Γυναίκες και θρησκεία στον αρχαίο Ισραήλ / Women and religion in ancient Israel

Στην ιστοσελίδα The Bible and Interpretation έχει αναρτηθεί μία σύντομη μελέτη του Willam Dever σχετικά με τη συμμετοχή της γυναίκας στη θρησκευτική ζωή του Ισραήλ:

William Dever, "Israelite Women as “Ritual Experts”: Orthodoxy or Orthopraxis?"

RBL 9.3.2015

Olivier Artus (ed.), Loi et Justice dans la Littérature du Proche-Orient ancien
Review by Michael S. Moore

Gary M.Beckman / R. Bryce Trevor / Eric H. Cline, The Ahhiyawa Texts
Review by Paul Sanders
Review by Aren M. Maeir

Keith Bodner, Elisha's Profile in the Book of Kings: The Double Agent
Review by Gerhard Karner

Walter Brueggemann, Reality, Grief, Hope: Three Urgent Prophetic Tasks
Review by LeAnn Snow Flesher

Katharine J. Dell, Interpreting Ecclesiastes: Readers Old and New
Review by Mark Sneed

Robert Geis, Exegesis and the Synoptics
Review by Jeffrey Paul García

Wilfred J. Harrington, Reading Mark for the First Time
Review by Jeff Jay

Thomas R. Hatina, New Testament Theology and its Quest for Relevance: Ancient Texts and Modern Readers
Review by Gary M. Burge

John Huehnergard, An Introduction to Ugaritic
Review by Philip C. Schmitz

Hans Leander, Discourses of Empire: The Gospel of Mark from a Postcolonial Perspective
Review by Angela N. Parker

M. David Litwa, Iesus Deus: The Early Christian Depiction of Jesus as a Mediterranean God
Review by Joseph Verheyden

Siobhan Dowling Long, The Sacrifice of Isaac: The Reception of a Biblical Story in Music
Review by Deborah W. Rooke

Scot McKnight /  Joseph B. Modica (eds.), Jesus Is Lord, Caesar Is Not: Evaluating Empire in New Testament Studies
Review by Russell Morton

Sarah J. K. Pearce, The Words of Moses: Studies in the Reception of Deuteronomy in the Second Temple Period
Review by Sven Petry

Kenneth C. Way, Donkeys in the Biblical World: Ceremony and Symbol
Review by Brent Strawn

Η διπλή εντολή της αγάπης /The Double Love Commandment

In die Skriflig / In Luce Verbi 49:1 (2015)

Francois P. Viljoen, "The Double Love Commandment"

Το τρέχον τεύχος του JSOT / The current issue of JSOT

Journal for the Study of the Old Testament 39:3 (2015)

• Mathilde Frey, "Sabbath in Egypt? An Examination of Exodus 5," 249-263 (abstract)
• David Janzen, "‘What he did for me’: David's Warning about Joab in 1 Kings 2.5," 265-279 (abstract)
• Amitai Baruchi-Unna, "The Story of Hezekiah's Prayer (2 Kings 19) and Jeremiah's Polemic concerning the Inviolability of Jerusalem," 281-297 (abstract)
• Andrew T. Abernethy, "‘Right Paths’ and/or ‘Paths of Righteousness’? Examining Psalm 23.3b within the Psalter," 299-318 (abstract)
• Jeremy Schipper, "Why Does Imagery of Disability Include Healing in Isaiah?," 319-333 (abstract)
• Joshua Moon, "Honor and Shame in Hosea's Marriages," 335-351 (abstract)
• Annette Schellenberg, "An Anti-Prophet among the Prophets? On the Relationship of Jonah to Prophecy," 353-371 (abstract)

Το τρέχον τεύχος του Biblica / The current issue of Biblica

Biblica 95:4 (2014)

• Nadav Na’aman , "Jebusites and Jabeshites in the Saul and David Story-Cycles," 481-497
• Troy D. Cudworth, "The Division of Israel’s Kingdom in Chronicles: A Re-examination of the Usual Suspects," 498-523
• HannesBezzel, "Der Prophet als Bleilot. Exegese und Theologie in Amos 7," 524-545
• Stefan Schapdick, "Der gebundene Starke (Mk 3,27) als markinisches Programm einer Umwertung der Werte," 546-569
• Josaphat C. Tam, "When Papyri and Codices Speak: Revisiting John 2,23-25," 570-588
• Yoo-ki Kim, "The Agent of hesed in Naomi’s Blessing (Ruth 2,20)," 589-601

Μκ 2,1-12: Ασθένεια και αμαρτία / Mk 2:1-12 : Illness and sin

Η αυριανή ευαγγελική περικοπή περιγράφει ένα θαύμα στην αρχή της δημόσιας δράσης του Ιησού, όπως αυτήν την αφηγείται το κατά Μάρκον ευαγγέλιο. Πρόκειται για τη γνωστή θεραπεία του παραλυτικού στην Καπερναούμ. Είναι μια ιστορία πολύ γνωστή κι όμορφη, η οποία όμως θεωρείται από τους ερμηνευτές ως μία από τις πλέον δύσκολες της συνοπτικής παράδοσης (για λόγους ιστορίας της παράδοσης, δομής και θεολογικούς).

Η δομή της περικοπής

Η αφήγηση του θαύματος εντάσσεται στην ενότητα 2,1-3,6, όπου περιγράφονται τα πρώτα θαύματα του Ιησού και προετοιμάζεται η τελική σύγκρουσή του με τους Ιουδαίους θρησκευτικούς άρχοντες, η οποία θα κορυφωθεί στη σύλληψη και στον θάνατό του. Σε αυτήν την ενότητα, στην οποία συγκεντρώνονται πέντε διαφορετικές ιστορίες αντιπαράθεσης του Ιησού με την θρησκευτική ηγεσία του Ισραήλ (η θεραπεία του παραλυτικού, 2,1-12· το κοινό τραπέζι με τελώνες και τους αμαρτωλούς, 2,13-17· η συζήτηση για τη νηστεία, 2,18-22· το περιστατικό με τα σιτηρά την ημέρα του Σαββάτου, 2,22-28· η θεραπεία του ανθρώπου με το παράλυτο χέρι το Σάββατο, 3,1-6), ο αναγνώστης του ευαγγελίου παρακολουθεί τη σταδιακή κλιμάκωσή της αντιπαράθεσης της ιουδαϊκής θρησκευτικής ηγεσίας με τον Ιησού. Στην υπό συζήτηση περικοπή οι γραμματείς «διαλογίζονται ἐν ταῖς καρδίαις αὐτῶν» και κατηγορούν σιωπηρά τον Ιησού για βλασφημία (2,7), στην επόμενη διήγηση εκφράζουν τις αντιρρήσεις τους στους μαθητές του Ιησού (2,16), στη συνέχεια θέτουν ερωτήματα στον ίδιο (2,18-24) και, τέλος, συσκέπτονται με τους Φαρισαίους και Ηρωδιανούς για να τον θανατώσουν (3,6). Είναι αβέβαιο, αν ο Μκ παραλαμβάνει αυτήν την ενότητα από την προηγούμενη παράδοση ή εάν είναι ο ίδιος εκείνος που την συνθέτει συνδέοντας μεταξύ τους τις επιμέρους ιστορίες. 

Το πρόβλημα της ενότητας της περικοπής

Σύμφωνα με την πλειοψηφία των ερμηνευτών η περικοπή περιλαμβάνει δύο διαφορετικές μορφές της παράδοσης: η πρώτη είναι μία τυπική αφήγηση θεραπείας στους στίχους 1-5α·11-12 κι η δεύτερη, στους στ. 5β-10, ένας διάλογος αντιπαράθεσης του Ιησού με τους αντιπάλους του, ο οποίος ανήκει στη γενικότερη κατηγορία των αποφθεγμάτων, ιστοριών, δηλαδή, που αναπτύσσονται γύρω από ένα λόγιο του Ιησού, στην περίπτωσή μας αυτό για την εξουσία του Υιού του Ανθρώπου στο στ. 10. Η πλειονότητα των ερευνητών θεωρεί σήμερα πως πρόκειται για δύο διαφορετικά βέβαια φιλολογικά είδη, από τα οποία όμως το δεύτερο δεν υπήρξε ποτέ ανεξάρτητο από το πρώτο στην παράδοση. 

Σύμφωνα με την τυπολογία που πρότεινε ο Gerd Theißen για τις αφηγήσεις των θαυμάτων το συγκεκριμένο θαύμα κατατάσσεται στις περιπτώσεις θαυμάτων θεραπείας  και διατηρεί πολλά από τα μοτίβα αυτού του είδους των αφηγήσεων: την παρουσία του πλήθους, τη δυσκολία προσέγγισης του Ιησού, την υπέρβαση της δυσκολίας, την πίστη, τη θεραπεία και την απόδειξη του θαύματος και τέλος την ομολογία του πλήθους. Και το δεύτερο μέρος, ο διάλογος του Ιησού με τους γραμματείας διατηρεί επίσης αρκετά από τα χαρακτηριστικά αυτής της ιδιαίτερης μορφής παράδοσης, των αποφθεγμάτων ή συζητήσεων αντιπαράθεσης: το λόγιο γύρω από το οποίο αναπτύσσεται η ιστορία, ο σύντομος διάλογος που προκαλείται από ένα λόγο ή μία πράξη του Ιησού. Η ιστορία φαίνεται να ανήκει από λογοτεχνικής απόψεως στις παρενθετικές αφηγήσεις (sandwich narratives), μία συνηθισμένη τεχνική στον Μκ: ο ευαγγελιστής συχνά παρεμβάλλει μέσα σε μία αφήγηση μία δεύτερη, η οποία έχει ως σκοπό μέσα από την καθυστέρηση της πλοκής να οδηγήσει στην κορύφωση του δράματος και στην υπογράμμιση του ιδιαίτερου χριστολογικού μηνύματος της περικοπής (χαρακτηριστικό παράδειγμα το θαύμα της αιμορροούσας κι εκείνο της κόρης του Ιαείρου). Εδώ ο διάλογος του Ιησού με τους διαλογιζόμενους γραμματείς (2,6-10), για το ποιος μπορεί να έχει την εξουσία να συγχωρεί αμαρτίες, λειτουργεί με παρόμοιο τρόπο: α) καθυστερεί την πραγματοποίηση της θεραπείας, την οποία όμως β) μέσα από τα δύο ρητορικά ερωτήματα, των γραμματέων στο στ. 7 και του Ιησού στο στ. 9, προετοιμάζει, κι έτσι γ) αναδεικνύει μία μεγάλη αλήθεια για το πρόσωπο του Ιησού, ότι, δηλαδή, έχει την εξουσία να συγχωρεί αμαρτίες, κάτι που αποδεικνύεται από το γεγονός της θεραπείας. Περνώντας σε μία περισσότερο συγχρονική προσέγγιση της περικοπής –αντιμετωπίζοντάς την δηλαδή ως μία ολοκληρωμένη ενότητα μέσα σε μία ευρύτερη συνάφεια κι εξετάζοντας τη δομή της– παρατηρούμε ότι αυτό που διασφαλίζει τη συνοχή της κι ενώνει τους δύο ομόκεντρους αφηγηματικούς κύκλους –της θεραπείας και του διαλόγου με τους γραμματείς– είναι το πρόσωπο του Υιού του Ανθρώπου, δηλαδή του Ιησού, ο οποίος βρίσκεται στο κέντρο της ιστορίας ως ο βασικός πρωταγωνιστής κι ως εκείνος που της δίνει νόημα αλλά και του οποίου η ταυτότητα προσδιορίζεται μέσα από αυτήν. 

