Δύο νέα άρθρα στο τρέχον τεύχος του VE / Two new articles in the current issue of VE

Verbum et ecclesia 38:1 (2017)

• Willem H. Oliver, "Documents written by the heads of the Catechetical School in Alexandria: From Mark to Clement"
• Willem H. Oliver, "Documents written by the heads of the Catechetical School in Alexandria: From Origen to Rhodon"

Ένα νέο άρθρο στο τρέχον τεύχος του HTS / A new article in the current issue of HTS

Hervomde teologies studies 72:4 (2016)

Willem Oliver, "Mark the Evangelist: His African memory"

Το τρέχον τεύχος του JSNT / The current issue of JSNT

Journal for the Study of the New Testament 38:3 (2016)

• David G. Horrell and 
• Wei Hsien Wan, "
Christology, Eschatology and the Politics of Time in 1 Peter," 263-276 (abstract)
• Benjamin Schliesser, "'Christ-Faith’ as an Eschatological Event (Galatians 3.23-26): A ‘Third View’ on Πίστις Χριστοῦ," 277-300 (abstract)
• J.P. Davies, "What to Expect when you’re Expecting: Maternity, Salvation History, and the ‘Apocalyptic Paul’," 301-315 (abstract)
• Michal Beth Dinkler, "Suffering, Misunderstanding, and Suffering Misunderstanding: The Markan Misunderstanding Motif as a Form of Jesus’ Suffering," 316-338 (abstract)
• David B. Sloan, "The τίς ἐξ ὑμῶν Similitudes and the Extent of Q," 339-355 (abstract)
• Scott D. Charlesworth, "The Use of Greek in Early Roman Galilee: The Inscriptional Evidence Re-examined," 356-395 (abstract)

Filologia neotestamentaria 21 (2008)

Αναρτήθηκε στην ιστοσελίδα Βiblical Studies Web το τεύχος 21 (2008) του γνωστού περιοδικού Filologia neotestamentaria: 

• Christian Bernard Amphoux, "Le canon du Nouveau Testament avant le IVe siècle"
• Paul Danove, "Christological Implications of the Three-fold Interpretation of Verbs of Transference"
• Dean B. Deppe, "Markan Christology and the Omission of υἱὸς Θεοῦ in Mark 1:1"
• G. Thomas Hobson, "ἀσέλγεια in Mark 7:22"
• Iwan M. Whiteley, "Cataphora and Lack of Clarity in the Book of Revelation"
• Jan van der Watt and Chrys Caragounis, "A Grammatical Analysis of John 1,1"
• Josep Rius-Camps and Jenny Read-Heimerdinger, "The Variant Readings of the Western Text of the Acts of the Apostles (XX) (Acts 13:44-52)"

To νέο τεύχος του FilNeot / The new issue of FilNeot

Στο νέο τεύχος του Filologia Neotestamentaria 21 (2008) δημοσιεύονται τα εξής άρθρα:

• Christian B. Amphoux, "Le canon du Nouveau Testament avant le IV siècle", 9-25
  
• Paul L. Danove, "Christological implications of the three-fold interpretation of verbs of transference", 27-43
  
• Dean B. Deppe, "Markan christology and the omission of hyiu theu in Mark 1:1", 45-64
  
• G.T. Hobson, "aselgeia in Mark 7:22", 65-74
  
• Iwan M. Whiteley, "Cataphora and lack of clarity in the book of Revelation", 75-90
  
• Jan G. van der Watt - Chrys C. Caragounis, "A grammatical analysis of John 1,1", 91-138
  
• Josep Rius-Camps - Jenny Heimerdinger, "The variant readings of the Western text of the Acts of the Apostles : 20 (Acts 13:44-52)", 139-146
  

O τιμητικός τόμος για τον Klemens Stock / Festschrift for Klemens Stock

Κυκλοφόρησε από τον εκδοτικό οίκο Gregorian and Biblical Press ο συλλογικός τόμος προς τιμήν του καθηγητή της Θεολογικής Σχολής του Γρηγοριανού Πανεπιστημίου Klemens Stock:

L. De Santos / S. Grasso, "Perché stessero con Lui" : scritti in onore di Klemens Stock nel suo 75. compleanno, (Analecta Biblica), Pontificio Istituto Biblico, Roma : Gregorian and Biblical Press 2010
ISBN: 9788876531804
35 ευρώ

Περιεχόμενα
• Prosper Grech, "Reading through the P.B.C. document", 17-25
• Donald Senior, "'Nostra aetate' and the Catholic biblical renewal : a new understanding of Judaism and the Jewish roots of early Christianity", 27-41
• Santi Grasso, "L'uso della parola : test sulla giudaicità nella comunità del primo vangelo canonico", 45-70
• Luis A. Sánchez Navarro, "The revealer of the Son : narrative function of the Father of Jesus in the Gospel of Saint Matthew", 71-83
• Artur Malina, " Image of God the Father in Matthew 1-4", 85-95
• Salvador Villota Herrero, "'La perfección del Padre' en los hijos : estudio contextual de Mt 5,48", 97-121
• Petr Marecek, "Libertà di Dio: giusto e buono : spiegazione della parabola degli operai nella vigna (Mt 20,1-16)", 123-150
• Joy Palachuvattil, "The story of discipleship in the Gospel of Mark", 151-185
• Georg Fischer, "Motivparallelen zwischen dem Jeremiabuch und dem Markusevangelium", 187-198
• Jorge H. Morales Ríos, "La respuesta a la pregunta de los discípulos en Mc 4,41 : todo un itinerario narrativo", 199-218
• Lorenzo de Santos, "La mano de Jesús : signo de su identidad y manifestación de la presencia del Reino (Mc 7,31-37)", 219-240
• Denis Farkasfalvy, "The meaning of the word euangelion in the story of the anointment in Bethany : the anointing at Bethany, Mar 14:3-9 - Mt 26:6-13 - Jn 12:1-8", 241-249
• Gastone Boscolo, "Le donne al sepolcro (Mc 16,1-8)", 251-268
• Jaroslav Rindoš, "The place of John the Baptist within Luke's sacred history", 269-286
• Maksimilijan Matjaz, "The significance of the Logos in the relational aspect of John's theology", 289-305
• Marc Girard, "Le paradigme de la naissance dans Jn 3,1-21 : critique structurelle et interprétation symbolique", 307-326
• Johannes Beutler, "Lasst uns mit ihm gehen, um mit ihm zu sterben (Joh 11,16)", 327-343
• Martin Hasitschka, "Dem 'Bild' des Sohnes Gottes 'gleichgestaltet' werden (Röm 8,29) : die neue Existenzweise in Christus", 347-356
• Giuseppe Ghiberti, "'Un corpo mi hai preparato' (Eb 10,5) : il corpo di Cristo e dell'uomo", 357-368
• Konrad Huber, "Fundament und kostbarer Schmuck : die zwölf Apostel in der Offenbarung des Johannes", 369-385
• Bibliografia, 387-411

Συνέδριο για τον ευαγγελιστή Μάρκο και την εκκλησία της Αλεξάνδρειας / Conference on Mark and the church of Alexandria

Στις 24 Απριλίου 2010 θα πραγματοποιηθεί στην έδρα του Πατριαρχείου Αλεξανδρείας διεθνές συνέδριο υπό την αιγίδα της Α.Θ.Μ. του Πάπα και Πατριάρχου Αλεξανδρείας και πάσης Αφρικής κ.κ. Θεοδώρου Β΄ και σε συνεργασία με την Ιεραποστολική Κοινότητα του Αγίου Αιγιδίου της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας με τον τίτλο

"Άγιος Μάρκος, ο Απόστολος του Χριστιανισμού στην Αίγυπτο".

