To "χαμένο ευαγγέλιο" και η αλήθεια πίσω από αυτό / The "Lost Gospel" and the truth behind it

Τον τελευταίο καιρό στο διαδίκτυο υπάρχει μια μεγάλη συζήτηση για το νέο βιβλίο των Simcha Jacobovici και Barrie Wilson με τον τίτλο The Lost Gospel: Decoding the Ancient Text That Reveals Jesus' Marriage to Mary the Magdalene. Ο πρώτος μας είναι ήδη γνωστός από παλαιότερες ανακαλύψεις που προκάλεσαν μεγάλες συζητήσεις στην επιστημονική κοινότητα, το γνωστό οστεοφυλάκιο του Ιακώβου και τον ακόμη γνωστότερο τάφο της οικογένειας του Ιησού. Δεν προκαλεί, επομένως, έκπληξη η νέα "ανακάλυψη". Ήδη έχουν δοθεί απαντήσεις από ειδικούς κι εδώ συνοψίζω τα βασικά τους επιχειρήματα:

1. Το κείμενο το οποίο δημοσιεύουν οι δύο συγγραφείς δεν είναι άλλο από μία συριακή μετάφραση του γνωστού μυθιστορήματος Ιωσήφ και Ασενέθ. Το κείμενο αυτό κάθε άλλο παρά ξεχασμένο είναι, αφού πολλές μελέτες έχουν ήδη δημοσιευθεί γι' αυτό και το ίδιο το αρχαίο κείμενο έχει εκδοθεί επανειλημένως και υπάρχει και στο διαδίκτυο.

2. Οι γνώμες διΐστανται εάν πρόκειται για ιουδαϊκό κείμενο ή χριστιανικό έργο (προσωπικά δέχομαι την πρώτη), όμως ακόμη και στη δεύτερη περίπτωση τίποτε δεν επιτρέπει να υποθέσουμε ότι πρόκειται για μία αλληγορική ιστορία που αναφέρεται στο γάμο του Ιησού με την Μαρία Μαγδαληνή. Η πλειοψηφία των ερευνητών δέχονται ότι πρόκειται για ένα ιουδαϊκό κείμενο που αντικατοπτρίζει την κατάσταση και τα θεολογικά προβλήματα που αντιμετωπίζει η ιουδαϊκή Διασπορά της εποχής του Δεύτερου Ναού.

3. Δεν υπάρχει κάτι στο κείμενο που να επιτρέπει τον παραλληλισμό με τον Ιησού και την Μαρία που προτείνουν οι συγγραφείς του νέου βιβλίου. Η αλληγορική ερμηνεία της αρχαιότητας είχε κι αυτή τους κανόνες της και δεν ήταν απόλυτα αυθαίρετη. 

4. Το κείμενο, το οποίο επικαλούνται οι συγγραφείς, χρονολογείται στον 6ο αι. κι η βεβαιότητά τους ότι ουσιαστικά πρόκειται για κείμενο της εποχής του Ιησού είναι αυθαίρετη. Επιπλέον, ένα κείμενο του 6ου αι. δεν μπορεί να θεωρηθεί ιστορική μαρτυρία για τον Ιησού, αλλά θα πρέπει να αντιμετωπισθεί με τον ίδιο τρόπο όπως αντιμετωπίζονται και τα υπόλοιπα απόκρυφα κείμενα ή πρόσφατα ο περίφημος πάπυρος για τη γυναίκα του Ιησού. Ακόμη κι αν είναι αυθεντικός δεν αποδεικνύει τίποτε περισσότερο από το ότι μία αρχαία χριστιανική ομάδα φαίνεται να πίστευε ότι ο Ιησούς είναι παντρεμένος και υιοθέτησε μία διαφορετική από εκείνη των κανονικών ευαγγελίων παράδοση. 

5. Εν κατακλείδι, η μεθοδολογία των Jacobovici και Wilson είναι εξαιρετική προβληματική και στηρίζεται σε εικασίες και αυθαίρετες υποθέσεις. 

Μία καλή παρουσίαση του περιεχομένου του βιβλίου έχει δημοσιεύσει ο Robert Cargill, ο οποίος διάβασε το βιβλίο και το παρουσιάζει κριτικά (πατήστε εδώ)

Πρώτη συνάντηση του Σεμιναρίου Ορθοδόξου Ερμηνευτικής Θεολογίας (Exegeticum) / First meeting of Exegeticum

Το Σεμινάριο Ορθοδόξου Ερμηνευτικής Θεολογίας θα πραγματοποιηθεί την Πέμπτη 13 Νοεμβρίου και ώρα 6:00 μμ. στην Αίθουσα Συνεδριάσεων του 1ου ορόφου της Θεολογικής Σχολής.

ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ: Françoise VINEL, Καθηγήτρια της Αρχαίας Χριστιανικής Γραμματείας της Σχολής Καθολικής Θεολογίας του Πανεπιστημίου του Στρασβούργου.

ΘΕΜΑ: «Augustin exégète : des principes herméneutiques (De doctrina christiana) à l'interprétatiοn de la Bible» 

«Ο Αυγουστίνος ως ερμηνευτής: ερμηνευτικές αρχές (στο έργο του "Περί της χριστιανικής διδασκαλίας") για την ερμηνεία της Βίβλου»

Στο τρέχον τεύχος του ASE / In the current issue of ASE

Στο τρέχον τεύχος του Annali di storia dell' esegesi 30:2 (2013) δημοσιεύονται μεταξύ άλλων και τα εξής άρθρα βιβλικού ενδιαφέροντος:

• William Tabbernee, "Material evidence for early Christian groups during the first two centuries C.E," 287-301
• Michael A. Daise, "Processual modality in Qumran ritual : induction into the counsel of the Yachad in 1QS," 303-315
• Trent A. Rogers, "The functions of hōste in the New Testament," 317-331 
• Edmondo Lupieri, "To Bible or not to Bible : how on earth does a text become scripture?; (in Jewish, Christian, and derived traditions)," 335-345
• Colby Dickinson, "Canons and canonicity : late modern reflections on cultural and religious canonical texts," 369-392 

Ένα νέο άρθρο στο τρέχον τεύχος του HTS / A new article in the current issue of HTS

Hervomde teologiese studies 70:1 (2014)

Hendrik L. Bosman, "The Exodus as negotiation of identity and human dignity between memory and myth"

Η ιστορία της Ιερουσαλήμ του Δαυίδ / The history of David's Jerusalem

Στην ιστοσελίδα The Bible and Interpretation έχει αναρτηθεί το κείμενο Daniel Pioske σχετικά με τη σύνδεση της Ιερουσαλήμ με τη μνήμη του Δαυίδ μέσα στην ιστορία:

Placing the Past: On Writing a History of “David’s Jerusalem”

Τα τεύχη του PzB για τα έτη 2013 και 2014 ελεύθερα στο διαδίκτυο / The 2013 & 2014 issues of PzB free online

Τα τεύχη των δύο τελευταίων ετών του περιοδικού Protokolle zur Bibel είναι ελεύθερα στο διαδίκτυο:

Protokolle zur Bibel: 2013-2014

Η καθημερινή ζωή σε μια ρωμαϊκή οικία / Everyday life in a Roman house

Η αναπαράσταση της ζωής και της χρήσης των οικιακών αντικειμένων μιας ρωμαϊκής οικίας είναι διαθέσιμα στο διαδίκτυο για κάθε ενδιαφερόμενο:

Domus romana: the everyday life in ancient Rome

Μερικά ακόμη ψηφιοποιημένα χειρόγραφα της ΚΔ στη Βρετανική βιβλιοθήκη / Some more digitized NT manuscripts at British Library

Στο νεότερο κατάλογο ψηφιοποιημένων χειρογράφων της Βρετανικής βιβλιοθήκης προστέθηκαν και τα εξής χειρόγραφα της Καινής Διαθήκης:

Egerton MS 2745, Gospel Lectionary (Gregory-Aland l 941), imperfect, with ekphonetic notation in some lections: ff 1v-23v, 60r-61r, 62v-66r, 67v-68r, 69v-70r, 71r-121r. 12th century.