Αμαρτία και ασθένεια

Αυτό που ουσιαστικά προκαλεί την αντίδραση των γραμματέων είναι η φράση του Ιησού «ἀφέωνταί σου αἱ ἁμαρτίαι», μία φράση που στην παθητική της εκφορά (divinum passivum) σαφώς αναφέρεται στον ίδιο τον Θεό. Το ενδιαφέρον είναι ότι οι γραμματείς αντιλαμβάνονται πως ο Ιησούς κατά κάποιον τρόπο οικειοποιείται αυτήν την ιδιότητα κι ότι εδώ εμμέσως πλην σαφώς αναφέρεται στο πρόσωπό του, μία υποψία που επιβεβαιώνεται λίγο αργότερα στους στ. 9 εξ. Είναι επίσης ενδιαφέρον το γεγονός ότι ο Ιησούς συνδέει τη συγχώρηση των αμαρτιών με το πρόσωπο του Υιού του Ανθρώπου (κάτι που δεν βρίσκουμε στην ιουδαϊκή γραμματεία). Στα συνοπτικά ευαγγέλια η έννοια της συγχώρησης, απαλλαγμένη από το λατρευτικό της ένδυμα (όπως την συναντούμε στα προφητικά κείμενα για τη μεσσιανική εποχή), απαντά σε σχέση με την εποχή της βασιλείας του Θεού. Ειδικότερα στο κατά Μάρκον ευαγγέλιο απαντά τέσσερις φορές: 1,4· 3,28· 4,12· 11,25. Η θεραπεία του παραλυτικού αποτελεί ένα επιπλέον σημείο της επελαύνουσας Βασιλείας του Θεού, την οποία εγκαινίασε ο Ιησούς με τον ερχομό του στον κόσμο. Τα ζεύγη αμαρτία-συγχώρεση, ασθένεια-θεραπεία απαντούν με έναν υπαινικτικό τρόπο λίγο αργότερα στο ίδιο κεφάλαιο, στο στ. 17, όταν στην ίδια πορεία αντιπαράθεσης με τους γραμματείς ο Ιησούς σημειώνει επικριτικά: «Οὐ χρείαν ἔχουσιν οἱ ἰσχύοντες ἰατροῦ, ἀλλ᾽ οἱ κακῶς ἔχοντες. Οὐκ ἦλθον καλέσαι δικαίους, ἀλλὰ ἁμαρτωλοὺς εἰς μετάνοιαν». Κατά κάποιον τρόπο η θεραπεία του παραλυτικού αποτελεί την επιβεβαίωση αυτού του λόγου του. Έτσι ο Ιησούς, ο Υιός του Ανθρώπου, ο οποίος λίγο νωρίτερα κατέδειξε ότι μπορεί να συγχωρεί αμαρτίες μέσα από τη θεραπεία του παραλυτικού, εμφανίζεται εδώ ως ο ιατρός των αμαρτωλών, οι οποίοι ασθενούν κάτω από βάρος των αμαρτιών τους. 

Το ζήτημα της περικοπής δεν είναι να αναπτύξει μία θεολογική διδασκαλία για την αιτιακή σχέση μεταξύ αμαρτίας και ασθένειας. Οπωσδήποτε, βέβαια, σε αυτήν την περικοπή υποφώσκει η γνωστή από τον αρχαίο κόσμο σχέση μεταξύ πράξης και συνεπειών. Είναι επίσης προφανής η αντίληψη ότι η ασθένεια συνδέεται κατά κάποιον τρόπο με την έννοια της αμαρτίας. Όμως αυτή η σαφής -στον αρχαίο κόσμο-  σχέση αιτίας και αποτελέσματος φαίνεται να αμβλύνεται τόσο εξαιτίας του ότι αυτή η αμαρτία δεν προσωποποιείται στη συγκεκριμένη περίπτωση όσο και μέσα από την ερμηνεία της περικοπής, κάτι που εναρμονίζεται με το γενικότερο πνεύμα και μήνυμα του κατά Μάρκον ευαγγελίου. Δεν είναι το θέμα  της περικοπής ότι ένας αμαρτωλός άνθρωπος τιμωρήθηκε για τις αμαρτίες του, αλλά ότι ο Ιησούς, ο οποίος ήδη στην αρχή του κατά Μάρκον αναγγέλλει την έλευση της βασιλείας του Θεού και καλεί σε μετάνοια και πίστη, έχει την εξουσία να συγχωρεί αμαρτίες και να θεραπεύει και να εκπληρώνει έτσι στο πρόσωπό του αυτές τις εξαγγελίες. Η συγχώρηση των αμαρτιών σημαίνει αποκατάσταση των σχέσεων του ανθρώπου με τον Θεό κι η θεραπεία αποτελεί απτή εκδήλωση της εξουσίας του Ιησού, ο οποίος ως Υιός του Ανθρώπου εγκαινιάζει τα έσχατα και αποκαθιστά με το λόγο, τα έργα του και κυρίως με το πάθος του τις διαταραγμένες σχέσεις του Θεού με τους ανθρώπους. Στην ευαγγελική παράδοση η αμαρτία προϋποτίθεται ως μία αδιαμφισβήτητη και τυραννική πραγματικότητα κι η ασθένεια κατανοείται ως σύμπτωμά της. Ο Ιησούς συναντά τον άνθρωπο μέσα σε αυτήν την πραγματικότητα και τον απελευθερώνει. Έτσι το θαύμα του παραλυτικού δεν θα πρέπει να κατανοηθεί ως ένα μεμονωμένο περιστατικό μέσα σε μία σειρά παρόμοιων θαυμαστών γεγονότων. Ο αποφθεγματικός χαρακτήρας του λογίου για τον Υιό του Ανθρώπου στο στ. 10 παραπέμπει στην παραδειγματική κατανόησή της θαυμαστής θεραπείας στο παρόν της κοινότητας ως εγγίζουσας πραγματικότητας και ως σημείου της Βασιλείας του Θεού. 

(Από το βιβλίο Αικ. Τσαλαμπούνη, Εξηγητικά, Δεμέτη, Θεσσαλονίκη 2013, 89-106)

Ο ευαγγελιστής που λείπει: παρεμβάσεις σε ένα βυζαντινό χειρόγραφο / The missing evangelist: additions in a manuscript

Στο ιστολόγιο της Βρετανικής Βιβλιοθήκης Medieval Manuscripts Blog η Sarah Biggs διηγείται μία ενδιαφέρουσα ιστορία καλλιτεχνικής παρέμβασης σε ένα βυζαντινό χειρόγραφο των μ. 12ου αι. [Add MS 39591 (Gregory-Aland 548)]

Spot the Difference!

Στο τρέχον τεύχος του FSR / In the current issue of FSR

Feminist Studies in Religion 30:2 (2014)

• Susan E. Hylen, "The 'Domestication' of Saint Thecla: Characterization of Thecla in the Life and Miracles of Saint Thecla" (abstract)

Special Section: Comparative Feminist Hermeneutics

• Elisabeth Schüssler Fiorenza, "Introduction: Comparative Feminist Studies of Sacred Texts/Scriptures" 

Τα ελληνικά εκλογάδια / The Greek lectionaries

Διαβάστε την πολύ ενδιαφέρουσα ανάρτηση του Peter Head για τα ελληνικά εκλογάδια, ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον πεδίο έρευνας στην ιστορία του κειμένου της Καινής Διαθήκης:

Greek Lectionaries: an introduction

Το τρέχον τεύχος του PEQ / The current issue of PEQ

Palestine Exploration Quarterly 146:4 (2014)

• Zeidan A. Kafafi, "New Insights on the Copper Mines of Wadi Faynan/Jordan," 263-280 (abstract)
• Khaled Shenwan / Al-Bashaireh / Gregory W. L. Hodgins, "The Chronology of Qasr El-Bint, Petra: Discussion and New Radiocarbon Dates," 281-292 (abstract)
• Zeyad al-Salameen / Hani Falahat, "An Inscribed Nabataean Bronze Object Dedicated to Obodas the God from Wadi Muse, Southern Jordan," 293–307 (abstract)
• Lamia El-Khouri, "Byzantine and Umayyad Period Pottery at Barsinia (2006 Season of Excavation)," 308–331 (abstract)

REPORTS

• Avner Amiri, "Neighbourhoods Outside the Walled City of Tiberias," 332–333

Στο τρέχον τεύχος του Louvain Studies / In the current issue of Louvain Studies

Louvain Studies 38:1 (2014)

• Barbara Baert, "The Dancing Daughter and the Head of John the Baptist (Mark 6:14-29) Revisited: An Interdisciplinary Approach," 5-29 (abstract) 
• David G. Hunter, "'Accompanied by a Believing Wife': Raymond F. Collins on Ministry and Celibacy in Early Christianity," 76-85 (abstract)

Δύο χειρόγραφα με εξωβιβλικά κείμενα στο CSNTM / Two manuscripts with extra-biblical texts on the CSNTM website

Στην ιστοσελίδα του Center for the Study of the New Testament Manuscripts έχουν αναρτηθεί δύο πάπυροι της Chester Beatty Library με εξωβιβλικά κείμενα:

(α) Ιαννής και Ιαμβρής (3ος-4ος αι.)
(β) Ενώχ και Μελίτων (4ος αι.)

Οι σπουδές για τον Ιώσηπο / Studies on Josephus

Ένα σύντομο ενδιαφέρον άρθρο για την πορεία των σπουδών στον Ιώσηπο στο διεθνή ακαδημαϊκό χώρο δημοσιεύεται στο Ancient Jew Review: 

The Understudied and Marginal Josephus: Bringing Him into the Conversation

Δύο άρθρα βιβλικού ενδιαφέροντος στο StR / Two articles of biblical interest in the current issue of StR

Studies in Religion / Sciences Religieuses 44:1 (2015)

• Jean-Jacques Lavoie, "Vin et bière en Proverbes 31,4–7," 33-54 (abstract)
• Daniel C. Timmer, "Empire Here or Hereafter? A Postcolonial Reading of the Wisdom of Solomon," 77-90 (abstract)

Εξωβιβλικές μαρτυρίες για τον Ιησού / Non-biblical evidence about Jesus

Στη σελίδα του περιοδικού Biblical Archaeology Review έχει αναρτηθεί το άρθρο του Lawrence Mykytiuk από το τεύχος Ιανουρίου / Φεβρουαρίου 2015 του περιοδικού σχετικά με τις εξωβιβλικές μαρτυρίες για τον Ιησού:

Did Jesus Exist? Searching for Evidence Beyond the Bible

Ιω 1,43-51 / Jn 1:43-51

Το σημερινό ευαγγελικό ανάγνωσμα είναι από το πρώτο κεφάλαιο του κατά Ιωάννην ευαγγελίου και περιγράφει την κλήση δύο μαθητών από τον Ιησού: του Φίλιππου και του φίλου του Ναθαναήλ. Το περιστατικό εντάσσεται σε μία ενότητα κλήσεων των πρώτων μαθητών και στην ευρύτερη ενότητα της δράσης του Ιησού στην Γαλιλαία, Σαμάρεια και Ιουδαία (1,19-6,71). 

