Didache (Palestine/Syria?): different church structure

This polyphony continued for 200-300 years. The uniform restrictive model (as in 1 Tim) prevailed gradually (3rd-4th c.) through institutional power and ecumenical councils - not because it was the "natural evolution" but because one tradition prevailed over others, adopting the androcentric model of its environment.

This means other traditions (like Polycarp's, where widows maintained strong roles) were not "exceptions" but equally valid expressions of the early church. This gives us interpretive freedom: we don't choose "early vs. late" but among simultaneous traditions, based on theological criteria and contemporary challenges (e.g., which tradition is more compatible with Gal 3:28?).

The question remains: What did we forget about this female presence, and why? Do such texts demand a critical revision of what we conveniently call "Tradition"?

Το τρέχον τεύχος του JSNT / The current issue of the JSNT

 Journal for the Study of the New Testament 45/4 (2023)

• Jonathan M. Sanchez, "Making an Example: The Rhetorical Usefulness of Timothy in 1 Timothy," 351-370 (abstract)
• Justin Meggitt, "Putting the Apocalyptic Jesus to the Sword: Why Were Jesus’s Disciples Armed?" 371-404 (open access)
• Kai Akagi, "The Quotation of Jer. 31.15 in Mt. 2.18 within Christological Patterning of Matthew’s Nativity According to the Joseph Story," 405-428 (abstract)
• Annalisa Phillips Wilson, "‘One Thing’: Stoic Discourse and Paul’s Reevaluation of His Jewish Credentials in Phil. 3.1–21," 429-450 (open access)
• Sanghwan Lee, "Understanding the Abyssal Forces in the Fifth Trumpet Judgment (Rev. 9.1–12) in Light of the Demonology of Jubilees," 451-474 (abstract)

    

    

    

  

Το τρέχον τεύχος του JECH / The current issue of JECH

 Journal of Early Christian History 12/3 (2022)

• Constantine A. Bozinis, "Divine Eros in the Apocryphal Acts of Paul and Thecla," 1-26 (abstract)
• David R. Edwards, "' Taken Up in Glory': Early Christian Traditions of the Ascension in Light of 1 Timothy 3:16," 27-47 (abstract)
• David C. Harris, "The Maritime Wars of 4Q285 and Revelation," 48-58 (abstract)
• Johnathan Jodamus, "(Con)texturing Ideologies of Modesty, Authority, and Childbearing in 1 Timothy 2:8–15," 59-78 (abstract)

Το τρέχον τεύχος του ZNW / The current issue of ZNW

 Zeitschrift für die neutestamentliche Wissenschaft 114/1 (2023)

• Jeffrey W. Aernie, "“She of Uriah” (Matthew 1,6): An Evocative and Multivalent Genealogical Annotation," 1-21 (abstract)
• Heiko Wojtkowiak, "Mit realistischem Blick – Lukanische Perspektiven auf Geld," 22-52 (abstract)
• Hans Förster, "Philologische Überlegungen zu Lk 11,41 im Kontext (Lk 11,39–41)," 53-64 (open access)
• Barbara Beyer, "Ἔν τινι εἶναι als Hintergrund der paulinischen Rede vom Sein ‚in Christus‘," 65-78 (abstract)
• Troels Engberg-Pedersen, "Story Telling and Rhetorical You Concern in 2 Corinthians 8–9," 79-101 (abstract)
• Jeremy W. Barrier, "τὰ στοιχεῖα τοῦ κόσμου Again: Interpreting Cosmos in Gal 4,3 and 9 as Prepuce (or Foreskin)," 102-122 (abstract)
• Stefan Krauter, "Ein Geist der Besonnenheit? Σωφρονισμός in 2Tim 1,7," 123-136 (abstract)

Το τρέχον τεύχος του Australian Biblical Review / The current issue of Australian Biblical Review

 Australian Biblical Review 70 (2022)

• Elizabeth Boase, "Multiple Layers: Insights into the Development of a Trauma Drama in Lamentations and Jeremiah," 1-17
• Emma M. Austin, "Dust From Heaven: Reading rṿḥa tsaḥ in Jeremiah 4:11–12 through the Lens of Geography," 18-32
• Brendan Byrne, "Fifty Years with Paul," 33-47
• Christopher Seglenieks, "Faith and Faithfulness in Luke," 48-64
• Timothy D. Foster, "Jesus and the Samaritan Woman Recast," 65-82
• Lyn Kidson, "Real Widows, Young Widows and the Limits of Benefaction in 1 Timothy 5:3–16," 83-100
• U-Wen Low, "Wait, Witness, Worship: (Limited) Human Agency as Resistance in the Book of Revelation," 101-115

