Ο Παύλος στον Ιουδαϊσμό /Paul within Judaism

 Στην ιστοσελίδα Ancient Jew Review αναρτώνται οι παρεμβάσεις στην ομάδα εργασίας "Paul Within Judaism" που έγιναν στη συνάντηση της SBL 2021. Διαβάστε τις δύο πρώτες, του John Van Maaren και του Matthew Novenson : 

• John Van Maaren, "Paul Within Judaism"
• Matthew Novenson, "Paul Within Judaism"

Η Beverly Gaventa για το Ρωμ 13 / Beverly Gaventa on Romans 13

Σε συνέχεια της χτεσινής ανάρτησης για τη χρήση του Ρωμ 13 στην τρέχουσα μεταναστευτική πολιτική των ΗΠΑ, διαβάστε το άρθρο της Beverly Gaventa για την ερμηνεία της συγκεκριμένης περικοπής. Πρόκειται για τον λόγο που εκφώνησε η Gaventa ως πρόεδρος της SBL το 2016: 

Β. Gaventa, "Reading Romans 13 with Simone Weil: Toward a More Generous Hermeneutic" 

H σειρά ANCIENT NEAR EAST MONOGRAPHS της SBL ελεύθερη στο διαδίκτυο / Τhe series ANCIENT NEAR EAST MONOGRAPHS accessible online

H σειρά ANCIENT NEAR EAST MONOGRAPHS / MONOGRAFIAS SOBRE EL ANTIGUO CERCANO ORIENTE της Society of Biblical Literature είναι μία φιλόδοξη προσπάθεια έκδοσης επιστημονικών μελετών με θέμα την αρχαία Εγγύς Ανατολή. Οι τόμοι που ήδη κυκλοφορούν διατίθεται σε μαλακό και σκληρό εξώφυλλο αλλά και δωρεάν σε ηλεκτρονική μορφή.

• Richard C. Steiner, Disembodied Souls: The Nefesh in Israel and Kindred Spirits in the Ancient Near East, with an Appendix on the Katumuwa Inscription
• Robert Rezetko and Ian Young, Historical Linguistics and Biblical Hebrew: Steps Toward an Integrated Approach
• C. L. Crouch, Israel and the Assyrians: Deuteronomy, the Succession Treaty of Esarhaddon, and the Nature of Subversion
• Alan Lenzi and Jonathan Stökl, Divination, Politics, and Ancient Near Eastern Empires 
• Diana V. Edelman, Deuteronomy-Kings as Emerging Authoritative Books: A Conversation 
• Israel Finkelstein, The Forgotten Kingdom: The Archaeology and History of Northern Israel  
• Lester L. Grabbe and Martti Nissinen, Constructs of Prophecy in the Former and Latter Prophets and Other Texts
• Alan Lenzi, Reading Akkadian Prayers and Hymns: An Introduction
• Graciela Gestoso Singer, El Intercambio de Bienes entre Egipto y Asia Anterior: Desde el reinado de Tuthmosis III hasta el de Akhenaton
• Juan Manuel Tebes, Centro y periferia en el mundo antiguo: El Negev y sus interacciones con Egipto, Asiria, y el Levante en la Edad del Hierro (1200-586 a.C.)  

H γιαχβιστική λατρεία στην Tel Dan

Στη γνωστή ιστοσελίδα The Bible and Interpretation δημοσιεύεται το άρθρο του Jonathan S. Greer για τα αρχαιολογικά ευρήματα από την Tel Dan, τα οποία βεβαιώνουν την ύπαρξη της γιαχβικής λατρείας στην Tel Dan κατά την Εποχή Σιδήρου ΙΙ.

Jonathan S. Greer,"Was 'Israelite' sacrifice practiced at Tel Dan?"

EABS/ SBL Vienna 2014 - CFP: Graeco-Roman Society and the New Testament

GRAECO-ROMAN SOCIETY AND THE NEW TESTAMENT

Description of the Group 

The research group focuses a) on various aspects of the social life of the Graeco-Roman world (e.g. household networks and religion, kinship, friendship and other relationships, slavery, prostitution, social and geographical mobility, social groups, everyday life in Graeco-Roman cities etc.) that consist part of the socio-historical context of the New Testament texts and could therefore provide insight into them, and b) on artifacts from the Graeco-Roman world (e.g. inscriptions, papyri and archeological findings) that can shed light to various aspects of the New Testament texts and events. Papers that present interdisciplinary approaches to the topics under discussion and offer new insights and fresh interpretations of New Testament texts placing them within their socio-historical context are welcome.

CFP VIENNA 2014

In 2014 there will be a joint conference of the EABS with the ISBL in Vienna, Austria (July 6-10). All paper proposals will be submitted on the SBL conference pageor on EABS webpage.

For any inquiries you can contact the group co-ordinators Ekaterini Tsalampouni (etsala@past.auth.gr) or Birgit van der Lans (b.e.a.l.van.der.lans@rug.nl). 

Two sessions are scheduled for the meeting in Vienna:

 • an open session where papers on any topic within the range of the interests of the research group are welcome.

 • a session focused on “Papyri and the New Testament”. Since Vienna’s Department of Papyri houses one of the largest papyrus collections of the world, a special session is devoted to insights offered by Greek, Coptic and Latin papyri and ostraca into the religious, social and political context of Christians and Jews in the first centuries CE. We welcome papers that deal with private letters, administrative and legal documents, religion and magic; as well as papyrological evidence for the development of authoritative scripture: text collections, scribes, copyists and literacy.

Nέα γραμματοσειρά της SBL / A new font from SBL

Η Society of Biblical Studies διαθέτει δωρεάν στην ιστοσελίδα της μια νέα γραμματοσειρά, η οποία σύμφωνα με τη εταιρία περιέχει ελληνικούς, λατινικούς και εβραϊκούς χαρακτήρες. 

Για να δείτε και να εγκαταστήσετε τη γραμματοσειρά πατήστε εδώ.