Η ενότητα χωρίζεται στις εξής υποενότητες: (α) ο Ιησούς συναντά τον Φίλιππο (στ. 43-44), (β) ο Φίλιππος ενημερώνει τον Ναθαναήλ (στ. 45-46), (γ) η συνάντηση του Ναθαναήλ με τον Ιησού (στ. 47-41).

Η συνάντηση του Ιησού με τον Φίλιππο και τον Ναθαναήλ παρουσιάζει ομοιότητες με την προηγούμενη αφήγηση της συνάντησης με τον Ανδρέα και τον Σίμωνα, κάτι που οδήγησε ορισμένους ερμηνευτές στην ταύτιση του ανώνυμου μαθητή στο στ. 37 (ο άλλος είναι ο Ανδρέας σύμφωνα με τον στ. 40) με τον Φίλιππο. Μολονότι αυτό είναι πιθανό, δεν είναι κι απαραίτητο για να διατηρηθεί η ισορροπία μεταξύ των δύο αφηγήσεων. Η αναλογία σε αυτήν την περίπτωση έγκειται στο ότι τόσο ο Ανδρέας όσο κι ο Φίλιππος γίνονται μάρτυρες του Ιησού καταθέτοντας τη δική τους εμπειρία στους Πέτρο και Ναθαναήλ αντίστοιχα. 

Η σύνδεση του Ανδρέα και του Σίμωνα με την Βηθσαϊδά διαφοροποιεί τον Ιωάννη από τους συνοπτικούς, όπου ως τόπος κατοικίας του Πέτρου δηλώνεται η Καπερναούμ (βλ. Μκ 1,29-31). Είναι πιθανό η Βηθσαϊδά να ήταν ο τόπος καταγωγής των δύο αδελφών και να μετακινήθηκαν προς την Καπερναούμ. Σε κάθε περίπτωση το Ιω εδώ ακολουθεί μία ανεξάρτητη από εκείνη των συνοπτικών παράδοση κι η έμφαση του ευαγγελίου σε περιοχές της Γαλιλαίας, για τις οποίες οι Συνοπτικοί δεν κάνουν λόγο, πιθανόν είναι ενδεικτικό της ιδιαίτερης παράδοσής του από την περιοχή της Γαλιλαίας κι ενός ακροατηρίου που προέρχεται από εκεί.

Ο Ναθαναήλ αντιμετωπίζει τον ενθουσιασμό του Φιλίππου ότι βρήκαν τον Μεσσία με επιφύλαξη, καθώς δεν θεωρεί ότι μπορεί ο Μεσσίας να κατάγεται από μία τέτοια πόλη σαν την Ναζαρέτ. Αυτή η αρνητική στάση δεν είναι υποχρεωτικό να οφείλεται σε κάποια κακή φήμη της Ναζαρέτ, αλλά ίσως στο ότι είναι μια μικρή και άσημη πόλη και πολύ περισσότερο στο ότι δεν συνδέεται στις προφητείες με το πρόσωπο του Μεσσία.

Τέλος, ο Ιησούς πληροφορεί τον Ναθαναήλ ότι τον γνωρίζει, γιατί τον είδε κάτω από τη συκιά. Ορισμένοι ερμηνευτές θεωρούν ότι η φράση είναι συνώνυμη με τη μελέτη του Νόμου, κάτι τέτοιο όμως μαρτυρείται μόνο σε μεταγενέστερες πηγές. Ίσως, σύμφωνα με κάποιους άλλους, συνδέεται με την ιστορία της Σωσάννας στον Δανιήλ, όπου το ψεύδος των κατηγόρων της αποδεικνύεται από το ότι δίνουν λάθος πληροφορίες για το δένδρο κάτω από το οποίο την είδαν. Σε αυτήν την περίπτωση η αληθινή μαρτυρία του Ιησού αποδεικνύεται για μία ακόμη φορά. Ο Ναθαναήλ επίσης προσφωνείται ως "ἀληθινὸς Ἰσραηλίτης" σε αντιδιαστολή προς του Ιουδαίους, την υποκρισία των οποίων ελέγχει το Ιω. 

Η συγκεκριμένη περικοπή παρουσιάζει ένα ιδιαίτερο θεολογικό ενδιαφέρον, κυρίως όσον αφορά την χριστολογία του τετάρτου ευαγγελίου. 

α) Η Παλαιά Διαθήκη (προφήτες και Μωυσής) προφητεύει για τον Ιησού, ο οποίος είναι η εκπλήρωση της υπόσχεσης για σωτηρία. 

β) Ο Ιησούς χαρακτηρίζεται ως ο Μεσσίας των Γραφών και με την δαυιδική του καταγωγή συνδέεται και η δήλωση ότι είναι ο γιος του Ιωσήφ (ανάλογη σύνδεση και στην συνοπτική παράδοση, βλ. Μτ 1,16· Λκ 3,31). 

γ) Ο Ιησούς είναι ο υιός του Θεού και ο βασιλεύς του Ισραήλ. Η διπλή αυτή ομολογία για την ταυτότητα του Ιησού είναι εξαιρετικά σημαντική για το τέταρτο ευαγγέλιο. Σε ένα πρώτο επίπεδο συνδέεται άμεσα με τις παλαιοδιαθηκικές επαγγελίες και δηλώνει τη μεσσιανική ιδιότητα του Ιησού. Ίσως έτσι να την κατανοεί κι ο Ναθαναήλ εδώ. Καθώς όμως η ιστορία του Ιησού ξεδιπλώνεται στο Ιω, αποδεικνύεται ότι ο Ιησούς είναι πολύ μεγαλύτερος από τις εθνικές προσδοκίες του Ισραήλ κι ανώτερος από κάθε κοσμικό άρχοντα καθώς είναι ο ίδιος ο Θεός βασιλιάς. Εδώ ο Ναθαναήλ ομολογεί ότι ο Ιησούς είναι αληθινός και φτάνει σε αυτήν την ομολογία εξαιτίας της προσωπικής του εμπειρίας (την ίδια εμπειρία επικαλείται ο Φίλιππος με την πρόσκληση "ἔρχου καὶ ἴδε" [στ. 46]). Αυτή όμως η εμπειρική βεβαιότητα συνεπικουρείται από τη μαρτυρία της Γραφής, η οποία επίσης βεβαιώνει την ταυτότητα του Ιησού.

δ) Απαντώντας στην ομολογία του Ναθαναήλ ο Ιησούς μαρτυρεί κάτι ακόμη για την ταυτότητά του παραπέμποντας στο όραμα του Ιακώβ στο Γεν 28,12 ("ὄψεσθε τὸν οὐρανὸν ἀνεωγότα καὶ τοὺς ἀγγέλους τοῦ θεοῦ ἀναβαίνοντας καὶ καταβαίνοντας ἐπὶ τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου"). Εδώ φαίνεται να πλέκονται δύο ενδιαφέροντα χριστολογικά στοιχεία. Από τη μία ο Ιησούς είναι η γέφυρα μεταξύ ουρανού και γης, ο μεσίτης και μεσάζων μεταξύ των ανθρώπων και του Θεού (μια ιδέα που απαντά κι αλλού στο Ιω) κι ο αληθινός τόπος συνάντησης ουρανού και γης (πολύ ανώτερος από την Βαιθήλ, τον τόπο που ο Ιακώβ είχε το όραμα της κλίμακος). Σε αυτήν την περιγραφή ο ευαγγελιστής προσθέτει κι ένα ακόμη χριστολογικό τίτλο του Ιησού, γνωστό από τη συνοπτική παράδοση, εκείνο του υιού του ανθρώπου. Το αποκαλυπτικό περιεχόμενο της εικόνας του υιού του ανθρώπου στον ουρανό, της κρίσης και των ανοικτών ουρανών είναι ήδη γνωστό. Το ενδιαφέρον στοιχείο εδώ είναι ότι αυτό το αποκαλυπτικό μέλλον μεταφέρεται τώρα στο παρόν του Ναθαναήλ και της κοινότητας. Τώρα όσοι τον δέχονται θα ζήσουν τον υιό του ανθρώπου, δηλ. τον Ιησού, ως τον πραγματικό τόπο συνάντησης ουρανού και γης. Για τους πιστούς η κρίση ήδη έχει πραγματοποιηθεί (3,18) και βιώνουν την αιώνια ζωή περνώντας από τον θάνατο στη ζωή. 

Το τρέχον τεύχος του JBQ / The current issue of JBQ

Στο τρέχον τεύχος του περιοδικού Jewish Bible Quarterly 43:1/169 (2015) φιλοξενούνται τα εξής άρθρα βιβλικού ενδιαφέροντος:

• Joel Wolowelsky, "Rachel, A Mother of Israel"
• Nathan Moskowitz, "Tola the Judge: A New Midrashic Analysis"
• Solomon Weiner, "God vs. the Sea: Lessons of Psalms and the Midrash" 
• Zvi Ron, "Isaac's Personality and the Meaning of La-Su'ah Ba-Sadeh" 
• Benjamin Glass, "Judean Mindset Throughout the Babylonian Exile: Literary Study of Jeremiah and Baruch in Historical Context" 
• Joel Forman, "The Use of the Term "Pharaoh" in the Bible"  
• David J. Zucker, "The Ages of the Patriarchs/Matriarchs: A Preliminary Study"
• Fred Guyette, "The Genre of the Call Narrative: Beyond Habel's Model"
• Joshua Backon, "Va-Yafog Libbo (Gen. 45:26) When Jacob was Informed that Joseph was Alive" 

B' Σύνοδος του Βατικανού και εξήγηση της ΚΔ / Second Vatican Council and NT exegesis

Το τρέχον τεύχος του περιοδικού Berliner Theologische Zeitschrift 31:2 (2014) φιλοξενεί ένα αφιέρωμα στη Β΄ Βατικάνειο Σύνοδο και στον αντίκτυπο που αυτή είχε στην ευαγγελική θεολογία. Μεταξύ των άρθρων που φιλοξενούνται στο τεύχος και η μελέτη του C. Breytenbach σχετικά με την επίδραση που άσκησε η καθολική εξήγηση της ΚΔ σε εκείνη των ευαγγελικών βιβλικών θεολόγων μετά τη Β΄ Σύνοδο του Βατικανού:

Cilliers Breytenbach, "Das II. Vatikanische Konzil und „evangelische“ Exegese des Neuen Testaments" 

This essay reviews the influence Catholic New Testament scholarship had on German Protestant exegesis since Vaticanum II. The influence of leading Catholic scholars like R.E. Brown, J.A. Fitzmyer, F. Mußner, F. Neirynck, R. Schnackenburg, H. Schürmann, A. Vögtle, and P. Hoffmann and of their students, as well as the importance of exegetical colloquia like the Colloquium Biblicum in Louvain and the ecumenical Colloquium Paulinum in Rome are highlighted.

