To τρέχον τεύχος του Biblical Interpretation / The current issue of Biblical Interpretation

Biblical Interpretation 33 4/5 (2025)

Special Issue: Twenty More Years of Bible and Film 

• Brandon R. Grafius, Eric X. Jarrard, Adele Reinhartz, and Rebekah Welton, "Twenty More Years of Bible and Film: An Introduction," 299-313 (OA)
• Robert A. Kranz, "The Perils of Jephthah’s Daughter: Biblical Films as Social Problem-Solving Operations," 315–337 (abstract)
• Nicholas J. Schaser, "The Wind Blows Where It Wishes: Metalepsis and the Gospel of John in Robert Bresson’s A Man Escaped," 338–355 (abstract)
• Melody D. Knowles, "Trust and Type in Jesus Films:  Playing with Expectations in Son of Man and Das neue Evangelium," 356–376 (abstract)
• Grace Emmett, "Re-forming Romans with First Reformed," 377–397 (abstract)
• Ryan Higgins, "Impious Frauds: Found Footage Horror and the Book of Deuteronomy," 398–417 (abstract)
• Rebekah Welton, "The Monster, Delilah and Liberation in The Shape of Water," 418–439 (OA)
• Brandon R. Grafius, "Us and the Tethered of Genesis," 440–457 (abstract)
• Eric X. Jarrard, "Get Out of Eden! Jordan Peele and the Horrific Afterlife of Creation," 458–482 (abstract)

Το τρέχον τεύχος του Biblical Interpretation / The current issue of Biblical Interpretation

 Biblical Interpretation 30/1 (2022)

• Rebekah Welton, "Ethnography and Biblical Studies: ‘A Land Flowing with Milk and Honey’ as a Case Study for Re-contextualising a Familiar Phrase," 1–20  (abstract)
• Jason R. Price, "Diseased Bodies and the Invaded Social Body in Biblical Depictions of the Census," 21–45 (abstract)
• Laura Quick, "'Like a Garment Eaten by Moths' (Job 13:28): Clothing, Nudity and Illness in the Book of Job," 46–65 (abstract)
• Daniel C. Timmer, "The Material and Immaterial Significance of the Feast in Isaiah 25:6–8,"  66–82 (abstract)
• Tina Dykesteen Nilsen, "Green Goals: The SDGs in Ecological Hermeneutics," 83–97 (abstract) 
• Paul Clogher, "The “Space Between”: Pasolini’s Il Vangelo Secondo Matteo and the Mediation of Scripture," 98–123 (abstract)

Στο τρέχον τεύχος του JRF / Ιn the current issue of JRF

 Journal of Religion and Film 24/2 (2020)

Jonathan Lyonhart and Jennifer Matheny, "The Monstrous Other and the Biblical Narrative of Ruth"

Το τρέχον τεύχος του περιοδικού Gnosis / The current issue of Gnosis

 Gnosis 5/2 (2020)

• Cindy Dawson, "Assaulting Sophia, Protecting Sophia: the Female Body as a Symbolic Artifact in Gnostic Mythology," 149–171 (abstract)
• Piotr Ashwin-Siejkowski, "Plato in Bad Company? Plato’s Republic (588b–589b) in the Nag Hammadi Collection: A Re-Examination of Its Background," 172–187 (abstract)
• Jason BeDuhn, "Gnostic Myth in Manichaeism?" 188–219 (abstract)
• Fryderyk Kwiatkowski, "Eric Voegelin and Gnostic Hollywood: Cinematic Portrayals of the Immanentization of the Eschaton in Dark City (1998) and Pleasantville (1998)," 220-242

O Θεός της ιουδαιοχριστιανικής παράδοσης στην οθόνη / God of Jewish-Christian tradition on screen

Στην ιστοσελίδα The Bible and Interpretation η Lisa Maurice συζητά τον τρόπο με τον οποίο ο Θεός της ιουδαιοχριστιανικής παράδοσης κι ο Ιησούς παρουσιάζονται στην μικρή και τη μεγάλη οθόνη:

The Judeo-Christian God on Screen

Το τρέχον τεύχος του BiblInt / The current issue of BiblInt

Biblical Interpretation 27:4-5 (2019)
Pasolini’s Paul: Representation, Re-Use, Religion

• Joseph A. Marchal - Robert Seesengood, "Introducing the Unfinished: Pasolini’s Biblical, Cinematic, and Political Projects," 477–495
• George Aichele, "Pasolini’s Pauls," 496–506 (abstract)
• Theodore W. Jennings Jr., "Pasolini’s Specters of Paul," 507–517 (abstract)
• Jay Twomey, "To An Unknown Apostle: Moments of Pauline Undoing in Pier Paolo Pasolini’s Saint Paul," 518–532 (abstract)
• Laura Copier, "Reanimating Saint Paul: From the Literary to the Cinematographic Stage," 533–548 (abstract)
• Stefania Benini, "From Blasphemy to Saint Paul: Multistable Subjectivities, Queer Cinema, and Pasolini’s Subversive Hagiographies," 549–567 (abstract)
• Elizabeth A. Castelli, "Paul and Pasolini, Retrospectively," 568–575 (abstract)

Στο τρέχον τεύχος του JRF / In the current issue of JRF

Journal of Religion and Film 23:2 (2019)

Richard G. Walsh, "Biblical Coens: Can We Laugh Now?"

