Το ευαγγελικό κείμενο του Μαρκίωνα / Marcion's Text of the Gospel

Από τον εκδοτικό οίκο Brill κυκλοφόρησε μία νέα μελέτη σχετικά με το ευαγγελικό κείμενο που χρησιμοποίησε ο Μαρκίων. Ο συγγραφέας της μελέτης Dieter T. Roth παρέχει μία κριτική αποκατάσταση αυτού του κειμένου και θέτει ζητήματα μεθόδου όπως και σχέσης του ευαγγελίου του Μαρκίωνα με εκείνο του Λουκά ή του ρόλου που διαδραμάτισε ο Μαρκίων στην σύσταση του κανόνα της ΚΔ: 

Dieter T. Roth, The Text of Marcion’s Gospel (New Testament Tools, Studies and Documents 49), Brill, Leiden 2015

ISBN: 9789004245204

Description

In The Text of Marcion’s Gospel Dieter T. Roth offers a new, critical reconstruction of Marcion’s Gospel including various levels of certainty for readings in this Gospel text. An extensive history of research, overview of both attested and unattested verses in the various sources, and methodological considerations related, in particular, to understanding the citation customs of the sources set the stage for a comprehensive analysis of all relevant data concerning Marcion’s Gospel. On the basis of this new reconstruction significant issues in the study of early Christianity, including the relationship between Marcion’s Gospel and Luke and the place of Marcion in the history of the canon and the formation of the fourfold Gospel, can be considered anew.

Η αποκατάσταση της δημιουργίας κι η θέση των ζώων στη νέα δημιουργία / The Restoration of the Creation and the Place of the Animals in the New Creation

Η Καθολική Θεολογική Σχολή του Πανεπιστημίου του Στρασβούργου διοργανώνει διεθνή επιστημονική συνάντηση με θέμα την αποκατάσταση της δημιουργίας και των σχέσεων ανθρώπου και ζώων μέσα σε αυτή τη νέα δημιουργία στο διάστημα 12-14 Μαρτίου 2015. 

Το πρόγραμμα και τη φιλοσοφία της ακαδημαϊκής συνάντησης μπορείτε να τα δείτε πατώντας στον παρακάτω τίτλο:

Colloque International : La restauration de la création : quelle place pour les animaux ?

Τα θαύματα στη συνοπτική παράδοση (VII): θαύματα σωτηρίας / Miracles in the synoptic tradition (VII): miracles of delivery

Εισαγωγικά

Πρόκειται για θαυματουργικές επεμβάσεις του Ιησού / Θεού με αποτέλεσμα τη διάσωση από φυσικούς κινδύνους ή την απελευθέρωση από την φυλακή (βλ. Πραξ 12,1 εξ.· 16,1 εξ.). Αυτά τα θαύματα αφορούν σε δύο περιοχές: στον κόσμο της φύσης και στον κόσμο των ανθρώπων. Στα ευαγγελικά κείμενα παραδίδονται δύο θαύματα σωτηρίας από τις δυνάμεις της φύσης: α) η γαλήνευση της τρικυμισμένης θάλασσας (Μκ 4,35-41· Μτ 8,18. 23-27· Λκ 8,22-25) και β) ο περίπατος του Ιησού επάνω στη θάλασσα (Μκ 6,45 εξ.· Μτ 14,22-33· Ιω 6,16-21). 

