Στο τρέχον BThZ / In the current issue of BThZ

Berliner Theologische Zeitschrift 39/1 (2022)

• Daniel Weidner, "Redegewalt und doppelte Übersetzung: Pfingsten als Urszene christlichen Sprechens," 76-94 (abstract)
• Ursula Ulrike Kaiser, "Eine Sprache für das Neue finden: Neutestamentliche Metaphern zur Beschreibung des Christusgläubig-Werdens," 95-110 (abstract)
• Andreas Wagner, "Sprache, Sprechen, Schweigen im Alten Testament," 111-138 (abstract)
• Friedemann Stengel, "Übersetzen, Dolmetschen, Macht:  Zum Schriftverständnis in reformatorischen Bewegungen," 160-183 (abstract)

Στο τρέχον τεύχος του BThZ / In the current issue of BThZ

 Berliner Theologische Zeitschrift 38/1 (2021)

• Nils P. Heeßel, "Die altorientalische Divination als antikes Wissenschaftssystem," 48-66 (abstract)
• Aaron Schart, "Gegenwartsorientierung aus Zukunftsgewissheit," 67-88 (abstract)
• Zukunftshoffnung und Gegenwartsdeutung
• Michael Tilly, "Prophetie und Apokalyptik im antiken Judentum und im Neuen Testament," 89-114 (abstract)
• Marco Frenschkowski, "Ambivalente Prognostiken: Zeichen am Himmel als Überwindung von Mehrdeutigkeit im antiken Christentum," 115-137 (abstract)

Στο τρέχον τεύχος του BThZ / In the current issue of BThZ

 Berliner Theologische Zeitschrift 37/1 (2020)

• Alexandra Grund-Wittenberg, "»Du aber, JHWH – bis in fernste Zeit thronst du, und dein Gedächtnis währt von Generation zu Generation« (Ps 102,13)," 20-41 (abstract)
• Markus Saur, "Vom Maß der Zeit," 42-58 (abstract)
• Jörg Frey, "Leben und Glauben im Horizont des Endes," 59-82 (abstract)
• Christoph Markschies, "Christliche Identitäten und die Synchronisierung der Zeit in der Antike," 83-118 (abstract)

Στο τρέχον τεύχος του BThZ / In the current issue of BThZ

Berliner Theologische Zeitschrift 36:1 (2019)

Franziska Ede, "„Es ist ein Gott im Himmel, der kann verborgene Dinge offenbaren“ (Dan 2,28). Traum- und Rätseldeutung in Gen 40 f. und Dan 2; 5" 

This essay attempts to illuminate the traditio-historical background of dream and riddle interpretation in Gen 40 f.; Dan 2; 5 and offer reflections on the literary and theological function of this divinatory practice within the micro- and macro-context of the above Hebrew Bible / Old Testament narratives.

Konrad Huber, "Visionen, Epiphanien, Nachtgesichte. Ihr Beitrag zur Charakterisierung des Paulus in der Apostelgeschichte"

In the Acts of the Apostles, narratives of visionary experiences occur strikingly frequently and in manifold forms. Within the framework of the overall composition, they have a signal effect and the function of legitimizing significant turning points in the course of events. With regard to visions attributed to Paul, the present article asks for their particular contribution to the characterization of the visionary himself. Content-related as well as formal aspects are intertwined, in particular when it comes to presenting Paul as a prophetic character. 

Στο τρέχον τεύχος του BThZ / In the current issue of BThZ

Berliner Theologische Zeitschrift 33:1 (2016)

Το τρέχον τεύχος του περιοδικού είναι αφιερωμένο στην έννοια της θυσίας στην χριστιανική θεολογία αλλά και στον σύγχρονο κόσμο. Μεταξύ των μελετών δημοσιεύεται κι εκείνη του Christian Eberhard για την έννοια της θυσίας στον αρχέγονο χριστιανισμό:

Christian A. Eberhard, "Der Opferbegriff im antiken Christentum. Zur Entwicklung und christologischen Applikation einer zentralen Kultkategorie"

Early Christianity’s sacrificial concepts draw on the cult of Second Temple Judaism. They reference the temple as „place of atonement “ and sacrificial blood as its means, which happens through the purging of sin. The term „sacrifice“ evokes through the burning rite on the main altar, aspects of being pleasing and the desire for proximity to God. These ideas were applied to elucidate a referent that was hard to comprehend, namely how the mission of Jesus and his death on the cross might convey salvation.