Ο γνωστικισμός κι οι απαρχές του / Gnosticism and its origins

Στο ιστολόγιο Anxious Bench o Philip Jenkins έχει αρχίσει μία ενδιαφέρουσα σειρά αναρτήσεων για τον γνωστικισμό:

• Those Who Know
• The Beginning of Wisdom
• Athens, Jerusalem and Nag Hammadi
• Gnostics and Platonists
• Asking the Wrong Question
• Philo’s Answer
• Dating the Gnostics

Το τρέχον τεύχος του RivBib / The current issue of RivBib

Rivista Biblica 62:3 (2014)

• John J. Collins, "Apocalypticism and Jewish identity in the Dead Sea Scrolls," 303-322
• André Wénin, "Il matrimonio di Tobia e i patriarchi : intertestualità nel testo breve del libro di Tobia," 323-336
• Stefano Romanello, "Chiavi narrative per l'interpretazione di Ap 17,1-22,5," 337-360
• Lara Guglielmo, "Referenze e referenti di Essaioi ed Essenoi in Filone alessandrino e Flavio Giuseppe : un'ipotesi di lavoro," 361-376
• Francesco Bianchi,  "'Ecco il mio servo comprenderà' : il commento di Nachmanide al quarto canto del Servo, fra polemica e attesa escatologica," 377-394
• Giuseppina Zarbo, "XLIII Settimana Biblica Nazionale : "Chi può narrare le potenti opere del Signore?" (Sal 106,2) ; modelli di intervento di Dio nella storia," 427-432
• Giuseppina Zarbo, "LXIII Colloquium Biblicum Lovaniense : the Books of Samuel ; stories, history, reception history," 433-434

9th Birmingham Colloquium on the Textual Criticism of the NT

2nd-5th March 2015

Programme

Monday 2 March

From 14:00:  Registration (OLRC Room G08)

Session 1: Origen
14.30   Welcome
14.45   Ronald Heine, “Origen’s Gospel Commentaries”
15.40   Carl J. Berglund, “Quotation practices in Origen’s Commentary on the Gospel of John: How dependable are his quotations of John, Paul and Heracleon?”
16.10:  Tea / Coffee Break

Session 2: Origen and Early Traditions
16.30  Christina Kreinecker, “The Biblical Text in Rufinus’ Translation of Origen’s Commentary on Romans”
17.00  Rory P. Crowley, “Justin’s Dialogue 88 and His Commentaries on the Baptism Material: Implications for the Variant Form of the Heavenly Voice in Luke 3:22”
17.30  Rosalind MacLachlan, “The Context of Commentary: Non-Biblical Commentaries in the Early Christian Period”
18.00  Session concludes
18.30:  Dinner

Tuesday 3 March

Session 3: Earlier Latin Tradition
09.00   Lukas J. Dorfbauer, “The Rediscovery of a Supposedly Lost Fourth- Century Work: Bishop Fortunatianus of Aquileia and his Commentary on the Gospels”
09.45   Susan Griffith, “Sources and texts in Ambrose’s Commentary on Luke”
10.15  Thomas O’Loughlin, “Capitula as commentary in the Sermon on the Mount (Mt 5:1-7:28): the implicit exegesis in Latin division systems
10.45: Tea / Coffee Break

Session 4: Later Latin Tradition
11.15  Shari Boodts & Gert Partoens, “The critical edition of Florus of Lyons’ Expositio epistolarum beati Pauli apostoli. State of the art and new results.”
11.45  Maria Valeria Ingegno, “Patristic Sources for the Pauline Epistle Commentary of Gilbert de la Porée”
12.15  Alexander Andrée, “Peter Comestor and the Glossa 'ordinaria' on the Gospels”
13.00: Lunch
Excursion to Worcester (optional)
Wednesday 4 March

Session 5: Catenae 1
09.00    Gilles Dorival, “Biblical catenae”
10.00  Klaus Wachtel, “Coherence and History: Commentary Manuscripts in Acts and the Catholic Letters”
10.30  John Gram and Bruce Morrill, “Parsing Paul: Layout and Sampling Divisions in Pauline Commentaries”
11.00:  Extended Tea / Coffee Break

Session 6: Catenae 2 
12.00  Will Lamb, “Catenae and the Art of Memory”
12.45   Dora Panella, “Jesus’ Post-resurrection appearances in 1Cor 15:5-8 and their interpretation in the catenae of Oecumenius, Theophylact and Zygabenus.”
13.15:  Lunch

Session 7: Versions 
14.15   Matthias Schulz, “Catena Manuscripts in the Coptic Tradition – An Overview”
14.45  Carol Downer, "A consideration of some texts from de Lagarde's Coptic Catena"
15.00   Carla Falluomini, “The citations of the Gothic New Testament in the Skeireins commentary”
15.30 Tea / Coffee Break

Session 8: Revelation and Romans
16.00   Garick V. Allen, “The Scholia in Apocalypsin: The Edition of P. Tzamalikos (2013) and Scriptural Interpretation in Manuscript 2351”
16.30   Agnès Lorrain, “Theodoret’s text of Romans”
17.00   Jan Krans “Romans in the Hands of Radical Commentators”
17.30  Concluding round table
18.00  Session concludes

 Conference Dinner (optional)
19.00   Dinner in University Banqueting Suite, Edgbaston Campus
After-dinner speaker: Professor Gordon Campbell

Thursday 5 March

Departure

RBL 27.2.2015

Angelika Berlejung and Michael P. Streck, eds., Arameans, Chaldeans, and Arabs in Babylonia and Palestine in the First Millennium B.C.
Reviewed by Aren M. Maeir

Matthew J. Goff, 4QInstruction
Reviewed by Kenneth Atkinson
Reviewed by Jeffrey P. Garcia

T. Michael W. Halcomb, Entering the Fray: A Primer on New Testament Issues for the Church and Academy
Reviewed by C. Jason Borders

Andrew T. Lincoln, Born of a Virgin? Reconceiving Jesus in the Bible, Tradition, and Theology
Reviewed by Marianne Blickenstaff

Mark McEntire, Portraits of a Mature God: Choices in Old Testament Theology
Reviewed by Ginny Brewer-Boydston

Bert Newton, Subversive Wisdom: Sociopolitical Dimensions of John’s Gospel
Reviewed by Benjamin Reynolds

Chantal Reynier, Pour lire la lettre de Saint Paul aux Romains
Reviewed by Abson Joseph

Thomas Richter and Sarah Lange, Das Archiv des Idadda: Die Keilschrifttexte aus den deutsch-syrischen Ausgrabungen 2001–2003 im Königspalast von Qatna
Reviewed by Jan-Wim Wesselius

Frank Williams, trans., The Panarion of Epiphanius of Salamis, Books II and III: De Fide
Reviewed by Simon Gathercole

Σχόλια σε χειρόγραφα της Καινής Διαθήκης / Commentaries on NT manuscripts

Ο Daniel Wallace ανάρτησε ένα κείμενο με μερικές παρατηρήσεις όσον αφορά στη μορφή που έχουν τα υπομνήματα σε κείμενα της Καινής Διαθήκης σε αρχαία χειρόγραφα:

Biblical Manuscripts and their Commentaries

2015 Hawarden “Old Testament in the New” Conference

The 2015 Hawarden Seminar is fast approaching and so it is with pleasure that I attach the programme and most up-to-date participants list. Please let me know if you are intending to come but your name does not appear on the list. There is still time to book (direct with Gladstone’s Library by telephone on +44 (0) 1244 532350; please also let me know by email) if you wish to join us.

ANNUAL SEMINAR ON OT IN NT HAWARDEN 2015
Programme

Wednesday 25th March

8.00-9.00 – Piet Van Veldhuizen – Groups of 50 and 100 in Mark’s Feeding Narrative (Mark 6:30-44)

Thursday 26th March

9.00-9.55 – Susan Docherty – The Reception of Proverbs in Early Jewish and Christian Literature

10.00-10.45 – Arthur Keefer – Paul’s Use of Proverbs in Romans 3:15 – Anthropology, Wisdom and the Fear of the Lord

11.15- 12.00 – Jonathan Norton – When Exegesis is Not the Answer: Distinguishing Logic, Purpose and Rhetoric in Paul’s Letters

12.05-12.50 – Esau McCaulley – Two Eternal Witnesses: The Boulders at Mount Ebal and Habakkuk’s Tablet – Paul’s Use of Hab 2:4 and Deut 27:26 in Gal 3:10-11

4.30-5.20 – Joshua Coutts – Kept in the Shared Name: Exploring the Background(s) of Jn 17:11-12

5.25-6.15 – Kai Akagi – Light From Galilee: The Narrative Function of Isa 8:23-9:6 in Jn 8:12-13

8.00-9.00 – David Allen – The Use of the OT in the NT: Preparing for a Special Edition of JSNT –

Friday 27th March

9.00-9.55 – Bart Koet – Luke’s Representation of Paul as Interpreter of Scriptures in Acts

10.00 –10.50 – Jenny Read-Heimerdinger – James and Simeon (Acts 15:13-21): An Appeal to the Authority of Ecclesiasticus?

11.20-12.00 – Drake Williams- Considering Jewish Influence in Paul’s Exhortation of Imitation in 1 Corinthians

12.05-12.50 – Madison Pierce -The Akedah and Hebrews: The Identification of Jesus with a Patriarch

Ιστορία Χρόνων ΚΔ (V): οι ελληνική έρευνα / Neutestamentliche Zeitgeschichte (V): Greek studies

Η Ιστορία Χρόνων της ΚΔ στον ελλαδικό χώρο ακολούθησε σε γενικές γραμμές τις τάσεις που παρουσιάσθηκαν και στον διεθνή χώρο. Ας μην ξεχνούμε άλλωστε ότι οι περισσότεροι από τους καθηγητές που δίδαξαν Ιστορία Χρόνων ΚΔ στην Ελλάδα σπούδασαν στο εξωτερικό και κυρίως στη Γερμανία κι επομένως επηρεάσθηκαν από τις εξελίξεις εκεί.

Στα 1918 ο Παναγιώτης Μπρατσιώτης εξέδωσε το έργο Συμβολαὶ εἰς τὴν Βιβλικὴν Ἱστορίαν, ὁ Ἰουδαϊσμὸς ἐπὶ τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, μέρος Α΄ Αἱ Πολιτικαὶ Σχέσεις τοῦ ἐν Παλαιστίνῃ Ἰουδαϊσμοῦ ἐπὶ Ἰησοῦ Χριστοῦ. Όπως προκύπτει από τον τίτλο η μελέτη ασχολείται με τον παλαιστινιακό Ιουδαϊσμό ως το ιστορικό πλαίσιο της δράσης του Ιησού και της πρώτης Εκκλησίας.

Ο Ευάγγελος Αντωνιάδης, καθηγητής της Ιστορίας της Εποχής της ΚΔ στο Πανεπιστήμιο των Αθηνών, ο οποίος σπούδασε στο Göttingen, υιοθέτησε αρκετές από τις αρχές της Θρησκειοϊστορικής Σχολής, όπως προκύπτει από τη μελέτη του έργου του: Ἡ κατάστασης τῶν Ἀθηνῶν ἐπὶ τῆς ἐποχῆς τοῦ ἀπ. Παύλου (1932)· Ὁ ἄγνωστος Θεός (1918)· Ὁ ἀπόστολος Παῦλος ἐν Ἀθήναις (1920)· Ἡ ἐν Ἀρείῳ Πάγῳ ὁμιλία καὶ ἡ νεωτέρα κριτικὴ ἐπιστήμη (1920). 

Με τον ελληνικό κόσμο και την πιθανή σχέση του με τα κείμενα του αποστόλου Παύλου ασχολήθηκε ο Βασίλειος Ιωαννίδης σε δύο έργα του: Ὁ απόστολος Παῦλος καὶ οἱ στωικοὶ φιλόσοφοι (1934, 1957) και Ὁ μυστικισμὸς τοῦ ἀπόστολου Παύλου καὶ αἱ θρησκευτικαὶ ἰδέαι καὶ τάσεις τῶν ἑλληνιστικῶν χρόνων (1936, 1957).