International Voices in Biblical Studies

H Society of Biblical Literature έχει ξεκινήσει μια καινούργια ερμηνευτική σειρά με τον τίτλο International Voices in Biblical Studies, στην οποία βιβλικοί από όλον τον κόσμο δημοσιεύουν το επιστημονικό τους έργο. Η σειρά εκδίδεται με την επιμέλεια κριτών (peer-reviewed) και κινείται κυρίως στο χώρο της πρόσληψης και της ερμηνευτικής κριτικής. Δεν περιορίζεται σε ένα συγκεκριμένο χρονικό πλαίσιο ή σε συγκεκριμένα βιβλικά κείμενα. Τα έργα θα δημοσιεύονται στα αγγλικά κι όταν είναι δυνατό και στη γλώσσα του συγγραφέα. Θα διατίθεται δωρεάν στη σελίδα της SBL σε ηλεκτρονική μορφή. Εναλλακτικά θα πωλούνται αντίγραφα σε έκδοση με μαλακό εξώφυλλο από την SBL. Μέχρι τώρα έχουν αναρτηθεί οι εξής τόμοι:

Louis Jonker / Knut Holter, Global Hermeneutics?: Reflections and Consequences (IVBS 1), SBL 2010

Christo Lombaard, The Old Testament and Christian Spirituality: Theoretical and Practical Essays from a South African Perspective (IVBS 2), SBL 2011

Nasili Vaka'uta, Reading Ezra 9-10 Tu'a-wise: Rethinking Biblical Interpretation in Oceania (IVBS 3), SBL 2011

Mercedes García Bachmann, Women at Work in the Deuteronomistic History (IVBS 4), SBL 2013

EABS/SBL Last Call of Papers (Amsterdam July 2012)

Στις 1 Φεβρουαρίου τελειώνει η προθεσμία για την υποβολή περιλήψεων και αιτήσεων συμμετοχής με εισήγηση στην ερευνητική μου ομάδα "Graeco-Roman Society and the New Testament" στην European Association of Biblical Studies. Φέτος το συνέδριο της εταιρίας διοργανώνεται από κοινού με την SBL στο Άμστερνταμ (22-26 Ιουλίου):

Description: The research group will focus a) on various aspects of the social life of the Graeco-Roman world (e.g. household networks and religion, kinship, friendship and other relationships, slavery, prostitution, social and geographical mobility, social groups, everyday life in Graeco-Roman cities etc.) that consist part of the socio-historical context of the New Testament texts and could therefore provide insight into them, and b) on artifacts from the Graeco-Roman world (e.g. inscriptions, papyri and archeological findings) that can shed light to various aspects of the New Testament texts and events.

Call for papers: Papers that present interdisciplinary approaches to the topics under discussion and offer new insights and interpretations of New Testament texts placing them within their socio-historical context are welcome.

Two sessions are scheduled for the meeting of 2012 in Amsterdam:

• an open session where papers on any topic within the range of the interests of the research group as described above are welcome
• a session focused on “Inscriptions and the New Testament”. Inscriptions have always provided useful evidence not only for understanding the New Testament vocabulary but also for illuminating events and situations described or implied in the New Testament texts. The ever growing epigraphic data provides the biblical scholarly research with a valuable pool of information that can be used through interdisciplinary readings in reconstructing the socio-historical context of the NT texts and the early Christian communities.

Therefore, papers that deal a) with methodological issues regarding the constructive use of the epigraphic data in the NT exegesis, b) with the evaluation of the work done in this field by previous scholars (e.g. A. Deissmann, R. Horsley etc), c) with particular cases of utilization of the epigraphic data in the lexicographical research of the NT, and d) with the use of the inscriptions in illuminating the social, political or religious background of the NT, are welcome.

Paper proposals should be proposed through the SBL International Meeting website

EABS Call for Papers

Η ετήσια συνάντηση της European Association of Biblical Studies θα λάβει χώρα σε συνεργασία με τη Society of Biblical Society στο Άμστερνταμ το καλοκαίρι του 2012 (22-26 Ιουλίου).

Φέτος η ομάδα Graeco-Roman World and the New Testament, στην οποία έχω την χαρά να είμαι υπεύθυνη, οργανώνει δύο συνεδρίες: α) μία με εισηγήσεις που κινούνται στο γενικότερο χώρο της ιστορίας χρόνων της Κ.Δ. και β) μία με εισηγήσεις των οποίων η θεματική θα είναι η αξιοποίηση των επιγραφών στην ερμηνεία της Κ.Δ. Όσοι ενδιαφέρονται να συμμετάσχουν θα πρέπει να αποστείλουν περίληψη της εισήγησής τους μέσω της σελίδας της SBL (εάν είναι μέλη της SBL) ή απευθείας σε μένα με σχετικό ηλεκτρονικό μήνυμα, εάν είναι μέλη της EABS ή επιθυμούν να εγγραφούν σε αυτήν. Παραθέτω στη συνέχεια την πρόσκληση συμμετοχής στο πρόγραμμα και την περιγραφή των δύο ενοτήτων:

Papers that present interdisciplinary approaches to the topics under discussion and offer new insights and interpretations of New Testament texts placing them within their socio-historical context are welcome.

Agenda for 2012

Two sessions are scheduled for the meeting of 2012 in Amsterdam:

a) an open session where papers on any topic within the range of the interests of the research group as described above are welcome,

b) a session focused on “Inscriptions and the New Testament”. Inscriptions have always provided useful evidence not only for understanding the New Testament vocabulary but also for illuminating events and situations described or implied in the New Testament texts. The ever growing epigraphic data provides the biblical scholarly research with a valuable pool of information that can be used through interdisciplinary readings in reconstructing the socio-historical context of the NT texts and of the early Christian communities. Therefore, papers that deal a) with methodological issues regarding the constructive use of the epigraphic data in the NT exegesis, b) with the evaluation of the work done in this field by previous scholars (e.g. A. Deissmann, R. Horsley etc), c) with particular cases of utilization of the epigraphic data in the lexicographical research of the NT, and d) with the use of the inscriptions in illuminating the social, political or religious background of the NT, are welcome. Paper proposals and abstracts can be submitted to the chair of the research group (etsala@past.auth.gr) either through the EABS site or through the SBL site (the Call for Papers will open on 1st October 2011), since in 2012 EABS and SBL are holding a joint meeting in Amsterdam. When submitting a paper, please, note which of the two sessions you would like it to be included in.