Ιστορία της έρευνας των θαυμάτων σωτηρίας

Γενικά δεν έχει αμφισβητηθεί η ιστορική βάση των θαυμάτων σωτηρίας. Είναι βέβαιο ότι ο Ιησούς συχνά ταξίδεψε με τους μαθητές του στη θάλασσα της Γαλιλαίας. Πολλοί όμως ερμηνευτές υποστήριξαν ότι η περιγραφή των γεγονότων είναι επηρεασμένη από ανάλογες παλαιοδιαθηκικές αφηγήσεις ή ελληνιστικά μοτίβα σωτηρίας από φυσικούς κινδύνους, τα οποία απαντούν σε αφηγήσεις θαυμαστών παρεμβάσεων διάφορων αρχαίων θεοτήτων (βλ. Διόσκουρους, Διόνυσο, Ίσιδα κ.ά.). Επομένως εικάζουν ότι οι ευαγγελικές αφηγήσεις σωτηρίας από κινδύνουν ουσιαστικά αποτελούν προϊόν της μεταπασχάλιας περιόδου. Η παρουσία, ωστόσο, τέτοιων μοτίβων (η οποία δεν μπορεί να αμφισβητηθεί) δεν αποκλείει αναγκαστικά την ιστορική βάση των περιστατικών. Αυτά τα μοτίβα ουσιαστικά αντικατοπτρίζουν τον τρόπο κατανόησης και ερμηνείας των θαυμάτων από τους παρευρισκόμενους και τα μέλη της πρώτης εκκλησιαστικής κοινότητα, καθώς καθίστανται εργαλεία κατανόησης των γενομένων μέσα από παραστάσεις ήδη γνωστές. Η ορθότητα της λογοκρατικής εξήγησης των θαυμάτων και της κατανόησής τους μέσα από επιστημονικές ερμηνείες, είναι συνήθως αδύνατο να αποδειχθεί. Ακόμη κι υπάρχει κάποια φυσική εξήγηση, αυτό δε μπορεί να αποκλείσει την ιστορικότητα του θαύματος ούτε να υποβαθμίσει τη σημασία της εμπειρίας του θαύματος για τη διαμόρφωση της αυτοσυνειδησίας της πρώτης Εκκλησίας.

Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά

• η περιγραφή της κατάστασης του κινδύνου
• σωτηρία από τις δυνάμεις της φύσεις είτε με μία επιφάνεια/αγγελοφάνεια είτε με την παρέμβαση του Χριστού που είναι επιβάτης κι ως εκείνη τη στιγμή είναι αμέτοχος στα γεγονότα
• εντολή στα στοιχεία της φύσης να ηρεμήσουν

Ιστορικό υπόβαθρο

Για τον άνθρωπο της εποχής της ΚΔ οι δυνάμεις της φύσης κατευθύνονται συχνά από αγγέλους ή δαίμονες. Γι' αυτό ειδικά το θαύμα της γαλήνευσης της τρικυμισμένης θάλασσας θυμίζει πολύ τους εξορκισμούς. Διαφέρει, ωστόσο, από εκείνους στο ότι ο Ιησούς αντιμετωπίζει όχι τα δαιμόνια αλλά τον αέρα, τα κύματα κτλ. Τα θαύματα σωτηρίας ομοιάζουν με τους εξορκισμούς στο μοτίβο της εντολής που δίνει ο Ιησούς να σωπάσουν - στην περίπτωση των εξορκισμών στα δαιμόνια και σε εκείνη της γαλήνευσης των φυσικών στοιχείων στα κύματα και στον αέρα. Από την άλλη, στην περίπτωση του περίπατου του Ιησού επάνω στα κύματα υπάρχουν στοιχεία επιφάνειας, κάτι που παραπέμπει στην Ανάσταση (βλ., για παράδειγμα, τη φράση "ἐγώ εἰμι" που απαντά και στις εμφανίσεις του Αναστάντος).