Egerton MS 2785, Four Gospels (Gregory-Aland 715; Scrivener evan. 564; von Soden ε 364). Decorated headpieces and initials. 13th century.

Harley MS 5620, New Testament: Acts and Epistles (Gregory-Aland 322; Scrivener act. 27; von Soden α 550). Decorated headpieces. 16th century

Royal MS 1 B I, New Testament: Acts and Epistles (Gregory-Aland 308; Scrivener Paul. 25, Act. 20; von Soden α 456), with Euthalian prefaces to the Catholic Epistles, imperfect, being partly damaged throughout. 14th century.

To τρέχον τεύχος του JSPs / The current issue of JSPs

Journal for the Study of Pseudepigrapha 24:1 (2014)

• Blake Alan Jurgens, "Reassessing the Dream-Vision of the Vision of Amram (4Q543–547)," 3-42 (abstract)
• William Loader, "Sexuality and Eschatology: In Search of a Celibate Utopia in Pseudepigraphic Literature," 43-67 (abstract)

Ο Σατανάς στην εκκλησιαστική γραμματεία 2ου και 3ου αι. / Satan in Church writings of the 2nd and 3rd c.

Ο Philip Harland ανάρτησε μία ενδιαφέρουσα μαγνητοφώνηση για τον Σατανά και τις δαιμονικές δυνάμεις, όπως αυτές χρησιμοποιούνται σε κείμενα του Ιουστίνου και του Ωριγένη και στο πλαίσιο της αντιμετώπισης αντιπάλων τους.

Podcast 8.12: Satan’s Demons and the Greco-Roman Gods in the Church Fathers (2nd-3rd centuries CE)

Η εξηγητική Σχολή της Αντιόχειας / The exegetical School of Antioch

Μία σύντομη αλλά ενδιαφέρουσα ανάρτηση για την εξηγητική μέθοδο της Αντιόχειας δημοσιεύεται στο ιστολόγιο BLT - Bible, Literature, and Translation:

The Exegetical Method of Antioch

O Ιησούς ως άρχων της ειρήνης / Jesus as prince of peace

Στην ιστοσελίδα The Bible and Interpretation έχει αναρτηθεί ένα σύντομο άρθρο του Simon J. Joseph, σχετικό με το περιεχόμενο του κηρύγματος του ιστορικού Ιησού (όπως διασώζεται στην Q), το οποίο είναι εκείνο της ειρήνης και το συνδέεται με μεσσιανικές προφητείες της Παλαιάς Διαθήκης. 

The “Prince of Peace” or the God of War? Jesus as Nonviolent Messiah

Ένα νέο άρθρο στο τρέχον τεύχος του In die Skriflig / A new article in the current issue of In die Skriflig

In die Skriflig 48:1 (2014)

Jacob J. Scholtz, "‘Blessed is he who comes in the name of the LORD!’ A chiastic structure for Matthew 21:1–23:39"

Ένα νέο άρθρο στο τρέχον τεύχος του HTS / A new article in the current issue of HTS

Hervomde teologiese studies 70:1 (2014)

J. Henk Potgieter, "The structure and homogeneity of Psalm 32"

Δύο νέα άρθρα στο τρέχον τεύχος του JGRChrJ / Two new articles in the current issue of JGRChrJ

Journal of Greco-Roman Christianity and Judaism 10 (2014)

• Jordan Henderson, "Josephus's' Life and Jewish War Compared to the Synoptic Gospels"
• William Varner, "A 'Majority' Reading for James 3.3 Supported by Both External and Internal Evidence"

Τα πορίσματα του 13ου Συνεδρίου της Ελληνικής Εταιρείας Βιβλικών Σπουδών / The results of the 13th Conference of the Greek Society of Biblical Studies

Το 13ο συνέδριο της Ελληνικής Εταιρείας Βιβλικών Σπουδών, το οποίο διοργανώθηκε με τη φροντίδα του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη Σερρών και Νιγρίτης κ. Θεολόγου είχε ως θέμα του τις βιβλικές μαρτυρίες για τους αγγέλους και τα πνεύματα γενικότερα. Οι εισηγήσεις που παρουσιάστηκαν στην τριήμερη φετινή συνάντηση είχαν ως θέμα τους τόσο γενικότερα θέματα της βιβλικής αγγελολογίας και δαιμονολογίας όσο και ειδικότερα θέματα κριτικής του κειμένου, ερμηνείας και πρόσληψης (σε ποικίλες νέες συνάφειες) συγκεκριμένων χωρίων και περικοπών. 

Παλαιά Διαθήκης, Κουμράν, ραββινικά κείμενα και ύστερη ιουδαϊκή γραμματεία

Ιουδαϊσμός και Χριστιανισμός μοιράζονται τις ίδιες παραστάσεις και ιδέες για τα πνεύματα, καθώς αντλούν κυρίως από τα κείμενα της Παλαιάς Διαθήκης. Τις απαρχές, λοιπόν, της αγγελολογίας και δαιμονολογίας στην Παλαιά Διαθήκη και στον αρχαίο Ιουδαϊσμό αναζήτησαν με τις εισηγήσεις τους ο ομότιμος καθηγητής Δημήτρης Καϊμάκης ("Αγγελολογία και δαιμονολογία στην Παλαιά Διαθήκη") κι η διδάκτωρ Θεολογίας Μαρία Παζάρσκη ("Ο Σατανάς στην Παλαιά Διαθήκη"). Κι οι δύο περιέγραψαν την εξέλιξη της περί πνευμάτων (αγαθών και πονηρών) αντίληψης στον Ιουδαϊσμό και την πλήρη ανάπτυξή της κατά την Αιχμαλωσιακή και μεταιχμαλωσιακή περίοδο, όταν η ιουδαϊκή θεολογική σκέψη συζητά ζητήματα θεοδικίας. Η αρχικά φειδωλή αναφορά και περιγραφή των πνευμάτων εξελίσσεται σε μία πληρέστερη αγγελολογία και δαιμονολογία με σαφή δυαλιστικά στοιχεία στην αποκαλυπτική γραμματεία, όπως υποστήριξε η κ. Παζάρσκη. 

Δύο εισηγήσεις είχαν ως θέμα τους την περί πνευμάτων αντιλήψεις στα κουμρανικά και αποκαλυπτικά κείμενα. Ο επίκουρος καθηγητής Κων/νος Ζάρρας στην εισήγησή του με τον τίτλο "kohanim ως kohavim: αγγελικό ιερατείο και το θέμα της πτώσης στα Ης 14, Ιεζ 28, στα Α΄και Β΄ Ενώχ και σε χειρόγραφα της Νεκράς Θαλάσσης" παρουσίασε κείμενα του αρχαίου Ιουδαϊσμού, όπου οι άγγελοι ταυτίζονται με τα άστρα και συνέδεσε την ιστορία της πτώσης τους με συγκεκριμένα γεγονότα στην ιστορία του Ιουδαϊσμού. Στην εισήγησή της με τον τίτλο "Η αγγελική λειτουργία του Κουμράν" η διδάκτωρ Θεολογίας Ελένη Σουμάνη συζήτησε την εικόνα των αγγέλων ως ουράνιων λειτουργών, όπως αυτή περιγράφεται στην Αγγελική Λειτουργία του Κουμράν και ανίχνευσε πιθανές διαδρομές αλληλεπίδρασης μεταξύ αυτού του κειμένου και των βιβλίων του Ιεζεκιήλ και της Αποκάλυψης.

