Κατανάλωση ιερών τροφών στον αρχαίο κόσμο / Eating holy food in the ancient world

 Στη σελίδα Ancient Jew Review φιλοξενούνται οι εισηγήσεις που διαβάστηκαν στις συνεδρίες της ερευνητικής ομάδας “Religious Experience in Antiquity”, στην ετήσια συνάντηση της SBL, San Diego 2019 κι οι οποίες ήταν αφιερωμένες στην κριτική αποτίμηση της μονογραφίας της Meredith J. C. Warren, Food and Transformation in Ancient Mediterranean Literature (WGRWSup 14; Atlanta: SBL Press, 2019). Στο πρώτο από αυτά τα κείμενα η Elizabeth Castelli έχει ως αφετηρία της το πρώτο όραμα της Περπέτουας, στο Passio Sanctarum Perpetuae et Felicitatis και θέτει μία σειρά από καίρια ερωτήματα: το ζήτημα των νεολογισμών, η σχέση ιατρικών κειμένων της αρχαιότητας που πραγματεύονται την τροφή και μύθων, αποκαλύψεων κι άλλων θρησκευτικών κειμένων ή τη σχέση φιλολογικού είδους και αφηγήσεων κατανάλωσης ιερής τροφής:

SBL 2019 Review Panel | Much Depends on Dinner

Τι ψάρια έτρωγαν στην Ιερουσαλήμ / What kind of fish did they eat in Jerusalem

Στην ηλεκτρονική σελίδα TheTorah.com δημοσιεύεται ένα ενδιαφέρον κείμενο σχετικά με τα είδη ψαριών που καταναλώνονταν στην Ιερουσαλήμ από τα προϊστορικά χρόνια και μέχρι την ισλαμική περίοδο:

What Kinds of Fish Were Eaten in Ancient Jerusalem?

Δειπνώντας με τους Ρωμαίους / Dinning with Romans

Στην ιστοσελίδα της Ancient History Encyclopedia διαβάστε την ενδιαφέρουσα συνέντευξη της αρχαιολόγου Farrell Monaco σχετικά με τις διατροφικές συνήθειες των Ρωμαίων:

Dinner with the Romans: An Interview with Farrell Monaco

Μαγειρεύοντας ρωμαϊκά / Roman cooking

Για όσους ενδιαφέρονται για μερικές συνταγές της κουζίνας της αρχαίας Ρώμης μπορούν να διαβάσουν το σύντομο άρθρο της Carla Reimer στη σελίδα του PBS/NOVA:

Ancient Roman Recipes

Ένα νέο άρθρο για τις παραβολές / A new article on parables

Hervomde teologiese studies 72:3 (2016)

Ernest Van Eck & Meshack Mandla Mashinini, "The parables of Jesus as critique on food security systems for vulnerable households in urban townships"

Φωτογραφία της ημέρας: το καθημερινό μας ψωμί / Photo of the day: our daily bread

Φωτο 1. Ένα καρβέλι ψωμί, το οποίο βρέθηκε στην Πομπηία
(Πηγή: www.ancientresources.com)

Το αντικείμενο της εικόνας είναι ένα καρβέλι ψωμί, το οποίο βρέθηκε στα ερείπια της αρχαίας Πομπηίας. Αριστερά διακρίνεται η σφραγίδα του αρτοποιείου που το κατασκεύασε. Τέτοιες σφραγίδες έχουν έρθει στο φως (βλ. φωτο 2) και διέσωζαν το όνομα του αρτοποιείου που είχε παρασκευάσει το ψωμί ή ότι το ψωμί είχε κατασκευαστεί για συγκεκριμένους αγοραστές (ή ακόμη κι ότι ήταν για διάθεση στο ευρύτερο κοινό). Η σφραγίδα μπορούσε επίσης να δηλώνει την ποιότητα του ψωμιού.