Στο τρέχον τεύχος του JRPC / In the current issue of JRPC

Journal of Religion and Popular Culture 30:3 (2018)

Rhiannon Graybill, "Day of the Woman: Judges 4–5 as Slasher and Rape Revenge Narrative,"  193-205 (abstract)

Στο τρέχον τεύχος του JRF / In the current issue of JRF

Journal of Religion and Film 22:3 (2018)

Michael Kaler, "Neo-gnosticism at the movies"

Οι υπερήρωες της Μεσοποταμίας / The superheroes of Mesopotamia

Στο γνωστό ιστολόγιο ASOR διαβάστε το άρθρο της Louise M. Pryke για τους υπερήρωες της Μεσοποταμίας και πώς αυτοί επηρέασαν τα γνωστά comics Marvel και DC:

Marvel Meets Mesopotamia: How Modern Comics Preserve Ancient Myths

Η ανάλυση μίας ταινίας ή ενός λογοτεχνικού έργου με θέμα από την Βίβλο / Critical Analysis of film or literary text based on a biblical theme

Στην ιστοσελίδα Ancient Jew Review η Rhiannon Graybill συζητά τον τρόπο με τον οποιο μπορεί να αναλυθεί μία ταινία ή ένα λογοτεχνικό έργο που αντλεί το θέμα του από τη Βίβλο στο πλαίσιο μίας πανεπιστημιακής εργασίας. Ένα πολύ ενδιαφέρον άρθρο με πολύ χρήσιμες οδηγίες:

Teaching Tactic: Critical Review of a Bible Film or Novel

Για τη Μαρία Μαγδαληνή / About Mary Magdalene

Με αφορμή την κυκλοφορία της νέας ταινίας του Garth Davis για την Μαρία Μαγδαληνή (Mary Magdalene, 2018) ο Philip Jenkins συζητά στο ιστολόγιό του τις ιστορίες γύρω από αυτήν και τη διατήρησή τους μέσα στην εκκλησιαστική παράδοση.

Mary Magdalene’s Myth: The Latest Chapter

[A.T.: O Jenkins αμφιβάλλει ότι η Μαρία Μαγδαληνή είναι ένα πρόσωπο του οποίου ο σημαντικός ρόλος μέσα στην ιστορία αποσιωπήθηκε από την Εκκλησία, η οποία τελικά υιοθέτησε πατριαρχικές δομές οργάνωσης. Ως απόδειξη για αυτό αναφέρει μεταξύ άλλων την παρουσία της στις αφηγήσεις της ανάστασης αλλά και την απουσία της από την αρχαιότερη μαρτυρία για αυτήν που είναι στην Α΄ Κορ. Νομίζω όμως ότι αγνοεί τη φύση του συγκεκριμένου κειμένου· πρόκειται για μία ομολογία και το ερώτημα είναι, εάν η μαρτυρία μίας γυναίκας θα είχε τη δέουσα βαρύτητα σε μίας τέτοιας φύσης κείμενο. Το γεγονός ότι η Μαρία διαδραματίζει ένα σημαντικό ρόλο σε αρχαίες χριστιανικές παραδόσεις -όχι μόνο σε αυτές που διασώζονται στα κανονικά βιβλία- βεβαιώνει ότι πρόκειται για ένα πρόσωπο που συνδέθηκε εξαρχής με την ανάσταση και τον στενό κύκλο των μαθητών του Ιησού]

Βίβλος και ταινίες / Bible and Films

Στη σελίδα The Bible and Interpretation o Garry Yamasaki (Columbia Bible College) δημοσιεύει ένα σύντομο άρθρο που στηρίζεται στο πρόσφατο βιβλίο του Insights from Filmmaking for Analyzing Biblcal Narrative (Fortress Press, 2016) σχετικά με τον τρόπο που η μορφή κι η δομή ενός κινηματογραφικού έργου συμβάλλει καλύτερα στην κατανόηση της μορφής και της δομής μίας βιβλικής ιστορίας:

Filmmaking as a Model for Analyzing Biblical Stories

Το τρέχον τεύχος του JBR / The current issue of JBR

Journal of the Bible and its Reception 2:2 (2015)
Special issue: Making Men: The Reception of the Bible in the Construction of Masculinities in Jewish and Christian Con/Texts