B' Σύνοδος του Βατικανού και εξήγηση της ΚΔ / Second Vatican Council and NT exegesis

Το τρέχον τεύχος του περιοδικού Berliner Theologische Zeitschrift 31:2 (2014) φιλοξενεί ένα αφιέρωμα στη Β΄ Βατικάνειο Σύνοδο και στον αντίκτυπο που αυτή είχε στην ευαγγελική θεολογία. Μεταξύ των άρθρων που φιλοξενούνται στο τεύχος και η μελέτη του C. Breytenbach σχετικά με την επίδραση που άσκησε η καθολική εξήγηση της ΚΔ σε εκείνη των ευαγγελικών βιβλικών θεολόγων μετά τη Β΄ Σύνοδο του Βατικανού:

Cilliers Breytenbach, "Das II. Vatikanische Konzil und „evangelische“ Exegese des Neuen Testaments" 

This essay reviews the influence Catholic New Testament scholarship had on German Protestant exegesis since Vaticanum II. The influence of leading Catholic scholars like R.E. Brown, J.A. Fitzmyer, F. Mußner, F. Neirynck, R. Schnackenburg, H. Schürmann, A. Vögtle, and P. Hoffmann and of their students, as well as the importance of exegetical colloquia like the Colloquium Biblicum in Louvain and the ecumenical Colloquium Paulinum in Rome are highlighted.

Το τρέχον τεύχος του BThZ / The current issue of BThZ

Το τρέχον τεύχος του περιοδικού Berliner Theologische Zeitschrift 31:1 (2014) φιλοξενεί ένα αφιέρωμα στο πρόσωπο του Μεσσία στον Ιουδαϊσμό και τον Χριστιανισμό:

• John J. Collins, "The Messiah in Ancient Judaism"
• Daniel Boyarin, "Der Menschensohn in 1. Henoch und 4. Esra. Andere jüdische Messiasse im 1. Jahrhundert"
• Otto Kaiser, "Der Messias nach dem Alten und Neuen Testament"
• Walter Homolka, "Die Messiasvorstellungen im Judentum der Neuzeit"
• Werner Kahl, "Lebensrettung durch Jesus-Power. Christus/Messias im sub-saharischen Afrika"
• Stefan Trinks, "Von König David bis Kanye. Der Messias im Musikvideo"

Abstracts

Στο τρέχον τεύχος του BThZ / In the current issue of BThZ

Το τρέχον τεύχος του περιοδικού Berliner Theologische Zeitschrift 30:1 (2013) είναι αφιερωμένο στη γιαχβική λατρεία: 

Henrik Pfeiffer, "Die Herkunft Jahwes und ihre Zeugen"

Η θεωρία ότι ο Γιαχβέ ως θεότητα γεννήθηκε στις περιοχές της Ν. Παλαιστίνης ή της ΒΔ Αραβίας είναι μία υπόθεση, η οποία δε μπορεί να υποστηριχθεί μέσα από την κριτική εξέταση των βιβλικών και εξωβιβλικών μαρτυριών. Η εξέταση αυτών των πηγών από την οπτική της ιστορίας των θρησκειών οδηγεί στο συμπέρασμα ότι ο Γιαχβέ ήταν μία εθνική καιρική θεότητα της κατοικημένης περιοχής. 

Manfred Krebernik, "Die Anfänge des Jahwe-Glaubens aus altorientalistischer Perspektive"

O συγγραφέας θέτει το ερώτημα της καταγωγής του Γιαχβέ μέσα στο γενικό πλαίσιο των πηγών σε σφηνοειδή γραφή. Παρά τη σιωπή τους αυτές οι πηγές επιβεβαιώνουν ότι ο Γιαχβέ είναι μία θεότητα που ήρθε από το Νότο.  

Christoph Berner, "„Mein Gott von Ägypten her“ (Hos 13,4) - Der Exodus als Ursprungsdatum der Jahwe-Verehrung Israels?" 