ISBL London 2011: Greco-Roman World

Την Τρίτη 5 Ιουλίου έγινε η συνάντηση της ομάδας Greco-Roman World. Σε αυτήν διαβάστηκαν τέσσερις εισηγήσεις.
Στο πρώτο μέρος της συνεδρίας, το οποίο έφερε τον τίτλο Sacred Spaces and Benevolent Acts, διαβάστηκαν δύο εισηγήσεις.

Η πρώτη ήταν η δική μου κι έφερε τον τίτλο "The Cult of Theos Hypsistos in Roman Thessalonica and the First Christian Community of the City". Για όσους ενδιαφέρονται να διαβάσουν μία πρόχειρη εκδοχή της (χωρίς υποσημειώσεις), μπορούν να ανατρέξουν στη σελίδα του ιστολογίου με τον τίτλο "Δημοσιεύσεις" ή να πατήσουν επάνω στον τίτλο παραπάνω. Στην εισήγηση παρουσίασα μία περίπτωση λατρείας του Θεού Υψίστου, αυτήν της Θεσσαλονίκης, η οποία κατά τη γνώμη μου παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον από πολλές απόψεις (είναι του δεύτερου μισού του 1ου αι., οι λάτρεις της ανήκουν σε μία ομάδα μεσαία κοινωνικά με γεωγραφική και κοινωνική κινητικότητα, τα μνημεία είναι ανεικονικά παραπέμποντας σε περισσότερο αφηρημένες παραστάσεις για τη θεότητα, οι λάτρεις είναι οργανωμένοι σε ένα θίασο που συναντιέται για ένα κοινό δείπνο). Όσον αφορά στην πιθανή εξάρτηση της λατρείας του Θ.Υ. από την ιουδαϊκή Διασπορά υποστήριξα ότι κάθε περίπτωση μνημείων του θα πρέπει να εξετάζεται μέσα στην τοπική συνάφεια και να αποφεύγονται οι γενικεύσεις. Ειδικά δε για την περίπτωση της Θεσσαλονίκης τίποτε στα μνημεία δε μαρτυρεί ιουδαϊκή επίδραση. Τέλος, όσον αφορά στην πιθανή σύνδεση της λατρείας με την γνωστή από τις Πράξεις ομάδα των φοβουμένων θέση της εισήγησης ήταν ότι οι δύο ομάδες δεν θα πρέπει κατ΄ ανάγκη να ταυτισθούν, αλλά μάλλον αποτελούν δύο διαφορετικές όψεις του ίδιου φαινομένου, της μεταφυσικής αναζήτησης του εθνικού κόσμου. Όπως οι φοβούμενοι έτσι και οι λάτρεις του Θ.Υ. αποτελούν γέφυρα μεταξύ των Ιουδαίων, χριστιανών και εθνικών.

Η δεύτερη εισήγηση ήταν του Samuele Rocca (Ariel University Center of Samaria) κι έφερε τον τίτλο "Herod Evergetism in the Greek World: an Expression of Might and Power". Ο ομιλητής παρουσίασε τις διάφορες μορφές ευεργεσίας του Ηρώδη στον αρχαίο κόσμο (με κάποια υπερβολή κατά την ταπεινή μου γνώμη, αφού στον Ηρώδη απέδωσε ακόμη και τον τύπο της ρωμαϊκής στοάς με κιονοστοιχία) και υποστήριξε ότι ο Ιουδαίος μονάρχης διαφοροποιείται στην ευεργεσία του από τους ηγεμόνες της ελληνιστικής περιόδου, διότι φροντίζει μέσα από τις διάφορες ευεργετικές του πράξεις να προβληθεί ο προστάτης και κύριός του Αύγουστος. 

Το δεύτερο τμήμα της συνεδρίας έφερε τον τίτλο "Literacy and Illiteracy and its Influence in the Greco-Roman World". 

Ο πρώτος ομιλητής ήταν ο Antonio Lombatti (Deputazione di Storia Patria, Parma, Ιταλία) κι η εισήγησή του έφερε τον τίτλο "Relics in Early Christianity between Faith and Need to See". Ο ομιλητής δύο κατηγορίες λειψάνων και ιερών κειμηλίων. Εκείνα που έχουν ιστορική βάση και είναι αυθεντικά κι είναι ολιγάριθμα και μία μεγαλύτερη ομάδα τέτοιων αντικειμένων που είναι πλαστά. Τα αρχαιότερα κειμήλια εμφανίζονται τον αρχαίο Χριστιανισμό γύρω στο 200 μ.Χ. Ένα από τα πρώτα είναι η φάτνη της γέννησης. Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό των λειψάνων είναι ότι αντίθετα με τα κείμενα δεν μπορούν να μεταφέρουν από μόνα τους ένα μήνυμα κι έτσι δε μπορούν να κατανοηθούν από διαφορετικές κοινότητες, οι οποίες όμως έχουν κοινό πολιτισμικό κώδικα. Γι' αυτό το λόγο είναι αναγκαίο να συνοδεύονται από μία επεξηγηματική επιγραφή ή μία εικονογραφική απεικόνιση. Έτσι σε μία κοινωνία, η οποία δεν στηρίζεται κατά βάση στη γραφή, τα λείψανα αποκτούν μία ιδιαίτερη αξία ως οπτικά μέσα μεταφοράς θρησκευτικού μηνύματος. 

Η επόμενη ομιλήτρια ήταν η Gaia Lembi (Tel Aviv University) κι η εισήγησή της έφερε τον τίτλο "Writing Jewish History in a Greco-Roman World: From Polemics and Apologetics to Competition". Η ομιλήτρια υποστήριξε ότι τα κείμενα Ιουδαίων της Διασποράς της ελληνιστικής και ρωμαϊκής περιόδου δεν θα πρέπει να κατανοηθούν αναγκαστικά ως έκφραση μίας επιθετικής στάσης απέναντι στο περιβάλλον των ιουδαϊκών κοινοτήτων της διασποράς, αλλά κυρίως ως ένας τρόπος ενδυνάμωσης της συλλογικής ταυτότητας των μελών της κοινότητας. Στη συνέχεια παρουσίασε το παράδειγμα του Ιωσήπου, όπου είναι εμφανής η προσπάθεια σύζευξης των δύο παραδόσεων - της ιουδαϊκής και της ελληνορωμαϊκής - αλλά κι ο τρόπος με τον οποίο ο συγγραφέας κατανοεί το έργο του και το ρόλο του σε σχέση με τους βιβλικούς συγγραφείς και τους Έλληνες ιστορικούς.

