Έρως, σώμα και επιθυμία στον κόσμο της αρχαίας Εγγύς Ανατολής / Eros, Body and Desire in the Ancient Near Eastern World

Stephanie Lynn Budin, Sex and Sexuality in the Ancient Near East (Elements in the Ancient Near Eastern World and the Bible, Cambridge University Press, 2026).

Το νέο τεύχος της σειράς The Ancient Near Eastern World and the Bible (Cambridge Elements) έρχεται να καλύψει ένα θέμα που συχνά παραμένει στο περιθώριο της ακαδημαϊκής συζήτησης, παρά τη σημασία του για την κατανόηση των βιβλικών κειμένων: τη σεξουαλικότητα στον κόσμο της αρχαίας Εγγύς Ανατολής.

Η Stephanie Lynn Budin, έμπειρη ερευνήτρια της αρχαίας Εγγύς Ανατολής, παρουσιάζει με συστηματικό και προσιτό τρόπο τα δεδομένα που αντλούμε από τη Μεσοποταμία, την Ανατολία και το Λεβάντε, καλύπτοντας στο μικρό αυτό βιβλίο θεματικούς άξονες, όπως τη γυναικεία και την ανδρική σεξουαλικότητα, τη γονιμότητα και την υπογονιμότητα, το σεξουαλικό προσανατολισμό καθώς και τη σκοτεινή και παραβατική πλευρά της σεξουαλικότητας. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις πρωτογενείς πηγές (μυθολογικά και λογοτεχνικά κείμενα, νομοθεσία, μαγικά και ιατρικά κείμενα, οιωνοσκοπικά κείμενα), ώστε ο αναγνώστης να παρακολουθεί όχι μόνο τα συμπεράσματα αλλά και τη μεθοδολογία που τα στηρίζει.

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία του βιβλίου είναι η παρατήρηση ότι, σε σύγκριση με τις παραδόσεις της Μεσοποταμίας και γενικότερα της Εγγύς Ανατολής, τα βιβλικά κείμενα —με λίγες εξαιρέσεις— αφήνουν πολύ λιγότερο χώρο σε μια ρητά «γυναικεία» φωνή/οπτική γύρω από τον έρωτα και την ερωτική εμπειρία. Τα σουμεριακά ερωτικά ποιήματα της θεάς Inana, οι γαμήλιοι ύμνοι, ακόμα και ορισμένα βασιλικά ερωτικά τραγούδια φαίνεται να διασώζουν — έστω μέσα από θρησκευτική διαμεσολάβηση — μια γυναικεία οπτική της ερωτικής εμπειρίας: σωματική, αισθησιακή, αποδεσμευμένη από την αγωνία της τεκνοποίησης. Σημαντική εξαίρεση στη βιβλική παράδοση αποτελεί το Άσμα Ασμάτων. Στο ίδιο πνεύμα, ενδιαφέρουσα είναι και η επισήμανση για το μοτίβο της γυναίκας που λούζεται και γίνεται αντικείμενο επιθυμίας: σε ορισμένες αφηγήσεις της Εγγύς Ανατολής αυτό μπορεί να λειτουργεί ως σκηνή γυναικείας σαγήνης/αποπλάνησης, ενώ στη βιβλική αφήγηση του Δαβίδ και της Βηρσαβεέ η ίδια δομή επανανοηματοδοτείται προς την κατεύθυνση της ανδρικής εξουσίας και της βίας.

Από την οπτική της καινοδιαθηκικής έρευνας, το βιβλίο είναι χρήσιμο με έναν συγκεκριμένο τρόπο: υπενθυμίζει ότι τα κείμενά μας δεν «γεννήθηκαν στο κενό». Όταν ο Παύλος μιλά για σεξουαλική ηθική, όταν η Αποκάλυψη αξιοποιεί την εικόνα της πόρνης ή όταν τα Ευαγγέλια καταγράφουν στάσεις απέναντι στον γάμο και τη μοιχεία, όλα αυτά εντάσσονται μέσα σε ένα ευρύτερο πολιτισμικό πλαίσιο, όπου οι έννοιες του σώματος, της τιμής, της συγγένειας και της τάξης έχουν μακρά προϊστορία στην Εγγύς Ανατολή. Το βιβλίο της Budin βοηθά να διακρίνουμε τι είναι πράγματι ιδιαίτερο στη βιβλική παράδοση και τι αντανακλά κοινές πολιτισμικές παραδοχές της αρχαίας Εγγύς Ανατολής.