H βιβλική πληροφορία ότι η λατρεία του Ισραήλ για τον Γιαχβέ έχει τις απαρχές της στην Έξοδο από την Αίγυπτο δεν μπορεί να επιβεβαιωθεί σύμφωνα με τον συγγραφέα σε ιστορικό επίπεδο. Πρόκειται μάλλον για μία θεολογική σύλληψη της περιόδου μετά τη μοναρχία που ως σκοπό έχει να θέσει τη σχέση του Ισραήλ με τον Γιαχβέ σε μία ιστορική-σωτηριολογική βάση. Η θεολογική αυτή ιδέα απαντά για πρώτη φορά στην αφήγηση της Εξόδου της εποχής πριν τον Ιερατικό Κώδικα (7ος αι. π.Χ.) κι άσκησε σημαντική επίδραση στη μεταγενέστερη ιστορία των κειμένων της Π.Δ. 

Reunhard Müller, "Die frühe Jahweverehrung im Spiegel der ältesten Psalmen" 

H εικόνα του Θεού, όπως αυτή απαντά στους αρχαιότερους Ψαλμούς, έχει δύο πλευρές: το κείμενο παρουσιάζει ένα θεό που εμφανίζεται μέσα στην καταιγίδα (Ψα 18, 29. 77. 97) κι ο οποίος κυβερνά τον κόσμο ως θεϊκός βασιλέας (Ψα 24. 29. 36. 48. 85. 93. 97. 98). Και στις δύο περιπτώσεις ο Γιαχβέ συνδέεται με τους βασιλικούς καιρικούς θεούς των γειτονικών πολιστισμών της αρχαίας Εγγύας Ανατολής. Ωστόσο, διαφέρει από τους άλλους θεούς εξαιτίας του ονόματός του (Ψα 24. 29). 

Faried Adrom / Matthias Müller, "Das Tetragramm in ägyptischen Quellen - eine Bestandsaufnahme" 

Στο παρόν άρθρο εξετάζονται τοπωνύμια του Ισραήλ και της Παλαιστίνης στις αιγυπτιακές πηγές που συνδέονται με το τετραγράμματο ή με την πιθανή προέλευση του Θεού των Ισραηλιτών από το Νότο. Ενώ το αιγυπτιακό Y-h-w μπορεί πραγματικά να συνδέεται με το τετραγράμματο, οι αιγυπτιακές πηγές δεν παρέχουν καμιά σημαντική πληροφορία όσον αφορά τον τόπο καταγωγής της θεότητας. 

Angelika Berlejung, "Die Anfänge und Ursprünge der Jahweverehrung: Der ikonographische Befund"

Οι απαρχές της λατρείας του Γιαχβέ κατά την εποχή του Σιδήρου Ι / ΙΙΑ δεν άφησαν καθόλου ίχνη για όποιον αναζητά εικονογραφικές μαρτυρίες στην Παλαιστίνη. Η συνέχεια των παλιών μοτίβων και η προσαρμογή νεότερων δε μπορεί σαφώς να συνδεθεί με τον Γιαχβέ. Ωστόσο, αυτά τα μοτίβα, παλιά και νέα, υποδηλώνουν ότι η συνέχεια κι οι αλλαγές χαρακτηρίζουν την περίοδο κατά την οποία οι φυλές και μικρότερες ομάδες στην Παλαιστίνη ακολούθησαν τον θεό Γιαχβέ που αναδείχθηκε ο θεός του Ιούδα και του Ισραήλ. Υπάρχουν διάφορες απεικονίσεις του Γιαχβέ (ανθρωπομορφικές, με τη μορφή ενός ταύρου, συμβολικές/ηλιακές, στήλες από πέτρα), όλες όμως έχουν τις ρίζες του στην γηγενή παράδοση της Παλαιστίνης. Ο ίδιος ο Γιαχβέ δεν έφερε κάποια ιδιαίτερα εικονογραφικά μοτίβα και δεν ανέπτυξε κάποια στη συνέχεια. Η συγγραφέας διατυπώνει επίσης την υπόθεση ότι εξαιτίας τον τοπικών διαφορών είναι δυνατό οι διάφορες αναπαραστάσεις του Γιαχβέ να ήταν διαφορετικές μεταξύ τους. Αυτό όμως παραμένει στο χώρο της υπόθεσης όπως κι η εκδοχή ενός ανεικονικού Γιαχβέ "ήδη από την αρχή", Για τον οποίο κάνουν λόγο τα κείμενα της ΠΔ, τα οποία όμως προέρχονται από μεταγενέστερες εποχές. Δυστυχώς η εικονογραφία δεν μπορεί να βοηθήσει περισσότερο καθώς ο συσχετισμός των βιβλικών κειμένων αμφιλεγόμενης χρονολόγησης με τις απεικονίσεις των θεοτήτων της Εποχής του Σιδήρου στην Παλαιστίνη (κι αυτό ισχύει και για τις Ασερά, Μίλκωμ, Χεμός, Ντάγον κ.ά.) δε μπορεί να γίνει με ασφάλεια.  