Οι εισηγήσεις, όπως προκύπτει από το πρόγραμμα (μπορείτε να το δείτε εδώ), κινούνται σε δύο επίπεδα: το βιβλικό που αφορά στο κατά Μάρκον και σε εκείνο της ιστορίας και δράσης του Πατριαρχείου και της Ρωμαιοκαθολικής Ιεραποστολικής Κοινότητας στη Αίγυπτο.

Εντύπωση μου έκανε ότι όλες οι βιβλικές εισηγήσεις θα γίνουν από τους Ρωμαιοκαθολικούς (τι ωραίο θα ήταν να εκπροσωπούνταν και η ορθόδοξη πλευρά στο βιβλικό αυτό μέρος!):

• Ambrogio Spreafico:"Το Κατά Μάρκον, ένα Ευαγγέλιο γραμμένο για όλους"
  
• Joachim Gnilka: "Η Χριστολογία στο Κατά Μάρκον Ευαγγέλιο"
  
• Armand Puig I Tarrech: "Ακολουθώντας τον Ιησού, το κλειδί για την κατανόηση του Κατά Μάρκον Ευαγγελίου"

Η χρονολόγηση του μυστικού κατά Μάρκον / The dating of Secret Mark

Η συζήτηση για το μυστικό κατά Μάρκον συνεχίζεται στο διαδίκτυο. Σήμερα στο ιστολόγιό του, The Golden Rule o Mike Koke παρουσιάζει τις πιθανές εκδοχές χρονολόγησης του μυστικού κατά Μάρκον και προσφέρει βιβλιογραφία σχετικά με το θέμα. Οι δύο πιθανότητες που παρουσιάζει είναι το συγκεκριμένο κείμενο είτε να είναι αρχαιότερο των κανονικών ευαγγελίων είτε ένα κείμενο που κατασκευάστηκε κατά το 2ο αι. με βάση τα κανονικά κείμενα. (Φυσικά δεν θα πρέπει κανείς να αγνοεί και την υπόθεση να είναι πραγματικά έργο του Morton Smith). Για να διαβάσετε το σχετικό κείμενο του Koke, πατήστε εδώ.

Το μυστικό κατά Μάρκον - μια άλλη εκτίμηση / Secret Mark - a different evaluation

Στο ιστολόγιο του Timo S. Paananen (η πληροφορία μέσω του Ph. Harland) έχει αναρτηθεί η είδηση ότι ο δεύτερος ειδικός που επιστρατεύθηκε από το BAR, Αγαμέμνων Τσελίκας (του οποίου όμως η έκθεση δεν δημοσιεύθηκε, επειδή δεν κατατέθηκε έγκαιρα) υποστηρίζει ότι το μυστικό κατά Μάρκον είναι πλαστογραφία. Σύμφωνα με τις συζητήσεις που είχε με τον εκδότη του περιοδικού H. Shanks ο Έλληνας ειδικός υποστήριξε ότι το κείμενο είναι πλαστό, ότι ο συγγραφέας του δεν πρέπει να είναι κάποιος μοναχός της μονής, όπου ο Smith ανέφερε ότι βρήκε το κείμενο κι ότι έχει εντοπίσει ένα άλλο χειρόγραφο, του οποίου το γραφικό χαρακτήρα ο Smith προσπάθησε να αντιγράψει (σύμφωνα με τον ίδιο ο Smith είχε επισκεφτεί το συγκεκριμένο μοναστήρι για να μελετήσει τα χειρόγραφά του). Για περισσότερες λεπτομέρειες μπορείτε να διαβάσετε τη σχετική αναλυτική ανάρτηση στο ιστολόγιο του Stephan Huller. Ομολογουμένως η υπόθεση γίνεται όλο και πιο ενδιαφέρουσα, αφού ο Τσελίκας θεωρείται καταξιωμένος ειδικός των αρχαίων χειρογράφων και η γνώμη του έχει ιδιαίτερη βαρύτητα. Αν μάλιστα είναι ακριβές ότι έχει εντοπίσει το χειρόγραφο, στο οποίο γραφολογικά στηρίχθηκε όποιος κατασκεύασε το υπό αμφισβήτηση κείμενο, τότε μπορεί να έχουμε μία σημαντική τροπή στην υπόθεση "μυστικό κατά Μάρκον". Μένει μόνο κάποια στιγμή να ολοκληρώσει την έκθεσή του και να έχουμε στα χέριά μας ένα συγκεκριμένο γραπτό κείμενο.

Επίσης στο ιστολόγιο The busybody ο Loren Rosson III έχει αναρτήσει την περίληψη του πρόσφατου άρθρου του F. Watson στο JThS.

Το νέο τεύχος του TynBull/ The new issue of TynBull

Στο νέο τεύχος του Tyndale Bulletin 60:2 (2009) δημοσιεύονται τα εξής άρθρα βιβλικού ενδιαφέροντος:

• Crispin H. Fletcher-Louis, "A new explanation of christological origins : a review of the work of Larry W. Hurtado", 161-205
• Aaron Chalmers, "The importance of the Noahic covenant to biblical theology", 207-216
• Larry Perkins, "The Markan narrative's use of the Old Greek text of Jeremiah to explain Israel's obduracy", 217-238
• Cornelis Bennema, "The identity and composition of hoi Iudaioi in the Gospel of John", 239-263
• Michael Bird, "New Testament theology re-loaded : integrating biblical theology and Christian origins", 265-291

BAR: το Μυστικό κατά Μάρκον / BAR: The Secret Mark

Από το ιστολόγιο του James F. McGrath Exploring Our Matrix πληροφορούμαστε τη δημοσίευση σε ηλεκτρονική μορφή ενός άρθρου του νέου τεύχος του Biblical Archaeology Review) με θέμα το λεγόμενο "Μυστικό κατά Μάρκον". Με το κείμενο αυτό είχαμε ασχοληθεί σε παλαιότερη ανάρτηση, όταν παρουσιάζαμε το περιεχόμενο του νέου βιβλίου του H.-J, Klauck, Die apokryphe Bibel. Στο άρθρο του BAR ο καθ. Charles W. Hedrick παρουσιάζει την ιστορία της συζήτησης του αμφιλεγόμενου αυτού κειμένου καθώς και την πρόσφατη βιβλιογραφία σχετικά με αυτό.