London SBL International - Monday

 Ξεκίνησε τη Δευτέρα η φετινή διεθνής συνάντηση της Society of Biblical Literature με τις πρώτες συναντήσεις και την εναρκτήρια εκδήλωση της εταιρίας.

Το πρόγραμμα της φετινής συνάντηση είναι όπως πάντα πλούσιο. Στις αναρτήσεις που θα ακολουθήσουν θα παρουσιάσω όσες εισηγήσεις θα μπορέσω να παρακολουθήσω και θα δώσω πιθανά links σε ανακοινώσεις άλλων συνέδρων για την ενημέρωση των ενδιαφερόμενων αναγνωστών του ιστολογίου. 

Από τις εισηγήσεις της Δευτέρας παρακολούθησα το απόγευμα την εισήγηση τoυ Samuele Rocca (Ariel University Centre of Samaria) (ομάδα εργασίας: Hellenistic Judaism Section) που παρουσίασε το νόμο του Ηρώδη για τους ληστές / διαρρήκτες όπως αυτός παρουσιάζεται από τον Ιώσηπο στην Ιουδαϊκή Αρχαιολογία 16, 1-5. Ο Ιώσηπος κατηγορεί τον Ηρώδη ότι με το νόμο του, ο οποίος επιβάλλει εξορία στους διαρρήκτες, ουσιαστικά απομακρύνεται από το νόμο της Βίβλου. Ο ομιλητής αναζήτησε τις πιθανές επιρροές από τον ελληνιστικό και ρωμαϊκό κόσμο και υποστήριξε ότι ο νόμος του Ηρώδη είχε εφαρμογή μόνο στην Ιτουραία και στους εθνικούς κατοίκους της.

Η δεύτερη εισήγηση της απογευματινής αυτής συνάντησης της ομάδας Hellenistic Judaism Section ήταν της Kathryn Westbrook, που παρουσίασε το πρόβλημα της ιουδαϊκής επίδρασης στη λατρεία του Θεού Υψίστου, ένα θέμα ιδιαίτερα γοητευτικό. (Είναι άλλωστε πάντοτε πολύ συναρπαστικό να συναντά κανείς ανθρώπους που ασχολούνται με θέματα που αποτέλεσαν αντικείμενο και της δικής του έρευνας). Η ομιλήτρια άσκησε κριτική στη θέση του S. Mitchell ότι ο Θεός Ύψιστος συνδέεται άμεσα με τον Ιουδαϊσμό και προσπάθησε να στηρίξει τις θέσεις της σε μία σειρά αναφορών στο λεξιλόγιο των επιγραφών που σχετίζονται με το Θεό Ύψιστο και σε γενικές πληροφορίες που σχετίζονται με τον Ιουδαϊσμό της εποχής. Όσον αφορά στο λεξιλόγιο, έκανε αναφορές σε κλασικά κείμενα και υποστήριξε ότι παρόμοιο λεξιλόγιο απαντά και στον εθνικό κόσμο κι επομένως δε μπορεί να αποτελέσει απόδειξη της ιουδαϊκής επίδρασης. Όσον αφορά στη δεύτερη κατηγορία αποδείξεων, που ήταν ουσιαστικά μία σειρά γενικών θέσεων, νομίζω ότι κάποιες από αυτές δεν είναι απόλυτα πειστικές (για παράδειγμα όσον αφορά το γεγονός ότι οι Ιουδαίοι απεχθάνονταν τις απεικονίσεις ζώων, ανθρώπων κτλ., ευρήματα από συναγωγές λένε μιαν άλλη ιστορία. Όσον αφορά στο ότι οι Ιουδαίοι δεν είχαν καμιά σχέση με τις εθνικές λατρείες, η αφιέρωση από το ιερό του Αμφιάραου, η αρχαιότερη πιθανή ιουδαϊκή επιγραφή ενός Μόσχου που χαράζει το αφιέρωμά του ευχαριστώντας για τη θεραπεία του ή οι βιαστικές αφιερώσεις Ιουδαίων στο ιερό του Πάνα, υπαινίσσονται ότι τα πράγματα δεν είναι τόσο ξεκάθαρα πάντα). Η απάντηση στο γενικό σχήμα που προτείνει ο Mitchell δεν είναι ένα άλλο γενικό σχήμα, αλλά η εξέταση της κάθε περίπτωση της λατρείας του Θεού Υψίστου (αλλά και των Ιουδαίων κ.ά.) μέσα στην τοπική της συνάφεια, μία υπόθεση που διατύπωσα σήμερα στη δική μου εισήγηση. 

Η σειρά IVBS / The IVBS series

Η γνωστή βιβλική εταιρεία Society of Biblical Literature εγκαινίασε μία νέα σειρά, η οποία είναι διαθέσιμη online και δωρεάν με τον τίτλο International Voices in Biblical Studies, της οποίας η θεματική ανήκει στο χώρο της ιστορίας πρόσληψης του βιβλικού κειμένου και την κριτική προσέγγισή του. Ήδη έχει αναρτηθεί η πρώτη μελέτη με τον τίτλο:

Κnut Holter / L.C. Jonker, Global Hermeneutics?: Reflections and Consequences

Ιστολόγια και επιστήμη / Blogs and scholarship

Ο James McGrath ανέβασε στο ιστολόγιό του Exploring Our Matrix το κείμενο της εισήγησής του για τα ιστολόγια και την αξιοποίησή τους στην ανάπτυξη διεπιστημονικού διαλόγου και τη διάχυση επιστημονικών πληροφοριών που διάβασε στη φετινή συνάντηση της SBL. Για να διαβάσετε το ενδιαφέρον κείμενο, πατήστε εδώ.