Αξίζει τέλος να σημειωθεί και η κριτική συζήτηση που γίνεται στο βιβλίο όσον αφορά κάποιες αναγνώσεις της σεξουαλικότητας υπό το πρίσμα του Foucault  — κριτική που αφορά άμεσα και τις βιβλικές σπουδές, όπου αντίστοιχα σχήματα έχουν λειτουργήσει, άλλοτε γόνιμα και άλλοτε απλουστευτικά, ως ερμηνευτικό υπόβαθρο.

Για περισσότερες πληροφορίες και για πρόσβαση στον τόμο, δείτε τη σελίδα του βιβλίου στο Cambridge Core (DOI: 10.1017/9781009559003).

------------------------------------------

[ENG] 

Stephanie Lynn Budin, Sex and Sexuality in the Ancient Near East (Elements in the Ancient Near Eastern World and the Bible, Cambridge University Press, 2026).

A new volume in the Cambridge Elements series The Ancient Near Eastern World and the Bible addresses a topic that often remains on the margins of academic discussion, despite its importance for understanding biblical texts: sexuality in the ancient Near Eastern world.

Stephanie Lynn Budin, an experienced scholar of the ancient Near East, presents in a systematic and accessible way the evidence drawn from Mesopotamia, Anatolia, and the Levant, covering in this slim volume key thematic axes such as female and male sexuality, fertility and infertility, sexual orientation, and the darker and transgressive dimensions of sexuality. Particular emphasis is placed on primary sources (mythological and literary texts, law codes, magical and medical texts, omen texts), so that the reader can follow not only the conclusions but also the methodology that supports them.

One of the most thought-provoking aspects of the book is the observation that, in comparison with the traditions of Mesopotamia and the ancient Near East more broadly, the biblical texts — with few exceptions — leave considerably less room for an explicitly "female" voice or perspective on love and erotic experience. The Sumerian erotic poems of the goddess Inana, the bridal hymns, and even certain royal love songs appear to preserve — albeit through religious mediation — a female perspective on erotic experience: embodied, sensual, and uncoupled from anxiety about procreation. A notable exception within the biblical tradition is the Song of Songs. In the same vein, the book raises an interesting point about the motif of the woman who bathes and becomes the object of desire: in certain ancient Near Eastern narratives this can function as a scene of female allure and seduction, whereas in the biblical account of David and Bathsheba the same structure is re-signified in the direction of male power and violence.

From the perspective of New Testament scholarship, the book is useful in a specific way: it reminds us that our texts were not "born in a vacuum." When Paul speaks of sexual ethics, when the Book of Revelation draws on the image of the prostitute, or when the Gospels record attitudes toward marriage and adultery, all of this is situated within a broader cultural framework in which concepts of the body, honor, kinship, and order have a long prehistory in the ancient Near East. Budin's book helps us to discern what is genuinely distinctive about the biblical tradition and what reflects shared cultural assumptions of the ancient Near Eastern world.

Finally, it is worth noting the critical discussion the book offers regarding certain readings of sexuality through a Foucauldian lens — a critique that is directly relevant to biblical studies as well, where analogous frameworks have functioned, sometimes productively and sometimes reductively, as an interpretive backdrop.

For more information and access to the volume, see the book's page on Cambridge Core (DOI: 10.1017/9781009559003).

 

Δύο νέα άρθρα στο τρέχον τεύχος του JGRChrJ / Two new articles in the current issue of JGRChrJ

 Journal of Greco-Roman Christianity and Judaism 16 (2020)

• Sanghwan Lee, "Defending Multilingual Galilee from its Literary and Archaeological Objections"
• Craig S. Keener, "Wedding Torches"

Στο τρέχον τεύχος του Theology / In the current issue of Theology

 Theology 124/2 (2021)

• Stephen Laird, "The disputed letters of Paul and the ethics of the art trade," 101-107 (abstract)
• Peter Gent, "The social power of the Bible in culture and politics," 108-116 (abstract)
• Mark Laynesmith, "Difficult texts: Matthew 5.48 – are Christians to ‘be perfect’?" 117-119 (abstract)

Τα φράγματα και η πολιτιστική απώλεια / Dams and cultural loss

 Oi Nicolò Marchetti και Federico Zaina αναλύουν το ρόλο που παίζουν τα φράγματα που κατασκευάστηκαν στις χώρες της περιοχής της αρχαίας Εγγύς Ανατολής όχι μόνο στην τοπική οικονομία κι ανάπτυξη αλλά και στην απώλεια αρχαιολογικών χώρων και πολιτιστικής κληρονομιάς. Παρουσιάζουν επίσης το project OrientDams που σκοπό έχει να αποτιμήσει το πολιτιστικό κόστος αυτών των φραγμάτων και να προτείνει τρόπους προστασίας της πολιτισμικής μνήμης:

OrientDams: The Impact of Dams on Cultural Heritage in the Middle East and North Africa

Τέχνη και ταυτότητα στη Μ. Ανατολή / Art and identity in Middle East

Στην ιστοσελίδα Ancient Jew Review ο Alex Istok παρουσιάζει τον κατάλογο της έκθεσης που έλαβε χώρα στο Metropolitan Museum of Art το 2019 κι είχε τον τίτλο "The World Between Empires: Art and Identity in the Ancient Middle East". Το ερώτημα που διερευνά η έκθεση μέσα από την ποικιλία των εκθεμάτων από την Μ. Ανατολή της περιόδου 100 π.Χ. έως 250 μ.Χ. είναι η ποικιλία των ταυτοτήτων σε τοπικό επίπεδο και το πώς αυτές αποτυπώνονται στην τέχνη της περιόδου:

The World Between Empires: Art and Identity in the Ancient Middle East

Το σώμα του Σαούλ / Saul's Body

Ο Brian R. Doak (George Fox University) παίρνει αφορμή από την περιγραφή του σώματος του Σαούλ (1 Σαμ 9:1-2) για να συζητήσει τη συνήθη απουσία  περιγραφών του σώματος των ηρώων στη  γραμματεία της αρχαίας Εγγύς Ανατολής και τη σημασία που έχει για τους αναγνώστες όταν κάποιες φορές, όπως στην περίπτωση του Σαούλ, ο συγγραφέας παρέχει μια τέτοια περιγραφή: 

Heroic Bodies in Ancient Israel: The Case of Saul’s Height

Πολιτισμικές επιδράσεις στην αρχαία Γαλατία / Cultural Influences in Ancient Galatia

Στο περιοδικό Anatolia antiqua. Eski Anadolu δημοσιεύεται η μελέτη του Kevin Parachaud για τις πολιτισμικές επιδράσεις στην αρχαία Γαλατία με βάση τα αρχαιολογικά ευρήματα:

 Kevin Parachaud, "Les Galates en Asie mineure au regard de la culture matérielle. Hellénisation, maintien, acculturation?"

Παύλος και πολιτισμός / Paul and culture

Κυκλοφόρησε από τον εκδοτικό οίκο Brill η μελέτη της  Esther Kobel σχετικά με τον τρόπο που ο Παύλος ως Ιουδαίος κι απόστολος των εθνών λειτουργεί ως γέφυρα μεταξύ πολιτισμών:

Esther Kobel, Paulus als interkultureller Vermittler: Eine Studie zur kulturellen Positionierung des Apostels der Völker. Studies in Cultural Contexts of the Bible 1. Leiden - Boston: Ferdinand Schöningh - Brill, 2019

ISBN: 978-3-657-70746-1 

Το βιβλίο είναι open access.

Οι βιβλιοθήκες του αρχαίου κόσμου / Libraries in the ancient world

Η λειτουργία και η οργάνωση των αρχαίων βιβλιοθηκών παρουσιάζεται σε ένα σύντομο άρθρο του Mark Cartwright  στην ιστοσελίδα Ancient History Encyclopedia: 

Libraries in the Ancient World

Ο χάρτης των οσμών στην αρχαία Αίγυπτο / Smellscapes in ancient Egypt

Οι οσμές διαδραματίζουν πάντοτε σημαντικό ρόλο στη ζωή των ανθρώπων και στους ανθρώπινους πολιτισμούς. Λίγοι όμως τέτοιοι πολιτισμοί του παρελθόντος κατόρθωσαν να τους αποτυπώσουν στα μνημεία τους. Μια τέτοια εξαίρεση είναι οι αρχαίοι Αιγύπτιοι. Στη σελίδα ANE Today η Dora Goldsmith παρουσιάζει κάποια ενδιαφέροντα δεδομένα από την αρχαία Αίγυπτο:

Smellscapes in Ancient Egypt

Η νέα προοπτική στον Παύλο και πολιτισμική στροφή / New perspective in Paul and cultural turn

Στο ιστολόγιο canon fodder ο Michael J. Kruger εξετάζει κατά πόσο η νέα προοπτική στον Παύλο συνδέεται όχι μόνο με τις εξελίξεις στο θεολογικό χώρο αλλά και με τις γενικότερες πολιτισμικές και πολιτικές εξελίξεις στο δυτικό κόσμο από το δεύτερο μισό του 20ου αι. κι εξής:

Is the “New Perspective on Paul” a Product of Our Current Cultural Moment?