Το τρέχον τεύχος του ZNW / The current issue of ZNW

 Zeitschrift für die neutestamentliche Wissenschaft 113/2 (2022)

• John Granger Cook, "1Cor 15,40–41: Paul and the Heavenly Bodies," 150-179 (abstract)
• Christian Blumenthal, "Die Mehrdeutigkeit der Gottgleichheitsaussage in Phil 2,6 und ihr argumentationsstrategisches Potential," 180-201 (abstract)
• G. K. Beale, "The Background to “Fight the Good Fight” in 1 Timothy 1:18, 6:12, and 2 Timothy 4:7," 202-230 (abstract)
• Josiah D. Hall, "Translocal Relationships among Associations and Christ Groups, Revisited," 231-260 (abstract)
• Albertina Oegema, "What Are These Sons Doing? Filial Agency in New Testament and Early Rabbinic Writings," 261-283 (abstract)
• Ruben A. Bühner, "Zwischen Abgrenzung und Annäherung. Essens- und Tischgemeinschaft von Juden und Nichtjuden anhand der Diasporanovellen Judith sowie Josef und Asenet," 284-302 (abstract)

Το τρέχον τεύχος του Revue Biblique / The current issue of Revue Biblique

 Revue Biblique 129/2 (2022)

• Daniel Pioske, "'And I will make Samaria a ruin in the open country' (Micah 1:6): On Biblical Ruins, Then and Now," 161 - 182 (abstract)
• Stefan Krauter, "Exilliteratur und die Gattung des Zweiten Timotheusbriefs," 183 - 198 (abstract)
• Michel Quesnel, "Identifier les parties pauliniennes de la 2ème lettre à Timothée," 199 - 212 (abstract)
• Raphaël Angevin, "Les racloirs tabulaires gravés de Tell el-Fâr'ah (Samarie)," 213 - 246 (abstract) 
• Dominique-Marie Cabaret, "Les sièges de Jérusalem de Pompée et d'Hérode le Grand," 247 - 260 (abstract)

Notes épigraphiques

• Émile Puech, "La jarre inscrite de Tel Arad et grgr - 'olive'," 261 - 267

Το τρέχον τεύχος του JTI / The current issue of JTI

 Journal of Theological Interpretation 15/2 (2021)

• Marianne Meye Thompson, "A Tribute to Joel Green," 184-188
• R. W. L. Moberly , "Salvation in the Old Testament," 189-202 (abstract)
• Bo H. Lim, "Reading the Psalms as Torah for Social Ethics," 203-218 (abstract)
• Murray Rae, "Who Are Abraham’s Children?" 219-232 (abstract)
• Jeannine K. Brown - Kazuhiko Yamazaki-Ransom, "The Parable of the Good Samaritan and the Narrative Portrayal of Samaritans in Luke-Acts," 233-246 (abstract)
• Andy Johnson, "The Resurrection and Ascension of True Humanity in Luke-Acts," 247-261 (abstract)
• Nina Henrichs-Tarasenkova, "Good News about Resurrection," 262-276 (abstract)
• Bonnie Howe, "Embodied Cognition and the Foundational Eucharistic Texts," 277-290 (abstract)
• Michael J. Gorman, "Traces of the Trinity in 1 Corinthians," 291-304 (abstract)
• D. Brent Laytham, "Looking at What Cannot Be Seen: Reading 2 Corinthians through the Lens of Ascension," 305-317 (abstract)
• Abson Prédestin Joseph, "The Background and Implications of the Language of New Birth in 1 Peter,"  318-332 (abstract)
• Marianne Meye Thompson, "On Writing a Commentary," 333-345 (abstract)
• Michael Pasquarello III, "“To Come of Age in Dealing with Holy Scripture”: Dietrich Bonhoeffer and the End of Theological Education," 346-364  (abstract)
• Seth Heringer, "Beginning with the End: 1 Timothy 1:3–6 and Formative Theological Education," 365-380 (abstract)

Στο τρέχον τεύχος του ZAC / In the current issue of ZAC

 Zeitschrift für antikes Christentum 25/3 (2021)

• John Granger Cook, "Titus 1,12: Epimenides, Ancient Christian Scholars, Zeus’s Death, and the Cretan Paradox," 367-394 (abstract)
• Gisela Fuchs, "Das syrische Perlenlied und die manichäische Redaktion: In Erinnerung an Wilhelm Boussets These (1917/1918)," 395-451 (abstract)