Ένας σημαντικός αριθμός εισηγήσεων είχαν ως θέμα τους συγκεκριμένα χωρία και περικοπές της Παλαιάς Διαθήκης, στα οποία γίνεται λόγος για τους αγγέλους. Η λέκτορας της Βιβλικής Θεολογίας Αλεξάνδρα Παλάντζα στην εισήγησή της με τον τίτλο "Οι περί αγγέλων διηγήσεις στο βιβλίο της Γενέσεως" περιγράφει την εξέλιξη της παλαιοδιαθηκικής πίστης για τους αγγέλους, όπως αυτή αποτυπώνεται στα τρία πρώτα κεφάλαια της Γένεσης κι εξήγησε τη θέση που τα αγαθά πνεύματα καταλαμβάνουν στην προσωπική σχέση Θεού και λαού του Ισραήλ. Η εμφάνιση του αγγέλου Κυρίου στον Βαλαάμ στη γνωστή αφήγηση του Αρ 22, 22-35 ήταν το θέμα της ειςήγησης της λέκτορος της Παλαιάς Διαθήκης Yanka Dragominova ("The Angel of the Lord and Balaam"), η οποία συζήτησε κριτικά τις διάφορες ερμηνείες που έχουν προταθεί για την συγκεκριμένη περικοπή. Το τρίτο κεφάλαιο του Ζαχαρία, όπου εμφανίζονται τόσο ο Γιαχβέ όσο κι ο Σατανάς, καθώς κι η σημασία του στην προφητική παράδοςη απασχόλησαν την επίκουρη καθηγήτρια Anna Marinova στην εισήγησή της με τον τίτλο "Der Engel Jahwe und der Hohepriester Jeschua (Deutung vom dritten Kapitel Sacharjahbuches"). Δύο, τέλος μελέτες, είχαν ως θέμα τους κείμενα της μετάφρασης των Ο΄ στα οποία αναφέρονται άγγελοι, τη σύγκριση του ελληνικού κειμένου με το αντίστοιχο μασωριτικό και την πρόσληψη κι ερμηνεία τους στη μετέπειτα ιουδαϊκή και χριστιανική γραμματεία. Η λέκτωρ Μυρτώ Θεοχάρους συζήτησε ερμηνευτικά το Ωσηέ 12,5 και την ιουδαϊκή παράδοση για την πάλη του Ιακώβ κι ο διδάκτωρ Θεολογίας Πορφύριος Νταλιάνης ασχολήθηκε με την ερμηνεία και την πρόσληψη της δύσκολης ερμηνευτικά έκφρασης "άρτος αγγέλων"  στο Ψα 77,5. 

Καινή Διαθήκη και αρχέγονος Χριστιανισμός

Οι άγγελοι, ωστόσο, εμφανίζονται και στην Καινή Διαθήκη αλλά και στη σχετική απόκρυφη χριστιανική γραμματεία. Εμφανίζονται συχνά στη ζωή του Ιησού και των αποστόλων και της πρώτης εκκλησίας και καθίστανται αντικείμενο της λατρείας κάποιων αρχαίων χριςτιανικών ομάδων. Μία σειρά εισηγήσεων, λοιπόν, είχαν ως θέμα τους χωρία της Καινής Διαθήκης, όπου γίνεται μνεία αγγέλων αλλά και πονηρών πνευμάτων. Ακολουθώντας τη σειρά των βιβλίων στην σειρά τους στον κανόνα έγιναν οι εξής εισηγήσεις. Η διδάκτωρ Ζωής Τερλιμπάκου παρουσίασε τις αγγελοφάνειες του κατά Λουκάν ευαγγελίου και τις συνέδεσε με τη λατρεία του Ιησού ως Κυρίου της Εκκληςίας. Ο λέκτωρ Στέφανος Μιχαλιός συζήτησε στη δική του εισήγηση μία σειρά χωρίων όπου γίνεται λόγος για την εξουσία των αγγέλων επί των εθνών και απαντά το θέμα της ήττας των αγγελικών δυνάμεων ως σχετιζόμενης με τη διάδοση του ευαγγελίου στα έθνη. Ο διδάκτωρ Darko Krstc υποστήριξε ότι ο Παύλος εμφανίζεται με τα χαρακτηριστικά του "ερμηνευτή αγγέλου"  στην προς Γαλάτας επιστολή κι ότι ο απόστολος χρησιμοποιεί αυτό το μοτίβο της αποκαλυπτικής γραμματείας για να επιχειρηματολογήσει υπέρ της αποστολικής του αυθεντίας. Η αναπληρώτρια καθηγήτρια Κυριακούλα Παπαδημητρίου αξιοποίησε τις αρχές της σημασιολογικής και πραγματολογικής ανάλυσης στην ερμηνευτική ανάλυση του Α΄Κορ 13, 1 κι αντιπαρέβαλε τις γλώσσες των αγγέλων προς την εν Χριςτώ αγάπη η οποία τελικά υπερβαίνει κάθε κοσμική και θρησκευτική πραγματικότητα. Ο αναπληρωτής καθηγητής π. Jack Khalil ασχολήθηκε με το νόημα και την ταυτότητα του αγγέλου σατανά στο Β΄ Κορ 12,7 κι υποστήριξε την παραδοσιακή ερμηνεία, η οποία θεωρεί ότι εδώ ο απόστολος Παύλος ως σκόλοπα τη σαρκί χαρακτηρίζει τις δοκιμασίες και τις παρενοχλήσεις των αντιπάλων του. Ο ομότιμος καθηγητής Ιωάννης Καραβιδόπουλος στη δική του εισήγηση πραγματεύθηκε το δύσκολο θέμα της λατρείας των αγγέλων για το οποίο γίνεται λόγος στην προς Κολοσσαείς επιστολή. Ο εισηγητής συζήτησε το πρόβλημα της γενικής στη φράση "θρησκεία των αγγέλων", πρόσφερε μία σειρά επιχειρημάτων υπέρ της γραφής στη χειρόγραφη παράδοση "ἃ μὴ ἐώρακεν ἐμβατεύων" και, τέλος, συνέδεσε την αντίδραση του αποστόλου προς αυτήν την λατρεία με τη χριστολογία της επιστολής.Ο αναπληρωτής καθηγητής Σωτήριος Δεσπότης παρουςίασε τη σημαςία της φράσης "ὤφθη ἀγγέλοις" μέσα στην ομολογία του Α΄ Τιμ 3, 16 αλλά και στην ευρύτερη συνάφεια των Ποιμαντικών επιστολών. Δύο μελέτες άντλησαν τα θέματά τους από την προς Εβραίους επιστολή. Ο επίκουρος καθηγητής Μόσχος Γκουτζιούδης ασχολήθηκε με τη μορφή του Μελχισεδέκ στο Εβ 7, 3 κι υποστήριξε ότι η επιστολή διασώζει δύο διαφορετικές γραμμές της ιουδαϊκής παράδοσης προκειμένου να αποδώσει στον Ιησού Χριστό μία ιδιαίτερη ιερατική ιδιότητα. Ξεκινώντας από την μαρτυρία του Εβ 1, 14 ο επίκουρος καθηγητής Θωμάς Ιωαννίδης συζήτησε τον τριπλό ρόλο των αγγέλων (δοξολογία του Θεού, συμμετοχή στο έργο της Θ. Οικονομίας και διακονία στο έργο της σωτηρίας) κι εστίασε την ανάλυςή του σε χωρία που αφορούν στην τρίτη πτυχή του έργου των αγγέλων. Στο βιβλίο της Αποκάλυψης αφιέρωσαν και την παρουσία των αγγέλων σε αυτό είχαν ως θέμα τους δύο εισηγήσεις του παρόντος συνεδρίου. Ο αναπληρωτής καθηγητής π. Ιωάννης Σκιαδαρέσης παρουσίασε τις μαρτυρίες για τους αγγέλους και τη θέση τους μέσα στην υψηλή χριστολογία του τελευταίου βιβλίου της Καινής Διαθήκης. Ο Daniel Mihoc ασχολήθηκε με την εικόνα του ισχυρού αγγέλου στο Απ 10 κι αξιοποιώντας την αρχαία και σύγχρονη ερμηνεία το εξέτασε τη θέση του μέσα στην γενικότερη συνάφεια του βιβλίου καθώς και τις διακειμενικές συνδέσεις του με άλλα κείμενα της Αγίας Γραφής. 

