Στο τρέχον τεύχος του GRBS / In the current issue of GRBS

 Greek Roman and Byzantine Studies 61/1 (2021)

• Mikolaj Domaradzki, "Plutarch’s Fragment 157 and Epideictic," 34-61
• Michael Wesley Zellmann-Rohrer, David Martínez-Chico, "A Sicilian Amulet in Madrid and its Tradition," 62-72

Ένα μωσαϊκό με αντιχριστιανική πολεμική / A mosaic with anti-Christian polemic

Η γέννηση του Διόνυσου. Παράσταση από το ψηφιδωτό
της οικίας του Αιώνος (Φωτο: wikipedia)

 Σύμφωνα με δημοσιεύματα των τελευταίων ημερών ο Πολωνός καθηγητής Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου της Βαρσοβίας, Marek T. Olszewski, πρότεινε μία ενδιαφέρουσα ερμηνεία του εικονογραφικού προγράμματος των ψηφιδωτών που βρέθηκαν στο σπίτι του Αιώνος στην αρχαία Πάφο (Κύπρος). Η πρότασή του φαίνεται μάλιστα να κερδίζει έδαφος μεταξύ των ειδικών. Σύμφωνα με τον Olszewski, το ψηφιδωτό, που χρονολογείται στο 318 μ.Χ., εποχή κατά την οποία η ρωμαϊκή αυτοκρατορία και διοίκηση εκχριστιανίζεται, πρέπει να ερμηνευτεί αλληγορικά κι είναι μία αντιχριστιανική πολεμική του ειδωλολάτρη ιδιοκτήτη της οικίας. Διαβάστε το σχετικό σύντομο δημοσίευμα στην ιστοσελίδα του Πανεπιστημίου της Βαρσοβίας όπου κι η σχετική βιβλιογραφία:

The Denouement of the Enigma of the Roman Mosaic from the House of Aion in Paphos 

Στο τρέχον τεύχος του VigChr / In the current issue of VigChr

Vigiliae Christianae 73:5 (2019)

• Ian N. Mills, "Pagan Readers of Christian Scripture: the Role of Books in Early Autobiographical Conversion Narratives," 481-506 (abstract) 
• Devin L. White, "Evagrius of Pontus on Exodus and the Virtues," 516–530 (abstract)
• Willem J. C. Blom, "Why the Testimonium Taciteum Is Authentic: A Response to Carrier," 564–581 (abstract)  

Ένα νέο άρθρο στο τρέχον τεύχος JGRChrJ / A new article in the current issue of JGRChrJ

Journal of  Greco-Roman Christianity and Judaism 14 (2018)

Ilaria L.E. Ramelli, "The Role of Allegory, Allegoresis and Metaphor in Paul and Origen"

Το τρέχον τεύχος του JBR / The current issue of JBR

Journal of the Bible and its Reception 5:2 (2018)

• Rebecca Esterson, "Allegory and Religious Pluralism: Biblical Interpretation in the Eighteenth Century," 111-140 (abstract)
• Bradford A. Anderson, "Ireland and the Old Testament: Transmission, Translation, and Unexpected Influence," 141-170 (abstract)
• Ewelina Drzewiecka, "The Bulgarian Worldview Mosaic: Literary Paraphrases of the Bible as a Source for the History of Ideas," 171-194 (abstract)
• Avner Shamir, "Scripture and Power: Four Anecdotes from Early Seventeenth-Century England," 195-234 (abstract)
• Bogdan G. Bucur, " 'God Never Appeared to Moses:' Eusebius of Caesarea’s Peculiar Exegesis of the Burning Bush Theophany," 235-258 (abstract)
• Ann Conway-Jones, " 'The Greatest Paradox of All': The 'Place of God' in the Mystical Theologies of Gregory of Nyssa and Evagrius of Pontus," 259-279 (abstract)

Το τρέχον τεύχος του Int / The current issues of Int

Interpretation 72:4 (2018)

• Eva Mroczek, "Hidden Scriptures, Then and Now: Rediscovering “Apocrypha”," 383-395 (abstract)
• David A. deSilva, "The Apocrypha and the Earliest Christian Movement," 396-407 (abstract)
• Jennie Grillo, "The Envelope and the Halo: Reading Susanna Allegorically," 408-417 (abstract)
• Stephen D. Ryan, "The Deuterocanonical Books in Contemporary Catholic Liturgy," 418-429 (abstract)

 
 

Πώς πρέπει να διαβάζεται η Βίβλος; / How should the Bible be Read?

