Στο τρέχον τεύχος του Religion in the Roman Empire / In the current issue of Religion in the Roman Empire

 Religion in the Roman Empire 7/2 (2021)

An Urban Archaeology of Ancient Religion

• Rubina Raja, Jörg Rüpke, "Introduction: Urban Archaeology," 217-220 
• Christopher H. Hallett, "The Wood Comes to the City: Ancient Trees, Sacred Groves, and the 'Greening' of Early Augustan Rome," 221-274 (abstract)
• Christopher P. Dickenson, "From 'Civic' to 'Urban' Religion in Roman Britain," 275-296 (abstract)
• Eivind Heldaas Seland, "Trade, Traders, and Religion in Gateway-Cities of the Roman East," 297-312 (abstract)

Η παραγωγή και το εμπόριο του φοινικικού οίνου στην αρχαιότητα / Production and trade of Phoenician wine in antiquity

 Στο ιστολόγιο ANE Today διαβάστε το σύντομο άρθρο των Adriano Orsingher, Jens Kamlah, Hélène Sader, Aaron Schmitt, Silvia Amicone and Christoph Berthold στο οποίο παρουσιάζονται οι αρχαιολογικές μαρτυρίες για την παραγωγή και το εμπόριο του φοινικικού οίνου, ο οποίος ήταν φημισμένος στην αρχαιότητα κι αναφέρεται επίσης και στην Παλαιά Διαθήκη (Ωσηέ 14:8): 

Making, Trading and Consuming Phoenician Wine

Ο πίθηκος κάνει τη διαφορά / The monkey makes the difference

Παράσταση πιθήκων, αίθουσα 6,
κτιριακό συγκρότημα Β, Ακρωτήρι
(Φωτο:Thera Akrotiri Excavations)

 Η Marie N. Pareja (University of Pennsylvania) συζητά τις απεικονίσεις πιθήκων στις τοιχογραφίες από
το Ακρωτήρι της Θήρας. Υποστηρίζει ότι πρόκειται για ένας είδος βαβουΐνων που απαντά στην Ινδία.  Η παλαιότερη έρευνα υποστήριξε ότι οι πίθηκοι ήταν γνωστοί στη Θήρα από την Αίγυπτο, νεότερες όμως μελέτες δείχνουν ως πιο πιθανή την Ινδία ως τόπο προέλευσης. Εάν αυτή η υπόθεση ισχύει, τότε οι τοιχογραφίες στο Ακρωτήρι παρέχουν έμμεση απόδειξη των επαφών των κατοίκων του Αιγαίου με την Ινδία κατά την Εποχή του Χαλκού:

Monkey Business: New Evidence for Aegean-Indus Exchange

Οι Φοίνικες και το εμπόριο της πορφύρας / Phoenicians and purple trade

 Το National Geographic δημοσιεύει ένα κατατοπιστικό άρθρο που συνοδεύεται, όπως πάντα από χρήσιμο φωτογραφικό υλικό, για τους Φοίνικες, τις εμπορικές τους δραστηριότητες και κυρίως εκείνη του εμπορίου της πορφύρας:

Purple Reign: A passion for purple built the Phoenicians' vast trading empire

Η παρασκευή της πορφύρας στην Τυνησία / Purple manufacturing in Tynesia

Μία ομάδα Γερμανών και Τυνήσιων αρχαιολόγων εργάζονται τα τελευταία χρόνια στην τοποθεσία της αρχαίας πόλης Meninx  της Τυνησίας. Οι μέχρι τώρα ανασκαφές έφεραν στο φως σημαντικά κτίρια και βεβαιώνουν τη σημασία της πόλης ως κέντρου παραγωγής της πορφύρας και εμπορίου:

On the trail of purple in Tunisia 

Open Access: Κινητικότητα και μετανάστευση στο ρωμαϊκό κόσμο / Open access: Mobility and migration in the Roman world

Στην ηλεκτρονική πλατφόρμα του εκδοτικού οίκου Brill διατίθεται ελεύθερος ο συλλογικός τόμος με τις εισηγήσεις της 12ης επιστημονικής συνάντησης του International Network Impact of Empire, που έλαβε χώρα στη Ρώμη το 2015:

Elio Lo Cascio και Laurens Ernst Tacoma (επιμ.), The Impact of Mobility and Migration in the Roman Empire, Rome 2016

ISBN: 978-90-04-33480-9 (e-Book)

Ένα εντυπωσιακό ρωμαϊκό ναυάγιο / An impressive Roman shipwreck

100 περίπου αμφορείς σε πολύ καλή κατάσταση βρέθηκαν
στο ναυάγιο της Mallorca (Φωτο: Associated Press)

Τον περασμένο Ιούλιο αρχαιολόγοι έφεραν στο φως ένα ρωμαϊκό ναυάγιο ανοικτά της ακτής στην Can Pastilla της Mallorca. To φορτίο του ναυαγίου που χρονολογείται γύρω στα 300 μ.Χ. ήταν αμφορείς με λάδι, κρασί και garum, την περίφημη ρωμαϊκή σάλτσα ψαριών. Ήδη οι αρχαιολόγοι ανέσυραν 100 ανέπαφους αμφορείς, και το περιεχόμενό τους εικάζεται με βάση τις επιγραφές στις αμφίπλευρες λαβές τους. Η ανακάλυψη έγινε γνωστή μέσω της μαγνητοσκόπησης των εργασιών στο ναυάγιο. Μπορείτε να δείτε το σχετικό βίντεο και να διαβάσετε περισσότερες πληροφορίες στο παρακάτω δημοσίευμα:

"Incredible footage reveals more than 100 'perfectly preserved' Roman amphorae used to store olive oil and wine in a 1,700-year-old shipwreck off the coast of Majorca"  

(Daily Mail)

Τα εντυπωσιακά ναυάγια στη Λέβιθα / The Impressive Shipwrecks of Levitha

Σύμφωνα με άρθρο που δημοσιεύεται σήμερα στον ηλεκτρονικό τύπο η αρχαιολογική έρευνα της Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων στη νήσο Λέβιθα κατά το τρέχον έτος έφερε στο φως εντυπωσιακά ευρήματα. Πρόκειται για 5 ναυάγια, που χρονολογούνται από την αρχαϊκή περίοδο (6ο αι.) και μέχρι τα παλαιοχριστιανικά χρόνια με τα περισσότερα από αυτά να προέρχονται από την ελληνιστική και ρωμαϊκή περίοδο.  Ανάμεσα στα σημαντικά ευρήματα που αναφέρονται στα δημοσιεύματα συγκαταλέγονται ένας γρανιτένιος στύπος άγκυρας από το ναυάγιο του 6ου αι. π.Χ. βάρους 400 κιλών, ο μεγαλύτερος που έχει βρεθεί ως τώρα στο Αιγαίο κι ένα ναυάγιο με φορτίο αμφορέων από Αιγαίο, Φοινίκη και Καρχηδόνα που χρονολογείται στα μ. 3ου αι. π.Χ.

Η Λέβιθα (αρχ. Λέβινθος) αποτελεί το ανατολικότερο μίας συστάδας τεσσάρων απομονωμένων νησιών (Λέβιθα, Μαυριά, Γλάρος και Κίναρος) στο θαλάσσιο πέρασμα μεταξύ των Κυκλάδων  και των Δωδεκανήσων, μεταξύ Λέρου και Αμοργού.

Τα ευρήματα παρέχουν σημαντικές πληροφορίες για τις εμπορικές και ναυτικές δραστηριότητες στο κομμάτι αυτό της Μεσογείου κατά την ελληνορωμαϊκή περίοδο: 

"Σημαντικά ευρήματα από την ενάλια αρχαιολογική έρευνα στη νήσο Λέβιθα" (ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ)

"Amazing archaeological discovery of 6th century BC anchor in Aegean Sea points to colossal ship" (PROTO THEMA)

Κύπρος: ένα ρωμαϊκό ναυάγιο / Cyprus: a Roman shipwreck

Αμφορείς του ρωμαϊκού ναυαγίου (Φωτο: Τμήμα Αρχαιοτήτων Κύπρου)