Το πρώτο εγχειρίδιο Ιστορίας Χρόνων είναι το ογκώδες έργο του καθηγητή της Ιστορίας των Θρησκευμάτων στη Θεολογική Αθηνών Λεωνίδα Φιλιππίδη με τον τίτλο Ἱστορία ἐποχῆς τῆς Καινῆς Διαθήκης ἐξ ἐπόψεως παγκοσμίου και πανθρησκειακῆς (1958). Αυτό το έργο κάνει μία γενικότερη επισκόπηση της παγκόσμιας ιστορίας συμπεριλαμβάνοντας πέραν των σχετικών με τον Ιουδαϊσμό και Ελληνισμό κεφαλαίων και κεφάλαια σχετικά με άλλα θρησκεύματα, με το μονοθεϊσμό, την ιστορική γεωγραφία της Παλαιστίνης, τη γλώσσα και τα φιλολογικά ζητήματα των κειμένων της ΚΔ.

Τα πανεπιστημιακά εγχειρίδια της Ιστορίας των Χρόνων της ΚΔ, που ακολούθησαν, εκείνο του καθηγητή Σάββα Αγουρίδη και εκείνα των καθηγητών Γεωργίου Γαλίτη και Ιωάννη Γαλάνη, κινήθηκαν σε ένα στενότερο χρονικό πλαίσιο ακολουθώντας τα πρότυπα των εγχειριδίων του εξωτερικού. Σε αυτά αποφεύγεται γενικάο  μονομερή τονισμός του Ελληνισμού ή του Ιουδαϊσμού κι επιπλέον δίνονται στοιχεία σχετικά τις θρησκευτικές ομάδες της εποχής στην Παλαιστίνη. Το πλέον πρόσφατο πόνημα μίας συνολικής θεώρησης της Ιστορίας των Χρόνων της ΚΔ είναι του επίκ. καθ. στη Θεολογική Αθηνών Κων/νου Ζάρρα με τον τίτλο Ιστορία της Εποχής της ΚΔ, τόμος Α΄ και Β΄ (2006 και 2008). Στο έργο του δίνει ιδιαίτερη έμφαση στον Ιουδαϊσμό της Παλαιστίνης και της Διασποράς (κυρίως Αλεξάνδρειας) και στον ραββινικό Ιουδαϊσμό (βλ. επίσης την πρόσφατη έκδοση του Ιστορία των Χρόνων της Καινής Διαθήκης [515 π.Χ. - 135 μ.Χ.] [2012]).

Επιμέρους μελέτες με θέματα Ιστορίας της Εποχής της ΚΔ έγραψαν οι Βασίλειος Στογιάννος (ο οποίος τονίζει κυρίως το ελληνικό στοιχείο στα κείμενα της ΚΔ), ο Γεώργιος Γρατσέας (ο οποίος ασχολήθηκε με το ιουδαϊκό υπόβαθρο και την ελληνιστική γραμματεία, κυρίως τον Πλούταρχο), ο Ιωάννης Γαλάνης (ο οποίος εξέδωσε μελέτες με θέματα που αφορούν κυρίως τις σχέσεις Ελληνισμού και Ιουδαϊσμού στην εποχή της ΚΔ στη Διασπορά κυρίως), ο Χρήστος Οικονόμου (με έμφαση κυρίως στις απαρχές του χριστιανισμού στην Κύπρο και στην Θεσσαλονίκη), ο Σωτήριος Δεσπότης (με έμφαση στην ιεραποστολή περιοδεία του Παύλου στην Ελλάδα) ο Μόσχος Γκουτζιούδης (με ενδιαφέροντα κυρίως στην αρχαιολογία του ελληνορωμαϊκού περιβάλλοντος της αρχαίας Εκκλησίας) κι η γράφουσα (με έμφαση κυρίως στην επιγραφική και στην μελέτη του ελληνορωμαϊκού περιβάλλοντος των αρχαίων χριστιανικών κοινοτήτων). 

Οι ανασκαφές στο Kh. el-Maqatir και η πόλη Εφραίμ / The Kh. el-Maqatir excavations and the location of Ephraim

Στην ιστοσελίδα The Bible and Interpretation έχει αναρτηθεί η έκθεση για τις ανασκαφές στο Kh. el-Maqatir κατά το έτος 2014 και προτείνεται μία νέα τοποθεσία για την πόλη Εφραίμ:

2014 Excavations at Kh. el-Maqatir: A Proposed New Location for the Ai of Joshua 7–8 and Ephraim of John 11:53-54

Μία διατριβή για το Διατεσσάρων του Τατιανού / A dissertation on Tatian's Diatessaron

Από την ψηφιακή βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου της Κολωνίας:

Kapfhammer, Gerald (2014) Die Evangelienharmonie Tatian: Studien zum Codex Sangallensis 56. PhD thesis, Universität zu Köln.

Το τρέχον τεύχος του NTS / The current issue of NTS

New Testament Studies 61:2 (2015)

• Udo Schnelle, "Das frühe Christentum und die Bildung," 113-143 (abstract)
• Gudrun Nassauer, "Göttersöhne: Lk 1.26–38 als Kontrasterzählung zu einem römischen Gründungsmythos," 144-164 (abstract)
• Knut Backhaus, "Paulus und die Dioskuren (Apg 28.11): Über zwei denkwürdige Schutzpatrone des Evangeliums," 165-182 (abstract)
• Claire Clivaz / Sara Schulthess, "On the Source and Rewriting of 1 Corinthians 2.9 in Christian, Jewish and Islamic Traditions (1 Clem 34.8; GosJud 47.10–13; a ḥadīth qudsī)," 183-200 (abstract)
• Hans Förster, "Die Begegnung am Brunnen (Joh 4.4–42) im Licht der „Schrift“: Überlegungen zu den Samaritanern im Johannesevangelium," 201-218 (abstract)
• Lourdes García Ureña, "Colour Adjectives in the New Testament," 219-238 (abstract)
• Quaestiones Disputatae:  "How Greek was Paul's Eschatology?," 239-253 (abstract)

Στο τρέχον τεύχος του Journal of Semitics / In the current issue of the Journal of Semitics

Journal of Semitics 23:2 (2014)

• Temba Rugwiji, "The salvific task of the suffering servant in Isaiah 42:1-7 : a contemporary perspective," 289-314 (abstract)
• Wilhelm J. Wessels, "Leadership in times of crisis : Nahum as master of language and imagery," 315-338 (abstract)
• Lee Roy Martin, "Rhetorical criticism and the affective dimension of the biblical text," 339-353 (abstract)
• Blessing Onoriode Boloje / Alphonso Groenewald, "Malachi's vision of the temple : an emblem of eschatological hope (Malachi 3:1-5) and an economic centre of the community (Malachi 3:10-12)," 354-381 (abstract)
• Joseph Jacobus De Bruyn, "Constructing a deceitful deity - the disempowerment of Bel - Bel and the dragon, verses 1-22 (OG/Th)," 382-403 (abstract)
• Aron Pinker, "On the meaning of Job 26:9," 404-422 (abstract)
• Bruk Ayele Asale, "The legacy of 1 Enoch on Ethiopian literature,"423-442 (abstract)
• Susandra J. Van Wyk, "Lost in translation : present-day terms in the maintenance texts of the nadiātu from old Babylonian Nippur," 443-483 (abstract)
• Joshua Joel Spoelstra, "Hebrew הבח : a kompositions- und redaktionsgeschichte," 484-499 (abstract)
• David Tuesday Adamo, "Reading Jeremiah 13:23 in an African context," 500-530 (abstract)
• V. Christides, "The sources of Cosmas Indicopleustes' miniatures of animals : the case of the 'unicorn'," 531-546 (abstract)
• Willie Van Heerden, "Dealing with the history-nature dualism in ecological theology," 547-568 (abstract)
• Ber Kotlerman, "South African writings of Morris Hoffman : between Yiddish and Hebrew," 569-582 (abstract)
• Jaco Gericke, "Is there philosophy in the Hebrew Bible? Some recent affirmative perspectives," 583-598 (abstract)
• Cynthia L. Miller-Naude / Jacobus A, Naude, "Incorporating ancient Israel's worldview into the teaching of Biblical Hebrew," 599-614 (abstract)  
• Harry Van Rooy, "The use of interrogatives in the book of Ezekiel and their translation in the ancient versions," 615-632 (abstract)
• Kevin Chau, "Metaphor's forgotten brother : a survey of metonymy in Biblical Hebrew poetry," 633-652 (abstract)
• Boaz Zissu / Omri Abadi, "Paleo-Hebrew script in Jerusalem and Judea from the second century B.C.E. through the second century C.E. : a reconsideration," 653-664 (abstract)

Πήλινα ειδώλια από τον Ιούδα / Clay figurines from Judah

O Erin Darby δημοσιεύει τη μελέτη του για τα πήλινα ειδώλια της περιοχής του Ιούδα στην ιστοσελίδα The Bible and Interpretation: 

Fatal Attraction: Obsession, Aversion, and the Femme Fatale of Ancient Judah

Το πρόσφατο τεύχος του Sacra Scripta / The latest issue of Sacra Scripta

Sacra Scripta 11:2 (2013)

Constantin Oancea, "Psalm 2 im Alten Testament und im frühen Judentum," 159-180

New Testament citations of Psalm 2 show that it was regarded as a messianic text in the Early Church. Although the Christian messianic understanding is usually connected to V 7, of the 12 references to Psalm 2 in the NT, only 3 are to this verse. This also makes the messianic character of Ps 2 a matter of different possible understandings for ancient and modern readers. The article explores the image of ‘the anointed’ in the primary context of the psalm and the aspects that influenced the reception of the text in Early Judaism. Analysis of motifs reveals that Psalm 2 makes use of royal ideology, prophetical traditions and themes of Wisdom in a way that indicates its genesis in Post-Exilic times. It was addressed to a Jewish community marked by rather negative experiences with other nations. The psalm was messianic from its beginning, but it regarded ‘the anointed’ as a king of the near future, when the Kingdom of YHWH will have become obvious for all nations. ‘Messiah’ is a matter of hope for the author of Psalm 2 and his community. The reception of the psalm in Early Judaism oscillated between sapiential interpretations, where emphasis is on serving the Lord and observing His commandments, and messianic interpretations, where the scenario of the Psalm is situated in the time of the eschatological confrontation.

Emanuel Contac, "The Reception of Zechariah 9:9 in the New Testament and in the Early Church," 181-205

The present paper analyzes the reception of a classical messianic prophecy ‒ Zechariah 9:9 ‒ in the Gospels of Matthew and John, respectively, highlighting the particular way in which the two evangelists quote and embed this text into their own theological fabric. The second part of the paper presents the early Rezeptionsgeschichte of Zechariah 9:9, surveying a wide variety of Christian authors who span five centuries (Justin Martyr, Irenaeus, Clement of Alexandria, Origen, Cyril of Jerusalem, John Chrysostom, Jerome, Augustine and Caesarius of Arles). Our analysis shows that while some early commentators read the text allegorically, others see in it an important witness about the earthly life of Jesus or, more generally, the history of salvation. A few important commentators use the text pollemically as they wrestle theologically with various categories of opponents (Jews, Ebionites, Valentinians, Marcionites, pagans).

Korinna Zamfir, "From Humble Servant to Incarnate Logos Christology: Ethics, Apologetics and Polemics in the Early Readings of Isa 52-53," 206-225

Early Christian authors use Isaiah 52–53 for various purposes. Beside the Christological-soteriological interpretation of Jesus’ ministry and/or suffering, the quotes serve ethical purposes. The apologetical-polemical function becomes dominant from the mid-second century onward, as part of the debates with real or fictitious Jewish and pagan opponents.