• Peter-Ben Smit / Ovidiu Creangă/ Adriaan van Klinken, "The Reception of the Bible in the Construction of Masculinities in Jewish and Christian Con/Texts," 135-143 (abstract)
• Tiffany Webster, "'A Miner Knows Better Than Anybody You Have Little Power Over Mother Nature': Exploring Genesis 1:26–31 and the Concepts of Control and Power with South Derbyshire Coal Miners," 145-174 (abstract)
• Kelly J. Murphy, "Masculinity, Moral Agency, and Memory: The Spirit of the Deity in Judges, Samuel, and Beyond," 175-196 (abstract)
• Johanna Stiebert, "Man and New Man: David’s Masculinity in Film," 197-218 (abstract)
• Jason J. Ripley, "'Behold the Man'? Subverting Imperial Masculinity in the Gospel of John," 219-239 (abstract)
• Brittany E. Wilson, "Destabilizing Masculinity: Paul in the Book of Acts and Beyond," 241-261 (abstract)

Μερικά ακόμη άρθρα στο περιοδικό Scriptura / Some more articles in current Scriptura

Scriptura 113 (2014)

• Christo Lombaard, "Jacob Come Lately? Hosea 12 and the Problem of Dating the Patriarchs of Ancient Israel"
• James Metzger, "Taking Paul Seriously"
• Jeremy Punt, "Imperialism in New Testament Films"

Μαγνητοσκοπημένες συνεδρίες του συνεδρίου Jesus and Brian / Videos of the Jesus and Brian conference

Στο youtube έχουν αναρτηθεί οι μαγνητοσκοπημένες συνεδρίες του συνεδρίου που πραγματοποιήθηκε στο διάστημα 20-22 Ιουνίου 2014 στο King's College με τον τίτλο "Jesus and Brian" με αφορμή τη γνωστή ταινία των Monty Pythons:

Για να δείτε τα σχετικά βίντεο πατήστε στον παρακάτω σύνδεσμο:

Jesus and Brian Conference: Monty Python’s Life of Brian and Biblical Scholarship

Στα τρέχοντα τεύχη του Τhe Bible & Critical Theory / In the current issues of The Bible & Critical Theory

Στα τρέχοντα τεύχη του περιοδικού The Bible & Critical Theory 9:1-2 (2013) δημοσιεύονται τα εξής άρθρα:

• George Aichele, Tina Pippin, Richard Walsh, "Revelations of the Dream"
• Robert J. Myles, "Probing the Homelessness of Jesus with Žižek’s Sublime Object"
• Timothy Stanley, "A Serious Man"
• Dermot Nestor, "We Are Family: Deuteronomy 14 and the Boundaries of an Israelite Identity"
• Edgar W. Conrad, "God’s Visions and God’s Eyes in Ezekiel’s Surrealistic Imagery"
• Christopher Meredith, "A Big Room for Poo: Eddie Izzard’s Bible and the Literacy of Laughter"
• Michael Jimenez, "Barth, Žižek & the Cold War: Defending Radical Politics against the Totalitarian Concept"

BBC 1: Η Γέννηση / BBC 1: The Nativity

Τις μέρες των Χριστουγέννων το τηλεοπτικό κανάλι BBC One πρόβαλε στην αγγλική τηλεόραση τη δραματοποιημένη ιστορία της Γέννησης του Ιησού (Τhe Nativity). Πρόκειται για μία σειρά τεσσάρων ημίωρων επεισοδίων, η οποία επικεντρώνεται στα γεγονότα, που έλαβαν χώρα, από τον αρραβώνα της Μαριάμ και τον ευαγγελισμό μέχρι και τη γέννηση στη Βηθλεέμ. Η σειρά σχολιάστηκε γενικά θετικά τόσο στον αγγλικό τύπο (βλ. για παράδειγμα το δημοσίευμα στην Independent, όσο και σε διάφορα βιβλικά ιστολόγια (βλ. για παράδειγμα τα σχόλια του Matt Page). Καθώς είχα την ευκαιρία να την δω, θα ήθελα να μοιραστώ μαζί σας μερικές σκέψεις γι' αυτήν. Πρόκειται για μια φιλόδοξη προσπάθεια, η οποία, από όσο αναφέρεται στο διαδίκτυο, έλαβε υπόψη της τη γνώμη καινοδιαθηκολόγων (βλ. το δημοσίευμα της Helen Bond).