Τέλος, η διδάκτωρ Εύα Αδαμτζίλογλου συνέδεσε τις περί αγγέλων ιουδαϊκές παραδόσεις με την διδασκαλία για τη Μεγάλη Μητέρα των γνωστικών και πρόσφερε μία νέα ερμηνεία υπαγορευόμενη από τις αρχές της φεμινιστικής ερμηνείας. 

Πρόσληψη στην εκκλησιαστική γραμματεία, στα λειτουργικά κείμενα και στην τέχνη και λογοτεχνία

Η άγγελοι συνεχίζουν όμως να καταλαμβάνουν σημαντική θέση στη διδασκαλία των πατέρων και εκκλησιαστικών συγγραφέως καθώς και στα λατρευτικά κείμενα της Εκκλησίας. Επιπλέον, οι άγγελοι αποτελούν πηγή έμπνευσης για καλλιτέχνες και ποιητές σε νεότερες εποχές. Τρεις εισηγήσεις εμπίπτουν σε αυτήν την κατηγορία. Ο καθηγητής Χρήστος Οικονόμου παρουσίασε τη θέση που καταλαμβάνουν οι άγγελοι στο έργο του αγίου Νεοφύτου του Έγκλειστου και αναζήτησε τις βιβλικές καταβολές της περί αγγέλων διδασκαλίας του. Όπως και στα κείμενα της Αγίας Γραφής οι άγγελοι συμμετέχουν στη δοξολογία του Θεού και στο έργο της Θείας Οικονομίας κι οι μοναχοί παραλληλίζονται με αυτούς. Ο αναπληρωτής καθηγητής Παναγιώτης Σκαλτςής ασχολήθηκε με την παρουσία των αγγέλων στις λειτουργίες Μ. Βασιλείου και Ιω. Χρυσοστόμου και υπογράμμισε τον εσχατολογικό ρόλο των αγγέλων μέσα σε αυτά τα λειτουργικά κείμενα. Τέλος, η διδάκτωρ Άννα Τιρικανίδου παρουσίασε επιλεγμένα κείμενα και έργα ζωγραφικής Νεοελλήνων ποιητών και ζωγράφων, όπου οι άγγελοι καταλαμβάνουν σημαντική θέση και αναζήτησε το βιβλικό υπόβαθρο και τις λαϊκές επιδράσεις σε αυτά τα έργα τέχνης.

Αναμφισβήτητα η περί αγγέλων και πνευμάτων διδασκαλία της Αγίας Γραφής είναι εξαιρετικά ενδιαφέρουσα κι εξακολουθεί ακόμη και σήμερα να ασκεί μία ιδιαίτερη γοητεία σε ειδικούς και μη. Αυτό άλλωστε βεβαιώνει η πληθώρα των εισηγήσεων του παρόντος συνεδρίου καθώς και η σημαντική συμμετοχή σε αυτό. Ταυτόχρονα όμως, καθώς η εικόνα κι ο ρόλος των αγγέλων προϋποθέτει ένα διαφορετικό κοσμοείδωλο από αυτό της σύγχρονης εποχής, το οποίο υπαγορεύεται από τα επιτεύγματα των φυσικών επιστημών, ο ρόλος κι η ίδια η υπόσταση των αγγέλων φαίνονται σήμερα να αμφισβητούνται ή τουλάχιστον να αντιμετωπίζονται εξαιρετικά κριτικά. Αυτήν την δυσκολία επεσήμανε στην εναρκτήρια ομιλία του ο Κοσμήτορας της Θεολογικής Σχολής του ΑΠΘ και Πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρίας Βιβλικών Σπουδών καθηγητής Μιλτιάδης Κωνσταντίνου, ο οποίος υπογράμμισε τις διαφορετικές προϋποθέσεις που υπαγορεύουν το βιβλικό κοσμοείδωλο κι υποστήριξε χρησιμοποιώντας παραδείγματα από τα συμπεράσματα των φυσικών επιστημών ότι ακόμη και σε αυτήν την απόλυτα απομυθοποιημένη θεώρηση του κόσμου υπάρχει ακόμη χώρος τόσο για τους αγγέλους. Οι άγγελοι αποτελούν μέρος της δημιουργίας του Θεού και μαζί με την υπόλοιπη δημιουργία μετέχουν στις ενέργειες του Θεού και εμφανίζονται στο έργο της Θείας Οικονομίας. 

Το συνέδριο, του οποίου οι εργασίες έφτασαν στο τέλος τους, ανέδειξε κάποιες πτυχές της πλούσιας αγγελολογίας των κειμένων της Αγίας Γραφής, πρότεινε λύσεις σε δύσκολα χωρία και σαφώς έδωσε αφορμές για περαιτέρω θεολογική συζήτηση, έρευνα και θεολογικό στοχασμό

Συνέδριο για τις ιουδαϊκές και χριστιανικές αποκαλύψεις / Conference on Jewish and Christian Apocalypses

Το Freie Universität του Βερολίνου διοργανώνει από στις 14 και 15 Νοεμβρίου 2014 συνέδριο αφιερωμένο στις ιουδαϊκές και χριστιανικές αποκαλύψεις με τον τίτλο: "Ancient Jewish and Christian Apocalypses: Transfer of Knowledge and Genre Definition". Σύμφωνα με την περιγραφή στο συνέδριο θα διερευνηθούν θέματα του φιλολογικού είδους των αποκαλύψεων καθώς κι ιδιαίτερες πτυχές τους, όπως σωτηριολογία, δαιμονολογία, εσχατολογία κ.ά. 