Στην αντίληψη των ανθρώπων της αρχαιότητας η γαλήνευση των στοιχείων της φύσης ή ο περίπατος επάνω στη θάλασσα είναι στοιχεία της θεϊκής δύναμης. Με το Θεό ομοιάζει εκείνος, σύμφωνα με τον Δίωνα Χρυσόστομο, "ο οποίος αυτό που φαίνεται αδύνατο, μπορεί να το καταστήσει δυνατό, εκείνος που μπορεί να περπατήσει επάνω στη θάλασσα" (30.3). Στην ιστορία αναφέρονται διάφορα παραδείγματα βασιλέων, οι οποίοι θέλησαν να αποδείξουν την θεϊκή τους καταγωγή και προσπάθησαν να "περπατήσουν" με κάποιο τρόπο επάνω στη θάλασσα ή να την τιθασσεύσουν (π.χ. Ξέρξης, Αντίοχος Δ΄ Επιφανής, Καλιγούλας). Αλλά και στον Ιουδαϊσμό υπάρχουν ανάλογες ιδέες. Ο Γιαχβέ ως δημιουργός είναι εκείνος που ελέγχει τα στοιχεία της φύσης (χαρακτηριστική η ιστορία στο Ιωνάς 1) και μπορεί να περπατήσει επάνω στα νερά της θάλασσας (Ιώβ 9,8). Αυτές οι ιδέες είναι χρήσιμες για να κατανοήσει κανείς το θεολογικό περιεχόμενο των θαυμάτων σωτηρίας μέσα στα ευαγγέλια καθώς και το ότι στο Μτ 14,33 εξ., όταν οι μαθητές βλέπουν τον Ιησού να περπατά επάνω στα κύματα, αναφωνούν ότι αυτός είναι ο "υἱὸς τοῦ Θεοῦ". 

Η θεολογική σημασία 

Τα θαύματα σωτηρίας δηλώνουν με τον πλέον σαφή τρόπο ότι ο Ιησούς είναι ο Θεός, ο Γιαχβέ της δημιουργίας κι ο μόνος πραγματικός Θεός σε σύγκριση με τους άλλους θεούς-σωτήρες του εθνικού περιβάλλοντος της πρώτης Εκκλησίας. Έχουν, επομένως, έναν διπλό σκοπό: α) είναι ομολογίες της πρώτης Εκκλησίας ότι ο Ιησούς είναι ο Θεός της ιστορίας και της δημιουργίας και β) διατηρούν μία απολογητική τάση προς τους έξω από την κοινότητα (Ιουδαίους και εθνικούς), καθώς αποδεικνύουν τον Ιησού ως τον Θεό και Κύριο της δημιουργίας. Τους δύο παραπάνω σκοπούς τους επιτυγχάνουν κυρίως μέσα από την διακειμενική χρήση της ΠΔ και την υιοθέτηση μοτίβων του εθνικού κόσμου.

H παραγωγή αντιγράφων της Βίβλου από τους χριστιανούς και η ψηφιοποίησή τους / The production of Bible copies by Christians and their digitization

Σε συνέχεια της προηγούμενης ανάρτησης για την ψηφιοποίηση του Βατικανού Κώδικα δύο ακόμη σχετικές δημοσιεύσεις στο διαδίκτυο:

α) Στη σειρά Bible Study and the Christian Life μια ενδιαφέρουσα συζήτηση με τον William Yarchin σχετικά με τα πρώτα χριστιανικά χειρόγραφα της Βίβλου (πρώτιστα της ΠΔ αλλά και της ΚΔ). Μεταξύ των θεμάτων που συζητώνται στη συνέντευξη είναι το θεολογικό υπόβαθρο της λ. "κύριος", ο πάπυρος 52 (ο αρχαιότερος πάπυρος της ΚΔ), η παραγωγή χειρογράφων στα χρόνια του Μ. Κωνσταντίνου και πολιτικό και πολιτιστικό υπόβαθρο αυτής της παραγωγής:

The Beginning of the Production of Christian Bibles

β) Μία σύντομη συνέντευξη της Liv Ingeborg Lied για τη σπουδαιότητα και τη χρησιμότητα των συνεχώς αυξανόμενων ψηφιοποιημένων χειρογράφων:

Digitization and manuscripts as visual objects: effects of a media change 

Codex Vaticanus Online!