Mitchell Alexander Esswein, "Is he Going to Kill Himself?: The Willing Self-Sacrifice of Jesus and the Akedah in the Fourth Gospel," 231-261

This study examines the passages in which the Akedah is tacitly referenced by the Fourth Evangelist to explain who Christ was for his community. It identifies a plethora of thematic and linguistic expressions in John that are parallel to the developing tradition of Isaac's willing sacrifice. This analysis begins with a linguistic examination of Jewish texts that speak of an "only"/"beloved" child in the context of sacrifice (Gen 22; Judg 11:29–40; and 2 Kgs 2:26–27), and explores the translation of these terms into Greek (יחיד to μονογενής/ἀγαπητός). Secondly, key thematic developments in the evolution of the Akedah are explored in relation to John's Gospel. This study concludes that John consciously employed an Isaac-typology, and its characteristic vocabulary, to elaborate upon the meaning of Jesus' sacrifice.

Reinhard Neudecker, "Marriage and Divorce: the Pharisees and Jesus in the Ligh of Early Rabbinic Literature," 262-286

The teaching of Jesus on marriage and divorce is particularly clear in the gospel of Matthew. Matthew deals with this theme in connection with the Decalogue commandment “You shall not commit adultery” (Exod 20:14). The logion of Jesus on divorce appears as a doublet in Matt 5:32 within Matthew’s so-called antitheses and in Matt 19:9 within its original context, which presents also Jesus’ view of marriage. In both places Jesus’ teaching challenges that of the Scribes and Pharisees. Matthew does not spell out the positions of the Scribes and Pharisees in greater detail. He limits himself to abbreviations and mere hints, which makes it necessary to look for fuller background information.The standpoint of the Scribes and Pharisees that Matthew, particularly in his antitheses, chooses to indicate moves to a great extent on the level of legal exegesis and practical (juridical) justice. This standpoint is challenged by Jesus’ teaching which, however, is on a moral level and which presents a spirituality for the perfect: “You must be perfect, as your heavenly Father is perfect” (Matt 5:48). On the level of justice that can be put into practice in a society of ordinary people who do break the commandments, Jesus may well have approved a good number of the Scribal and Pharisaic rules and regulations as being made “for the hardness of the human heart” (cf. Matt 19:8). In fact, in Matt 23:2-3 Jesus calls upon his followers to do and observe everything the Scribes and Pharisees tell them, because they “sit on Moses’ seat”. Here it is agreed that in principle they are the heirs of Moses and that their teaching, in spite of Jesus’ criticism, merits attention.

Dan Batovici, "A Few Notes on the Use of the Scripture in Galatians," 287-301

This paper revisits the question of the function of the Old Testament references in the Epistle to the Galatians. The inquiry is largely focused on direct quotations which are each analyzed with regard to their specific function within the argument in which they are employed. A number of characteristics emerge from the analysis which will then be assessed against the solutions proposed in previous scholarship on the topic.

Τα θαύματα στη συνοπτική παράδοση (VIII): η θέση τους στο κατά Μάρκον / Miracles in the synoptic tradition (VIII): their place in Mark's Gospel

Αναμφισβήτητα τα θαύματα αποτελούν συστατικό μέρος των ευαγγελικών αφηγήσεωνγια την επίγεια δράση του Ιησού, η σημασία τους όμως μέσα σε αυτές δεν θα πρέπει να απολυτοποιείται, όπως συχνά γίνεται. Απεναντίας, αυτό που διαπιστώνει κανείς μετά από μία προσεκτική ανάγνωση τέτοιων θαυμάτων είναι ότι οι ευαγγελιστές φροντίζουν να απορρίψουν οποιαδήποτε σύνδεσή τους με μαγικές πράξεις και να τονίσουν την θεολογική τους σημασία περισσότερο από το ίδιο το θαυματουργικό γεγονός. 

Στο κατά Μάρκον τα θαύματα αντιμετωπίζονται γενικά με έναν θετικό τρόπο αλλά πάντοτε με μία διάθεση κριτικής θεολογικής αξιολόγησής τους. Αυτό φαίνεται από το γεγονός ότι συχνά συνοδεύονται από ερμηνευτικούς σχολιασμούς. Τα θαύματα είναι σαφώς μέρος της δράσης του Ιησού, όπως προκύπτει από την αναφορά τους στα λεγόμενα "summaria" (περιληπτικές περιγραφές της δράσης του Ιησού που καλύπτουν ένα μεγάλο χρονικό διάστημα της δράσης του Ιησού), αλλά και από την περιγραφή επιμέρους περιστατικών θαυμάτων σε όλη τη διάρκεια της δημόσιας δράσης του Ιησού. 

Μολονότι ο Μάρκος περιέχει ένα αναλογικά με το εύρος του ευαγγελίου του μεγάλο αριθμό θαυμάτων δεν θα πρέπει κανείς να παραβλέψει τη σχέση μεταξύ λόγου/κηρύγματος και πράξεων του Ιησού στο συγκεκριμένο ευαγγέλιο. Για την ακρίβεια, τα θαύματα λειτουργούν ως η επιβεβαίωση της διδασκαλίας του Ιησού κι επομένως ουσιαστικά εκείνη προηγείται. Έτσι, των πρώτων θαυμάτων εξορκισμού/θεραπείας προηγείται η διδασκαλία του Ιησού για την έλευση της Βασιλείας και η κλήση των πρώτων μαθητών (1,14-20). Ο αφηγηματικός κύκλος θαυμάτων στο Μκ 4,35-5,43 συνδέεται άμεσα κι εξαρτάται από την αντιπαράθεση του Ιησού με τις ιουδαϊκές αρχές (2,1-3,6) και την ενότητα των παραβολών (4,1-34). Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η περιγραφή της αντίδραση του πλήθους στο πρώτο θαύμα εξορκισμού (1,23-28), όπου χαρακτηριστικά οι παρευρισκόμενοι αναρωτιούνται: "τί ἐστιν τοῦτο; διδαχὴ καινὴ κατ' ἐξουσίαν καὶ τοῦ πνεύμασιν τοῖς ἀκαθάρτοις ἐπιτάσσει καὶ ὑπακούουσιν αὐτῷ". Εδώ προηγείται η αναφορά στην καινή διδαχή του Ιησού (για την οποία έγινε λόγος στο 1,21-22) κι ακολουθεί η θαυματουργική εκδίωξη των δαιμόνων. Με αυτόν τον τρόπο δεν απολυτοποιείται το θαύμα, αλλά πάντοτε είναι στενά συνδεδεμένο με το κήρυγμα της Βασιλείας του Θεού.

Αυτό βέβαια δε σημαίνει σε καμιά περίπτωση ότι ο Μάρκος υποβαθμίζει ή ακυρώνει τα θαύματα. Απεναντίας, τα θαύματα είναι δηλωτικά της ταυτότητας του Ιησού και κομμάτι της χριστολογίας του ευαγγελίου. Ειδικότερα, οι εξορκισμοί και οι θεραπείες, τα οποία κατέχουν σημαντική θέση μέσα στο δεύτερο στη σειρά του κανόνα ευαγγέλιο, είναι αποκαλύψεις της θεότητας του Ιησού. Χαρακτηριστικά, τα δαιμόνια εμφανίζονται ως γνώστες της ταυτότητας του Ιησού, την οποία ομολογούν. Από την άλλη όμως, αυτή η ομολογία περιορίζεται μέσω της εντολής του Ιησού να σωπάσουν ή στην περίπτωση των θεραπευμένων ασθενών να μην διαδώσουν την είδηση της θεραπείας. Πρόκειται για μία ενδιαφέρουσα αφηγηματική τεχνική του κατά Μάρκον με βαθύτερη θεολογική σημασία, το λεγόμενο "μυστικό του Μεσσία". Σε όλο το ευαγγέλιο ο Ιησούς εμφανίζεται να ζητά από τους παρευρισκόμενους να μην αποκαλύψουν τα θαυμαστά, των οποίων υπήρξαν μάρτυρες. Κι αυτό γιατί για το ευαγγέλιο του Μάρκου η στιγμή που αποκαλύπτεται απόλυτα η ταυτότητα του Ιησού είναι ο σταυρός (βλ. χαρακτηριστικά την ομολογία του κεντυρίωνα 15,39). Τα θαύματα σαφώς είναι δηλωτικά της θεότητας του Ιησού, η κορύφωση της αποκάλυψης αυτής της αλήθειας θα γίνει επάνω στον σταυρό και με την ανάσταση (9,9). Σε ένα δεύτερο, μάλιστα, επίπεδο η εντολή σε όσους γίνονται μάρτυρες των θαυμάτων να μην διαδώσουν την είδηση ίσως λειτουργεί κι ως μία προτροπή προς τα μέλη της κοινότητας που διαβάζει το Μκ να διαχειριστούν με διάκριση τη μαρτυρία των θαυμάτων. 

Ένα ακόμη ενδιαφέρον θεολογικό στοιχείο σχετικό με τις αφηγήσεις θαυμάτων στο Μκ είναι η σύνδεσή τους συχνά με το μοτίβο της πνευματικής τυφλότητας και άγνοιας που χαρακτηρίζει τους μαθητές αλλά και τους συγχρόνους του Ιησού. Η σύνδεση της θεραπείας του τυφλού Βαρτιμαίου, για παράδειγμα, με το θέμα της μαθητείας και της πνευματικής όρασης είναι προφανής στο 10,52 (καὶ εὐθὺς ἀνέβλεψεν καὶ ἠκολούθει αὐτῷ). Κατά ανάλογο τρόπο, η θεραπεία του τυφλού στο 8,22-26 αποκτά ένα βαθύτερο θεολογικό νόημα, καθώς αυτής προηγείται ο έλεγχος του Ιησού προς τους μαθητές, οι οποίοι ανησυχούν για τα τρόφιμα κι ο Ιησούς τους παραπέμπει στο θαύμα του χορτασμού. Το μοτίβο της άγνοιας των μαθητών και της αδυναμίας τους να κατανοήσουν είναι εμφανές στα θαύματα σωτηρίας και δωρεάς στο κατά Μάρκον. Στο θαύμα της κατάπαυσης της τρικυμίας, για παράδειγμα, ο Ιησούς ελέγχει τους μαθητές για τη δειλία και την έλλεψη πίστης και στο θαύμα του περίπατου επάνω στη θάλασσα αναφέρεται ότι εκείνοι έδειξαν δειλία, γιατί δεν είχαν κατανοήσει το βαθύτερο νόημα του θαύματος του χορτασμού (6,52). Ο Ιησούς αποκαλύπτεται μπροστά τους ως ο Θεός Δημιουργός κι ο Θεός της Παλαιάς Διαθήκης, εκείνοι όμως αδυνατούν να το αντιληφθούν, μία έμμεση κριτική του Μκ ότι τα θαύματα δεν είναι από μόνα τους αρκετά για να προκαλέσουν την πίστη.