Φωτο 2. Σφραγίδα ψωμιού (1ος-2ος αι. μ.Χ.). Ανάμεσα
σε κηρύκειο και θύρσο η επιγραφή SEX ANTO ORIP
(Πηγή: www.ancientresources.com)

Ήδη από το 168 π.Χ. οι Ρωμαίοι με νόμο επέτρεψαν την σύσταση του πρώτου σωματείου αρτοποιών, του Collegium Pistorum, το οποίο βρισκόταν υπό την άμεση εποπτεία και τον έλεγχο του κράτους. Τα μέλη του σωματείου ήταν ελεύθεροι πολίτες και συνήθως το επάγγελμα ήταν κληρονομικό. Ωστόσο σύμφωνα με ρωμαϊκό νόμο οι αρτοποιοί απαγορευόταν να έχουν σχέσεις με ηθοποιούς ή μονομάχους ή να παρακολουθούν αγώνες στο αμφιθέατρο. 

Όσον αφορά στην παρασκευή του ψωμιού οι ελεύθεροι πολίτες της Ρώμης είχαν δικαίωμα σε μία συγκεκριμένη ποσότητα σιταριού (που συνήθως ερχόταν από την Αίγυπτο), το οποίο το έδιναν στον φούρναρη της γειτονιάς και τους παρασκεύαζε το καθημερινό ψωμί με μικρό κόστος. Συχνά τοπικοί ευεργέτες ή ο αυτοκράτορας χάριζε ψωμί στους κατοίκους μιας πόλης. Υπήρχαν διάφοροι τύποι ψωμιού στην Ρώμη όπως panis mustaceus και panis farreus (αναλωνόταν στους γάμους),  panis militaris (το ψωμί των στρατιωτών, συνήθως στη μορφή γαλέτας), panis secundarius (ψωμί από άσπρο αλεύρι που στα χρόνια του Αυγούστου ήταν το πιο συνηθισμένο ψωμί και για αυτό έχασε την αρχική του σπουδαιότητα). Τύποι ψωμιού διασώζονται και στο κείμενο του Ιπποκράτη, Περὶ ἀρχαίη ἰητρικῆς («καθαρός ἄρτος», «αὐτόπυρος ἄρτος», «ῥαντὸς ἄρτος», «ἄρτος συλίγνειτος»). Οι κατώτερες κοινωνικές ομάδας στις ρωμαϊκές επαρχίες κατανάλωναν κυρίως κριθαρένιο ψωμί (μᾶζα), ενώ οι πλουσιότερες λευκό (ἄρτον). 

Οὐκ ἐπ' ἄρτῳ μόνῳ

Από το ιστολόγιο του καθηγητή Dr. Claude Mariottini πληροφορούμαστε για την επικείμενη έκδοση ενός νέου βιβλίου σχετικού με τη διατροφή και γενικότερα την έννοια της τροφής στον αρχαίο Ισραήλ.

Nathan MacDonald, Not Bread Alone: The Uses of Food in the Old Testament, Oxford University Press 2009

ISBN-13: 978-0199546527

Απόσπασμα από τη σύνοψη που δίνει ο εκδοτικός οίκος:

"In ancient Israel the production of food was a basic concern of almost every Israelite. Consequently, there are few pages in the Old Testament that do not mention food, and food provides some of the most important social, political and religious symbols in the biblical text. Not Bread Alone is the first detailed and wide-ranging examination of food and its symbolism in the Old Testament and the world of ancient Israel. Many of these symbols are very well-known, such as the forbidden fruit in the Garden of Eden, the abominable pig and the land flowing with milk and honey. Nathan MacDonald demonstrates that the breadth biblical symbolism associated with food reaches beyond these celebrated examples, providing a collection of interrelated studies that draw on work on food in anthropology or other historical disciplines. The studies maintain sensitivity to the literary nature of the text as well as the many historical-critical questions that arise when studying it.Topics examined include: the nature and healthiness of the ancient Israelite diet; the relationship between food and memory in Deuteronomy; the confusion of food, sex and warfare in Judges; the place of feasting in the Israelite monarchy; the literary motif of divine judgement at the table; the use of food in articulating Israelite identity in the post-exilic period."