Για να διαβάσετε το σχετικό κείμενο, πατήστε εδώ.

Ο Πέτρος στο κατά Ματθαίον

Ο Mark Goodacre έχει αναρτήσει στο ιστολόγιό του μία μαγνητοφωνημένη διάλεξη για τον απόστολος Πέτρο μέσα στο κατά Ματθαίον:

NT Pod 7: Simon Peter in Matthew's Gospel
Η διάλεξη αποτελεί συνέχεια της παλαιότερης για τη θέση του Πέτρου μέσα στο κατά Μάρκον: NT Pod 5: Simon Peter in Mark's Gospel

Επίσης στην ίδια ανάρτηση ο Mark παραπέμπει σε ένα άρθρο του με το ίδιο θέμα, το οποίο έχει αναρτήσει σε μορφή pdf στην ιστοσελίδα του:

"The Rock on Rocky Ground: Matthew, Mark and Peter as Skandalon," in Philip McCosker (ed.), What Is It That the Scripture Says?: Essays in Biblical Interpretation, Translation, And Reception in Honour of Henry Wansbrough Osb (Library of New Testament Studies; London & New York: Continuum, 2006): 61-73

Μκ 10,45 και το ρωμαïκό δίκαιο

Την Τρίτη 30.06.2009 o καθηγητής της Κ.Δ. και του ελληνορωμαϊκού κόσμου David DuToit της Ευαγγελικής Σχολής του Παν/μίου του Μονάχου έδωσε την καθιερωμένη διάλεξη που δίνεται στα γερμανικά πανεπιστήμια με την ανάληψη της έδρας.

Ο τίτλος της εισήγησης ήταν:

"Väter haften für ihre Kinder. Mk 10,45 vor dem Hintergrund römischer Noxalhaftung"

Στο πρώτο μέρος της εισήγησής του ο καθηγητής παρουσίασε τη σχετική περικοπή, στην οποία βρίσκεται το συγκεκριμένο χωρίο και σημείωσε ότι αποτελεί στο μόνο σημείο στο ευαγγέλιο του Μάρκου, όπου γίνεται λόγος για την απολυτρωτική θυσία του Ιησού. Τα υπομνήματα ερμηνεύουν συνήθως το συγκεκριμένο χωρίο λαμβάνοντας υπόψη το Ησ 53,10 εξ. Ο ομιλητής ωστόσο παρατήρησε ότι παρά τις μεγάλες ομοιότητες στη γλώσσα και στις ιδέες μεταξύ των δύο κειμένων, η έννοια του λύτρου, η οποία καταλαμβάνει σημαντική θέση στο χωρίο του Μάρκου, δεν απαντά στον Ησαΐα.
Αυτό είχε επιημανθεί και παλαιότερα από τους ερμηνευτές, οι οποίοι αναζήτησαν στο πολιτισμικό περιβάλλον του Μκ το σημασιολογικό περιεχόμενο της λέξης "λύτρον". Ο Α. Deissmann υποστήριξε ότι η ιδέα απαντά σε σχέση με την απελευθέρωση και εξαγορά δούλων. Έτσι "λύτρον" μπορεί να σημαίνει α) την αποζημίωση αλλά και β) το ποσό που καταβαλλόταν για την απελευθέρωση αιχμαλώτων πολέμου ή δούλων.
H Α. Yabro Collins (HTR 1997) πρότεινε την κατανόηση της λέξης με τη βοήθεια των λεγόμενων εξομολογητικών επιγραφών της Μ. Ασίας [Α.Τ.: πρόκειται για μια σειρά από επιγραφές, όπου δηλώνεται η τιμωρία που υπέστη η αναθέτρια / ο αναθέτης από μία θεότητα και το ποσό που κατέβαλε σε αυτήν για να εξιλεωθεί].
Το πρόβλημα ωστόσο και στις δύο υποθέσεις, σύμφωνα με τον DuToit, είναι σε ποιον καταβάλλεται στην περίπτωση του Μκ 10,45 το λύτρον.

Στο δεύτερο μέρος της εισήγησης ο DuToit πρότεινε ως λύση για την κατανόηση του συγκεκριμένου χωρίου τον τρόπο οργάνωσης της ρωμαϊκής οικογένειας και το νομικό πλαίσιό της.
Στο Μκ υπάρχει η παράσταση της οικογένειας του Ιησού. Στην περίπτωση μάλιστα του συγκεκριμένου χωρίου η ευρύτερη συνάφεια (και ιδιαίτερα οι στίχοι 35-44) φαίνεται να συνδέεται με αυτήν την παράσταση: εκεί γίνεται λόγος για αντιθέσεις, οι οποίες αντικατοπτρίζουν την κοινωνική ιεραρχία, π.χ. μικρός - μέγας, διακονηθῆναι. Είναι ενδιαφέρον ότι σε αυτήν τη συνάφεια απαντά επίσης ορολογίας σχετική με τον οίκο: διάκονος, δοῦλος, διακονεῖν.

Εξετάζοντας το νομικό πλαίσιο της ρωμαϊκής οικογένειας ο ομιλητής παρουσίασε τον τρόπο που λειτουργούσε η patria potestas και παρουσίασε αναλυτικά τη νομική ευθύνη του pater familias, όπως αυτή ορίζεται από την actio noxalis. Σε περίπτωση που ένα μέλος του οίκου έβλαπτε κάποιον, τότε ασκούνταν δίωξη εναντίον του pater familias, ο οποίος θα έπρεπε να παραδώσει το δράστη στον ενάγοντα (noxa deditio). Αν ο pater familias συμφωνούσε, τότε ο δράστης παραδιδόταν στον ενάγοντα και του επιβαλλόταν η ανάλογη τιμωρία. Αν όμως ο pater familias δε συμφωνούσε τότε οριζόταν το χρηματικό ποσό που έπρεπε να καταβληθεί. Το ποσό αυτό ονομαζόταν poena / ζημία. Ο δράστης παρέμενε στην εξουσία του pater familias, ο οποίος αποφάσιζε την τιμωρία του.
Ο DuToit υποστήριξε ότι τόσο η patria potestas όσο και η actio noxalis μπορούν να βοηθήσουν στην κατανόηση του σχετικού χωρίου. Είναι μάλιστα ενδιαφέρον ότι και στο Μκ 8,36-37 η ορολογία θυμίζει και πάλι την ίδια νομική διαδικασία (ζημιωθῆναι, ἀντάλλαγμα, ψυχή=ζωή).
Εξετάζοντας το σημασιολογικό περιεχόμενο της λέξης "λύτρον" ο DuToit παρατήρησε ότι στη μετάφραση των Ο΄ η λέξη δηλώνει την πληρωμή που καταβάλλεται για την αποφυγή της τιμωρίας (Παρ 6,34-35. Έξ 21,30. Αρ 35,31-32). Με μία παρόμοια σημασία απαντά και στις εξομολογητικές επιγραφές.
[Α.Τ.: Το ερώτημα ωστόσο παραμένει κατά τη γνώμη μου, ακόμη κι αν δεχθούμε την πολύ ενδιαφέρουσα υπόθεση του D. DuToit ποιος είναι ο ενάγων στο Μκ 10,45 και σε ποιον καταβάλλεται το λύτρον. Στο Θεό, στο διάβολο ή σε κάποιον άλλον;]