Το δικό του κείμενο για την ιστορία των βιβλικών ιστολογίων και τη συμβολή τους στη διάδοσης της επιστημονικής γνώσης. Για να διαβάσετε και το δικό του κείμενο, πατήστε εδώ.

Παύλος και Αγία Γραφή (SBL) / Paul and Scriptures (SBL)

Και η ομάδα εργασίας "Paul and Scripture" έχει αναρτήσει κάποιες από τις εισηγήσεις που θα διαβαστούν στη φετινή συνάντησή της στο πλαίσιο του ετήσιου συνεδρίου της SBL στην Atlanta:

• Ben Witherington (Asbury Theological Seminary), 'IN PRINCIPIO ERAT VERBUM': Sacred Texts in an Oral Culture
• Leonard Greenspoon (Creighton University), By the Letter?/Word for Word? Scriptural Citation in Paul
• Matthew Bates (University of Notre Dame), Getting Some Fatherly Advice: Refining ‘Intertextuality’ in the Study of Paul’s Scriptural Interpretation

Δείπνα στον Ελληνορωμαϊκό κόσμο / Meals in the Greco-Roman world

Στη σελίδα της ομάδας εργασίας "Δείπνα στον Ελληνορωμαϊκό κόσμο" της SBL έχουν αναρτηθεί κάποιες από τις εισηγήσεις που θα παρουσιασθούν στην φετινή ετήσια συνάντηση της SBL στην Atlanta:

• Dennis E. Smith, "Rethinking Last Supper/Lord's Supper I"
• Matthias Klinghardt, "Rethinking Last Supper/Lord's Supper II"
• THESES: Toward a Profile of Eucharistic Origins (prepared by Andrew McGowan and Lillian Larsen)
• Andrew McGowan, "A Profile of Eucharistic Origins I: Symposia, Sustenance, and Sacrifice"
• THESES: Table as Generative Locus for Social Formation in Early Judaism (prepared by Jonathan Brumberg-Kraus, Susan Marks, and Jordan D. Rosenblum)

EABS - SBL International Meeting, Tartu Εσθονία (4) / EABS - SBL International Meeting, Tartu Estonia (4)

Έχοντας γυρίσει αισίως στην πατρίδα από τη ζεστή αλλά όμορφη Εσθονία θα σας παρουσιάσω σήμερα τις περιλήψεις των εισηγήσεων που παρουσιάστηκαν στο πλαίσιο της δικής μου ερευνητικής ομάδας με τον τίτλο "Graeco-Roman World" . Ήταν μία συνεργασία μεταξύ της Εuropean Assocation of Biblical Studies (EABS) και της Society of Biblical Literature (SBL). Η συνεδρία χωρίστηκε σε δύο μέρη. Στο πρώτο μέρος τα θέματα είχαν περισσότερο να κάνουν με το ιδιαίτερο θέμα της ερευνητικής ομάδας της EABS που φέτος ήταν, όπως ήδη γνωρίζετε από παλαιότερες αναρτήσεις η οικογένεια και η φιλία ως πραγματικότητα και μεταφορά στον ελληνορωμαϊκό κόσμο και στην Κ.Δ. (Family and Friendship as Reality and Metaphor in the Graeco-Roman World and in the New Testament).

H πρώτη εισήγηση ήταν της Karin Neutel (Rijksuniversiteit Groningen) και θέμα της ήταν οι μεικτοί γάμοι στην κοινότητα της Κορίνθου ("Married to an Unbeliever: Religious Choice and Family Ties According to Paul"). Η ομιλήτρια ασχολήθηκε με τις σχετικές μαρτυρίες από την Α΄ Κορ, από όπου φαίνεται σαφώς ότι ο Παύλος αναφέρεται σε θρησκευτικά μεικτές ομάδες. Ο Παύλοε ενθαρρύνει τους χριστιανούς άνδρες και γυναίκες να παραμείνουν παντρεμένοι με τους / τις εθνικούς συζύγους τους και να ζήσουν έτσι σε οίκους που συναπαρτίζονταν από χριστιανούς και εθνικούς. Αυτή η θέση του Παύλου είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα. Ο Παύλος φαίνεται να υιοθετεί μία πολύ ρεαλιστική αποδοχή των μεικτών γάμων και η θέση του αποτελεί μία από τις διαφορετικές στάσεις του αρχέγονου Χριστιανισμού απέναντι στην οικογένεια. Επιπλέον το έμμεσο μήνυμα ότι ο σύζυγος και η σύζυγός του μπορούν να επιλέξουν διαφορετικές θρησκείες ανεξάρτητα ο ένας από τον άλλο μπορεί να έχει μία ιδιαίτερη σημασία για την οικογένεια του σήμερα. Στη συζήτηση, που ακολούθησε, επισημάνθηκε ότι αυτή η στάση του Παύλου ίσως συνδέεται άμεσα με τις εσχατολογικές προσδοκίες του και τη βεβαιότητα για την επερχόμενη προσδοκία.