Το τρέχον τεύχος του Interpretation / The current issue of Interpretation

 Interpretation 75/4 (2021)

• Margaret Y. MacDonald, "Education and the Household in the Pastoral Epistles,"  283–293 (abstract)
• Annette Huizenga, "Idealized Motherhood: Examples of the Gendered Worldview of the Pastoral Letters," 294–304 (abstract)
• Marianne Bjelland Kartzow, "The 'Believing Woman' and Her ekklēsia: Rethinking Intersectional Households and Manuscript Variations in the Widows’ Tale (1 Tim 5:3–16)," 305–316 (abstract)
• Marie M. Fortune, "Is Nothing Sacred? 1 Timothy and Clergy Sexual Abuse," 317–327 (abstract)

Το τρέχον τεύχος του Revue Biblique / The current issue of Revue Biblique

 Revue Biblique 128/4 (2021)

• Bartosz Adamczewski, "The Roles of Gerizim and Jerusalem in the Israelite Heptateuch Genesis-Judges," 481 - 500 (abstract)
• Bryan Beeckman, "De nominibus sacris: Theological Exegesis in Verses of LXX-Proverbs Containing ὁ κύριος without Any Counterpart in MT?" 501 - 524 (abstract)
• Nissim Amzallag, "Revisiting the Ezekiel Theodicy," 525 - 545 (abstract)
• Étienne Nodet, "L'évolution de Paul et ses voyages," 546 - 579 (abstract)
• David Seal, "Emotional Exegesis of Ephesians 1:2 and 3:14-21," 580 - 592 (abstract)
• Adam Booth, "The Pastor among the Physicians: 1 Tim 2:15 and Salvation in a Context of Contested Health Claims," 593 - 608 (abstract)

Notes papyrologiques

• Nicholas E. Wagner, "Corrections to Editions of Rahlfs's 967 (Ezekiel, Daniel, Esther)," 609 - 614 

Το τρέχον τεύχος του Sacra Scripta / The current issue of Sacra Scripta

 Sacra Scripta 18/1 (2020)

Martin Meiser, "Die Selbstpräsentation des Paulus im Galaterbrief im Vergleich mit antiker rhetorischer und epistolographischer Praxis,"  7-35 

Recent rhetoric research on Paul no longer only discusses descriptive aspects, but also evaluative aspects. The present contribution compares Paul and Cicero with regard to their self-presentation in order to better understand the polemics of the Epistle to the Galatians and the ethos of the apostle, also in detail. For this purpose, it draws not only on some ancient textbooks of rhetoric, but also on speeches actually delivered by Cicero, which Cicero probably revised later.

Cha-Yong Ku, "'Siehe, der Mensch ist geworden wie unsereiner und weiß, was gut und böse ist': Gen 3,22 als Ironie?"  36-49

Dieser Aufsatz versucht, Gen 3,22a literarisch auszulegen und fragt dabei nach der versteckten Bedeutung, die der Autor in seine literarische Darstellung hineingelegt hat. Die Rede Gottes in Gen 3,22a scheint im umgebenden Text eher unverständlich zu sein. Denn die Aussage der Schlange, dass es möglich sei, durch die Erkenntnis von Gut und Böse gottgleich zu werden, wird als bloße Lüge nachgewiesen. Daraus lässt sich folgern, dass Gen 3,22a pure Ironie ist, die eine beißende Kritik Gottes an der Herausforderung durch den Menschen zum Ausdruck bringt.

Benjamin Lensink, "The 'Movement and Rest' in Gospel of Thomas 50," 50-69

The fiftieth logion of the Gospel of Thomas is an enigmatic triad of questions and answers told by Jesus to his disciples. The answer to the third question “What is the sign of your (pl) Father which is in you (pl)?” reads “it is movement and rest.” This phrase has no known parallels in similar literature and its meaning is unclear. The current article evaluates different explanations offered in recent scholarship before assessing the words “movement” and “rest” in the Gospel of Thomas as a whole. It then gives an overview of four possible contexts: Genesis, Jewish Hermeticism, Platonism, and Aristotelianism. The article concludes with claiming that a Platonist view makes most sense: Just as the Demiurge in Plato’s Timaeus placed the rotating soul – which moves while staying at rest – into the head of humankind, so the sign of the Father in his elect disciples is movement and rest. 