Το νέο τεύχος του JSNT

Στο νέο τεύχος του Journal for the Study of the New Testament 31:4 (2009) δημοσιεύονται τα εξής άρθρα:

Philip L. Tite, "Nurslings, Milk and Moral Development in the Greco-Roman Context: A Reappraisal of the Paraenetic Utilization of Metaphor in 1 Peter 2.1-3", 371-400

Γενικά υπάρχει μία τάση στην έρευνα να συνδεθεί η μεταφορά του θηλασμού στο 1 Πε 2,1-3 με τα ιουδαϊκά (ή ιουδαιοχριστιανικά μοτίβα), όπωςγια παράδειγμα από τις Ωδές Σολομώντος και το Κουμράν. Σε αυτό το άρθρο γίνεται η προσπάθεια να διευρυνθούν οι πολιτισμικοί συνειρμοί και να συμπεριληφθεί και ο ευρύτερος ελληνορωμαϊκός κόσμος -ιδιαίτερα ο ρόλος της τροφού, της εξιδανικευμένης μητέρας, της ηθικής ανάπτυξης τoυ παιδιού μέσω του θηλασμού και των τροφών (nutrix and nutritor). Στο άρθρο επίσης συνδέονται αυτές οι πολιτισμικές αναφορές με τη ρητορική στρατηγική αυτού του τμήματος της παραίνεσης της 1 Πε.

David C. Sim, "Matthew and the Pauline Corpus: A Preliminary Intertextual Study", 401-422
Σε αυτή τη μελέτη εξετάζεται το ενδεχόμενο ο συγγραφέας του κατά Ματθαίον να είχε πρόσβαση στις επιστολές του Παύλου. Χρησιμοποιώντας τη μέθοδο της διακειμενικότητας ο συγγρ. θέτει τα κριτήρια για να διευκρινισθεί, εάν αυτό ισχύει πραγματικά και καταλήγει ότι αυτό ήταν περισσότερο πιθανό από το να μη γνώριζε ο συγγρ. του κατά Ματθαίον τις παύλειες επιστολές. Μία διακειμενική σχέση μεταξύ του ευαγγελίου και του σώματος των παύλειων επιστολών καθίσταται σαφής, όταν κατανοήσουμε ότι ο Ματθαίος, ως χριστιανός που τηρούσε το Νόμο, ερχόταν σε αντίθεση προς την περισσότερο φιλελεύθερη θεολογία του Παύλου. Ένα απλό παράδειγμα αποκαλύπτει ότι ο ευαγγελιστής αντέδρασε σε συγκεκριμένες δηλώσεις του αποστόλου, οι οποίες είναι διατυπωμένες στις επιστολές του, και ανοίγει την προοπτική και για άλλες διακειμενικές σχέσεις μεταξύ αυτών των αρχαίων χριστιανικών κειμένων.

Peter Spitaler, "Welcoming a Child as a Metaphor for Welcoming God's Kingdom: A Close Reading of Mark 10.13-16", 423-446
Ο σκοπός αυτού του άρθρου είναι τριπλός: να αναλύσει τα χαρακτηριστικά στοιχεία δομής του Μκ 10,13-16, τα οποία δηλώνουν ότι ο αναγνώστης μπορούσε να ερμηνεύσει την παρομοίωση στο 10,15 ("να δεχθείτε τη βασιλεία του Θεού όπως κανείς δέχεται ένα παιδί"), να σκιαγραφήσει τις αφηγηματικές και συμβολικές λειτουργίες αυτής της μεταφοράς μέσα στο άμεσο φιλολογικό τους περιβάλλον και να τονίσει αυτές τις πλευρές του 10,13-16, οι οποίες δηλώνουν ότι αυτό το κείμενο είναι μία διευρυμένη νέα ανάγνωση από τον Μάρκο του 9,33-37.

Andrew D. Clarke "'Do not Judge who is Worthy and Unworthy': Clement's Warning not to Speculate about the Rich Young Man's Response (Mark 10.17-31)", 447-468
Ήδη στα αρχαιότερα υπομνήματα η ιστορία στο Μκ του πλούσιου νέου γενικά θεωρείται ότι υπαινίσσεται ότι ο ήρωας της ιστορίας τελικά απέρριψε τον Ιησού. Ωστόσο, αν αυτός ο άνδρας είναι χαρακτηριστικός για τον τρόπο που ο Μάρκος παρουσιάζει τους δευτερεύοντες χαρακτήρες της ιστορίας του, τότε ο νέος άνδρας μπορεί να θεωρηθεί ένα θετικό πρότυπο των μαθητών και η γεμάτη θλίψη αποχώρησή του έμμεση αναφορά στο υψηλό κόστος της μαθητείας. Μία τέτοια ανάγνωση της περικοπής είναι σύμφωνη επίσης με τα Μκ 8-10, όπου τονίζεται ότι η πραγματική μαθητεία στοιχίζει και δε θα πρέπει να αποφασίζει κανείς επιπόλαια να γίνει μαθητής. Κατά συνέπεια ο Ιησούς αναφέρεται με επικριτικό τρόπο στην απερίσκεπτη καύχηση των μαθητών - "πολλοί που είναι πρώτοι θα γίνουν τελευταίοι και πολλοί τελευταίοι θα γίνουν πρώτοι". Η σιωπή του Μάρκου για το εάν τελικά ο πλούσιος νέος μετά από σκέψη αποδέχθηκε την πρόσκληση του Ιησού, ενθαρρύνει τον αναγνώστη να επικεντρωθεί στο τι στοιχίζει το να ακολουθήσει κανείς τον Ιησού παρά στο να κάνει υποθέσεις για όσα δεν έχουν ειπωθεί μέσα στην ιστορία.