Η δεύτερη εισήγηση ήταν η δική μου και θέμα της ήταν ο ελληνορωμαϊκός τόπος της φιλίας στο κατά Λουκάν ευαγγέλιο ("The Greco-Roman Topos of Friendship in the Gospel of Luke"). Στο πρώτο μέρος της εισήγησης συζήτησα σε επίπεδο πηγών και σύνταξης των χωρίων του κατά Λουκάν που αναφέρονται άμεσα και έμμεσα στη φιλία. Από αυτή την ανάλυση προκύπτει ότι στο κείμενο του κατά Λουκάν υπάρχει μία τάση ο συγγραφέας να προσθέτει την αναφορά σε φίλους ακόμη κι όταν οι πηγές του δεν έχουν μια τέτοια αναφορά. Επειδή όμως είναι σήμερα αδύνατο πλέον να γνωρίζουμε τι προέρχεται από τις πηγές και τι από κάποια συντακτική φάση του ευαγγελίου ή τον ίδιο τον ευαγγελιστή, προτείνεται μία περισσότερο συγχρονική προσέγγιση του κειμένου, όπου αντιμετωπίζεται το κείμενο ως τελικό αποτέλεσμα στο οποίο ο συγγραφέας επιλέγει να προσθέσει ή να διατηρήσει τις αναφορές σε φίλους. Για να κατανοηθεί η σημασία των φίλων στο κατά Λουκάν στο δεύτερο μέρος παρουσίασα βασικές πτυχές της φιλίας στον ελληνορωμαϊκό κόσμο. Αντίθετα από ό,τι συνήθως γίνεται στηρίχθηκα κυρίως σε παπύρους, επιγραφές , μύθους, παροιμίες και γνώμες των πρώτων αιώνων μ.Χ., οι μαρτυρίες των οποίων μας δίνουν μία εικόνα αρκετά διαφορετική από εκείνη των φιλοσοφικών κειμένων της εποχής. Πρόκειται για μία περισσότερο ρεαλιστική εικόνα η οποία φαίνεται να αποτελεί το υπόβαθρο των σχετικών περικοπών του Λουκά. Στοιχεία αυτής της εικόνας δίνουν τη δυνατότητα να κατανοηθούν τα σχετικά με τους φίλους χωρία του ευαγγελίου και να δοθεί μία νέα ερμηνεία σε κάποια από αυτά. Στη συζήτηση που ακολούθησε το ενδιαφέρον επικεντρώθηκε στην πιθανή σχέση φιλίας και πατρωνείας και ποια στοιχεία της εικόνας της φιλίας μέσα στα κείμενα που παρουσιάστηκαν στην εισήγησημ είναι ρωμαϊκά και ποια ελληνικά.

Η επόμενη εισήγηση ήταν του Valeryi Alikin (St. Petersburg Christian University) o οποίος ασχολήθηκε με τις πρωινές συνάξεις των χριστιανών μέσα το πλαίσιο του ελληνορωμαϊκού κόσμου ("The Morning Gathering of Christians in the Context of the Graeco-Roman World"). O ομιλητής συζήτησε τις μαρτυρίες για τις πρωινές συνάξεις των χριστιανών κυρίως κατά το 2ο αι. Τέτοιες πρωινές λατρευτικές συγκεντρώσεις δεν ήταν κάτι το ασυνήθιστο. Αρχαιολογικές και φιλολογικές μαρτυρίες βεβαιώνουν την ύπαρξη τέτοιων συνάξεων και σε άλλες λατρείες. Αυτές οι χριστιανικές συναντήσεις αποτελούν τον αντίλογο λοιπόν σε ανάλογες συναντήσεις των εθνικών. Παραμένει ωστόσο ανοικτό το ζήτημα γιατί οι χριστιανοί της Βιθυνίας προτίμησαν την Κυριακή για αυτές τις λατρευτικές τους συγκεντρώσεις. Η συζήτηση στη συνέχεια επικεντρώθηκε στο πρόβλημα της μέτρησης των ημερών και του χρόνου κατά την αρχαιότητα, καθώς ο ομιλητής στην εισήγησή του υποστήριξε ότι η νέα ημέρα στα ευαγγέλια αρχίζει όχι από το απόγευμα της προηγούμενης αλλά από το πρωί, όταν οι άνθρωποι ξυπνούν. Η θέση του αυτή προκάλεσε μία ενδιααφέρουσα συζήτηση καθώς αναφέρθηκαν από το ακροατήριο μία σειρά από παραδείγματα της Κ.Δ. τα οποία φαίνεται να οδηγούν σε αντίθετα συμπεράσματα.
Μετά το διάλειμμα ο ομιλητής ήταν ο Daniel Johansson (University of Ediburgh), ο οποίος σύγκρινε τις ιστορίες που υπάρχουν στην αρχαία γραμματεία για τη διάβαση θάλασσας από ηγεμόνες (π.χ. Ξέρξη, Αντίοχο Δ΄, Καλιγούλα) ("The Greco-Roman Significance of Walking on the Water"). O ομιλητής ξεκίνησε από την παρατήρηση της Adela Yabro Collins ότι πίσω από την περιγραφή του περίπατου του Ιησού επί της θαλάσσης στο Μκ 6, 45-52 κρύβονται μοτίβα γνωστά τόσο από την ιουδαϊκή όσο και από τη χριστιανική παράδοση κι ότι σαφώς αυτή η θεολογική σημασία του θαύματος είναι να τονίσει τη μεσσιανικότητα του Ιησού. Ο ομιλητής ανέπτυξε περαιτέρω αυτήν τη θέση παρουσιάζοντας μαρτυρίες από τις πηγές για συγκεκριμένους ηγεμόνες και ως σκοπό είχε να τονίσει τη θεϊκή τους ιδιότητα. Επομένως η παράσταση αυτή, γνωστή τόσο στον ιουδαϊκό όσο και στον εθνικό κόσμο, οδηγούσε τους αναγνώστες του ευαγγελίου στο συμπέρασμα της θεϊκής ιδιότητας του Ιησού. Στη συζήτηση τονίστηκε ότι η υιοθέτηση ενός τέτοιου μοτίβου πολύ πιθανόν να αποτελεί ένα στοιχείο της αντι-αυτοκρατορικής τάσης και κριτικής του κατά Μάρκον, η οποία ήδη έχει επισημανθεί από τους σύγχρονους μελετητές. Στη θέση των κυρίων της εποχής εκείνης που διεκδικούν μία θεϊκή ιδιότητα χωρίς να τους ανήκει (ας σημειωθεί ότι σε καμιά περίπτωση ηγεμόνων που πέρασαν τη θάλασσα δεν έχουμε πραγματική διάβαση), το ευαγγέλιο αντιπαραθέτει τον Ιησού που είναι πραγματικός Θεός.