Η αρχαιολογική υπηρεσία της Κύπρου ανακοίνωσε τον εντοπισμό ενός ρωμαϊκού ναυαγίου ανοικτά της παραθαλάσσιας πόλης Πρωτάρας. Πρόκειται για το πρώτο ρωμαϊκό ναυάγιο που εντοπίζεται στο νησί και το οποίο είναι άθικτο. Από τους αμφορείς που βρέθηκαν μέσα και γύρω από το ναυάγιο προκύπτει ότι πρόκειται για εμπορικό πλοίο που μετέφερε προϊόντα μεταξύ της Συρίας και της Κιλικίας:

Ancient shipwreck carrying secrets of Roman trade discovered off Cyprus

Η αξία του πιπεριού στον ελληνορωμαϊκό κόσμο / The significance of pepper in the Graeco-Roman world

Στην ιστοσελίδα Eidolon οι Evan McDuff και Joel Christensen εξηγούν τη σημασία που είχε το πιπέρι στη μαγειρική αλλά και τη φαρμακευτική του ελληνορωμαϊκού κόσμου: 

Pour Some Pepper on Me: The King of Spices in Greece and Rome

Στο τρέχον τεύχος του JRA / In the current issue of JRA

Journal of Roman Archaeology 29 (2016)

• Joanne Berry, "Boundaries and control in the Roman house," 125-141 (abstract)
• Roi Porat, Yakov Kalman, Rachel Chachy, "Excavation of the approach to the mountain palace-fortress at Herodium," 142-164 (abstract)
• Candace Rice, "Shipwreck cargoes in the western Mediterranean and the organization of Roman maritime trade," 165-192 (abstract)
• Andreas J. M. Kropp, "The Aphrodite of Emesa: miniature marble sculpture and religious life in Roman Syria," 193-222 (abstract)

Ένα νέο ερευνητικό πρόγραμμα για τα λιμάνια του αρχαίου κόσμου / A research programme for the harbours of the ancient world

Σύμφωνα με το δημοσίευμα της Daily Echo ο καθηγητής Simon Keay, του Πανεπιστημίου του Southampton εξασφάλισε χρηματοδότηση ύψους  €2,49 εκατ, από το European Research Council προκειμένου να μελετήσει το μεγάλο δίκτυο των ρωμαϊκών λιμανιών της Μεσογείου. Το πρόγραμμα θα καλύψει 31 λιμάνια σε όλη την Μεσόγειο ξεκινώντας από την Τουρκία και καταλήγοντας στην Ισπανία. Οι ειδικοί θα αξιοποιήσουν δορυφορικές εικόνες και αρχαιολογικά δεδομένα για να μελετήσουν 23 από αυτά τα λιμάνια που εξακολουθούν να υφίστανται, ενώ με τη βοήθεια της αρχαιολογίας και των αρχαίων πηγών ελπίζουν ότι θα εντοπίσουν και κάποια ακόμη. Το πρόγραμμα αναμένεται να ολοκληρωθεί μέχρι το 2018 και τα πορίσματα να καταχωρηθούν σε ηλεκτρονική πλατφόρμα.

Honour for expert on Roman ports

Φωτογραφία της ημέρας: τα ναυάγια των Φούρνων / Photo of the day: the shipwrecks of Fourni

Αμφορέας ελληνιστικών χρόνων σε ναυάγιο στο Βαθύλακα Θύμαινας (φωτο: Vasilis Mentogianis)