Στη γνωστή ιστοσελίδα Marginalia ο Brad East (Yale University) διαβάζει το νέο βιβλίο του Ephraim Radner, Time and Word και συζητά την πρότασή του για το πώς πρέπει να διαβάζεται η Βίβλος. Ο Radner υποστηρίζει ότι η Βίβλος πρέπει να διαβάζεται μεταφορική, μία ανάγνωση που απομακρύνεται από τις παραδοσιακές αλληγορικές/τυπολογικές, τροπολογικές ή αναγωγικές αναγνώσεις. Σύμφωνα με τον ορισμό που δίνει ο East στηριζόμενος στην πρόταση του Radner: 

"Figural interpretation sees the Bible, in short, as a divinely ordered interplay of infinite depths, the reading of which is a self-involving, spiritual affair with the text, which—unlike all other books—is a medium for delighted communion with the Holy Trinity."

[A.T.: Οπωσδήποτε η πρόταση του Radner δίνει απάντηση σε αρκετά από τα ερμηνευτικά προβλήματα που αντιμετωπίζει ο σύγχρονος αναγνώστης της Βίβλου και προφυλάσσει από τα αδιέξοδα στα οποία κάποιες φορές οδήγησαν παραδοσιακές αναγνώσεις του κειμένου. Σε κάθε περίπτωση, εξυπηρετεί μία διάκριση μεταξύ του ιστορικού και του αληθινού η οποία είναι αναγκαία, όταν κανείς διαβάζει τις βιβλικές αφηγήσεις. Από την άλλη, όμως, δεν είμαι απόλυτα σίγουρη ότι μπορεί να αποτρέψει την τάση να μετατραπεί το εγκόσμιο και πρακτικό του ευαγγελικού κηρύγματος σε μία υπερβατική και αποστασιοποιημένη από την πραγματικότητα στάση. Βλ., για παράδειγμα, το πώς η Βασιλεία του Θεού έχει απωλέσει πλέον την εγκόσμια διάστασή της κι έχει μετατραπεί σε μία απόλυτα προσωπική και μεταφυσική εμπειρία ή πώς η ειρήνη, που για τους πρώτους Χριστιανούς είχε μία πολύ πρακτική και εγκόσμια εφαρμογή, έχει μετατραπεί σε μία υποκειμενική εσωτερική υπόθεση του κάθε Χριστιανού. Ισως μία ισορροπημένη ανάγνωση, η οποία θα λαμβάνει υπόψη το ιστορικό και το μεταφορικό ισότιμα και ταυτόχρονα δεν θα αγνοεί την κοινοτική κι επομένως εγκόσμια αναφορά του βιβλικού κειμένου θα μπορούσε να προφυλάξει από επικίνδυνες απολυτοποιήσεις]. 

Systematic Theology and Biblical Criticism

Στο τρέχον τεύχος του Classical World / In the current issue of Classical World

Classical World 110:3 (2017)

• Mikolaj Domaradzki, "The Beginnings of Greek Allegoresis," 299-321 (abstract)
• Amy Lather, "Taking Pleasure Seriously: Plutarch on the Benefits of Poetry and Philosophy," 323-349 (abstract)
• Irini Christophorou, "Homeric Precedents in the Representation of Lucan’s Pompey," 351-372 (abstract)