Αυτό που χαρακτηρίζει την ταινία είναι ο ανθρώπινος χαρακτήρας της κι ο συγκρατημένος ρεαλισμός της. Άλλωστε αυτό ήταν κάτι που το ίδιο το κανάλι πρόβαλε στη διαφημιστική του καμπάνια ("Four-part drama revealing the human story beneath the classic biblical tale"). Όλα τα στοιχεία που μας είναι γνωστά από την αφήγηση των ευαγγελίων (Ματθαίου και Λουκά) είναι εδώ, τοποθετημένα σε μία διαφορετική σειρά, χωρίς το θεολογικό χρωματισμό τον οποίο προσλαμβάνουν μέσα στην ευαγγελική διήγηση, χωρίς όμως και να αποκλείουν το θαυμαστό, αν κι αυτό πλέον αποδεικνύεται αντικείμενο της προσωπικής υπαρξιακής πάλης, στην οποία εστιάζει το σενάριο. Η εσωτερική πάλη του Ιωσήφ, της Μαριάμ αλλά και των μάγων και του βοσκού Θωμά (που πρέπει να παλέψει μεταξύ της ειρηνικής προσδοκίας ενός Μεσσία ή της βίαιης αντίστασης κατά των Ρωμαίων) καλύπτουν το μεγαλύτερο μέρος της ιστορίας. Και φυσικά εκεί είναι κι ο Ηρώδης, ανήμπορος ουσιαστικά και επικίνδυνος, γεμάτος φοβίες και μίσος αλλά κι οι Μάγοι με τις δικές τους μεταφυσικές ανησυχίες.

Οι βασικές πηγές της ιστορίας είναι, από όσο μπορώ να διαπιστώσω, οι σχετικές αφηγήσεις στο κατά Ματθαίον και κατά Μάρκον αλλά και η χριστιανική παράδοση, όπως αυτή διαμορφώθηκε μέσα στους αιώνες. Έτσι οι γονείς της Μαριάμ, οι οποίοι ωστόσο ζουν και αγωνιούν για την αποκατάσταση της κόρης τους και στη συνέχεια κατά την εγκυμοσύνη της για την ασφάλειά της, ονομάζονται Ιωακείμ και Άννα, όπως δηλαδή μας είναι γνωστοί από το Πρωτευαγγέλιο του Ιακώβου. Oι μάγοι είναι τρεις, όπως τους θέλει η εικονογραφική παράδοση και φέρουν τα γνωστά κυρίως στη Δύση ονόματα Μελχιόρ, Κάσπαρ και Βαλτάσαρ. Η τελική σκηνή της προσκύνησης μέσα στη φάτνη, όπου παρόντα είναι φυσικά το παραδοσιακό γαϊδουράκι και το βόδι, θυμίζει τις δυτικές εικόνες της Γέννησης με τη Μαριάμ-Παναγία ντυμένη με γαλάζιο πέπλο (βλ. φωτό). Ταυτόχρονα η ιστορία παρουσιάζει με αρκετό ρεαλισμό την πολιτική κατάσταση της εποχής: τελώνες και σκληρή φορολογία, Ηρώδης και Ρωμαίοι, ένοπλη αντίσταση κατά των Ρωμαίων, κοινωνικές τάξεις και καθημερινή ζωή στην Παλαιστίνη. Φυσικά σε πολλά σημεία η ιστορία φαίνεται να απομακρύνεται από την ιστορική πραγματικότητα της εποχής: η Ναζαρέτ παρουσιάζεται σα μια μεγάλη σχετικά πόλη, κάτι που μάλλον δεν ήταν, οι ραββίνοι διαδραματίζουν ένα ρόλο απόλυτα καθοριστικό στη ζωή των κατοίκων της υπαίθρου (βλ. την ανάμειξή τους στην επιλογή συζύγου για τη Μαριάμ) και ο τρόπος που οι Μάγοι ερμηνεύουν τα γεγονότα θυμίζει τη φωνή των ευαγγελιστών (δεν απουσιάζει και η φράση "και ο Λόγος σαρξ εγένετο" από το κατά Ιωάννην, την οποία λέει ένας Μάγος προσκυνώντας το θείο βρέφος και ο χαρακτηρισμός του Βρέφους ως Αμνού του Θεού και φυσικά η αναφορά σε διάφορες προφητείες της Π.Δ., οι οποίες ερμηνεύθηκαν από την πρώτη εκκλησία χριστολογικά και δεν είναι και τόσο βέβαιο ότι έτσι κατανοούνταν από τους Ιουδαίους της εποχής του Ιησού).