Romeo Popa, "Ethik als Vermittlung zwischen Generationen in den Pastoralbriefen," 70-96

In the Pastoral Letters the problem of the relationship between age groups is most clearly expressed in early Christian literature. In the course of the reorganization of church structures resistance against younger leaders is attested (1Tim 4:12-15). New “false doctrines” further fuel the tension between generations because especially “young widows” (1Tim 5:11-15; 2Tim 3,6) show interest in such theological offers. Consequently, they are also given special attention in the paraenesis, whereby the paternalistic tendencies are radicalized. The theological confrontation with the opponents and the development of age-appropriate ethic discourses are illuminated on the background of the relations between generations. 

Alexander Romualdus Dimas Pele Alu, "'Whom are You Seeking?' in the Fourth Gospel," 97-118

Of the four Gospels, the fourth Gospel uses the word “ζητέω” most often. The question “Whom are you seeking?” which is typical of the Evangelist, is addressed to various interlocutors: once to the two disciples of John the Baptist (Τί ζητεῖτε 1:38) and Mary Magdalene (τίνα ζητεῖς 20:15), and twice to the people who were going to arrest Jesus (Τίνα ζητεῖτε 18:4,7). The purpose of this research is to study a hypothesis: The seeking of Jesus by the two disciples in the call narrative (1:35-42) and Mary in the resurrection narrative (20:1-18) frame the failure of the Jews in the arrestation narrative (18:1-11).

Το τρέχον τεύχος του JBL / The current issue of JBL

 Journal of Biblical Literature 140/2 (2021)

• David J. A. Clines, "Alleged Female Language about the Deity in the Hebrew Bible," 229-249 (abstract)
• David M. Carr, "Competing Construals of Human Relations with “Animal” Others in the Primeval History (Genesis 1–11)," 251-269 (abstract)
• Paba Nidhani De Andrado, "Hannah’s Agency in Catalyzing Change in an Exclusive Hierarchy," 271-289 (abstract)
• Will Kynes, "Wrestle On, Jacob: Antebellum Spirituals and the Defiant Faith of the Hebrew Bible," 291-307 (abstract)
• Hindy Najman, "Imitatio Dei and the Formation of the Subject in Ancient Judaism, 309-323 (abstract)
• Troy M. Troftgruben, "The Ending of Luke Revisited, " 325-346 (abstract)
• Laura Salah Nasrallah, "Judgment, Justice, and Destruction: Defixiones and 1 Corinthians," 347-367 (abstract)
• T. Christopher Hoklotubbe, "Civilized Christ-Followers among Barbaric Cretans and Superstitious Judeans: Negotiating Ethnic Hierarchies in Titus 1:10–14," 369-390 (abstract)
• Kim Papaioannou, "The Sin of the Angels in 2 Peter 2:4 and Jude 6," 391-408 (abstract)
• TGarrick V. Allen, "The Possibilities of a Gospel Codex: GA 2064 (Dublin, CBL W 139), Digital Editing, and Reading in a Manuscript Culture," 409-434 

Το τρέχον τεύχος του Biblica / In the current issue of Biblica

 Biblica 101/4 (2020)

• Philip Yoo, "Dinah among Jacob's Seventy: On Genesis 46,8-27," 481 - 497 (abstract)
• Jean-Pierre Sonnet, "'Today' in Deuteronomy:  Narrative Metalepsis," 498 - 518 (abstract)
• Nili Samet, "Copulative-Appositional Lamed: A Newly Identified Feature of (Late) Biblical Hebrew," 519 - 542 (abstract)
• Diego Pérez-Gondar, "The New Jerusalem as a Mother: Intertextuality among Ps 87,5, Gal 4,26, and 4 Ezra 10,7-10," 543 - 561 (abstract)
• Federico Giuntoli, "Entering into the Test: Ps 155,11b (11QPsa 155 [Syr III]) as a Help to Understanding Matt 6,13a and Luke 11,4b," 562 - 576 (abstract)
• Philip H. Towner, "2 Tim 1,7, Cowardice, and the Specter of Betrayal: The Intersection of Intertextuality and Paronomasia," 577 - 601 (abstract)

Animadversiones

• Hans Ausloos, "A Fresh Look at Deut 34,6 (MasDeut)," 602 - 611 (abstract)

Στο τρέχον τεύχος του SJTh / In the current issue of SJTh

 Scottish Journal of Theology 74/1 (2021)

• Ximian Xu, "Karl Barth's ontology of holy scripture revisited," 26-40 (abstract)
• Fergus J. King - Dorothy A. Lee, "Lost in translation: rethinking words about women in 1–2 Timothy," 52-66 (abstract)