Alan S. Bandy, "The Layers of the Apocalypse: An Integrative Approach to Revelation's Macrostructure", 469-499
Η δομή της Αποκάλυψης του Ιωάννη αποτελεί ένα συνεχές πρόβλημα που προκαλεί το ενδιαφέρον. Mέχρι σήμερα δεν υπάρχει συμφωνία σε ένα συγκεκριμένο μοντέλο της δομής του βιβλίου. Αυτό το άρθρο προϋποθέτει ότι η δομή της Αποκάλυψης συνίσταται από ένα τριμερές πλαίσιο επιμέρους στρωμάτων, τα οποία συνυφαίνονται μεταξύ του σε μία ενιαία φιλολογική ενότητα. Η δομή στην επιφάνεια αντιπροσωπεύει το πρώτο στρώμα και παρέχει τους ευκολότερους τρόπους πρόσβασης και κατανόησης των μεγαλύτερων και μικρότερων επιμέρους τμημάτων. Ένα δεύτερο στρώμα διακειμενικών παράλληλων δηλώνεται από τον τρόπο που η Αποκάλυψη σαφώς χρησιμοποιεί και μεταμορφώνει συγκεκριμένα τμήματα της Π.Δ. Ένα τελευταίο στρώμα αφορά στις σχέσεις κειμένων μέσα στο ίδιο το βιβλίο (intratextual) και συνδέει επαναλαμβανόμενους όρους και φράσεις (μέσα σε ένα σύνθετο σύστημα ενσωματωμένων παραπομπών) με άλλα σημεία του βιβλίου. Εάν οι ερμηνευτές αναγνωρίσουν αυτά τα τρία στρώματα θα μπορέσουν να διερευνήσουν πώς αυτά τα επιμέρους στρώματα επηρεάζουν τη δομή της Αποκάλυψης. Αυτή η προσέγγιση μπορεί να αποδειχθεί επίσης χρήσιμη, όταν κανείς εξετάσει το νόημα του κειμένου μέσα από τη δομή του.

Το κατά Μάρκον ένα αινιγματικό κείμενο για το μυστήριο του θανάτου και της ανάστασης

Στην ιστοσελίδα PaleoJudaica αναρτήθηκε χθες ένα κείμενο του Jay Williams, καθηγητού της Θρησκείας του Hamilton College με θέμα το κατά Μάρκον ευαγγέλιο και το βαθύτερό του περιεχόμενο.

Ο συγγρ. επισημαίνει την απορία της έρευνας μέχρι σήμερα όσον αφορά στο βαθύτερο θεολογικό νόημα αυτού του ευαγγελίου αλλά και το ανοιχτό ερώτημα για τις πηγές του και τη σχέση του με τα άλλα συνοπτικά ευαγγέλια. Ωστόσο σύμφωνα με την κριτική εκτίμηση του Williams καμιά από τις μέχρι σήμερα αναλυτικές μεθόδους δε μπόρεσε να αποκρυπτογραφήσει το νόημα κατά Μάρκον. Ειδικότερα ο Williams παρατηρεί:

"Form critics have most imaginatively picked Mark apart, locating and defining various forms supposedly employed in the oral tradition, but this very speculative work has, to this reader, left only a pile of bones rather than a living, coherent gospel. The same may be said of redaction criticism that may offer us theories as to how the Gospel was put together but provides (to this reader at least) few clues as to the Gospel’s meaning. The message of the work somehow always escapes."

Επίσης ανοικτό μένει το θέμα της πιθανής κοινότητας-αποδέκτη του ευαγγελίου:

"To write about the community of Mark without any certainty about whether that community existed in Rome or Egypt or Asia Minor or whether Mark wrote before or after the fall of Jerusalem in 70 C.E. seems to this author quite futile."

Ο συγγρ. θεωρεί ως πιο γόνιμη προσέγγιση τη ρητορική ανάλυση του κειμένου που προτείνει ο David Rhoads, ο οποίος εξετάζει "the way in which the narrative of Mark is constructed to produce an impact upon the reader or hearer." Και ο Williams προτιμά μία τέτοια προσέγγιση περισσότερο φιλολογική και λιγότερο ιστορική. Εντοπίζει δύο σημαντικές ερμηνευτικές αρχές στο κατά Μάρκον:

α) στο Μκ 4,10-12: το μυστήριο της Βασιλείας προορίζεται μόνο για εκείνους που "γνωρίζουν":

"The Gospel is not meant to be a clear and comprehensible exposition of Jesus’ life and teachings. It is rather intended to conceal and only to hint at the secret, the mysterion of the kingdom (4:11)."

και β) στην αφήγηση για τον Ιωάννη Βαπτιστή στον Ιορδάνη και στα υπόλοιπα συμβολικά θέματα του Μκ 1,2-11. Αυτά αναπτύσσονται περαιτέρω στο τέλος του ευαγγελίου (το οποίο ο Williams τοποθετεί στο 16,8). Μέσα από την εξέταση επιμέρους περικοπών του ευαγγελίου ο συγγραφέας τονίζει μία ψυχική μεταμόρφωση του πιστού μέσω του βαπτίσματος. Ο ψυχικός θάνατος και η ψυχική ανάσταση του πιστού καθιστούν τον άνθρωπο μαθητή του Ιησού. Αυτό το νόημα έχουν για τον Williams και οι παραβολές και τα θαύματα του Ιησού. Το ιστορικό παράδειγμα είναι ο θάνατος και η ανάσταση του ίδιου του Ιησού.

[Α.Τ. Ανάμεσα στα άλλα που δημιουργούν ερωτηματικά στο πολύ ενδιαφέρον κείμενο του Williams είναι η ασάφεια ορισμένων όρων και ιδέων που είναι κεντρικά στην επιχειρηματολογία του. Δεν είναι για παράδειγμα καθόλου σαφές τι εννοεί ο συγγραφέας με τον όρο "psychic death and rebirth" και πώς επομένως αυτή η "ψυχική" εμπειρία μπορεί να συγκεκριμενοποιείται ιστορικά στο παράδειγμα του Ιησού. Επίσης ασαφής ως όρος και αστήρικτος στο κείμενο είναι ο χαρακτηρισμός του Ιησού ως "Παιδί της Ανθρωπότητας", ο οποίος εμφανίζεται σε φράσεις όπως: "Jesus clearly prefers to identify himself as the Child of Humanity, the new being who appears when the power of spiritual death has done its worst rather than as Christ or Son of God."]

Για να διαβάσετε ολόκληρο το κείμενο του Williams, πατήστε εδώ.

Το μυστικό κατά Μάρκον ευαγγέλιο και ο Morton Smith

Mε το μυστικό κατά Μάρκον ευαγγέλιο ασχοληθήκαμε σε προηγούμενες αναρτήσεις, όταν παρουσιάσαμε το σχετικό κείμενο στο νέο βιβλίο του H.-J. Klauck. Με το θέμα ασχολείται κι ένα άρθρο του Anthony Grafton, καθηγητή στο Princeton University, που δημοσιεύθηκε στην ηλεκτρονική έκδοση του περιοδικού The Nation στις 7/1/2009.