Διαβάστε επίσης την απάντηση του Michael F. Bird στο παραπάνω κείμενο.

Τα τοιχογραφήματα στον αρχαίο κόσμο / Graffiti in the ancient world

Στην ιστοσελίδα Hyperallergic ο Michael Press δημοσιεύει ένα σύντομο κατατοπιστικό άρθρο για τη σημασία των graffiti στον αρχαίο κόσμο αλλά και στον ιστορικό της αρχαιότητας. Το κείμενο συνοδεύεται από χρήσιμες φωτογραφίες αλλά και συνδέσμους σε άλλα κείμενα και άρθρα στον ιστοχώρο. Ένα πολύ ενδιαφέρον κείμενο το οποίο αναδεικνύει τη σημασία των τοιχογραφημάτων ως πηγής για την καταγραφή μίας ιστορίας από τη βάση (from below) του αρχαίου κόσμου:

The Clandestine Cultural Knowledge of Ancient Graffiti

Cahiers des Études Anciennes: το γήρας στον αρχαίο κόσμο / Cahiers des Études Anciennes: aging in the ancient world

Cahiers des Études Anciennes 55 (2018)

To τρέχον τεύχος του περιοδικού είναι αφιερωμένο στον τρόπο που ο ελληνορωμαϊκός κόσμος κατανοεί κι αξιολογεί το γήρας:

• Mathilde Cambron-Goulet - Laetitia Monteils-Laeng, "Introduction"
• Jean-Nicolas Corvisier, "La vieillesse dans le monde antique : aspects démographiques et conséquences sociales"
• Patrizia Birchler Émery, "Entre vieux sages et mendiants émaciés : la mise en images de la vieillesse en Grèce archaïque"
• Adam Woodcox, "Aristotle’s Theory of Aging"
• Magali Année, "Mourir immortel plutôt que vieillir :le vieillard à Sparte au VIIe siècle a. C. comme anti-modèle de l’ἀρετή suprême ?"
• Véronique Boudon-Millot, "La vieillesse est-elle une maladie ? Le point de vue de la médecine antique"
• Alan Pichanick, "Why Might (Or Must ?) Philosophy Be For The Young ? The Case of Cephalus in Plato’s Republic"
• Annie Larivée, "Sage vieillard et jeune associé. Réflexions sur la valeur du couple intergénérationnel à partir des Lois de Platon"
• Marion Bourbon, "Quand vieillir, c’est vivre : la vieillesse comme expérience chez Sénèque"
• Jean-Christophe Courtil, "Ralentir le vieillissement : les origines antiques d’une théorie entre physiologie et éthique"
• Marine Glénisson, "La Vieillesse des héros des Vies de Plutarque"
• Nadine Bernard, "Voyage en terres gérontocides : l’élimination des vieillards comme remède à la vieillesse ?"

Χρώμα κι ετερότητα στα ρωμαϊκά αγάλματα / Colour and otherness in Roman sculpture

Η Sarah Bond σχολιάζει τη χρήση χρωματιστού μαρμάρου στη ρωμαϊκή γλυπτική προκειμένου να δηλωθεί ο βάρβαρος. Μία πολύ ενδιαφέρουσα πτυχή της απεικόνισης της ετερότητας στον αρχαίο κόσμο:

Barbarians and Sculpture’s Color Barrier in Ancient Rome

Τhe Color of the Other: Importing Multi-colored Marble and Roman Constructions of the “Barbarian”

Φωτογραφία της ημέρας: το θέατρο της αρχαίας Λάρισας / Photo of the day: the theatre of ancient Larissa

Ένα από τα μεγαλύτερα αρχαία θέατρα της αρχαίας Ελλάδας βρίσκεται στην θεσσαλική πόλη της Λάρισας. Η πρώτη φάση του θεάτρου χρονολογείται στις αρχές του 3ου π.Χ., φιλοξένησε όμως εκτός από θεατρικές παραστάσεις και τις συναθροίσεις του Κοινού των Θεσσαλών, ενώ στα ρωμαϊκά χρόνια μετατράπηκε σε αρένα. Είχε χωρητικότητα 12.000 θεατών κι ήταν κατασκευασμένο από μάρμαρο. Λειτούργησε για 6 περίπου αιώνες μέχρι περίπου το τέλος του 3ου ή τις αρχές του 4ου αι. μ.Χ. Τον 7ο αι. μ.Χ. υπέστη σοβαρές ζημιές. Άνοιξε ξανά για το κοινό την προηγούμενη εβδομάδα.