Ο σεναριογράφος ενσωμάτωσε στην ιστορία του πολλά ερμηνευτικά στοιχεία. Έτσι οι μάγοι "ἐξ ἀνατολῶν" του κατά Ματθαίον γίνονται αστρονόμοι που μελετούν τα άστρα στην Αστρονομική Σχολή της Βαβυλώνας. Ο φωτεινός αστέρας είναι το αποτέλεσμα της σύνοδου του πλανήτη Δία με άλλα αστρικά σώματα, αν και από όσο γνωρίζω, η θέση αυτή στην έρευνα δεν είναι ευρέως αποδεκτή και μάλλον είναι απίθανο να ήταν σε θέση οι Μάγοι να συμπεράνουν από αυτό το φαινόμενο το ακριβές σημείο όπου έλαβε χώρα η γέννηση του Ιησού. Ωστόσο αυτό το στοιχείο συμβάλλει στο δραματικό χαρακτήρα της ιστορίας, καθώς σε διάφορες στιγμές της ιστορίας προβάλλεται η εξέλιξη της κίνησης των πλανητών που θα δημιουργήσουν το φαινόμενο του άστρου της Βηθλεέμ. Η ιστορία της ταινίας The Nativity είναι μία πορεία διαφορετικών προσώπων που κινούνται όλα - χωρίς το καθένα να το συνειδητοποιεί πάντα - προς ένα σημείο κι ένα γεγονός, στο στάβλο της Βηθλεέμ και στη γέννηση του Ιησού-Μεσσία. Κι η κίνηση των άστρων, η οποία φαίνεται κατά κάποιον τρόπο να προδιαγράφει και να προκαθορίζει τον τόπο και τον χρόνο, δηλώνει το υπερφυσικό και πέρα από τον άνθρωπο στοιχείο της θεϊκής βούλησης (βλ. και τη συζήτηση του Ιωσήφ και της Μαριάμ κοιτώντας τον ουρανό της Ναζαρέτ για τη θεϊκή παρουσία και μέριμνα). Ο σεναριογράφος υιοθετεί για τον Ιωσήφ την παραδοσιακή αντίληψη ότι ήταν ξυλουργός κι αφήνει την άλλη εκδοχή (να ήταν λιθοδόμος, όπως έχει επίσης υποστηριχθεί) στον πιθανό υποψήφιο αρραβωνιαστικό της Μαριάμ (τον οποίο όμως οι γονείς της Μαριάμ απορρίπτουν). Επίσης η Μαριάμ έχει μια αδελφή, μία επινόηση του σεναρίου, παντρεμένη με έναν ψαρά ονόματι Σίμωνα (προφανώς για να γίνει και η σύνδεση του Ιησού με τον κόσμο των ψαράδων) και με τέσσερα παιδιά (ίσως για να εξηγήσει το πρόβλημα των αδελφών του Ιησού, τους οποίους μάλλον θεωρεί εξαδέλφιά του;).

Όπως προέγραψα, όλα τα στοιχεία της βιβλικής ιστορίας κι όλα τα πρόσωπα είναι εδώ. Αλλάζουν όμως συχνά θέση και αποκτούν περισσότερο δραματικό και ανθρώπινο χαρακτήρα. Αναφέρω δύο χαρακτηριστικά παραδείγματα: η συνάντηση της Μαριάμ με την Ελισσάβετ είναι το πρώτο. Δεν υπάρχει η αναφορά στο σκίρτημα του βρέφους της Ελισσάβετ (αν και η Ελισσάβετ πιάνει την κοιλιά της, μόλις συναντά τη Μαριάμ, το οποίο είναι ίσως ένας υπαινιγμός) κι αυτός που ερμηνεύει όσα συμβαίνουν στην Μαριάμ είναι ο βουβός Ζαχαρίας, ο οποίος γράφει την προφητεία του Ησαΐα ("ἰδοὺ ἡ παρθένος ἐν γαστὶ ἕξει"). Το ιστορικό ερώτημα βέβαια είναι, εάν ένας λευίτης της Παλαιστίνης θα κατέφευγε στην ελληνική μετάφραση του σχετικού χωρίου (το εβραϊκό δεν έχει τη λέξη "παρθένος" ως γνωστόν). Μέρος του χαιρετισμού της Ελισσάβετ γίνεται στη συνέχεια τμήμα του παραμυθητικού προς την προβληματισμένη Μαριάμ λόγου της. Το άλλο παράδειγμα είναι η συνάντηση των Μάγων με τον Ηρώδη, η οποία δε λαμβάνει τελικά χώρα, αλλά τους μάγους συναντά στην έρημο ένας Έλληνας αξιωματικός του Ιουδαίου βασιλιά, στον οποίο οι Μάγοι αποκαλύπτουν όσο το δυνατόν λιγότερα. Μάλιστα για να αποφύγουν τη συνάντησή τους με το βασιλιά οι Μάγοι καταφεύγουν σε ένα τέχνασμα (στέλνουν το καραβάνι τους πίσω στη Βαβυλώνα κι οι ίδιοι κρυφά πορεύονται προς την Βηθλεέμ).