Ο Grafton κάνει μία ανασκόπηση της μέχρι σήμερα συζήτησης για το θέμα και παρουσιάζει το τελευταίο βιβλίο του Guy Stroumsa, στο οποίο υποστηρίζει παρουσιάζοντας άγνωστη αλληλογραφία του Smith με τον Gershom Scholem, καθηγητή στο Hebrew University, ότι το κείμενο που παρουσίασε ο Morton Smith είναι γνήσιο. Στο ίδιο συμπέρασμα φαίνεται να καταλήγει και ο αρθρογράφος ο οποίος καταλήγει:

I believe that Smith really found his letter, and that Scholem gave him the framework into which he inserted it. But that's just what I think. Many will disagree. This time, the professor is the Cheshire cat. He smiles and is gone.

Για να διαβάσετε όλο το άρθρο, πατήστε εδώ.

Πηγή: ιστολόγιο PaleoJudaica.

(Φωτ.: Morton Smith, πηγή: WIkipedia)

Klauck: Die apokryphe Bibel (7)

To μυστικό ευαγγέλιο κατά Μάρκον (Β΄ μέρος)

Eκτίμηση του αρχαίου κειμένου
Αρχικά ο Κ. ξεκινά με την υπόθεση ότι το κείμενο που έχουμε είναι αυθεντικό. Κι αν ακόμη υποθέσουμε ότι αυτό ισχύει, τίποτε δε μας αναγκάζει να δεχθούμε την εκδοχή του Κλήμεντα ότι το κατά Μάρκον γνώρισε τρεις φάσεις σύνταξης. Θα μπορούσε να είχε σφάλλει. Φαίνεται να έχει μεγάλη εμπιστοσύνη σε απόκρυφα κείμενα, όπως το Ευαγγέλιο του Πέτρου ή την Αποκάλυψη του Πέτρου, τα οποία αποδίδει στον ιστορικό Πέτρο. Επίσης είναι αβέβαιο, εάν ο Μάρκος βρέθηκε ποτέ στην Αλεξάνδρεια.
Το μοτίβο της γυμνότητος, το οποίο εκτιμήθηκε από ορισμένους ότι αποτελεί ένα σεξουαλικό υπονοούμενο, θα μπορούσε να υπαινίσσεται το βάπτισμα, αφού γνωρίζουμε ότι το βάπτισμα λάμβανε χώρα το χάραμα και οι βαπτιζόμενοι κάποιες φορές έβγαζαν όλα τα ενδύματά τους κι έμπαιναν στο νερό. Προηγείτο η κατήχηση, κάτι που υπαινίσσεται και το κείμενο του Κλήμεντα, που κάνει λόγο για μύηση και για μυστήρια. Επομένως η αφήγηση του Μυστικού κατά Μάρκον ίσως λειτουργούσε ως «αφήγηση καθιδρύσεως» του μυστηρίου του Βαπτίσματος.
Ένα μέρος της σύγχρονης έρευνας είδε ωστόσο πίσω από το συγκεκριμένο περιστατικό μία έμμεση αναφορά σε μία ομοερωτική σχέση. Ο Κ. αναφέρει εδώ το βιβλίο του T.W. Jennings, The Man Jesus Loved: Homoerotic Narratives from the New Testament (2003). Παρατηρεί ωστόσο πως κι αν ακόμη κατανοήσουμε το κείμενο εδώ κατά λέξη, και πάλι δεν μπορούμε να οδηγηθούμε στο προηγούμενο συμπέρασμα με βεβαιότητα.
Μία άλλη ομάδα ερευνητών, οι οποίοι ασχολήθηκαν με την ιστορία σύνταξης του Μκ, αντέστρεψαν το σχήμα του Κλήμεντα και υποστήριξαν ότι το εκτενέστερο Μυστικό Ευαγγέλιο του Μάρκου είναι η αρχαιότερη μορφή του Μκ. Το κανονικό ευαγγέλιο είναι μία συντομότερη εκδοχή, από την οποία έχουν αφαιρεθεί στοιχεία.
Όσον αφορά στο νεαρό άνδρα, υπάρχει μία εκτενής βιβλιογραφία: είναι ο πλούσιος νεαρός του Μκ 10,17-22, ο οποίος μολονότι ο Ιησούς τον αγάπησε, απομακρύνεται από αυτόν, μετά το θάνατο και την ανάστασή του από τον Ιησού γίνεται ο αγαπημένος μαθητής του. Κατά τη σύλληψη του Ιησού αποτυγχάνει για μια ακόμη φορά· το βάζει στα πόδια, όπως και οι υπόλοιποι μαθητές (Μκ 14,51). Η παρουσία του όμως στον τάφο του Ιησού, όπου οι γυναίκες συναντούν ένα νεαρό άνδρα ντυμένο στα λευκά, υποδηλώνει την προθυμία του να ακολουθήσει τον Κύριο και να πεθάνει.
Όλα αυτά παρατηρεί ο Κ. ότι είναι πολύ δελεαστικές υποθέσεις, οι οποίες όμως ελάχιστα μπορούν να στηριχθούν στα κείμενα που έχουμε στη διάθεσή μας. Θεωρεί ως πιο πιθανό μία δευτερογενή ή τριτογενή ανάπτυξη του Μκ κατά το 2ο αι. Πιθανόν ένας συντάκτης στην Αλεξάνδρεια να χρησιμοποίησε το υλικό του Μκ και να πρόσθεσε στοιχεία επηρεασμένος κυρίως από το Ιω. Αυτό κατά τον Κ. θα πρέπει να έλαβε χώρα γύρω στα 150 μ.Χ. (ο Κλήμης γεννήθηκε στα 140/50 μ.Χ.).

Το αμφισβητούμενο εύρημα
Το πρόσωπο που συνδέεται με την ανακάλυψη αυτού του χειρογράφου είναι ο Morton Smith (1915-1991), αμερικανός ερευνητής, ειδικός στην αρχαία εκκλησιαστική γραμματεία. Η εύρεση του χειρογράφου συνδέεται με το ορθόδοξο μοναστήρι Mar Saba, περίπου 20 χλμ. ΝΑ της Ιερουσαλήμ, όπου ο Smith ασχολήθηκε στα 1958 με την καταλογοποίηση των χειρογράφων και βιβλίων της βιβλιοθήκης. Στις τελευταίες σελίδες ενός τόμου των επιστολών του Ιγνατίου Αντιοχείας (έκδοση Άμστερνταμ 1646) βρήκε τρεις χειρόγραφες σελίδες στα ελληνικά, οι οποίες περιείχαν το κείμενο της επιστολής του Κλήμεντα. Με βάση τα γράμματα το χειρόγραφο χρονολογήθηκε στον 18ο αι. Η καταγραφή διαφόρων κειμένων στις άδειες πίσω σελίδες των τυπωμένων βιβλίων ήταν συνηθισμένη πρακτική στο μοναστήρι.
Κατά τον 8ο αι. στο μοναστήρι μόνασε ο Ιωάννης Δαμασκηνός, ο οποίος αναφέρει σε ένα κείμενό του ότι είχε στη διάθεσή του επιστολές του Κλήμεντος. Έτσι δημιουργείται μία γραμμή παράδοσης.
Ο Smith δημοσίευσε το χειρόγραφο στα 1973. Χρησιμοποίησε φωτογραφίες που ο ίδιος είχε ετοιμάσει. Με βάση αυτές ειδικοί κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι το κείμενο ανήκει στον Κλήμεντα.
Από την άλλη πολλές ήταν οι φωνές που διατύπωσαν τις αμφιβολίες τους για τη γνησιότητα αυτού του κειμένου. Θα μπορούσε να είναι πλαστογράφηση της αρχαιότητας ή και των νεότερων χρόνων, ακόμη και του ίδιου του Morton Smith.