Friedhelm Hartenstein, "Die Anfänge JHWHs und die „Sehnsucht nach dem Ursprung“ Eine geschichtshermeneutische Problemanzeige"
Στο άρθρο εξετάζεται η σπουδαιότητα που έχουν οι "απαρχές" του Γιαχβέ και του Ισραήλ για την εξήγηση της Παλαιάς Διαθήκης. Η ερμηνευτική της ιστορίας συμβάλλει στη συνειδητοποίηση αυτής της σπουδαιότητας. Το ότι οι "απαρχές" εξακολουθούν να διαδραματίζουν ένα μεγάλο ρόλο, παρά τον ελάχιστο αριθμό πηγών όσον αφορά τη θρησκευτική ιστορία του Ισραήλ κατά τους 19ο και 20ο αι. φαίνεται να οφείλεται στην έμφαση που έχει δοθεί στις αντίστοιχες απαρχές της χριστιανικής πίστης και θεολογίας. 

Το νέο τεύχος του Berliner Theologische Zeitschrift

Το νέο τεύχος του Berliner Theologische Zeitschrift 25:1 (2008) είναι αφιερωμένο στη Γένεση του Χριστιανισμού και την άμεση σχέση του με τον Ιουδαϊσμό.

K.-W. Neibuhr, "Offene Fragen zur Gesetzespraxis bei Paulus und seinen Gemeinden (Sabbat, Speisegebote, Beschneidung)", 16-51

Στο άρθρο εξετάζεται ο τρόπος που οι παύλειες εκκλησίες αντιμετώπιζαν τις εντολές του Νόμου και ιδιαίτερα εκείνες που συνδέονταν άμεσα με την ιουδαϊκή ταυτότητα (τήρηση Σαββάτου, νόμοι διατροφής, περιτομή). Ο συγγραφέας καταλήγει ότι δεν υπάρχουν εντολές στο Νόμο που να αναφέρονται στη συμπεριφορά Ιουδαίων και μη Ιουδαίων. Ωστόσο η προτροπή του Παύλου προς τα μέλη της κοινότητας ήταν ότι θα έπρεπε να ακολουθήσουν το πνεύμα των εντολών του Νόμου.

Chr. Böttrich, "Die "Anatomie des Neides" im Spannungsfeld zwischen jüdischer und christlicher Paränese", 52-74

Το φαινόμενο της ζήλειας/του φθόνου διαδραματίζει ένα σημαντικό ρόλο στις μεσογειακές κοινωνίες. Συχνά είναι ένας δείκτης των κοινωνικών σχέσεων. Υπάρχουν πολλά κείμενα που παρουσιάζουν τις σχέσεις Ιουδαίων-Χριστιανών να συνδέοναι με αυτό το φαινόμενο. Ο συγγραφέας έχει ως σημείο αφετηρίας το 1 Κλημ 1, όπου το θέμα της ζήλειας στην κοινότητα της Κορίνθου εξετάζεται με τη βοήθεια μίας σειράς παλαιοδιαθηκικών παραδειγμάτων, συζητά όμως επίσης μία σειρά από βιβλικά κείμενα. Στηρίζει την παρουσίασή του στο μοντέλο του G.M. Foster, όπως αυτό αναπτύσσεται στο βιβλίο του τελευταίου, Anatomy of Envy.