Βασικός άξονας της ιστορίας τώρα είναι η ανθρώπινη πλευρά των γεγονότων. Αυτό καθίσταται σαφές από τον ρεαλιστικό και ζεστό συχνά διάλογο, το χιούμορ κάποιες φορές της ιστορίας (στην περίπτωση του Ιωσήφ που ετοιμάζεται να κτίσει ένα σπίτι γι' αυτόν και τη μέλλουσα σύζυγό του) και την προσθήκη πολλών λεπτομερειών άγνωστων ή και αντίθετων από τη βιβλική ιστορία. Έτσι η κυοφορούσα Μαριάμ γίνεται θύμα επίθεσης με πέτρες (υπαινιγμός στην τιμωρία που προβλεπόταν σε μοιχαλίδες) στην αγορά της Ναζαρέτ, ο ραββίνος δε δέχεται να την προστατεύσει στη συναγωγή (εδώ βλέπω μια κάποια κριτική στη στενή τήρηση του Νόμου εις βάρος της αγάπης και παραπέμπει και στη γνωστή ιστορία του κατά Ιωάννην) και στη Βηθλεέμ κανείς δε δέχεται να φιλοξενήσει τους Ιωσήφ και Μαριάμ, επειδή το παιδί που φέρει μέσα της η Μαριάμ δεν είναι του Ιωσήφ. Εδώ το σενάριο απομακρύνεται κατά πολύ από την βιβλική αφήγηση, αφού κάτι τέτοιο δεν υπονοείται στα ευαγγελικά κείμενα. Αντίθετα - τουλάχιστον αργότερα - ο Ιησούς χαρακτηρίζεται ως υιός του Ιωσήφ, κάτι που ίσως δηλώνει ότι η πραγματική καταγωγή του παρέμεινε ένα μυστικό της οικογένειάς του. Σκοπός αυτές οι προσθήκες έχουν να εντείνουν τη δραματική ένταση και να τονίσουν ακόμη περισσότερο την υπαρξιακή πάλη και τη δύναμη των κεντρικών προσώπων της ιστορίας. Άλλωστε αυτή η πορεία από την αμφιβολία στην πίστη (η οποία για τον Ιωσήφ διαρκεί σε όλη την ταινία) είναι ένα βασικό στοιχείο της αφήγησης και ένα σημείο ταύτισης του σύγχρονου θεατή του 21ου αιώνα με τα πρόσωπα και τα γεγονότα της. Η γέννηση και τα γεγονότα που οδηγούν σε αυτήν μπορούν να γίνουν αποδεκτά μόνο μέσα από την πίστη κι αυτό αποτελεί ένα από τα μηνύματα της ταινίας, ότι δηλαδή πέρα από τη ρεαλιστική διάσταση, η οποία αφήνει λίγο χώρο για το υπερφυσικό, υπάρχει πάντοτε η δυνατότητα της πίστης, αλλά αυτή είναι αποτέλεσμα πίστης και καθαρής προαίρεσης. Σε αυτήν την κατεύθυνση οδηγεί κατά τη γνώμη μου και η απαγγελία (από τον Γαβριήλ) στην τελευταία σκηνή της ταινίας των μακαρισμών για τους καθαρούς στην καρδιά που θα δούν τον Θεό κτλ.

Οι μακαρισμοί ωστόσο συνδέονται άμεσα και με ένα άλλο στοιχείο της ταινίας. Αν υπάρχει μία κεντρική και διήκουσα θεολογική έννοια στην ταινία, αυτή είναι η γέννηση του Μεσσία-Χριστού, που θα είναι Υιός του Θεού και θα κατάγεται από τη γενιά του Δαυίδ κι ο οποίος θα φέρει μια διαφορετική βασιλεία στους ανθρώπους (αυτήν που αποκαλύπτει τελικά η ταινία μέσα από τους μακαρισμούς κι η οποία βρίσκεται πολύ μακριά από την ένοπλη εξέγερση του Θωμά ή την πολιτική εξουσία του Ηρώδη). Βέβαια ο τρόπος που παρουσιάζεται αυτή η μεσσιανική προσδοκία στην ταινία είναι μάλλον αναχρονιστικός. Δεν είμαστε και τόσο βέβαιοι ότι όλος ο ιουδαϊκός λαός έτσι κατανοούσε τον Μεσσία ή ότι γενικά στον Ιουδαϊσμό με αυτόν τον τρόπο ερμηνεύονταν οι προφητείες της Παλαιάς Διαθήκης ούτε φυσικά ότι οι πιθανές μεσσιανικές ιουδαϊκές προσδοκίες ήταν γνωστές και σε άλλους λαούς και μάλιστα με τόσες λεπτομέρειες. Ωστόσο πέρα από αυτήν την θεολογική υπερβολή του σεναρίου η ιδέα είναι σαφώς σημαντική και σύμφωνη και με τη συνοπτική παρουσίαση της επίγειας δράσης του Ιησού.

Στα δυνατά σημεία της ταινίας θα μπορούσαμε να προσμετρήσουμε τις πολύ καλές ερμηνείες των ηθοποιών που ενσαρκώνουν τα διάφορα πρόσωπα της ιστορίας και τον πολύ ανθρώπινο διάλογο (από τον οποίο βέβαια δε λείπουν τα αναχρονιστικά στοιχεία, όπως για παράδειγμα η προτροπής της μαίας στον Ιωσήφ να κρατήσει το χέρι της Μαριάμ κατά τον τοκετό ("you can hold her hand") κι η ικανότητα τελικά του σεναρίου να μην καταστρέφει για χάρη ενός ρεαλισμού και μίας "πιστής" ιστορικής αναπαράστασης το στοιχείο του υπερφυσικού διατηρώντας όμως ταυτόχρονα το ρόλο του ανθρώπου στις αποφάσεις και στα γεγονότα τα οποία αποτελούν έκφραση του θεϊκού σχεδίου και θελήματος.