Τελευταία ήταν η εισήγηση της Phylis Bird, (Garrett-Evangelical Theological Seminary) η οποία ασχολήθηκε με το θέμα της "ιερής πορνείας", το οποίο στα βιβλικά κείμενα συνδέεται με τη χαναανιτική θρησκεία ("Lucian's Last Laugh: The Origins of "Sacred Prostitution" at Byblos"). Η αρχαιότερη θύραθεν σύνδεση της ιερής πορνείας με την περιοχή γίνεται από τον Λουκιανό (2ος αι. μ.Χ.). Συγκρίνοντας τη μαρτυρία του με εκείνη του Ηροδότου, ο οποίος παρουσιάζει μία ανάλογη μαρτυρία για τη Βαβυλώνα η ομιλήτρια υποστήριξε ότι ο Λουκιανός παρωδεί το κείμενο του Ηροδότου μετατρέποντας τη Βαβυλώνα σε Βύβλο και μεταφέροντας εκεί πληροφορίες του Ηροδότου από άλλες περιοχές αποδίδοντάς τες μάλιστα στην εκεί λατρεία. Υποστήριξε επίσης ότι συχνά αγνοείται ότι η εικόνα της πορνείας σε θρησκευτική συνάφεια μέσα στα βιβλικά κείμενα είναι μεταφορά κι ότι η έννοια της "ιερής πορνείας" έτσι, όπως υποστηρίχθηκε στη Δύση, αποτελεί ουσιαστικά ιδεολογικό κατασκεύασμα της δυτικής σκέψης από το Διαφωτισμό κι εξής χωρίς να στηρίζεται ουσιαστικά σε πηγές. Η συζήτηση που ακολούθησε περιστράφηκε κυρίως γύρω από την τελευταία θέση της ομιλήτριας, η οποία έδωσε διευκρινιστικές απαντήσεις και παρουσίασε συγκεκριμένα παραδείγματα.

(Φωτ.: επιγραφή από το σπίτι όπου γεννήθηκε και έζησε ο Adolf von Harnack στο Tartu. Ο γνωστός ερευνητής σπούδασε επίσης για ένα διάστημα στο πανεπιστήμιο της πόλης).

EABS / SBL International Meeting Tartu Εσθονία (3) / EABS - SBL International Meeting, Tartu Estonia (3)

Η συνεδρία του απογεύματος της Δευτέρας 26/7 που παρακολούθησα ήταν αφιερωμένη σε επιμέρους ζητήματα των παύλειων επιστολών (SBL Paul and Pauline Literature Section).

H πρώτη εισήγηση ήταν του Francois Tolmie (University of Free State) και έφερε τον τίτλο "Angels as arguments? The rhetorical function of references to angels in the main letters to Paul". Αφετηρία της εισήγησης ήταν το ερώτημα που διατυπώνεται και στον τίτλο της εισήγησης, ποιο ρόλο μπορεί να διαδραματίζουν από απόψεως ρητορικής του κειμένου οι αναφορές σε αγγέλους μέσα στα παύλεια κείμενα. O ομιλητής παρουσίασε και σχολίασε όλες τις αναφορές σε αγγέλους που απαντούν στις παύλειες επιστολές (Ρωμ, 1 Κορ, 2 Κορ, Γαλ). Κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο Παύλος ποτέ δε χρησιμοποιεί τους αγγέλους ως κύριο επιχείρημα μέσα στις επιστολές του. Επιπλέον ο απόστολος αναφέρεται σε διάφορους ρόλους που μπορεί αυτοί οι άγγελοι να αναλαμβάνουν ή στα χαρακτηριστικά τους. Από ρητορικής άποψης ο ομιλητής υποστήριξε ότι οι άγγελοι συνήθως εμφανίζονται σε συνάφειες οι οποίες μπορούν να θεωρηθούν ότι χαρακτηρίζονται από την υπερβολή.

Στη συνέχεια ο Thomas r. Blanton (Luther College) ασχολήθηκε με το θέμα της ανταποδοτικότητας στον ελληνορωμαϊκό κόσμο και μάλιστα όσον αφορά σε συμβολικά αγαθά ("Economies of Symbolic Goods? Pauline Epistles as Test Cases"). O ομιλητής αξιοποίησε την ιδέα του Pierre Bourdieu για το "συμβολικό κεφάλαιο", όπου ως κεφάλαιο ορίζεται κάθε πολιτισμικό αγαθό που μπορεί να ανταλλαγεί με άλλο πολιτισμικό αγαθό (υλικά αγαθά αλλά και υπηρεσίες). Το "συμβολικό κεφάλαιο" υπάρχει μόνο μέσα στην αφήγηση. Στην περίπτωση του Παύλου αυτό αφορά στην υπόσχεση για λύτρωση από την κρίση κατά τα έσχατα καθώς και την μελλοντική ύπαρξη στην ουράνια σφαίρα. Έτσι η υπόσχεση αντιμετωπίζεται ως ανταλλάξιμο αγαθό για τα υλικά αγαθά ή υπηρεσίες. Ο ομιλητής παρέπεμψε στο Ρωμ 15, 27, όπου ο Παύλος εξισώνει τα "πνευματικά" με τα "υλικά" και βεβαιώνει ότι μία προσφορά του πρώτου θα ανταμοιφθεί με μία δωρεά του δευτέρου. Στο 2 Κορ 9, 6-15 ο Παύλος υποστηρίζει ότι η απολαβή των απερίγραπτων αγαθών του Θεού (σωτηρία από την τελική κρίση) θα πρέπει να αναγκάσει τους Κορίνθιους να σπεύσουν στη βοήθεια της εκκλησίας των Ιεροσολύμων.

Η τελευταία εισήγηση ήταν του Edward Pillar ("'Whom he raised from the Dead': Exploring the Anti-imperial Context from Paul's First Statement of Resurrection"). O ομιλητής διερεύνησε στην εισήγησή του ποια απήχηση μπορεί να είχε το κήρυγμα της ανάστασης στο αυτοκρατορικό ακροατήριο του ευαγγελίου. Υποστήριξε ότι όταν ο Παύλος στη Θεσσαλονίκη έκανε λόγο για την ανάσταση ουσιαστικά ασκούσε κριτική στην αυτοκρατορία και κυρίως υπέσκαπτε τις θέσεις της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας για την κυριαρχία της επάνω στους υπηκόους της και την ιδέα της παντοδυναμίας της.