Το ηλεκτρονικό περιοδικό e-Theologos / The e-journal e-Theologos

Το ηλεκτρονικό περιοδικό e-Theologos εκδίδεται από την θεολογική σχολή του Pressov (Σλοβακία) και δημοσιεύει άρθρα σχετικά με τη θεολογία. Εκδίδεται δύο φορές ετησίως από το deGruyter κι είναι ελεύθερης πρόσβασης. Στα δύο τελευταία τεύχη μεταξύ άλλων δημοσιεύονται και τα εξής άρθρα βιβλικού ενδιαφέροντος:

e-Theologos 3:2 (2012)

• Shelley Ashdown, "An East African Hermeneutic of Luke 11:5-10," 134-146 

e-Theologos 4:1 (2013)

• Leon Nieścior, "Nilus of Ancyra and allegorical interpretation of Luke 22: 36 against the background of ancient exegesis," 5-17
• Mária Kardis, "Early christian tradition in theology of apostle Paul," 18-28

RSR: Παλαιότερα άρθρα ελεύθερα στο διαδίκτυο / RSR: older articles free online

Το περιοδικό Recherches de Science Religieuse δίνει τη δυνατότητα πρόσβασης σε μια σειρά παλαιότερων άρθρων του. Από τον κατάλογο επιλέγω όσα έχουν σχέση με τη θεματική του ιστολογίου:

• Η. Lubac, « “Typologie” et “allégorisme” », RSR (1947), p. 180-226
• A. Feuillet, « Le symbole de la colombre dans les récits évangéliques du baptême », RSR
• (1958), p. 524-542
• A. Pellettier, « L’originalité du témoignage de Flavius Josèphe sur Jésus », RSR (1964), p.
• 177-203

Ο Ωριγένης και η αλληγορική ανάγνωση των Γραφών / Origen and the allegorical reading of the Bible

Η μέθοδος που ο Ωριγένης χρησιμοποιεί για να φέρει στην επιφάνεια την κρυμμένη διδασκαλία των Γραφών ονομάζεται συνήθως "αλληγορία". Η φύση καθώς κι οι πιθανές εξαρτήσεις αυτής της αλληγορίας από ανάλογους τρόπους ανάγνωσης κειμένων του αρχαίου κόσμου έχουν προκαλέσει μεγάλο ενδιαφέρον. Ειδικότερα, ο Jean Daniélou υποστήριξε ότι η αλληγορία ήταν μια μορφή ερμηνείας που προήλθε από το ελληνιστικό και ιουδαϊκό περιβάλλον του αρχέγονου Χριστιανισμού, ότι διακρίνεται σαφώς από την τυπολογία κι ότι οι δύο αυτοί ερμηνευτικοί τρόποι υιοθετούνται από τον Ωριγένη. Ο Henri de Lubac, από την άλλη, απέρριψε όποια αυστηρή διάκριση μεταξύ των δύο ερμηνευτικών τρόπων κι υποστήριξε ότι η αλληγορία είναι καθαρά χριστιανική μέθοδος. Παρατήρησε επίσης ότι κι οι δύο όροι, αλληγορία και τυπολογία, απαντούν στην ΚΔ ("τύπος"  και "ἀλληγορούμενα"). Κι οι δύο μέθοδοι προδιαθέτουν ότι ο Χριστός βρίσκεται κεκρυμμένος στην ΠΔ και αποκαλύπτεται στην ΚΔ. Στην περίπτωση μάλιστα του Ωριγένη αυτές οι δύο μέθοδοι χρησιμοποιούνται χωρίς διάκριση. 