Πρόγραμμα / Programme

13o Διεθνές Επιστημονικό Συνέδριο της Ελληνικής Εταιρείας ΒιβλικώνΣπουδών / 13th International Academic of the Hellenic Society of Biblical Studies

Η Ελληνική Εταιρεία Βιβλικών Σπουδών πραγματοποιεί με την ευλογία του Οικουμενικού Πατριάρχη κ. Βαρθολομαίου και την πρόνοια του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη Σερρών και Νιγρίτης κ. Θεολόγου το 13ο Συνέδριό της στις Σέρρες, από 7 έως 9 Νοεμβρίου 2014 στο ξενοδοχείο Elpida Resort. Το θέμα του Συνεδρίου είναι: «“ὁ ποιῶν τοὺς  ἀγγέλους αὐτοῦ πνεύματα” (Εβρ 1,7). Άγγελοι και Πνεύματα στην Αγία Γραφή». Στο Συνέδριο συμμετέχουν Καθηγητές Πανεπιστημίου και Διδάκτορες από Πανεπιστήμια της Ελλάδας, της Βουλγαρίας, της Ρουμανίας και του Λιβάνου. Σε αυτό θα παρουσιαστούν 26 εισηγήσεις με περιεχόμενο τους αγγέλους στην Παλαιά Διαθήκη, στην Καινή Διαθήκη και στην Ορθόδοξη Λατρεία.

Από το ιστολόγιο του συναδέλφου επίκ. καθ. Μ. Γκουτζιούδη

Ελεύθερη πρόσβαση σε άρθρα περιοδικών του Brill / Free access to biblical articles of Brill Journals

Ο εκδοτικός οίκος Brill διαθέτει ελεύθερα στο διαδίκτυο τα εξής άρθρα βιβλικού ενδιαφέροντος (μέχρι τις 31.1.2016):

The Meaning of ברא in Genesis 1:1-2:3

Author: Terrance Randall Wardlaw

Vetus Testamentum, (Volume 64, No. 3, pp. 502-513)

Did Jesus Oppose the prosbul in the Forgiveness Petition of the Lord's Prayer?

Author: Lyndon Drake

Novum Testamentum, (Volume 56, No. 3, pp. 233-244)

4Q249 Midrash Moshe: A New Reading and Some Implications

Authors: Jonathan Ben-Dov and Daniel Stökl Ben Ezra

Dead Sea Discoveries, (Volume 21, No. 2, pp. 131-149)

The Prospect of a Christian Interpolation in Tacitus, Annals 15.44

Author: Richard Carrier

Vigiliae Christianae, (Volume 68, No. 3, pp. 264-283

Language Contact in Judea? Hebrew, Aramaic, and Punic
Author: Uri Mor
Dead Sea Discoveries, (Volume 21, No. 2, pp. 211-233)

Tertullian on "Barnabas' Letter to the Hebrews" in De pudicitia 20.1-5

Author: E.A. de Boer

Vigiliae Christianae, (Volume 68, No. 3, pp. 243-263)

Isis and Osiris: Demonology vs. Henotheism?

Author: Valentino Gasparini

Numen, (Volume 58, No. 5-6, pp. 697-728)

The Historical Jesus in the Fourth Gospel: A Paradigm Shift?

Author: James H. Charlesworth

Journal for the Study of the Historical Jesus, (Volume 8, No. 1, pp. 3-46)

(free sample issue)

Τα λάφυρα της Ιερουσαλήμ / The Spoils of Jerusalem

Ένα όμορφο μικρό φιλμ για τις παραστάσεις που σχετίζονται με τη λαφυραγώγηση της Ιερουσαλήμ μπορεί να απολαύσει ο κάθε ενδιαφερόμενος στο youtube.

The Spoils of Jerusalem

Το τρέχον τεύχος του Biblica / The current issue of Biblica

Biblica 95:3 (2014)

• Dubovský Peter, "Why Did the Northern Kingdom Fall According to 2 Kings 15?," 321-346
• Burnight John, "Does Eliphaz Really Begin 'Gently'? An Intertextual Reading of Job 4,2-11," 347-370
• Rastoin Marc, "Cléophas et Lydie: un 'couple' lucanien hautement théologique," 371-387
• Reasoner Mark, "The Redemptive Inversions of Jeremiah in Romans 9–11," 388-404
• Stolz Lukas, "Das Einführen des Erstgeborenen in die 'oikoumene' (Hebr 1,6a)," 405-423
• Kirchmayr Karl, "Die Bedeutung von 666 und 616 (Offb 13,18)," 424-427

Η ιστορία του κεφαλαίου / The history of chapter

Στην ηλεκτρονική έκδοση του περιοδικού The New Yorker ο Nicholas Dames παρουσιάζει την ιστορία πίσω από την δημιουργία της έννοιας του κεφαλαίου στην αρχαία γραμματεία. Ιδιαίτερα ενδιαφέροντα είναι όσα γράφει για το χωρισμό σε κεφάλαια της Αγίας Γραφής:

The Chapter: A History

Το τρέχον τεύχος του Studia Philonica / The current issue of Studia Philonica

Studia Philonica 26 (2014)

ARTICLES

• M. David Litwa, "The Deification of Moses in Philo of Alexandria"
• Ilaria Ramelli, "Philo’s Doctrine of Apokatastasis: Philosophical Sources, Exegetical Strategies, and Patristic Aftermath"
• Justin M. Rogers, "The Philonic and the Pauline: Hagar and Sarah in the Exegesis of  Didymus the Blind" 
• Frederick E. Brenk, "Philo and Plutarch on the Nature of God"

SPECIAL SECTION: PHILO’S HELLENISTIC AND HELLENISTIC JEWISH SOURCES

• Gregory E. Sterling, "Introduction"
• David Lincicum, "Philo’s Library"
• Gregory E. Sterling, "From the Thick Marshes of the Nile to the Throne of God: Moses in Ezekiel the Tragedian and Philo of Alexandria"
• Pura Nieto Hernández, "Philo and Greek Poetry"
• Michael Cover, "The Sun and the Chariot: the Republic and the Phaedrus as Sources for Rival Platonic Paradigms of Psychic Vision in Philo’s Biblical Commentaries"

Το τρέχον τεύχος του Filneot / The current issue of Filneot

Filologia neotestamentaria 25 (2012)

• Stratton L. Ladewig, "Ancient witnesses on deponency in Greek," 3-20
• Wim Hendriks, "eutheos beyond the temporal meaning," 21-35
• Hughson T. Ong, "An evaluation of the Aramaic and Greek language criteria in historical Jesus research : a sociolinguistics study of Mark 14,32-65," 37-55
• John Makujina, "'Till death do us part'? or the continuation of marriage in the Eschaton? : answering recent objections to the traditional reading of gameo-gamizo in the Synoptic Gospels," 57-74
• Trent Rogers, "A syntactical analysis of oun in Papyrus 66," 75-99
• Paul L. Danove, "The aiteo-aiteomai distinction in the New Testament : a proposal," 101-118
• Josep  Rius-Camps /  Jenny Heimerdinger, "The variant readings of the western text of the Acts of the Apostles, 24, (Acts 17:1-18:23)," 119-160

EABS Research Grants

Starting in 2014, the EABS are making available two annually awarded research grants of 400 Euros each.

The EABS Research Grants are intended to support well-defined research projects of high quality in Biblical Studies and related areas, by enabling their authors to participate in the EABS Annual Conference, present papers related to their research, and establish or enhance working relationships with other researchers in their field.

As a rule, every year EABS will award two Research Grants of €400 each. It is possible for a team consisting of two EABS members to apply for a Research Grant together, provided that they meet all the eligibility criteria (see below), but the amount awarded will remain the same.

The review panel reserves the right not to award a grant in a given year.

In 2014, deadline to submit a grant application is November 1, 2014. 

EABS’ Annual Meeting will take place in Cordoba, Spain, July 12-15, 2015.