EABS / SBL International Meeting Tartu Εσθονία (1) / EABS - SBL International Meeting, Tartu Estonia (1)

Χθες το απόγευμα άρχισε τις εργασίες του το Διεθνές συνέδριο που διοργανώνουν από κοινού οι Society of Biblical Literature και European Association of Biblical Studies. Μετά τους χαιρετισμούς των προέδρων των δύο εταιριών Jorunn Økland (EABS) και John e. Kutsko (SBL) ακολούθησε η παρουσίαση του έργου της θεολογικής σχολής του Πανεπιστημίου του Tartu (του σημαντικότερου πανεπιστημίου της χώρας) (ομιλητής Riho Altnurme).
Η θεολογική σχολή ιδρύθηκε το 1632, έκλεισε κατά τη διάρκεια του Βόρειου Πολέμου (1710) και άρχισε να λειτουργεί και πάλι στα 1802. Μέχρι το 1918 ήταν γερμανόφωνο. Ανάμεσα στους γνωστούς επιστήμονες που σπούδασαν εδώ είναι και ο Adolph von Harnack. Τη μεγάλη του άνθηση τη γνώρισε κατά το δεύτερο μισό του 19ου. Στη διάρκεια της Σοβιετικής Κατοχής (1940-1991) το Τμήμα Θεολογίας έπαψε να λειτουργεί ως Σχολή και λειτούργησε ως ιερατικό σεμινάριο της Λουθηρανικής Εκκλησίας της χώρας. Από το 1991 λειτουργεί και πάλι ως πανεπιστημιακό τμήμα. Βασικές προτεραιότητές του τώρα είναι η ακαδημαϊκή θεολογική εκπαίδευση και η προαγωγή του διαλόγου με τις υπόλοιπες χριστιανικές ομολογίες της χώρας (τους Ορθοδόξους, καθολικούς κτλ).

Στη συνέχεια δύο ακόμη ομιλητές (Imas Nömmik και Amar Annus) παρουσίασαν τη ζωή και το έργο δύο σημαντικών θεολόγων του 20ου αι., οι οποίοι σπούδασαν και δίδαξαν στο Tartu. Πρόκειται για τον άγνωστο γενικά καθηγητή της θρησκείας και της Παλαιάς Διαθήκης Uku Masing και τον καθηγητή της κριτικής του κειμένου της Κ.Δ. και του Συριακού Χριστιανισμού, πολύ γνωστό για το έργο του σχετικά με τον αρχαίο χριστιανικό ασκητισμό και την κριτική έκδοση συριακών κειμένων της Αγίας Γραφής, Arthus Vööbus.

Η συνεδρία της ομάδας Graeco-Roman World στο συνέδριο της SBL-EABS/ The session of Graeco-Roman World at the SBL-EABS Conference

Καθώς πλησιάζουν οι μέρες για τη διεθνή συνάντηση των SBL-EABS στο Tartu της Εσθονίας ανακοινώνω το πρόγραμμα της ομάδας "Graeco-Roman World" στο οποίο έχω τη χαρά και την τιμή να είμαι υπεύθυνη. Το πρώτο μέρος είναι αφιερωμένο στην οικογένεια ως πραγματικότητα και μεταφορά στον ελληνορωμαϊκό κόσμο και στην Κ.Δ., ενώ στο δεύτερο μέρος φιλοξενούνται θέματα που κινούνται στο ευρύτερο πλαίσιο της πολιτισμικής και κοινωνικής πραγματικότητας του ελληνορωμαϊκού κόσμου:

28/7/2010

13:30-15:00

Family and Friendship as Reality and Metaphor in the Graeco-Roman World and in the New Testament

• Karin Neutel (Rijksuniversiteit Groningen), "Married to an Unbeliever: Religious Choice and Family Ties According to Paul" (22 min)
  
• Ekaterini G. Tsalampouni (Aristotle University of Thessaloniki), "The Greco-Roman Topos of Friendship in the Gospel of Luke" (22 min)
  
• Nelson Makanda (Nairobi Evangelical Graduate School of Theology), "Client Loyalty: the Defining Theme in Galatians" (22 min)
  
• Valeriy Alikin (St. Petersburg Christian University), "The Morning Gathering of Christians in the Context of the Graeco-Roman World" (22 min)
  Break (30 min)

General Papers on the Greco-Roman and New Testament World

• Dennis R. MacDonald (Claremont School of Theology), "Luke-Acts and Vergil's Aeneid: Parallel Homeric Imitations" (22 min)
  
• Daniel Johansson (University of Edinburgh), "The Greco-Roman Significance of Walking on the Water" (22 min)
  
• Phyllis Bird (Garrett-Evangelical Theological Seminary), "Lucian's Last Laugh: The Origins of "Sacred Prostitution" at Byblos" (22 min)
  
  
  

Εισηγήσεις της ομάδας Meals in the Greco-Roman World SBL 2009 / Papers of the Group "Meals in the Greco-Roman World", SBL 2009

Στη σελίδα της ομάδας Meals in the Greco-Roman World έχουν αναρτηθεί οι εισηγήσεις που διαβάστηκαν στην ετήσια συνάντηση της SBL το Νοέμβριο 2009.

Στην πρώτη συνεδρία περιλαμβάνονται οι κριτικές προσεγγίσεις του έργου του Hal Taussig, In the Beginning Was the Meal: Social Experimentation and Early Christian Identity, 2009 από τους Dennis E. Smith, Angela Standhartinger και Matthias Klinghardt.

Στη δεύτερη συνεδρία περιλαμβάνονται οι εξής εισηγήσεις:

• David L. Balch, "Artistic Representations of Corporeality, Sexuality, and Intimacy at Meals." and photo descriptions
• Carly Daniel-Hughes, "Bodies at Rest, Bodies in Motion: Status, Corporeality, and Negotiations of Power at Ancient Meals"
• Jennifer A. Glancy, "Notes on Early Christian Responses to Corporeality, Sexuality, and Intimacy in Dining Culture"
• Ellen B. Aitken, "A Valentinian Response to the Culture of Reclining"
• Lillian I Larsen, "Monastic Meals: Countering a Reclining Culture?"
• Jordan D. Rosenblum, "Inclined to Decline Reclining?: Women, Corporeality, and Dining Posture in Early Rabbinic Literature"