Η γενική μου εκτίμηση είναι ότι πρόκειται για μια αξιόλογη δουλειά κι ένα πολύ καλό παράδειγμα πρόσληψης της βιβλικής ιστορίας και επαναφήγησής της μέσα στην εκλογικευμένη συνάφεια του 21ου αιώνα.

Το νέο τεύχος του Currents in Biblical Research / The new issue of Currents in Biblical Research

Κυκλοφόρησε το νέο τεύχος του Currents in Biblical Research 8:2 (2009), στο οποίο δημοσιεύονται τα εξής άρθρα:

Claire E. Carroll , "Another Dodecade: A Dialectic Model of the Decentred Universe of Jeremiah Studies 1996—2008", 162-182

Στα χρόνια, που ακολούθησαν την έκδοση της μελέτης του Robert Carroll ‘Surplus Meaning and the Conflict of Interpretations: A Dodecade of Jeremiah Studies (1984—95)’, στο Currents 4 στα 1996, υπήρξαν αλλαγές στις βιβλικές σπουδές, οι οποίες με τη σειρά τους έφεραν ένα άνευ προηγουμένου επίπεδο ανανέωσης. Στην αυξανόμενη ενασχόληση με το στοιχείο του χάους στο κείμενο και στις πρωτοποριακές προσεγγίσεις αυτού του προβληματικού βιβλικού κειμένου περιλαμβάνονται σημαντικές συμβολές της φιλοσοφίας και των πολιτιστικών και φιλολογικών θεωριών. Στην παρούσα επισκόπηση εξετάζεται η τρέχουσα κατάσταση στο χώρο των σπουδών για τον Ιερεμία κι ανιχνεύεται η επίδραση των μεταδομικών μεθοδολογιών στην αποκέντρωση των τρόπων σκέψης για τον Ιερεμία και της προσέγγισής του. Υποστηρίζεται ότι ως επακόλουθο του πανθομολογούμενου τέλους της ηγεμονίας της ιστορικής κριτικής ως το κυρίαρχο μοντέλο βιβλικής ερμηνείας, το οποίο χαρακτηρίστηκε από τον Perdue ως "η κατάρρευση της ιστορίας", οι σπουδές για τον Ιερεμία απέκτησαν τη μορφή και τη φύση μίας διαλεκτικής μεταξύ των αρχών της τάξης και του χάους.

V. Henry T. Nguyen , "The Quest for the Cinematic Jesus: Scholarly Explorations in Jesus Films", 183-206

Στο άρθρο εξετάζεται μία αναδυόμενη ερευνητική τάση στις βιβλικές σπουδές: ο Ιησούς και ο κινηματογράφος. Kατά τις τελευταίες δύο δεκαετίες οι ερμηνευτές της Κ.Δ. έδειξαν ενδιαφέρον για μια σειρά από ταινίες σχετικές με τον Ιησού όχι μόνο ως πηγές απεικονίσεων του Ιησού αλλά και ως διόδους ερμηνείας των ευαγγελίων - ή όπως το έθεσε ο Larry Kreitzer ως "aναστροφή του ερμηνευτικού ρου". Με αυξανόμενο το ενδιαφέρον γι' αυτόν το νέο τομέα έρευνας η κινηματογραφική προσέγγιση του Ιησού έχει καταστεί μία αποδεκτή κριτική προσέγγιηση στη μελέτη του Ιησού και των ευαγγελίων. Αυτό το άρθρο διερευνά τους διαφόρους τρόπους με τους οποίους οι ερμηνευτές προσέγγισαν τις ταινίες για τον Ιησού, με σκοπό να εξάγουν χρήσιμα συμπεράσματα για δύσκολα ερμηνευτικά ζητήματα (π.χ. το συνοπτικό πρόβλημα). Επιπλέον στο άρθρο εξετάζεται ο τρόπος με τον οι ερμηνευτές κατά τα τελευταία χρόνια άρχισαν να λειτουργούν ως οι κριτικοί των επίμαχων ταινιών για τον Ιησού καθώς και ως σύμβουλοι σε νέες σχετικές ταινίες.