A full description of the grants and their purpose, eligibility criteria, and application guidelines can be found here .

Το τρέχον τεύχος του Early Christianity / The current issue of Early Christianity

Early Christianity 5:2 (2014)

• Hans Förster, "Patrick Sänger, Ist unsere Heimat im Himmel? Überlegungen zur Semantik von πολίτευμα in Phil 3,20," 149-177 (abstract)," 
• Lorne R. Zelyck, "Recontextualizing Papyrus Oxyrhynchus 840," 179-198 (abstract)
• Jason Robert Combs, "A Walking, Talking Cross: The Polymorphic Christology of the Gospel of Peter," 198-219 (abstract)
• Tobias Nicklas, "Christian Apocrypha and the Development of the Christian Canon," 220-240 (abstract)

Ένας συλλογικός τόμος για τα δευτεροκανονικά βιβλία / Α new volume on the Deuterocanonical books

Κυκλοφόρησε από τον εκδοτικό οίκο de Gruyter ο τόμος με τα πρακτικά της 10ης Διεθνούς Συνάντησης για τα δευτεροκανονικά βιβλία που έλαβε χώρα στο Βουκουρέστι το 2013:

Géza G. Xeravits  / József Zsengellér / Xavér Szabó, Canonicity, Setting, Wisdom in the Deuterocanonicals: Papers of the Jubilee Meeting of the International Conference on the Deuterocanonical Books (Deuterocanonical and Cognate Literature Studies 22), de Gruyter, Berlin 2014

xii, 284 pages

ISBN: 978-3-11-036723-2

€ 99,95 

Περιεχόμενα / Contents

Το τρέχον τεύχος του JSJ / The current issue of JSJ

Journal for the Study of Judaism 45:4/5 (2014)

• Magnar Kartveit, "Samaritan Self-Consciousness in the First Half of the Second Century b.c.e. in Light of the Inscriptions from Mount Gerizim and Delos," 449-472 (abstract)
• Hans Debel, "Anchoring Revelations in the Authority of Sinai: A Comparison of the Rewritings of “Scripture” in Jubilees and in the P stratum of Exodus," 471-492 (abstract)
• John Curran, "Philorhomaioi: The Herods between Rome and Jerusalem," 493-522 (abstract)
• David A. Friedman, "Josephus on the Servile Origins of the Jews," 523-550 (abstract)
• Yishai Kiel, "Penitential Theology in East Late Antiquity: Talmudic, Zoroastrian, and East Christian Reflections," 551-583 (abstract)

Κριτική του νέου βιβλίου του Richard Carrier / A review of Richard Carrier's new book

Στη σελίδα The Bible and Interpretation έχει αναρτηθεί η κριτική του James F. McGrath για το νέο βιβλίο του Richard Carrier σχετικά με τον ιστορικό Ιησού:

Did Jesus Die in Outer Space? Evaluating a Key Claim in Richard Carrier’s On the Historicity of Jesus

Στο τρέχον τεύχος του HTS / In the current issue of HTS

Hervomde teologiese studies 70:1 (2014)

• Wouter C. van Wyk, "Pieter M. Venter’s contribution to Old Testament Studies – an appreciation"
• Dorothy Jean Weaver, "‘What is that to us? See to it yourself’ (Mt 27:4): Making atonement and the Matthean portrait of the Jewish chief priests"

Πρώτη συνάντηση του Biblicum / First meeting of Biblicum

Η πρώτη  συνάντηση του Biblicum θα γίνει την  Δευτέρα 3  Νοεμβρίου 2014, ώρα 19.30 στην αίθουσα συνεδριάσεων.

Εισηγητής: Ιωάννης Καραβιδόπουλος

"Το εγώ του κεφ. 7 της προς Ρωμαίους είναι αυτοβιογραφικό του Παύλου ή όχι;"

Το τρέχον τεύχος του Biblica / The current issue of Biblica

Biblica 95:2 (2014)

• Magnus Steiner Till , "'Gott stieg hinauf ...' (Ps 47,6) — wohin? Psalm 47 als exilische Hoffnung auf Restitution," 161-178
• A.L.H.M. van Wieringen, "Psalm 65 as Non-Appropriation Theology," 179-197
• Wolfgang Schütte, "Die Entstehung der juda-exilischen Hoseaschrift," 198-223
• E.D. Reymond, "The Wisdom of Words in the Wisdom of Ben Sira," 224-246
• Nathan Eubank, "Dying with Power. Mark 15,39 from Ancient to Modern Interpretation," 247-268
• Mark Leuchter , "Inter-Levitical Polemics in the late 6th century BCE: The Evidence from Nehemiah 9," 269-279
• Russell L. Meek, "Intertextuality, Inner-Biblical Exegesis, and Inner-Biblical Allusion: The Ethics of a Methodology," 280-291

Η ιστορία πρόσληψης του βιβλικού κειμένου: προβλήματα και προκλήσεις / The reception history of the biblical text: problems and challenges

Ένα ενδιαφέρον κείμενο του Brennan Breed για την ιστορία της πρόσληψης του βιβλικού κειμένου και τις δυνατότητες που προσφέρει στο σύγχρονο βιβλικό επιστήμονα φιλοξενείται στη σελίδα The Bible and Interpretation: 

Biblical Reception History: A Dangerous Supplement

Σημειώνω εδώ την κατακλείδα του κειμένου:

"We biblical scholars must imagine ourselves not as zookeepers racing around trying to fit escaped animals back in their contextual cages. Instead, we must set out to study the text, including its variable forms and its varying capacities to make sense out in the wild, wherever it has managed to roam, from the ancient world to the modern. Biblical scholars can work together to chart the wanderings of such texts, looking at how they work – or do not work – in different local contexts, examining how they change – quickly or slowly, discontinuously or gradually – in different settings. In short, biblical criticism need to imagine itself again as a marginal fringe, a discipline comprised only of supplements all the way down."

Τα ιερά bamot της Παλαιάς Διαθήκης / The bamot shrines of the Old Testament

Στη σελίδα Bible History Daily του περιοδικού Biblical Archaeology Review δημοσιεύεται ένα σύντομο άρθρο για τα ανοικτά ιερά σε υψηλούς τόπους, για τα οποία γίνεται λόγος στην Παλαιά Διαθήκη:

High Places, Altars and the Bamah

Επιγραφές και μετάφραση των Ο΄ / Inscriptions and the Septuagint

Από τον εκδοτικό οίκο Eisenbrauns κυκλοφόρησε η μελέτη του James K. Aitken, στην οποία εξετάζεται το λεξιλόγιο της μετάφρασης των Ο΄ με τη βοήθεια των επιγραφών. Η μελέτη του Aitken έρχεται να καλύψει ένα κενό στην έρευνα, καθώς οι επιγραφές δεν χρησιμοποιούνται συνήθως στη μελέτη του λεξιλογίου των Ο΄ (σε αντίθεση προς τους παπύρους που συχνά αποτελούν σημείο αναφοράς):

James K. Aitken, No Stone Unturned. Greek Inscriptions and Septuagint Vocabulary (Critical Studies in the Hebrew Bible 5), Eisenbrauns 2014

xiv + 140 pp. 

ISBN: 978-1-57506-324-9

$28.95

Περιγραφή / Description

For understanding biblical Greek in context, the importance of the discoveries of papyri was recognized early in the twentieth century, while inscriptions by comparison were left unexplored. Those scholars who had intended to turn their attention to the inscriptions were delayed by their work on the papyri and by the conviction that the greater results would come from these. As a result, undue focus has been placed on papyri, and biblical Greek words have been viewed only through their lens, leading to the inference that the Greek is specifically Egyptian and vernacular. This volume widens the focus on Septuagint words by demonstrating how the inscriptions, coming from a broader geographical region than papyri and containing a wider range of registers, are a source that should not remain untouched.