Mερικά ακόμη ψηφιοποιημένα χειρόγραφα της ΚΔ / Some more digitized NT manuscripts

Στο ιστολόγιο Evangelical Textual Criticism ο Peter Head ανάρτησε μία σειρά από ελληνικά χειρόγραφα που έχουν ψηφιοποιηθεί και είναι πλέον προσβάσιμα διαδικτυακά: 

• Minuscule 298 (Paris, BN, Gr. 73)
• Minuscule 484 (London, BL, Burney 21) [AD 1291-92]
• Minuscule 485 (London, BL, Burney 23)
• Minuscule 2485 (London, BL, Add. MS 41180 (fol. 92-93)
• Lectionary l184 (London, BL, Burney 22) [AD 1319]
• Lectionary l238 (London, BL, Egerton 3046)
• Lectionary l339 (London, BL, Egerton 2163)
• Lectionaries: l2373, l2374, l2375 (London, BL, Add MS 43790B)

Τα σπίτια της Πομπηίας / Pompeian Households

Η Penelope Allison διατηρεί στο διαδίκτυο μία πολύ ενδιαφέρουσα ιστοσελίδα που υπομνηματίζει και εμπλουτίζει το βιβλίο της Pompeian Households: An Analysis of the Material Culture (2004) με κατόψεις των σπιτιών της Πομπηίας και σχόλιασμό των χώρων και του αρχαιολογικού υλικού που έχει βρεθεί εκεί. Πολύ και χρήσιμο υλικό για όσους μελετούν τον οίκο της εποχής της Καινής Διαθήκης:

Pompeian Households: An On-line Companion

Τρία άρθρα βιβλικού ενδιαφέροντος στο τρέχον τεύχος του Communio / Three articles of biblical interest in the current issue of Communio

Το τρέχον τεύχος του περιοδικού Internationale Katholische Zeitschrift: Communio 44:1 (2015) είναι αφιερωμένο στην εικόνα του Θεού ως Πατέρα. Μεταξύ των άλλων δημοσιεύονται και δύο βιβλικού ενδιαφέροντος άρθρα. Το ένα μάλιστα, του Ludger Schwienhorst-Schönberger, είναι ολόκληρο ελεύθερο στο διαδίκτυο:

• Ludger Schwienhorst-Schönberger, "Gott als Mutter?"
• Reinhold Schneider, "«Das Vaterunser» – wiedergelesen"
• Margaretha Gruber, "Annäherungen an den Gebetsglauben Jesu. Lesespuren im Markusevangelium"

D.G. Horrell: An Introduction to the Study of Paul (3rd edition)

Από τον εκδοτικό οίκο Bloomsbury κυκλοφόρησε η τρίτη έκδοση του εισαγωγικού έργου του καθ. του Exeter David Horrell στον Παύλο και τη σκέψη του. Πρόκειται για ένα εξαιρετικό φοιτητικό εγχειρίδιο αλλά κι ένα χρήσιμο εργαλείο για όποιον θέλει να έχει μία πρώτη γεύση της παύλειας θεολογίας. Το γεγονός ότι το βιβλίο επανεκδίδεται για τρίτη φορά βελτιωμένο και επικαιροποιημένο είναι μια καλή απόδειξη της σημασίας του:

David G. Horrell, An Introduction to the Study of Paul (T&T Clark Approaches to Biblical Studies), 3rd ed., Bloomsburry, London / New York 2015

ISBN: 9780567656254

248 p.

$ 25.95

Description /  Περιγραφή

This tried and tested introduction to Paul needs little introduction of its own. After considering Paul's importance and influence, and the important sources for the study of Paul, the volume covers the following key topics: the earliest period of Christianity - from Jesus to Paul; Paul's life before and after his 'conversion'; his individual letters; the major elements of his theology; his attitude to Israel and the Jewish law; perspectives on the Pauline assemblies, including their socio-economic location, meeting places, and attitudes towards women; and Paul's legacy in the New Testament and beyond.

The volume has been revised throughout and fully updated with respect to bibliography, and to presenting the latest debates surrounding Paul's thought in a manageable format - including those around 'old' and 'new' perspectives, with a new section on the 'radical' new Jewish perspective, and those related to the socio-economic status and character of the Pauline assemblies. The helpful study questions and reading lists have also been revised.

Περιεχόμενα / Contents 

Preface to the Third Edition

Preface to the Second Edition

Preface

Abbreviations

List of figures

1. Introduction: Paul the man-mountain

2. From Jesus to Paul: pre-Pauline Christianity

3. Paul's life: before and after his encounter with Christ

4. Paul the letter-writer

5. Paul the theologian: the central elements of Paul's gospel

6. Paul, Israel and the Jewish law

7. Perspectives on the Pauline assemblies

8. Paul's legacy in the New Testament and beyond

9. Coming full circle: why study Paul today?

Bibliography

Index of biblical references

Index of subjects and authors 

Ένα άρθρο βιβλικού ενδιαφέροντος στο τρέχον τεύχος του ITQ / A new article of biblical interest in the current issue of ITQ

Irish Theological Quarterly 80:1 (2015)

Glenn B. Siniscalchi, "Maurice Casey on the Resurrection and Bereavement Experiences," 19-29 (abstract)

Ένα νέο βιβλίο για την εσχατολογία του κατά Μάρκον / A new book on the Markan eschatology

Από τον εκδοτικό οίκο Bloomsbury / T & T Clark κυκλοφόρησε μία νέα μελέτη για την εσχατολογία του κατά Μάρκον ευαγγελίου με βάση κυρίως το Μκ 13:

Timothy Geddert, Watchwords: Mark 13 in Markan Eschatology (LNTS), Bloomsbury 2015
ISBN: 9781474231305
368 p.
$128

Περιγραφή / Description 

Mark has written a remarkable Gospel. Deceptively simple on the surface, its mystery and ambiguity have intrigued and challenged scholar and lay reader alike. Through veiled clues, controlled word usage and carefully contrived ambiguity, Mark embeds profound theological reflections in the stories he tells. The eschatological discourse (Mark 13) is a prime example. Modern scholars have attempted in vain to eliminate the ambiguities of Mark 13. Does Mark expect the End to come very soon? What is the relationship between the Fall of the Temple and the End of the Age? But the evidence indicates that Mark has deliberately produced the very uncertainty which has troubled scholars and which they want to eliminate. In Mark, attention is diverted from 'signs' and 'evidences' to the twin and inseparable themes of 'discernment' and 'discipleship'. These themes are captured by the two primary 'watchwords' of Mark 13, which call believers to understand the significance of events they experience and to serve (and if necessary suffer) faithfully in the unknown period before the return of the Son of Man. In his communication techniques, his content and his priorities, Mark models himself after the Jesus he portrays. He calls readers, as Jesus called disciples, to follow and to understand - and sometimes to follow without understanding - until the unknown future when the Son of Man will reveal in its fullness the Kingdom now secretly present for those with eyes to see and ears to hear.

Trivium: Ανατολικές λατρείες στη ρωμαϊκή αυτοκρατορία / Trivium: Oriental cults in the Roman empire

Trivium 4 (2009)

Les « religions orientales » dans le monde grec et romain / Die »orientalischen Religionen« in der griechischen und römischen Welt

Τα πέντε στάδια του αντισημιτισμού στην ευρωπαϊκή τέχνη / The five stages of antisemitism in European art

Ένα πολύ ενδιαφέρον κείμενο του Bernard Starr για την αντισημιτική πρόσληψη της Βίβλου στην ευρωπαϊκή τέχνη από τον Μεσαίωνα μέχρι σήμερα δημοσιεύει η Huffington Post.

Five Stages of Anti-Semitism in Art -- From Medieval to Modern Times

Μτ 6,14-21 / Mt 6,14-21

Το αυριανό ευαγγελικό ανάγνωσμα προέρχεται από την γνωστή επί του Όρους Ομιλία του Ιησού στο κατά Ματθαίον ευαγγέλιο. Όσον αφορά στη μικροσυνάφειά της, η περικοπή εντάσσεται σε μία ευρύτερη ενότητα, όπου ο Ιησούς διδάσκει για την ελεημοσύνη (6,1-4), την προσευχή (6,5-15), τη νηστεία (6,16-18) και για τους πραγματικούς θησαυρούς (6,19-24). 

Η ίδια η περικοπή ουσιαστικά καλύπτει τρία βασικά θέματα: τη συγχώρηση, τη νηστεία και τον αληθινό πλουτισμό.

Η συγχώρηση του συνανθρώπου

Οι στ. 14-15 ουσιαστικά αποτελούν μέρος της σχετικής με την προσευχή ενότητας του 6ου κεφαλαίου και σχολιασμό του τελευταίου αιτήματος της Κυριακής προσευχής (καὶ ἄφες ἡμῖν...).  Το κυριακό αυτό λόγιο, το οποίο ουσιαστικά επαναλαμβάνει το ίδιο ακριβώς θέμα μία φορά θετικά και μία αρνητικά, δεν παραδίδεται από τον Λκ στην παράλληλη περικοπή, ενώ μαρτυρείται στο Μκ 11,25-26 σε διαφορετική βέβαια συνάφεια. Ο Μτ το τοποθετεί εδώ, στο τέλος του 5ου αιτήματος της Κυριακής Προσευχής υπογραμμίζοντας τη σημασία της συγχώρησης. Το θέμα της συγχώρησης φαίνεται να απασχολεί τον ευαγγελιστή, γιατί το συναντούμε ξανά στο 18,21εξ. Πολύ πιθανό να αντικατοπτρίζει συζητήσεις και ζητήματα στο εσωτερικό της κοινότητας στην οποία απευθύνεται το κατά Ματθαίον. Το συγκεκριμένο λόγιο θα πρέπει να κατανοηθεί στο πλαίσιο της αρχής της αμοιβαιότητας στις ανθρώπινες σχέσεις και ευεργεσίες που κυριαρχεί στον αρχαίο κόσμο. Ουσιαστικά  εδώ υπογραμμίζεται η άμεση σχέση μεταξύ της συγχώρησης των ανθρώπων προς τους συνανθρώπους τους με την άφεση που χαρίζει ο Θεός στους ανθρώπους (βλ. επίσης την πρόσληψη των στ. 13-15 στο Κολ 3,13). Στο κατά Ματθαίον η συγχώρηση αποτελεί χαρακτηριστικό των ανθρώπων της Βασιλείας. Η εντολή του Ιησού στους ταπεινούς και μικρούς της Βασιλείας του Θεού να συγχωρούν ουσιαστικά αντιστρέφει την κοινωνική πυραμίδα, αφού τους αναγνωρίζεται το δικαίωμα της άφεσης που είχαν οι βασιλείς στα βασίλεια εκείνης της εποχής. Όντας μέλη της Βασιλείας του Θεού η δική τους στάση συνδέεται άμεσα με εκείνη του Θεού την οποία μιμούνται.

