Στο πρόσφατο κείμενό του στη σελίδα Bible and Interpretation, ο Stephen Goranson θέτει ένα σημαντικό ερευνητικό ερώτημα: γιατί ο Φίλων ο Αλεξανδρεύς δεν κατονομάζει ποτέ τους Φαρισαίους ή τους Σαδδουκαίους, ενώ κάνει λόγο εκτενώς για τους Εσσαίους; Ο Goranson διερευνά μήπως υπάρχουν έμμεσες αναφορές σε αυτές τις δύο ομάδες σε κάποια έργα του Φίλωνα κι ειδικότερα στο αινιγματικό χωρίο του Περὶ τοῦ πάντα σπουδαῖον ἐλεύθερον εἶναι §§88–91. Εκεί αμέσως μετά τον έπαινο των Εσσαίων ο Φίλων κάνει λόγο για δύο κατηγορίες συμβούλων των Ασμοναίων ηγεμόνων: από τη μία, τους βίαιους, "θηριώδεις" άρχοντες κι από την άλλη, τους υποκριτές κόλακες που με γλυκόλογα προσπαθούσαν να επιτύχουν τους σκοπούς τους. Ο Goranson υποστηρίζει ότι αυτή η αντίθεση ομοιάζει εκπληκτικά με την περιγραφή Σαδδουκαίων–Φαρισαίων από τον Ιώσηπο (Ιουδ. Πόλεμος 2.162–167), στην οποία οι μεν Φαρισαίοι παρουσιάζονται ως ικανοί ρήτορες με λαϊκή επιρροή, οι δε Σαδδουκαίοι ως αυστηροί στην εφαρμογή του νόμου. Σύμφωνα με τον συγγραφέα, ο Φίλων έγραψε για τις ίδιες κοινωνικοπολιτικές ομάδες αλλά από την οπτική ενός Ιουδαίου της Διασποράς της Αλεξάνδρειας, χωρίς να χρησιμοποιεί — ή ίσως χωρίς να γνωρίζει — τα τεχνικά τους ονόματα. Εάν αυτή η ανάγνωση ευσταθεί, ο Φίλων αποτελεί πρόσθετη μαρτυρία για το πώς οι αιρέσεις αυτές παρουσιάζονταν στερεοτυπικά και κριτικά ήδη πριν παγιωθεί η τεχνική τους ονομασία. Η πρόταση του Goranson μας επιτρέπει να δούμε τον Φίλωνα όχι μόνο ως Ιουδαίο στοχαστή της Διασποράς αλλά και ως μάρτυρα του κοινωνικού και ιδεολογικού τοπίου της εποχής του Δεύτερου Ναού. Παραμένει, βέβαια, ανοικτό το ερώτημα μήπως τελικά αυτές οι δύο περιγραφές του γλυκομίλητου κόλακα και του βίαιου άρχοντα δεν είναι μία υπαινικτική αναφορά αλλά ένας κοινός ρητορικός τόπος της περιόδου.
Αν τελικά ισχύει η υπόθεση του Goranson πόσο αυτό αλλάζει την κατανόηση του τρόπου που αυτές οι δύο ομάδες παρουσιάζονται μέσα στα κείμενα της Καινής Διαθήκης;
Stephen Goranson, "Did Philo Allude to Sadducees and Pharisees?"
------------------------------------
[ENG]
In his recent article on the Bible and Interpretation website, Stephen Goranson raises an important scholarly question: why does Philo of Alexandria never name the Pharisees or the Sadducees, while he speaks at length about the Essenes? Goranson investigates whether there are implicit references to these two groups in some of Philo's works, and particularly in the enigmatic passage of Quod Omnis Probus Liber Sit §§88–91. There, immediately after his praise of the Essenes, Philo speaks of two categories of advisors to the Hasmonean rulers: on the one hand, violent, "beast-like" leaders, and on the other, hypocritical flatterers who sought to achieve their ends through smooth talk. Goranson argues that this contrast bears a striking resemblance to Josephus's description of the Sadducees and Pharisees (Jewish War 2.162–167), in which the Pharisees are portrayed as skilled orators with popular influence, and the Sadducees as strict enforcers of the law. According to the author, Philo was writing about the same socio-political groups but from the perspective of a Diaspora Jew in Alexandria, without using — or perhaps without knowing — their technical names. If this reading holds, Philo constitutes an additional witness to how these sects were already being stereotyped and critically assessed before their technical nomenclature became established. Goranson's proposal allows us to see Philo not only as a Diaspora Jewish thinker but also as a witness to the social and ideological landscape of the Second Temple period. It remains, of course, an open question whether these two portrayals — the smooth-talking flatterer and the violent ruler — represent an implicit allusion at all, or simply a common rhetorical topos of the period.
If Goranson's hypothesis ultimately proves correct, how much does this change our understanding of the way these two groups are presented in the texts of the New Testament?
Stephen Goranson, "Did Philo Allude to Sadducees and Pharisees?"