Η λ. τυπολογία προέρχεται από τη λ. "τύπος", η οποία έγινε terminus technicus στην χριστιανική ερμηνεία των βιβλικών κειμένων και δηλώνει ένα πρόσωπο, ένα γεγονός, ένα πράγμα ή ακόμη και μία τελετή που βρίσκει την εκπλήρωσή του σε μία διαφορετική ιστορική στιγμή ή σε ένα άλλο πρόσωπο. Προϋποθέτει το σχήμα υπόσχεση-εκπλήρωση καθώς και μία χριστολογική ανάγνωση της ΠΔ. Τέτοιες τυπολογικές αναγνώσεις βρίσκουμε ήδη μέσα στην ίδια την ΚΔ. Όσοι την εφαρμόζουν δίνουν βαρύτητα στη "συμμετρία" μεταξύ του τύπου και του αντιτύπου του και για να την εξασφαλίσουν αναζητούν μία ικανοποιητική αναλογία ομοιοτήτων και διαφορών μεταξύ των δύο. Η τυπολογία ουσιαστικά είναι η αναζήτηση αναλογιών και σχέσεων μεταξύ διαφορετικών γεγονότων και προσώπων στην ιστορία της σωτηρίας προκειμένου να διακριβωθεί η κοινή σε όλην την ιστορία αλήθεια της σωτηρίας, η οποία είναι κρυμμένη πίσω από πρόσωπα και γεγονότα.

Η αρχή της αναλογίας όμως εφαρμόζεται και στην αλληγορία. Κατά έναν ανάλογο τρόπο η αλληγορία προϋποθέτει ότι υπάρχει ένα βαθύτερο πνευματικό νόημα πίσω από το γράμμα του βιβλικού κειμένου κι ότι ο ερμηνευτής πρέπει να εισχωρήσει κάτω από την επιφάνεια για να το εντοπίσει. Αντί για τον οριζόντιο προσανατολισμό της τυπολογίας (τη διακρίβωση, δηλ., της σχέσης μεταξύ δύο διαφορετικών σημείων στο συνεχές της ιστορίας), η αλληγορία προϋποθέτει μία κάθετη διάσταση της ερμηνείας. Εκείνοι που είναι πνευματικά ώριμοι θα πρέπει να ακολουθήσουν τα στοιχεία που τους δίνει το κείμενο για να καταλήξουν στο βαθύτερο πνευματικό του νόημα (Κλήμης Αλεξ., Στρωματείς IV 124,6). Mολονότι οι απαρχές ενός τέτοιου τρόπου ανάγνωσης απαντούν στον ελληνικό και στον ιουδαϊκό κόσμο, η αλληγορία των Χριστιανών εκκλ. συγγραφέων διαθέτει στοιχεία σαφώς χριστιανικά. Η εφαρμογή της αλληγορίας στα κείμενα της ΚΔ καθιστά σαφές ότι τα σύνορα με τη λεγόμενη τυπολογία είναι ρευστά σε πολλές περιπτώσεις. Ουσιαστικά η διαφορά αλληγορίας και τυπολογίας είναι στα στοιχεία που συγκρίνει και στο επίπεδο στο οποίο αυτά τα στοιχεία βρίσκονται. 

Οι λόγοι που οι αρχαίοι ερμηνευτές επιλέγουν την αλληγορία φαίνεται να είναι δύο: α) μπορεί να εξηγήσει με ένα εμπνευσμένο τρόπο τις Γραφές και β) μπορεί να ξεπεράσει τις δυσκολίες και αδιέξοδα κάποιες φορές του βιβλικού κειμένου. Ουσιαστικά "μεταφράζει" τις κρυμμένες αλήθειες στη γλώσσα των ιδεών και εμπειριών του εκάστοτε αναγνώστη. Για τον Ωριγένη μάλιστα μία τέτοια ανάγνωση είναι θεμιτή, γιατί είναι αρχαία και γιατί έχει τις ρίζες της στην ίδια την ΚΔ (Κατά Κέλσου 4,42-44· 6,70). 