This work explains the current state of the study of Septuagint vocabulary and outlines the competing roles of papyri and inscriptions in its interpretation, including the limitations of focussing solely on papyri. The practical issues for a biblical scholar in dealing with inscriptions are presented and some guidance is given for those wishing to explore the resources further. Finally, examples are drawn together of how inscriptions can illuminate our understanding of Septuagint vocabulary, and thereby inform the socio-historical position of the Septuagint. The origins of apparently new words in the Septuagint, the semantic and grammatical function of words, and the geographical distribution and register all demonstrate the need for further investigation into this field.

Περιεχόμενα / Contents 

• Preface  vii
• Abbreviations  ix
• Ch. 1 - The Current State of Septuagint Vocabulary  1
• Ch. 2 - Documentary Evidence in Biblical Lexicography  16
• Ch. 3 - Working with Greek Inscriptions  34
• Ch. 4 - New Words  45
• Ch. 5 - Semantics, Grammar, and Register  68
• Ch. 6 - Geographical Distributino  90
• Conclusions  105
• Appendix: Epigraphic Resources  108
• Bibliography  110
• Indexes  129

Ένα νέο άρθρο στο τρέχον τεύχος του JHS / A new article in the current issue of JHS

Journal of Hebrew Scriptures 14 (2014)

Paul Sanders, "The Ashkar-Gilson Manuscript: Remnant of a Proto-Masoretic Model Scroll of the Torah"

Το τρέχον τεύχος του BTB / The current issue of BTB

Biblical Theology Bulletin 44:4 (2014)

• David M. Bossman, "Lord of the Dance," 178
• Victor H. Matthews, "Choreographing Embedded Dialogue in Biblical Narratives," 179-184 (abstract)
• Myrick C. Shinall, Jr., "Dismemberment, Dualism, and Theology of the Body in the Gospel of Matthew," 185-194 (abstract)
• David H. Wenkel, "Jesus at Age 30: Further Evidence for Luke's Portrait of a Priestly Jesus?," 195-201 (abstract)
• Heiner Schwenke, "Eschatology of the Synoptic Jesus: Based on a Misinterpretation of Otherworld Experiences?," 202-213 (abstract)

Ένα νέο ηλεκτρονικό περιοδικό για την ΚΔ, τον αρχαίο Ιουδαϊσμό και τον αρχέγονο Χριστιανισμό / A new e-journal on NT, ancient Judaism and Early Christianity

Ένα νέο ηλεκτρονικό περιοδικό έκανε την εμφάνισή του χτες στο διαδίκτυο. Πρόκειται για το Journal of the Jesus Movement in its Jewish Setting, ένα περιοδικό με κριτές που εκδίδεται από τον εκδοτικό οίκο Eisenbrauns και σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο McMasters και το Κέντρο Caspari. Σύμφωνα με την περιγραφή το περιοδικό θα δημοσιεύει μελέτες που θα αφορούν στην ιστορία των Ιουδαϊκών και αρχαίων χριστιανικών παραδόσεων και θα καλύπτει τις εξής περιοχές:

Καινή Διαθήκη, απαρχές του Χριστιανισμού, αρχαίος Ιουδαϊσμός (συμπεριλαμβανομένων του Ιωσήπου και του Φίλωνα), Κουμράν, απόκρυφα και ψευδεπίγραφα, ραββινικές σπουδές, ιστορία του αρχαίου Χριστιανισμού, ιστορία της πρόσληψης και αρχαιολογία. Το περιοδικό θα κυκλοφορεί επίσης ως hard copy από τον Eisenbrauns: 

Journal of the Jesus Movement in its Jewish Setting

JJMJS 1 (2014)

• Torleif Elgvin, "Eschatology and Messianism in the Gabriel Inscription," 6-25 
• Mark D. Nanos, "Paul’s Non-Jews Do Not Become ‘Jews,’ But Do They Become ‘Jewish’?: Reading Romans 2:25–29 Within Judaism, Alongside Josephus," 26-53
• Dieter Roth, "Shared Interpretive Traditions of Joseph’s ‘σωφροσύνη’ and ‘Silence’ in De Iosepho and the Testament of Joseph," 54-68
• Serge Ruzer, "The Epistle of James as a Witness to Broader Patterns of Jewish Exegetical Discourse," 69-98
• Jonathan Klawans, "Heresy Without Orthodoxy: Josephus and the Rabbis on the Dangers of Illegitimate Jewish Beliefs," 99-126 
• Karin Hedner Zetterholm, "Alternate Visions of Judaism and Their Impact on the Formation of Rabbinic Judaism," 127-153
• Craig A. Evans, "The Jewish Annotated New Testament: A Review Article," 154-166

Το τρέχον τεύχος του VT / In the current issue of VT

Vetus Testamentum 64:4 (2014)

• Csaba Balogh, "Historicising Interpolations in the Isaiah-Memoir," 519-538 (abstract)
• John Burnight, "A New Interpretation and Translation of Job 5:5, " 539-553 (abstract)
• Hans Debel, "Stones of Contention?! A Critical Evaluation of the Erotic Interpretation of Qoh 3:5a," 554-560 (abstract)
• Edmon L. Gallagher, "Cult Centralization in the Samaritan Pentateuch and the Origins of Deuteronomy," 561-572 (abstract)
• Roger Gil and Eberhard Bons, "Judith 5:5-21 ou le récit d’Akhior: les mémoires dans la construction de l’identité narrative du peuple d’Israël," 573-587 (abstract)
• Jonathan Grossman, "The Structural Paradigm of the Ten Plagues Narrative and the Hardening of Pharaoh’s Heart," 588-610 (abstract)
• Christopher M. Jones, "'The Wealth of Nations Shall Come to You': Light, Tribute, and Implacement in Isaiah 60," 611-622 (abstract)
• Pieter van der Lugt, "Who Changes His Mind about Dust and Ashes? The Rhetorical Structure of Job 42:2-6," 623-639 (abstract) 
• Christl M. Maier, "Jeremiah as yhwh’s Stronghold (Jer 1:18)," 640-653 (abstract)
• Hermann-Josef Stipp, "Legenden der Jeremia-Exegese (II): Die Verschleppung Jeremias nach Ägypten," 654-663 (abstract)
• Idan Dershowitz, "Flowing with Fat and (Bee) Honey: Evidence from Ancient Egypt," 665-667 (abstract)

Η αναζήτηση της βασίλισσας της Σεβά / The quest for the queen of Sheba

Στην ηλεκτρονική έκδοση των Khaleej Times υπάρχει ένα σύντομο δημοσίευμα για τους αρχαιολόγους Wendell Philips και Merilyn Phillips Hodgson και το αρχαιολογικό έργο κυρίως του πρώτου στην σημερινή Υεμένη, όπου εντοπίζεται το γνωστό από την Παλαιά Διαθήκη βασίλειο της Σεβά. 