Η νηστεία

Το δεύτερο θέμα της περικοπής είναι η νηστεία. Όπως και στα δύο προηγούμενα παραδείγματα του 6ου κεφαλαίου κι εδώ παρουσιάζεται ένα αρνητικό παράδειγμα προς αποφυγήν, το οποίο αντιπαραβάλλεται προς την συμπεριφορά που αρμόζει στα μέλη της Βασιλείας του Θεού. Εδώ το αρνητικό παράδειγμα είναι εκείνο των υποκριτών (όμοια όπως και στους στ. 2 και 5, βλ. όμως στον στ. 7, όπου είναι οι εθνικοί). Καθώς αργότερα στο ευαγγέλιο οι υποκριτές ταυτίζονται με τους Φαρισαίους (23,13 εξ.), είναι προφανές ότι εδώ ασκείται κριτική σε μία άνευ ουσίας απολυτοποίηση της νηστείας για την οποία μεταξύ άλλων ασκείται κριτική στα ευαγγέλια (βλ. την παραβολή του Τελώνη και Φαρισαίου). Η ειρωνεία της κριτικής του Ιησού εδώ προς την υποκριτική τήρηση της νηστείας φαίνεται κι από το λογοπαίγνιο με τα ρήματα "ἀφανίζουσιν" (εδώ με την έννοια ότι λερώνουν το πρόσωπο με στάκτες) και "φανῶσιν". Εδώ πρόκειται για την προσωπική νηστεία κι όχι εκείνη των μεγάλων ιουδαϊκών εορτών (βλ. επίσης Λκ 18,12· Διδαχή 8,1). Πρόκειται μάλιστα για τη μοναδική περίπτωση μέσα στην ΚΔ διδασκαλίας για τη νηστεία. Γενικά οι αναφορές σε αυτήν είναι λιγοστές μέσα στην ΚΔ και συνήθως αρνητικές (βλ., για παράδειγμα, την παραβολή του Τελώνου και Φαρισαίου) αν και υπάρχουν και κάποιες, λιγοστές βέβαια, θετικές αναφορές σε αυτήν (κυρίως στις Πράξεις 13,2-3· 14,23). Αργότερα στο Μτ 9,14-15 ο Ιησούς απαντά στο ερώτημα των μαθητών του Ιωάννη ότι οι μαθητές του δεν νηστεύουν, επειδή είναι περίοδος χαράς, αφού έχουν μαζί τους τον νυμφίο κι ότι η νηστεία θα έρθει όταν "ἀπαρθῇ ἀπ' αὐτῶν ὁ νυμφίος" (μία έμμεση αναφορά στην πρακτική της εποχής του ευαγγελίου;). Στο ίδιο πνεύμα εδώ ο Ιησούς τονίζει ότι τα μέλη της Βασιλείας του Θεού δεν θα πρέπει να θεωρούν τη νηστεία αφορμή πένθους και υπερβολικής θλίψης, αλλά θα πρέπει να καταβάλλουν κάθε προσπάθεια για να μη φαίνεται ότι νηστεύουν. Ως παλαιοδιαθηκικό υπόβαθρο των συγκεκριμένων λόγων μπορεί να θεωρηθεί το Ησ 58,3-12, όπου γίνεται λόγος για το περιεχόμενο της αληθινής νηστείας. Και στο προφητικό κείμενο απαντούν τα θέματα της προσευχής, της ελεημοσύνης κι η πένθιμη συμπεριφορά και ενδυμασία δεν θεωρούνται ικανοποιητικά στοιχεία της αρεστής από τον Θεό νηστείας.

Ο πραγματικός πλουτισμός

Οι στ. 19-20 αποτελούν την πρώτη τις από τρεις μικρές ενότητες που έχουν ως θέμα τον πραγματικό πλούτο (οι άλλες δύο είναι οι στ. 22-23 και ο στ. 24) στη συνέχεια του κεφ. 6. Και τα τρία έχουν το παράλληλό τους στο Λκ (και στο ευαγγέλιο του Θωμά), όπου όμως δεν απαντούν μαζί. Αυτό βεβαιώνει την υπόθεση ότι ο Μτ συγκέντρωσε διάφορα ανεξάρτητα λόγια, τα οποία κατά τη γνωστή του κι από αλλού συνήθεια οργάνωσε σε μία ενότητα με ένα κοινό θέμα. Η διατύπωση μάλιστα στους στ. 19-21 παραπέμπει στην προφορική παράδοση (επανάληψη της ίδιας εντολής μία φορά αρνητικά και μια φορά θετικά με το ίδιο λεξιλόγιο και την ίδια διατύπωση). Αυτό που εδώ τονίζεται είναι ότι τα επίγεια αγαθά δεν έχουν ουσιαστικά αξία, αφού υπόκεινται στη φθορά ("σής" είναι ο σκόρος και η "βρῶσις" εδώ πρέπει να κατανοηθεί γενικά με την έννοια της φθοράς, βλ. και Ιακ 5,3 όπου η λ. "σητόβρωτα") κι η κτήση τους είναι αβέβαιη εξαιτίας των ληστών και των διαρρηκτών (μία καθημερινή πραγματικότητα στον ελληνορωμαϊκό κόσμο). Η ανοησία όσων επενδύουν σε επίγεια πλούτη παρουσιάζεται και στο Λκ στη γνωστή παραβολή του άφρονα πλουσίου. Αντίθετα τα μέλη της Βασιλείας παροτρύνονται να εξασφαλίσουν θησαυρούς ουράνιους, ένα θέμα συχνό στα ευαγγέλια αλλά και στη ραββινική γραμματεία. 

Η περικοπή κλείνει με ένα γνωμικό το οποίο επιστηρίζει τα όσα λέγονται πιο πριν για την ανάγκη πλουτισμού "ἐν οὐρανῷ". Η καρδιά εδώ, η οποία ακολουθεί τον θησαυρό της, ουσιαστικά κατά τη σημιτική αντίληψη δηλώνει ολόκληρο τον κόσμο των σκέψεων, συναισθημάτων και αποφάσεων του ανθρώπου. Το λόγιο, δηλ., στην πραγματικότητα εξηγεί οι μαθητές του Ιησού ως σημείο αναφοράς τους έχουν την ίδια την Βασιλεία του Θεού, σε αυτήν αποβλέπουν κι αυτή καθορίζει τη ζωή τους μέσα στον κόσμο.

Γυναίκες της ρωμαϊκής αριστοκρατίας κι ο ρόλος τους στην πολιτική / Women in Roman aristocracy and their role in politics

Ilona Zager, The political role of women of the Roman elite, with particular attention to the autonomy and influence of the Julio-Claudian women, 44 BCE to CE 68, Master’s Thesis, University of South Africa, 2014

(Πηγή: History of the Ancient World)

Ένα άρθρο βιβλικού ενδιαφέροντος στο StTh / An article of biblical interest in the current issue of StTh

Studia Theologica 68:2 (2014)

Hans Leander, "Reading Paul in post-Lutheran Sweden. On the significance of ethnic difference and belonging," 184-205 (abstract)

Το τρέχον τεύχος του SNTU / The current issue of SNTU

Studien zum Neuen Testament und seiner Umwelt 39 (2014)

• Thomas Söding, "Peter: Eine exegetische Hommage," 7-14
• Alexander Weihs, "Die Intention des Markusevangeliums. Eine Erinnerung an Peter Dschulnigg," 15-24
• Christian Münch, "Urgestein der Überlieferung!? Gleichnisse als Medien der Jesus-Erinnerung," 25-38
• Beate Kowalski, "Das Hohepriesterliche Gebet Jesu (Joh 17)," 39-58
• Ruth Schäfer, "Die Verheißung an Sara. Ansätze einer Sara-Tradition im Neuen Testament und ihre Grundlage in Gen 18,1-15," 59-84
• Günter Röhser, "Erwählung und Vorherbestimmung im Epheserbrief," 85-110
• Mariusz Rosik, "Klassische griechische Biografie und Evangelium. Die Frage nach der literarischen Gattung," 111-134
• Rainer Schwindt, "Angekommen in heidnischem Land. Barnabas und Paulus in Lystra (Apg 14,8-20)," 135-158
• Thomas Witulski, "Die Gestalt des Abraham als Beleg für die soteriologische Dysfunktionalitätdes νόμος. Erwägungen zu Struktur und Argumentation von Gal 3,6-14,"159-205

Summaries /  Περιλήψεις

Το τρέχον τεύχος του BZ / The current issue of BZ

Biblische Zeitschrift 59:1 (2015)

• Adrian Schenker, "Unreinheit, Sünde und Sündopfer. Kritische Untersuchuchen zweier verbreiteter Thesen: befleckende Sünden (moral impurity) und Sündopfer chatta't als Reinigungsopfer für das Heiligtum." 1-16 
• Simon Wiesgickl, "Von Vasallenstaat zum 'Informal Empire'. Postkoloniale Theorien und ihre Bedeutung für die alttestamentliche Exegese," 17-38
• Louis Jonker, "From Pentateuch to Chronicles. What does the End (Chronicles) of the Hebrew Bible Canon Imply for the Understanding of its Beginning (Pentateuch)?," 39-53
• Friedrich Gustav Lang, "Disposition und Zeilenzahl im 2. und 3. Johannesbrief. Zugleich eine Einführung in antike Stichometrie," 54-78

Kleinere Beiträge 

• Martin Mulzer, "Ein Esel, zwei Esel? Zu Sach 9,9 und Mt 21,2.5.7," 79-88
• Christoph Dohmen, "Reisen zur Bibel- Theologie der Bibel er-fahren," 89-101
• Hans Förster, "Standardisierung oder literarische Absicht. Der Name Maria und seine graphischen Varianten in der koptischen Version des Johannesevangeliums," 102-111
• Michael Bachmann, "Zwei Ebenen oder eher ein Niveau? Zur Entgegensetzung innerhalb von Gal 2,16a," 112-116

Ένα νέο άρθρο στο τρέχον τεύχος του BAGL / A new article in the current issue of BAGL

Biblical and Ancient Greek Linguistics 3 (2014)

Stanley E. Porter, "The Usage-Based Approach to Teaching New Testament Greek," 120-140

Το τρέχον τεύχος του RTL / The Current Issue of RTL

Revue théologique de Louvain 45:4 (2014)

Santiago Guijarro, "La coexistence de différents sens du terme euaggelion aux origines du christianisme," 481-501 (abstract)

Γιατί επιβίωσε το ευαγγέλιο του Μάρκου / Why did Mark's Gospel Survive?

Ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον άρθρο του Michael Kok για την πρόσληψη του κατά Μάρκον ευαγγελίου στην πρώιμη πατερική εποχή καθώς κι η συμπερίληψή του στον κανόνα έχει αναρτηθεί στην ιστοσελίδα The Bible and Interpretation: 

Why Did the Gospel of Mark Survive?

Το τρέχον τεύχος του JSNT / The current issue of JSNT

Journal for the Study of the New Testament 37:3 (2015)

• Richard Last, "The Social Relationships of Gospel Writers: New Insights from Inscriptions Commending Greek Historiographers," 223-252 (abstract)
• Debbie Hunn, "Galatians 3.10-12: Assumptions and Argumentation," 253-266 (abstract)
• G. Anthony Keddie, "Paul’s Freedom and Moses’ Veil: Moral Freedom and the Mosaic Law in 2 Corinthians 3.1–4.6 in Light of Philo," 267-289 (abstract)
• Benjamin Edsall & Jennifer R. Strawbridge, "The Songs we Used to Sing? Hymn ‘Traditions’ and Reception in Pauline Letters," 290-311 (abstract)
• Paula Fredriksen, "Arms and The Man: A Response to Dale Martin’s ‘Jesus in Jerusalem: Armed and Not Dangerous’," 312-325 (abstract)
• F. Gerald Downing, "Dale Martin’s Swords for Jesus: Shaky Evidence?," 326-333 (abstract)
• Dale B. Martin, "Response to Downing and Fredriksen," 334-345 (abstract)

Στο τρέχον τεύχος του ETR / In the current issue of ETR

Etudes théologiques et religieuses 89:4 (2014)

• Bernard Gosse, "Esaïe 12 et le Psautier" (abstract)
• Aurore Dumont, "Romains 13 dans la philosophie morale et politique de Paul Ricœur" (abstract)
• Jean-Marc Tétaz, "L'identité narrative comme théorie de la subjectivité pratique. Un essai de reconstruction de la conception de Paul Ricœur" (abstract)