H. von Lips, "Das Frühjudentum als Vermittler von Weisheitstradition an das Urchristentum", 75-98

Αν ο αρχαίος Ιουδαϊσμός είχε σοφιολογικά λόγια και σοφιολογικές προτροπές, το ίδιο ισχύει και για τον αρχέγονο Χριστιανισμό. Μεταξύ των δύο αυτών παραδόσεων υπάρχουν σημεία επαφής. Γέφυρες επικοινωνίας μεταξύ τους φαίνεται να είναι η σοφιολογική γραμματεία (Σοφία Σειράχ, Βιβλίο της Σοφίας, Φίλων), ιουδαϊκές ομάδες (Κουμράν, Φαρισαίοι), οι ιουδαιοχριστιανοί, κοινότητες (Q, ελληνιστές, ιωάννεια κοινότητα) και μεμονωμένα άτομα (π.χ. Παύλος).

H. Löhr, "Das Abendmahl als Pesach-Mahl. Ünerlegungen aus exegetischer Sicht augrund der synoptischen Tradition und der frühjüdischen Quellenbefunds", 99-116

Τα συνοπτικά ευαγγέλια παρουσιάζουν το τελευταίο δείπνο του Ιησού πριν την σταύρωση ως πασχάλιο δείπνο. Ο συγγραφέας συγκρίνει τις αφηγήσεις των συνοπτικών με ιουδαϊκά κείμενα που κάνουν λόγο για τη σπουδαιότητα και τον εορτασμό του Πάσχα. Από τη σύγκριση προκύπτουν ιστορικά στοιχεία όπως και συμπεράσματα συστηματικής και πρακτικής θεολογικής σημασίας.

E. Reinmuth, "Paulus in jüdischer Perspektive - aktuelle Stimmen aus Exegese und Philosophie", 117-142

Σύγχρονοι Ιουδαίοι εξηγητές και φιλόσοφοι ασχολούνται με την ιστορική σπουδαιότητα της προσωπικότητας του Παύλου. Το ενδιαφέρον τους επικεντρώνεται κυρίως σε ζητήματα από το χώρο της φιλοσοφίας και της θεωρίας της πολιτικής καθώς επίσης και σε ζητήματα ιουδαϊκής ταυτότητας. Εξετάζουν επίσης την παραδοσιακή αντίληψη για τον Παύλο στον Ιουδαϊσμό και στο χριστιανισμό. Ο συγγραφέας εξετάζει τη σημερινή κατάσταση στην έρευνα, τονίζει τις ομοιότητες με την λεγόμενη "new perspective on Paul" και συζητά ως παραδείγματα τις θέσεις των Nanos, Boyarin, Taubes και Agamben.

Jens Herzer, "Juden - Christen - Gnostiker". Zur Gegnerproblematik der Pastoralbriefe", 143-168

Στο άρθρο εξετάζεται η ταυτότητα των αντιπάλων, για τους οποίους γίνεται λόγος στις Ποιμαντικές Επιστολές, και μάλιστα σε σχέση προς τη διαφοροποίηση μεταξύ Ιουδαϊσμού και Χριστιανισμού από τα τ. 1ου αι. μ.Χ. έως τα μ. του 2ου αι. Σκοπός του συγγραφέα είναι να προχωρήσει σε μία σαφέστερη διάκριση πέρα εκείνη που ενώνει χριστιανικά, ιουδαϊκά και γνωστικά στοιχεία σε έναν ιουδαιοχριστιανικό γνωστικισμό. Καταλήγει ότι οι αντίπαλοι στις ποιμαντικές επιστολές ανήκουν σε τρεις διαφορετικές ομάδες: Ιουδαίοι - χριστιανοί και γνωστικοί.

W. Schmithals, "Des Ausschluss der Christen aus der Synagoge und das Neue Testament", 169-199

Πολλά από τα κείμενα της Κ.Δ. πραγματεύονται την απομάκρυνση των χριστιανών από τις συναγωγές. Στην παρούσα μελέτη το θέμα εξετάζεται σε σχέση με το κατά Ιωάννην, τη συνοπτική παράδοση των λογίων, τη συλλογή των παύλειων επιστολών, την προς Εβραίους και το κατά Ματθαίον.