Το πρωτότυπο κείμενο δεν το είδε κανείς άλλος μετά τον Smith. Σύμφωνα με πληροφορίες ο τόμος μεταφέρθηκε στο Πατριαρχείο Ιεροσολύμων, όπου οι τρεις αυτές σελίδες αφαιρέθηκαν από το βιβλίο για να συντηρηθούν καλύτερα. Ο τωρινός βιβλιοθηκάριος του Πατριαρχείου δε μπόρεσε όμως να τις βρει. Οι κακές γλώσσες λένε πως οι σελίδες καταστράφηκαν, διότι παρουσίαζαν μία αρνητική εικόνα του Ιησού. Ο Κ. παραπέμπει στην ιστοσελίδα που υπάρχει για το Μυστικό κατά Μάρκον στο διαδίκτυο (http://www-user.uni-bremen.de/~wie/Secret/secmark_home.html).

Κατά τα έτη 2005 έως 2007 εκδόθηκαν τρία νέα βιβλία με θέμα το συγκεκριμένο χειρόγραφο σε Η.Π.Α. και Καναδά:
Ο Scott Brown (Mark’s Other Gospel , 2005) υποστηρίζει τη γνησιότητά του, κινείται όμως προσεκτικά αποφεύγοντας τη σκανδαλοθηρία και τον εντυπωσιασμό.
Ο Stephen Carlson (The Gospel Hoax, 2005) υποστηρίζει ότι είναι μία πλαστογράφηση. Χρησιμοποιεί τη λ. hoax, που έχει και τη σημασία της φάρσας και θεωρεί ότι το κείμενο είναι μία χοντρή φάρσα του ίδιου του Morton Smith. Ο Smith κατασκεύασε το κείμενο του Κλήμεντα με τη βοήθεια μίας έκδοσης των έργων του εκκλ. συγγρ., στη συνέχεια αγόρασε τον τόμο του Ιγνατίου από κάποιο παλαιοπωλείο, έγραψε το κείμενο στις τελευταίες σελίδες και το έβαλε κρυφά στη βιβλιοθήκη του μοναστηριού.
Ο P. Jeffery (The Secret Gospel of Mark Unveiled, 2007) θεωρεί το κείμενο πλαστό, γεμάτο αναχρονισμούς.
Σύμφωνα με τον Κ. το θέμα δεν έχει ακόμη κλείσει, η έρευνα όμως τείνει συνεχώς προς την εκδοχή ότι το κείμενο είναι πλαστό. Θεωρεί ότι το όλο θέμα είναι πολύ ενδιαφέρον κι αποτελεί παράδειγμα του τρόπου που λειτουργούν συχνά τα ΜΜΕ κατά την παρουσίαση τέτοιων κειμένων. Επιπλέον η συζήτηση για το μυστικό κατά Μάρκον ρίχνει φως στη συζήτηση για τα απόκρυφα ευαγγέλια. Το κείμενο αυτό είναι ένα σύγχρονο απόκρυφο, το οποίο ο Κ. το εντάσσει στην ίδια γραμμή παράδοσης με βιβλία όπως ο Κώδικας Da Vinci ή ταινίες όπως «Τα Πάθη» του Mel Gibson. O K. καταλήγει ότι, όσον αφορά στην αλήθεια για τον Ιησού, θα πρέπει να περιοριστούμε κυρίως στην Κ.Δ. Από την άλλη ωστόσο η ενασχόληση με τα απόκρυφα εξακολουθεί να είναι χρήσιμη. Μπορεί να μας πληροφορούν ελάχιστα για τον Ιησού, είναι όμως χρήσιμες πηγές για την Εκκλησία του 2ου αι. μ.Χ. Μας φανερώνουν επίσης πολλά για πληροφόρηση και ημιπληροφόρηση των σύγχρονων ΜΜΕ και δίνουν κάποια στοιχεία για τα όρια που θέτει στην έρευνα ο χαρακτήρας του εκάστοτε ερευνητή.

Klauck: Die apokryphe Bibel (6)

Στο τρίτο μέρος του πρώτου κεφαλαίου του βιβλίου του ο Κ. ασχολείται με το Μυστικό Ευαγγέλιο του Μάρκου.

3. Σκανδαλώδεις τελετουργίες μέσα στη νύχτα; Το Μυστικό Ευαγγέλιο του Μάρκου (Α΄ μέρος)

Το συγκεκριμένο κείμενο προκάλεσε και ακόμη προκαλεί έντονες συζητήσεις κυρίως στις Η.Π.Α. Πρόκειται για δύο αποσπάσματα –ένα μεγαλύτερο κι ένα μικρότερο- που είναι ενταγμένα σε μία αρχαία επιστολή, μια συνάφεια απολύτως απαραίτητη για την κατανόησή τους.
Σε αυτό το κεφάλαιο ο Κ. ακολουθεί αντίστροφη πορεία από ό,τι στα προηγούμενα κεφάλαια· πρώτα παρουσιάζεται το αρχαίο κείμενο του Μυστικού Ευαγγελίου και η συνάφειά του και στη συνέχεια εξετάζονται ζητήματα σχετικά με την εύρεσή του, την αξία του ως πηγή και τη γνησιότητά του.