Περισσότερες πληροφορίες: Αρχαίο θέατρο Λάρισας και Ancient Theatre Of Larissa Opens To Public After 20 Centuries

Το χιούμορ στη λατινική γραμματεία / Humor in Latin Literature

Ο τόμος πρακτικών του συνεδρίου για το χιούμορ στη λατινική γραμματεία, που έλαβε χώρα το Μάιο του 2011 στην Αθήνα, υπάρχει αναρτημένος στο διαδίκτυο σε μορφή pdf κι ελεύθερος για όσους επιθυμούν να τον διαβάσουν και να τον καταφορτώσουν:

Rideamus igitur: το χιούμορ στη λατινική γραμματεία /Rideamus igitur: humour in Latin Literature

Συνάντηση Φεβρουαρίου του Biblicum / The Biblicum Colloquium in February

Η δεύτερη συνάντηση Biblicum για το έτος 2014 θα γίνει την Δευτέρα 24 Φεβρουαρίου στις 19.30 στην αίθουσα συνεδριάσεων της Θεολογικής Σχολής (1ος όροφος).

Εισηγητής θα είναι ο καθηγητής κ. Μιλτιάδης Κωνσταντίνου με θέμα:

"Το Ευαγγέλιο στη σύγχρονη πολυπολιτισμική πραγματικότητα"

Ένα νέο άρθρο στο τρέχον τεύχος του HTS / A new article in the current issue of HTS

Στην ηλεκτρονική σελίδα του τρέχοντος τεύχος του HTS Teologiese Studies 66:1 (2010) αναρτήθηκε ένα ακόμη άρθρο βιβλικού ενδιαφέροντος (σε μορφή pdf):

Craig S. Keener, "Cultural comparisons for healing and exorcism narratives in Matthew’s Gospel"
Oι αναγνώσεις του κατά Ματθαίον (και των ευαγγελίων γενικότερα) που προέρχονται από τις αναπτυσσόμενες χώρες συχνά μας βοηθούν να κατανοήσουμε τα διάφορα είδη των ιστοριών, οι οποίες είναι περισσότερο ξένες στους αναγνώστες της Δύσης: ιστορίας ασυνήθιστων θεραπειών και εξορκισμοί εχθρικών πνευμάτων. Αντί να καταφύγει κανείς στην αλληγορική ερμηνεία αυτών των αφηγήσεων, πολλοί αναγνώστες του Τρίτου Κόσμου τις αντιμετωπίζουν ως μοντέλα εμπειρίας θεραπειών και σωτηρίας. Περιγραφές τέτοιων εμπειριών εμφανίζονται σε μία ευρεία κλίματα πολιτισμών. Εκτός από μία σειρά δημοσιευμένων πηγών το άρθρο συμπεριλαμβάνει και κάποιο υλικό που στηρίζεται στις συνεντεύξεις του συγγραφέα με ανθρώπους που ισχυρίζονται ότι έχουν προσωπικές εμπειρίες τέτοιας φύσης στη Δημοκρατία του Κογκό. Τέτοιες αναγνώσεις προσκαλούν σε μία προσέγγιση κάποιων ευαγγελικών αφηγήσεων με μεγαλύτερη κατανόηση από ό,τι συνήθως συμβαίνει στη Δύση.

Διεθνές Συνέδριο: Ευαγγέλιο και πολυπολιτισμικός σύγχρονος κόσμος

Το Τμήμα Ορθόδοξης Θεολογίας του Πανεπιστημίου Babes-Bolyai στο Cluj-Napoca (Ρουμανία) διοργανώνει από 2 έως 5 Νοεμβρίου διεθνές συνέδριο με τον τίτλο: "Revelation and cultural diversity. The Gospel of Christ and the diversity of the cultures". Στόχος του συνεδρίου είναι η παρουσίαση της πιθανής σχέσης ευαγγελίου και πολυπολιτισμικότητας μέσα στο σύγχρονο κόσμο.

Στην ανακοίνωση - πρόσκληση του συνεδρίου διαβάζουμε τα εξής:

"The Gospel preserves its revelatory integrity but, in order to communicate this revealed message, the Church must not ignore the indigenous culture or impose a foreign one. The Christian faith germinates and yield fruit inside a concrete human community, having a certain culture, preserving in the same time its origin and its being. The Gospel assumes the culture in a creative way, respecting the identity and the particularity of each person, human community or nation. On the other side, the preaching of the Gospel remains 'a sign of contradiction', that is, the Gospel implicates the supremacy of each culture or ideology. It is the Gospel the one which 'judges' and subjects the culture to a process of transcending and transfiguration, according to the model of Christ's Incarnation, in order that the culture may become a proper environment of communicating and experiencing the Gospel of Christ."