Ο Βατικανός Κώδικας είναι πλέον προσβάσιμος στο διαδίκτυο. Έτσι προστίθεται κι αυτός στον μεγάλο πλέον αριθμό χειρογράφων τα οποία έχουν ψηφιοποιηθεί και βρίσκονται στη διάθεση της ακαδημαϊκής κοινότητας. Να σημειωθεί ότι ο Βατικανός είναι ο αρχαιότερος μαζί με τον Σιναϊτικό μεγαλογράμματος σχεδόνα πλήρης κώδικας (λείπει μέρος της προς Εβραίους και επομένως δε γνωρίζουμε αν συμπεριλάμβανε και την Αποκάλυψη), ο οποίος διασώζει το λεγόμενο αλεξανδρινό τύπο κειμένου:

Vat.gr.1209 Biblia. Greco (sec. IV)

Βιβλιοκρισία: A. Malherbe, Light from the Gentiles / Book review: Light from the Gentiles

Διαβάστε την βιβλιoκρισία του τελευταίου τόμου με μελέτες του πρόσφατα εκλιπόντος Abraham Malherbe στην Bryn Mawr Classical Review: 

Abraham J. Malherbe, Light from the Gentiles: Hellenistic Philosophy and Early Christianity. Collected essays, 1959-2012 (2 vols.) (Edited by Carl R. Holladay, John T. Fitzgerald, James W. Thompson, and Gregory E. Sterling.) Supplements to Novum Testamentum, 150.   Leiden; Boston: Brill, 2014

Reviewed by Troels Engberg-Pedersen, University of Copenhagen

Το τρέχον τεύχος JSJ / The current issue of JSJ

Journal for the Study of Judaism 46:1 (2015)

Todd R. Hanneken, "The Sin of the Gentiles: The Prohibition of Eating Blood in the Book of Jubilees," 1-27 (abstract)
William Loader, "Herod or Alexander Janneus? A New Approach to the Testament of Moses," 28-43 (abstract)
Courtney J. P. Friesen, "Hannah’s “Hard Day” and Hesiod’s “Two Roads”: Poetic Wisdom in Philo’s De ebrietate," 44-64 (abstract)
Caryn A. Reeder, "Gender, War, and Josephus," 65-85 (abstract)
Daniel Lanzinger, "Alcimus’ Last Command: History and Propaganda in 1 Maccabees 9:54," 86-102 (abstract)
Eliezer Segal, "A Funny Thing Happened on My Way to Sodom," 103-129 (abstract)

Στο τρέχον τεύχος του JQR / In the current issue of JQR

Jewish Quarterly Review 104:4 (2014)

• Gregg E. Gardner, "Who Is Rich?: The Poor in Early Rabbinic Judaism," 515-536 (abstract)
• Stefan C. Reif, "Some Reflections on the Publication of a New Thesaurus of Talmudic Manuscripts," 601-612 (abstract)

Διαδικτυακό μάθημα: οι Φιλισταίοι / Online lecture: Philistines

Στο youtube έχει αναρτηθεί το διαδικτυακό μάθημα του Aren Maeir, το οποίο έδωσε στο  Grand Valley State University, σχετικά με τους Φιλισταίους κυρίως με βάση τα ευρήματα του Tell es-Safi/Gath:

GVSU Skype lecture on Philistines

Βίντεο: Οι πάπυροι της Οξυρρύγχου / Video: Oxyrhynchus Papyri

Ένα σύντομο βίντεο του AHRC για τους γνωστούς παπύρου της Οξυρρύγχου:

Oxyrhynchus Papyri

Στο τρέχον τεύχος του RSR / In the current issue of RSR

Revue des Sciences Religieuses 88:1 (2014)

Jean-Jacques Lavoie, "Le sage et l’insensé. Étude de Qohélet 7, 5-7," 1-26 (abstract)

Ο άλλος στην αρχαία ιουδαϊκή προσευχή Alenu / The Image of the Other in the Ancient Jewish Prayer Alenu

Studies in Christian-Jewish Relations 10:1 (2015)

Jeffrey Hoffman, "The Image of The Other in Jewish Interpretations of Alenu"