Περιεχόμενο – δομή του κειμένου (απόκρυφου ευαγγελίου και επιστολής)
Το κείμενο, το οποίο διασώζει τα δύο αποσπάσματα του Μυστικού Ευαγγελίου, είναι μία επιστολή του Κλήμεντα Αλεξανδρέα (140/150 – 220 μ.Χ.). Στους πρώτους στίχους 1-7, ο συγγρ. της επιστολής καταδικάζει την αίρεση του Καρποκράτη. Στους στίχους 8-11 αναπτύσσεται το θέμα της αλήθειας (υπάρχουν αληθινά πράγματα, υπάρχει η αλήθεια, υπάρχει όμως και μία αληθινή αλήθεια, την οποία μόνο η γνήσια πίστη γνωρίζει). Από το στ. 11 εξ. ο συγγρ. ασχολείται με το θέμα του Μυστικού Ευαγγελίου του Μάρκου. Στην αρχή (στ. 11-15) ο Κλήμης ασκεί κριτική στα όσα λένε οι Καρποκρατιανοί για το ευαγγέλιο του Μάρκου. Ακόμη κι όταν λένε κάτι αληθές, αυτό είναι αναμεμειγμένο με τόσα ψεύδη, που δεν έχει καμία αξία. Στους στ. 15-18 δίνονται κάποιες πληροφορίες για το κατά Μάρκον. Ο Μκ ως μαθητής του Πέτρου κατέγραψε στη Ρώμη τα έργα του Κυρίου, δεν περιέλαβε όμως στο ευαγγέλιό του κάποιες περισσότερο «μυστικές» όψεις του έργου του Ιησού. Το ευαγγέλιό του είναι περισσότερο ευαγγέλιο των κατηχουμένων. Στους στ. 18-26 παρουσιάζεται η ιστορία συγγραφής της αλεξανδρινής εκδοχής του κατά Μάρκον. Όταν ο Μάρκος πήγε στην Αλεξάνδρεια, αποφάσισε να επεξεργαστεί το ευαγγέλιό του προσδίδοντάς του τώρα ένα περισσότερο πνευματικό χαρακτήρα. Το νέο αυτό κείμενο απευθυνόταν στους ώριμους πνευματικά χριστιανούς. Και πάλι ο Μάρκος δεν κατέγραψε κάθε δύσκολο και υψηλό νόημα, αλλά κράτησε μυστική την «ιεροφαντικήν διδασκαλίαν του Κυρίου» (στ. 23) (ένας όρος που θυμίζει τα αρχαία μυστήρια). Από το στ. 27 της πρώτης σελίδας του χειρογράφου έως και το στ. 2 της δεύτερης σελίδας γίνεται λόγος για τα όσα ακολούθησαν το θάνατο του Μάρκου. Η εκκλησία της Αλεξάνδρειας έχει στην κατοχή της αυτό το δεύτερο ευαγγελικό κείμενο, το οποίο όμως είναι προσβάσιμο μόνο στους μυημένους στα μεγάλα μυστήρια. Από το στ. 2 έως στ. 13 εμφανίζονται στο προσκήνιο ο Καρποκράτης και οι οπαδοί του, που θεωρούν ότι αυτό το κείμενο εξυπηρετεί τις γνωστικές τους τάσεις και αλλοιώνουν το κείμενο του αρχαίου ευαγγελικού κειμένου. Επομένως στην Αλεξάνδρεια σύμφωνα με την επιστολή κυκλοφορούσαν 3 διαφορετικές εκδοχές του κατά Μάρκον: το κανονικό κείμενο που έφερε ο Μάρκος από τη Ρώμη, η πνευματική εκδοχή, που συνέγραψε ο Μάρκος στην Αλεξάνδρεια και τέλος το αλλοιωμένο κείμενο των Καρποκρατιανών. Στους στ. 10-13 της 2ης σελίδας το θέμα και πάλι είναι η αλήθεια. Ο Κ. προτείνει την εξής ανάγνωση των στ. 11-12: θα πρέπει να ζητηθεί από τους Καρποκρατιανούς να υποστηρίξουν με όρκο τη θέση τους ότι το Μυστικό ευαγγέλιο του Μάρκου δεν έχει υποστεί αλλοιώσεις. Με τη βοήθεια βιβλικών χωρίων ο Κλήμης εξηγεί τον τρόπο που πρέπει κανείς να αντιμετωπίζει τους Καρποκρατιανούς και γενικότερα τους αιρετικούς.
Από το στ. 19 ο Κλήμης παραθέτει τα δύο αποσπάσματα του Μυστικού Ευαγγελίου. Ανάμεσα στο Μκ 10,34 και 10,35 πρόσθεσε ένα νέο κείμενο. Ο Ιησούς και οι μαθητές του πηγαίνουν στη Βηθανία πέραν του Ιορδάνη. Εκεί ζούσε μία γυναίκα, της οποίας ο αδελφός πέθανε. Μετά από παράκλησή της ο Ιησούς ανασταίνει το νεαρό άνδρα (η αφήγηση χρησιμοποιεί στοιχεία από τη διήγηση της ανάστασης του Λαζάρου στο Ιω και από τη διήγηση του Μάρκου για την ανάσταση του Ιησού). Ο νεαρός («νεανίσκος») «ἐμβλέψας αὐτῷ [τῷ Ἰησοῦ] ἠγάπησεν αὐτὸν» (φράση που αντιστρέφει όσα λέγονται στο κανονικό Μκ 10,21). Ο Ιησούς δεν του επιτρέπει να τον ακολουθήσει. Αργότερα πληροφορούμαστε ότι ο νεαρός άνδρας ήταν πλούσιος. Μετά από 6 μέρες ο Ιησούς του αναθέτει μία αποστολή, η οποία δε μας αποκαλύπτεται. Αργά το απόγευμα αναζητά τον Ιησού (η σκηνή θυμίζει τη συνάντηση με το Νικόδημο στο Ιω 3,2). Φορά μόνο «σινδόνα ἐπὶ γυμνοῦ», μια φράση που θυμίζει το Μκ 14,51 (τη σκηνή σύλληψης του Ιησού). Ο νεαρός μένει όλη τη νύχτα κοντά στον Ιησού και γίνεται μαθητής του. Στη συνέχεια ο Ιησούς αναχωρεί. Εδώ το τελειώνει η πρώτη περικοπή.
Η δεύτερη περικοπή ακολουθεί το 10,46 του κανονικού ευαγγελίου. Στην Ιεριχώ περιμένουν τον Ιησού η αδελφή του νεαρού, η μητέρα του και η Σαλώμη κι ο Ιησούς δεν τις δέχεται. Το γιατί δεν είναι βέβαιο.
Γι’ αυτά τα δύο κείμενα, που είναι γνήσια, ο Κλήμης υπόσχεται ότι θα δώσει μία εξήγηση, το κείμενο όμως διακόπτεται δυστυχώς εδώ.

Περίληψη των εισηγήσεων της Συνεδρίας για το Μυστικό Κατά Μάρκον στην SBL 2008

Ο Tony Chartrand-Burke έχει αναρτήσει στο ιστολόγιο Apocryphicity περίληψη των εισηγήσεων που παρουσιάσθηκαν στις συνεδρίες για το λεγόμενο Μυστικό Kατά Μάρκον (Secret Mark). Για να τη διαβάσετε, πατήστε εδώ.

Το τέλος του κατά Μάρκον - εισήγηση από την πρόσφατη συνάντηση SBL

O J. F. McGrath ανάρτησε στο ιστολόγιό του και τη δεύτερη εισήγησή του στην πρόσφατη ετήσια συνάντηση της SBL στην Boston και η οποία φέρει τον τίτλο:

"Mark’s Missing Ending: Clues from the Gospel of John and the Gospel of Peter"

Πατώντας επάνω στον τίτλο θα βρεθείτε στο κείμενο της εισήγησης.