Michael Naylor , "The Roman Imperial Cult and Revelation", 207-239

Το ζήτημα της σχέσης της ρωμαϊκής αυτοκρατορικής λατρείας και της Αποκάλυψης έχει προσελκύσει το ενδιαφέρον των ερμηνευτών κατά τα τελευταία εκατό χρόνια. Σε αυτήν την περίοδο έχουν λάβει χώρα σημαντικές μεταβολές τόσο στην αξιολόγηση της ρωμαϊκής αυτοκρατορικής λατρείας στη συνάφεια της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας όσο και στην ερμηνεία του ρόλου της σε σχέση με το βιβλίο της Αποκάλυψης. Στο άρθρο διερευνώνται και αξιολογούνται αυτές οι τάσεις. Στην αρχή ο συγγραφέας συζητά τις μελέτες για τη ρωμαϊκή αυτοκρατορική λατρεία από την οπτική των κλασικών σπουδών. Στη συνέχεια παρουσιάζονται τα αποσπάσματα εκείνα από την Αποκάλυψη, τα οποία συνήθως θεωρούνται η απάντηση στη λατρεία του αυτοκράτορα. Το τρίτο και τελευταίο μέρος επικεντρώνεται στις μελέτες για την Αποκάλυψη με ιδιαίτερη έμφαση στις ερμηνευτικές προσεγγίσεις, στην χριστολογία και στο ζήτημα του διωγμού επί Δομητιανού.

James B. Rives , "Graeco-Roman Religion in the Roman Empire: Old Assumptions and New Approaches", 240-299

Το άρθρο εξετάζει τις πρόσφατες τάσεις στην έρευνα της ελληνορωμαϊκής θρησκείας και επικεντρώνεται στον 1ο και στο 2ο αι. μ.Χ. Στο πρώτο μέρος ο συγγραφέας αξιολογεί τις τρέχουσες απόψεις για αυτό το οποίο ονομάζεται η παλιά "κυρίαρχη αφήγηση" (master narrative) της ιστορίας της ελληνορωμαϊκής θρησκείας σε αυτήν την περίοδο, δηλ. στην αντίληψη ότι η παρακμή της παραδοσιακής ελληνορωμαϊκής θρησκείας δημιηούργησε ένα κενό, το οποίο καλύφθηκε από τη μία από το καθαρά πολιτικό φαινόμενο της αυτοκρατορικής λατρείας και από την άλλη από τις μυστηριακές / ανατολικές θρησκείες, οι οποίες απαντούσαν στις συναισθηματικές ανάγκες του πληθυσμού. Στο δεύτερο μέρος ο συγγραφέας συζητά δύο περιοχές του ενδιαφέροντος, οι οποίες ήρθαν στο προσκήνιο με την υποχώρηση της παλαιότερης θέσης: μία προσπάθεια ερμηνεία της παραδοσιακής ελληνορωμαϊκής θρησκείας, την οποία κάποιοι ερευνητές ονόμασαν "μοντέλο της θρησκείας της πόλης" και μία μετατόπιση του ενδιαφέροντος στη θρησκευτική ζωή των επαρχιών της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας. Στο παράρτημα Ι παρουσιάζονται σύντομα οι βασικές μελέτες σε αυτόν τον τομέα έρευνας.

Η Βίβλος και το Hollywood

Από τους εκδοτικούς οίκους Brill (με σκληρό εξώφυλλο) και SBL (μαλακό εξώφυλλο) κυκλοφορεί ένας τόμος για τη χρήση της Βίβλου στον κινηματογράφο:

David Shepherd (εκδ.), Images of the Word: Hollywood's Bible and Beyond, (Semeia Studies 54), 2008

ISBN: 9781589832756 (SBL)

$25.95 (SBL)

ISBN: 978 90 04 15736 1 (Brill)

€ 89.00 (Brill)

Περίληψη εκδοτικών οίκων

Πρόκειται για ένα συλλογικό τόμο, όπου ειδικοί από όλον τον κόσμο ασχολούνται με θέματα χρήσης της Βίβλου σε ταινίες του κινηματογράφου. Λαμβάνοτνας υπόψιν τον οικουμενικό χαρακτήρα των media και της θρησκείας, οι συγγρ. του συγκεκριμένου τόμου επικεντρώνουν το ενδιαφέρον τους στον τρόπο που η Βίβλος ερμηνεύεται και αναπαριστάται όχι μόνο στο Hollywood και πέρα από αυτό. Αναλύονται ταινίες από τη Γαλλία, τον Καναδά, τη Σουηδία, Ινδία και αλλού. Από την ανάλυση προκύπει ότι ο τρόπος που αναπαριστάται η Βίβλος στηρίζεται στον πολιτισμό του κάθε τόπου αλλά και συμβάλλει στην διαμόρφωση πολιτισμού. Ανάμεσα στις ταινίες που παρουσιάζονται είναι: Life of Moses (1909), Karunamayudu (1978), eXistenZ (1999) κ.ά. Στον τόμο περιλαμβάνονται επίσης μελέτες με θέμα την κριτική ανάγνωση των ταινίων της Βίβλου, την ανάλυση βιβλικών θεμάτων στο σύγχρονο κινηματογράφο. Επίσης περιλαμβάνονται απαντήσεις στις μελέτες τόσο από έναν βιβλικό επιστήμονα όσο κι από έναν κριτικό του κινηματογράφου.