Looking for the real Queen of Sheba

Για παλαιότερα δημοσιεύματα σχετικά με τις αρχαιολογικές ανασκαφές βλ:

• Queen of Sheba's temple restored
• Queen of Sheba's Palace Discovered in Ethiopia, University Says
• Archaeologists strike gold in quest to find Queen of Sheba's wealth

και στα ελληνικά: Βρέθηκε το χρυσωρυχείο της βασίλισσας του Σαββά

Κανονικά και εξωκανονικά ευαγγέλια / Canonical and extracanonical Gospel

Στο ιστολόγιό του Acts and More ο Steve Walton δημοσιεύει περίληψη της πολύ ενδιαφέρουσας εισήγησης του Simon Gathercole στο φετινό British New Testament Conference, σχετικά με τη διάκριση μεταξύ κανονικών και εξωκανονικών ευαγγελίων. 

Simon Gathercole on the canonical and non-canonical Gospels

Ο Gathercole εντοπίζει 4 βασικά στοιχεία που συνιστούν την regula fidei και τα οποία περιέχονται στο αποστολικό κήρυγμα, όπως αυτό διασώζεται στο Α΄ Κορ 15, 3-4:

• ο Ιησούς ως ο Χριστός
• το σωτηριώδες έργο του Ιησού ως εκπλήρωση των Γραφών
• ο ιλαστήριος χαρακτήρας της θυσίας του Ιησού
• η ανάσταση του Ιησού

Στη συνέχεια αναζητά αυτά τα στοιχεία στα τέσσερα κανονικά βιβλία και σε επτά εξωκανονικά (Ευαγγέλιο Πέτρου, της Αλήθειας, του Θωμά, του Φιλίππου, της Μαρίας, των Αιγυπτίων και του Ιούδα). Καταλήγει ότι ενώ τα κανονικά ευαγγέλια περιέχουν και τα τέσσερα παραπάνω στοιχεία, στα εξωκανονικά μπορεί να έχουν ορισμένα από αυτά αλλά όχι όλα. 

Το νερό στον Ιουδαϊσμό της εποχής του Δεύτερου Ναού / Water in the Second Temple Judaism

Κυκλοφόρησε από τον εκδοτικό οίκο de Gruyter ένας συλλογικός τόμος, τον οποίο επιμελούνται οι Ehud Ben Zvi και Christoph Levin κι έχει ως θέμα το νερό ως σύμβολο στον Ιουδαϊσμό της εποχής του Δεύτερου Ναού:

Ehud Ben Zvi / Christoph Levin, Thinking of Water in the Early Second Temple Period (BZAW 461), de Gruyter, Berlin 2014

xvi, 485 pages

ISBN: 978-3-11-034966-5

129,95 €

Πίνακας περιεχομένων  / Contents

• Christoph Levin, "Introduction," 1-10
• Ehud Ben Zvi, "Thinking of Water in Late Persian/Early Hellenistic Judah: An Exploration," 11-28
• Martti Nissinen, "Sacred Springs and Liminal Rivers: Water and Prophecy in the Ancient Eastern Mediterranean," 29-48
• Stéphanie Anthonioz, "Water(s) of Abundance in the Ancient Near East and in Hebrew Bible Texts: A Sign of Kingship," 49-76
• Diana Edelman, "The Nile in Biblical Memory," 77-102
• Kåre Berge, "Polluted, Bitter, and Sweet Water as a Matter of Ethnic Identity-Formation in Persian Yehud," 103-122
• Ian Douglas Wilson, "The Song of the Sea and Isaiah: Exodus 15 in Post-monarchic Prophetic Discourse," 123-148
• Sonya Kostamo, "Imagining Water: The Overflowing Stream in Isa 66:12," 149-166
• Hermann-Josef Stipp, "'But into the Water You Must Not Dip It' (Jeremiah 13:1) – Methodological Reflections on How to Identify the Work of the Deuteronomistic Redaction in the Book of Jeremiah," 167-196
• Christoph Levin, "Drought and Locust Plague in Joel 1–2," 197-228
• Bob Becking, "Coping with Drought and Famine in some Post-Exilic Texts," 229-256
• Reinhard Müller, "Adad’s Overflowing Scourge and the Weather God of Zion: Observations on Motif History in Isa 28:14–18," 257-278
• Urmas Nõmmik, "Thinking of Water in the Book of Job: A Fluvial Introduction to the Job Literature," 279-298
• Juha Pakkala, "Water in 1–2 Kings," 299-316
• William S. Morrow, "Water Control and Royal Propaganda: Sennacherib’s Boast in 2 Kgs 19:24 (= Isa 37:25)," 317-338
• Louis Jonker, "Manasseh in Paradise? The Influence of ANE Palace Garden Imagery in LXX 2 Chronicles 33:20," 339-358
• Peter Juhás, "Dew in the Enochic Literature," 359-374
• Samuel I. Thomas, "Living Water by the Dead Sea: Some Water Metaphors in the Qumran Scrolls," 375-392
• James R. Linville, "The Fluid Boundaries of Life, the Universe and Yahweh," 393-408
• Peter Sabo, "Drawing Out Moses: Water as a Personal Motif of the Biblical Character," 409-436
• Francis Landy, "Fluvial Fantasies," 437-456

Ιστορικισμός και βιβλική ιστορία / Historicism and biblical story

Ο Mark McEntire παρουσιάζει το νέο βιβλίο του Jacob L. Wright’s David, King of Israel, and Caleb in Biblical Memory και συζητά το θέμα του ιστορικισμού και του ρόλου του στις βιβλικές σπουδές καθώς και τις μεθοδολογικές συζητήσεις τις τελευταίες δεκαετίες του 20ου κι εξής:

Locating Memory between Story and History

Το τρέχον τεύχος του Neotestamentica / The current issue of Neotestamentica

Neotestamentica 48:1 (2014)

• Johannes N. Vorster, "Introduction : interconnecting discourses - gender, Bible, publics," 1-31 (abstract)
• Annika Thiem, "The art of queer rejections : the everyday life of biblical discourse," 33-56 (abstract)
• Halvor Moxnes, "Making Jesus masculine : the historical Jesus and the challenges of nineteenth-century politics," 57-74 (abstract)
• Teresa J. Hornsby, "The dance of gender : David, Jesus, and Paul," 75-91 (abstract)
• Joseph A. Marchal, "Female masculinity in Corinth? : bodily citations and the drag of history," 93-113 (abstract)
• Annette Weissenrieder, "Searching for the middle ground from the end of the earth : the embodiment of space in Acts 8:26-40," 115-161 (abstract)
• Elna Mouton, "Reimagining ancient household ethos? On the implied rhetorical effect of Ephesians 5:21-33," 163-185 (abstract)

Στο τρέχον τεύχος του RTR / In the current issue of RTR

Reformed Theological Review 73:1 (2014)

• Allan M. Harman, "The Exodus and the Sinai Covenant in the book of Psalms," 3-27
• Guy P. Waters, "'Paul and the faithfulness of God' : by N. T. Wright (2 vols. ; Fortress: Minneapolis, 2013)," 58-63

Νέα άρθρα βιβλικού ενδιαφέροντος στο τρέχον τεύχος του HTS / New articles of biblical interest in the current issue of HTS

Hervomde teologiese studies 70:1 (2014)

In-Cheol Shin, "Women’s stories implying aspects of anti-Judaism with Christological depiction in Matthew"
Jacobus (Kobus) Kok, "Social Identity Complexity Theory as heuristic tool in New Testament Studies"
David D. Grafton, "The identity and witness of Arab pre-Islamic Arab Christianity: The Arabic language and the Bible"

Hervomde teologiese studies 70:3 (2014)
Morakeng E.K. Lebaka, "Music, singing and dancing in relation to the use of the harp and the ram’s horn or shofar in the Bible: What do we know about this?"