Το τρέχον τεύχος του BZ / The current issue of BZ

 Biblische Zeitschrift 65/1 (2021)

• Matthias Hopf, "Die Psalmen als „verbale Bühnen“: Ein experimenteller Blick auf die dramatisch-performativen Strukturen der Psalmen," 1–27 (abstract)
• Karin Finsterbusch and Antonella Bellantuono, "Analyse der Struktur des masoretischen und nicht-masoretischen Danielbuches (MT-Dan und LXX967-Dan) unter besonderer Berücksichtigung der Zeitangaben," 28–45 (abstract)
• Bärbel Bosenius, "Die paulinische Rede von den κεκοιµηµένοι – eine tote oder eine lebendige Metapher?" 46–61 (abstract)
• Michael Theobald, "Warum und wozu gibt es Ämter in der Kirche? Die Antwort des Epheserbriefs," 62–85 (abstract)
• Christian Schramm, "Der „Mantel des Paulus“ (2 Tim 4,13): vergessen, zurückgelassen, deponiert? Eine Notiz mit Autorisierungspotenzial," 86–110 (abstract)
• Filip Horáček, "Der süße Schlaf in Jeremia 31,26 in vergleichender Perspektive," 111–133 (abstract)
• Carsten Ziegert, "„Ich weiß, dass mein Erlöser lebt.“: Hiob 19,25–27 in der Septuaginta und in der Vulgata," 134–150 (abstract)

Στο τρέχον τεύχος του Scottish Journal of Theology / In the current issue of Scottish Journal of Theology

 Scottish Journal of Theology 74/4 (2020)

• Jonathan M. Platter, "Divine simplicity and scripture: a theological reading of Exodus 3:14," 295-306 (abstract)
• Gustaf W. Henriksson, "Grace in action: exploring the intersection of soteriology and ethics in the letter to Titus," 330-339 (abstract)

Στο τρέχον τεύχος του Scriptura / In the current issue of Scriptura

Scriptura 119/2 (2020)

Authoritative Scriptures and Interreligious Hermeneutics: Explorations and Experiments

• Elie Assis, "The Function of Repetition and Contradiction in the Paradigm of the Judges (2:11–19)" 
• Oluwarotimi Paul Adebayo, "The Politics of the Term γραφή in the Pastoral Epistles"

 

Το τρέχον τεύχος του Biblische Zeitschrift / The current issue of Biblische Zeitschrift

Biblische Zeitschrift 64:2 (2020)

• Martin Staszak, "Die assyrische Deportationspolitik unter Sargon II und die Midianiternot im Richterbuch," 189–208 (abstract)
• Bernd Janowski, "„JHWH kennt den Weg von Gerechten“ (Ps 1,6): Der Psalter und das Ethos der Anerkennung," 209–243 (abstract)
• Erasmus Gaß, "The Failed Jewish Reform at the Time of Antiochus IV. and Paul’s Missionary Strategy," 244–276 (abstract)
• Matthias Becker, "Ekklesiologie der sanften Macht. Der 1. Timotheusbrief und die antike Fürstenspiegel-Literatur," 277–305 (abstract)
• Hee-Sook Bae, "Another Look at the Speeches of Reuben and Judah in Genesis 37," 307–319 (abstract)
• Klaus Haacker, "Dummheit im Umgang mit Schweinen und Hunden (Mt 7,6)," 320–325 (abstract)

Το τρέχον τεύχος του NTS / The current issue of NTS

New Testament Studies 66:2 (2020)

• Daniel Gerber, "Écouter la première lettre de Paul aux Corinthiens aujourd'hui : quelques impressions, questions et hypothèses," 165-186 (abstract)
• R. B. Jamieson, "1 Corinthians 15.28 and the Grammar of Paul's Christology," 187-207 (abstract)
• Ian N. Mills, "Zacchaeus and the Unripe Figs: A New Argument for the Original Language of Tatian's Diatessaron," 208-227 (abstract)
• Charles L. Quarles, "Matthew 16.2b–3: New Considerations for a Difficult Textual Question," 228-248 (abstract)
• Caleb T. Friedeman, "Jesus’ Davidic Lineage and the Case for Jewish Adoption," 249-267 (abstract)
• John M. G. Barclay, "Household Networks and Early Christian Economics: A Fresh Study of 1 Timothy 5.3–16," 268-287 (abstract)
• James W. Barker, "The Narrative Chronology of Tatian's Diatessaron," 288-298 (abstract)
• Keith Bodner -Brent A. Strawn, "Solomon and 666 (Revelation 13.18)," 299-312 (abstract)