Η φύση της αλληγορίας προϋποθέτει την στενή σχέση μεταξύ της κατά γράμμα σημασίας και της αλληγορικής κατανόησης του πνευματικού νοήματος του κειμένου. Αυτό σημαίνει ότι το γράμμα δεν απεμπολείται. Για τον Ωριγένη είναι καλό και αληθινό και μπορεί να μεταμορφώσει τις ζωές όσων το διαβάζουν (Κατὰ Κέλσου 1,17). Δεν αρνείται την ιστορικότητα των γεγονότων που διηγείται η Αγία Γραφή. Παρατηρεί μάλιστα ότι "τὰ κατὰ τὴν ἱστορίαν αληθευόμενα" είναι πολύ περισσότερα από εκείνα που έχουν μόνο πνευματικό νόημα (Περὶ ἀρχῶν 4.3.4). Επομένως, η αλληγορική ερμηνεία που υιοθετεί δεν έχει ως σκοπό να υποκαταστήσει ή να απορρίψει το ιστορικό στρώμα του κειμένου, αλλά να το συμπληρώσει. Ο Ωριγένης παραμένει πιστός στις θεολογικές του προϋποθέσεις όσον αφορά στην θεοπνευστία της Γραφής και στην οργανική σχέση της με το δόγμα της ενανθρώπησης. 

Αυτό καθίσταται σαφές στην ερμηνευτική του μέθοδο. Στα πρόσωπα και γεγονότα της ΠΔ ο Ωριγένης διακρίνει την παρουσία του Χριστού και τις αλήθειες που συνιστούν το περιεχόμενο της χριστιανικής πίστης. Διατηρεί την ίδια στάση κι απέναντι στην ΚΔ· δεν αρνείται την ιστορικότητα των γεγονότων, αλλά αναζητά πίσω από αυτά σωτηριώδεις αλήθειες της πίστης. Αυτό καθίσταται σαφές στα βήματα, τα οποία ακολουθεί, όταν ερμηνεύει ένα χωρίο. Πρώτον, παραθέτει τους υπό συζήτηση στίχους. Ακολουθεί  μία σύντομη εξήγηση του ιστορικού νοήματος του κειμένου και των γεγονότων / πραγμάτων που περιγράφει. Έπειτα χρησιμοποιεί άλλα βιβλικά κείμενα προκειμένου να εξηγήσει πιθανές ασάφειες του κειμένου. Στο τελευταίο μέρος της εξήγησης δίνεται μία πνευματική διδασκαλία σε δύο αλληλένδετα επίπεδα: α) αλληγορική κατανόηση του κειμένου και β) επικαιροποίηση και ηθική εφαρμογή στη ζωή των πιστών. 

Η ερμηνεία της παραβολής του Καλού Σαμαρείτη από τον Αυγουστίνο / Augustin's interpretation of the Good Samaritan parable

Ο David B. Gowler έχει αναρτήσει ένα πολύ ενδιαφέρον κείμενο για τον τρόπο που ερμήνευσε ο Αυγουστίνος την παραβολή του Καλού Σαμαρείτη εφαρμόζοντας την αλληγορική μέθοδο:

Augustine and Good Samaritan (Augustine and the Parables, part 3)

Όσοι ενδιαφέρονται μπορούν επίσης να διαβάσουν τις δύο προηγούμενες αναρτήσεις: Part 1 & Part 2

Το τρέχον τεύχος του ZNT / In the current issue of ZNT

Zeitschrift für Neues Testament 17/33 (2014)

• Christian Schramm, "Im Alltag liest man die Bibel anders als an der Uni!? : von Alltagsexegesen als inspirierendem Lernfeld und den Chancen eines empirical turn in der Exegese," 2-11
• Musa W. Dube, "Markus 5,21-43 in vier Lektüren : narrative Analyse - postcolonial criticism - feministische Lektüre - HIV/AIDS," 12-23
• Stefan Alkier, "Verlorene Söhne : Rameder, Rilke, Lukas . ein intertextueller Bericht," 24-30
• Christian Stein, "Sede vacante : intertextuelle Lektüren zum Motiv des Throns in Offb 4," 31-38
• Manuel Vogel, "Allegorisch lesen? : Einleitung zur Kontroverse," 39-40
• Michael Tilly, "Allegorisch lesen?," 41-45
• Marius Reiser, "Allegorisch lesen!," 46-50
• Kathrin  Oxen / Karl F. Ulrichs, "RedenMit. Exegese auf der Kanzel," 51-59