Το σύμπλεγμα των μικρών νησιών των Φούρνων είναι ίσως λίγο γνωστό σε πολλούς. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ήταν επίσης σχετικά άσημα κατά την αρχαιότητα και δεν αναφέρονται στις αρχαίες πηγές. Η θέση του όμως είναι σημαντική καθώς εκεί συναντώνται δύο σημαντικοί ναυτικοί δρόμοι. Δεν προκαλεί, επομένως, εντύπωση ότι ο βυθός γύρω από αυτά τα νησιά είναι γεμάτος ναυάγια της αρχαιότητας αλλά και νεότερων εποχών. Ωστόσο ακόμη και σε αυτήν την περίπτωση, ο αριθμός των ναυαγίων που έχουν μέχρι σήμερα εντοπιστεί είναι εντυπωσιακός: 22 ναυάγια εντοπίστηκαν στην αρχαιολογική αποστολή της Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων το 2015 (αρχαϊκής έως και ύστερης βυζαντινής εποχής) κι άλλα 23 εντοπίστηκαν φέτος στην κοινή αποστολή της Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων και του RPM Nautical Foundation (αρχαιϊκής εποχής έως και 19ου αι.). Έτσι ο βυθός των Φούρνων αναδεικνύεται ως ο τόπος όπου είναι συγκεντρωμένος τα περισσότερα ναυάγια στη Μεσόγειο. Τα ευρήματα που ήρθαν στο φως είναι εντυπωσιακά: αμφορείς από την Κω (ελληνιστικής εποχής), ένα ναυάγιο της ύστερης αρχαϊκής / πρώιμης κλασικής περιόδου, ένα ναυάγιο με αμφορείς από την Σινώπη της ρωμαϊκής περιόδου, ένα ναυάγιο με αμφορείς από τη Β. Αφρική της ρωμαϊκής επίσης περιόδου και ένα ναυάγιο με κεραμεικά της πρώιμης χριστιανικής περιόδου.

Διαβάστε σχετικά : Another 23 shipwrecks located off the Greek island of Ikaria

Και δέστε το βίντεο: Ο πλούτος των Φούρνων

Αρχαία λιμάνια - αρχαία ναυσιπλοΐα / Ancient ports - ancient seafaring

Για όσους ενδιαφέρονται για τα αρχαία λιμάνια και την αρχαία ναυσιπλοΐα η σελίδα του Arthur de Graauw προσφέρει πλούσιο υλικό: κατάλογοι αρχαίων λιμένων, αρχαίες πηγές, πληροφορίες για τα αρχαία συστήματα πλοήγησης, αρχαίους χάρτες και απεικονίσεις αρχαίων καραβιών:

Ancient Ports and Harbours

Φωτογραφία της ημέρας: μια ντούγα από ρωμαϊκό βαρέλι στην Vindolanda / Photo of the day: a barrel stave from Vindolanda

Vindolanda: η ξύλινη ντούγια
βαρελιού (Copyright: Vindolanda Trust)

Μία ντούγα (σανίδα) από ένα ξύλινο βαρέλι είναι ένα από τα πρόσφατα αρχαιολογικά ευρήματα στη Vindolanda (B. Aγγλία). Μπορεί βέβαια το ρωμαϊκό αυτό φρούριο να είναι γνωστό για τις ξύλινες πινακίδες με στρατιωτικά κείμενα και προσωπική αλληλογραφία των στρατιωτών (1ος και 2ος αι. μ.Χ.), όμως και τα νέα ευρήματα που έρχονται συχνά στο φως είναι εξίσου σημαντικά και φωτίζουν πτυχές της καθημερινής ζωής σε ένα ρωμαϊκό στρατόπεδο των πρώτων αιώνων μ.Χ. 

Η ντούγα της φωτογραφίας είναι από πεύκο και σύμφωνα με τους ειδικούς πρέπει να προέρχεται από την Ισπανία. Αυτό που την καθιστά εξαιρετικά ενδιαφέρουσα είναι ότι φέρει το όνομα του κατασκευαστή κι ενδεχομένως και τον τόπο προέλευσης (ALBIN-NORB, όπου το πρώτο ίσως πρέπει να διαβαστεί ως ALBINUS και το δεύτερο αναφέρεται στον τόπο προέλευσης). Σύμφωνα με το αριθμητικό κάτω από αυτήν την επιγραφή το βαρέλι είχε χωρητικότητα MCC, 1200 δηλαδή, αλλά δεν έχει ακόμη διευκρινιστεί ούτε η μονάδα μέτρησης ούτε το πιθανό περιεχόμενο του βαρελιού. 

Πηγή:  "Wooden treasures unearthed at Vindolanda"  (Heritage Daily)