International Colloquium: “Shadowy Characters and Fragmentary Evidence. The Search for Early Christian Groups and Movements”

Στο διάστημα 18-20 Φεβρουαρίου θα λάβει χώρα στη Θεολογική Σχολή του Leuven διεθνής επιστημονική συνάντηση με τον τίτλο “Shadowy Characters and Fragmentary Evidence. The Search for Early Christian Groups and Movements”. Θέμα της είναι μεθοδολογικά ζητήματα όσον αφορά στην προσέγγιση κειμένων του αρχέγονου Χριστιανισμού, τα οποία είτε διασώζονται σε αποσπασματική μορφή είτε απλά είναι υποθετικά καθώς προκύπτει η ύπαρξή τους μέσα από άλλα κείμενα. 

International Colloquium: “Shadowy Characters and Fragmentary Evidence. The Search for Early Christian Groups and Movements”

Early Christianity has produced a considerable and variegated corpus of texts and documents. A number of these have been preserved only in an often very fragmented state. Others seem to be lost forever and are known only by name. Still others do not even have the status of a text, but only that of a hypothetical source, created and designed to explain a particular phenomenon. The conference will address questions of methodology in dealing with such texts and sources.

The programme includes papers by Jean-Daniel Dubois, Andrew Gregory, Judith Hartenstein, Judith Lieu, Tobias Nicklas, Christopher Tuckett, and Ismo Dunderberg.

Venue: Catholic University of Leuven, Faculty of Theology and Religious Studies, St-Michielsstraat 4, B-3000 Leuven, Belgium Registration: 50 Euro

There is a limited possibility for offering a paper (25 min.) on a topic related to the overall theme of the conference. For further information and details on the conference, please contact Prof. Dr. Joseph Verheyden .

The conference is sponsored by the Flemish Research Foundation (FWO-Vl), the Frans Neirynck Foundation, and the Leuven Centre for the Study of the Gospels.

Sefaria: μία βιβλιοθήκη ιουδαϊκών κειμένων / Sefaria: a library of Jewish texts

Η ιστοσελίδα Sefaria αποτελεί μία συνεχώς εμπλουτιζόμενη βιβλιοθήκη ιουδαϊκών κειμένων (Παλαιά Διαθήκη και Ταλμούδ) με δυνατότητα δημιουργίας φύλλων εργασίας για το μάθημα, έναν διαδραστικό πίνακα της σχέσης ΠΔ και Ταλμούδ και μεταφράσεις. Για όσους μελετούν το εβραϊκό κείμενο της ΠΔ και το Ταλμούδ ένα εξαιρετικό εργαλείο:

Sefaria: A Living Library of Jewish Texts

Μτ 25,31-46 / Mt 25,31-46

Η αυριανή ευαγγελική περικοπή από το κατά Ματθαίον ευαγγέλιο προέρχεται από το ιδιαίτερο υλικό του Ματθαίου και ανήκει σε μία συνάφεια λόγων του Ιησού προς τους μαθητές λίγο πριν από το Πάθος. Στη μικροσυνάφειά της ανήκει σε μία σειρά λόγων και παραβολών που σχετίζονται με την ημέρα της Κρίσης. Εκεί ο Ιησούς κάνει λόγο για την αιφνίδια έλευσης αυτής της μέρας και προτρέπει σε εγρήγορση και σε αξιοποίηση του παρόντος έχοντας πάντοτε το βλέμμα στραμμένο προς αυτήν την ημέρα. Η αυριανή παραβολή της Τελικής Κρίσης αποτελεί την κατακλείδα αυτής της ενότητας και παρουσιάζει τα κριτήρια με τα οποία θα κρίνει ο Υιός του Ανθρώπου. 

Μερικές σύντομες παρατηρήσεις όσον αφορά στην αφήγηση της παραβολής:

α) Η περιγραφή της έλευσης του Υιού του Ανθρώπου και της Κρίσης θυμίζει ανάλογες εικόνες από την Παλαιά Διαθήκη και από διάφορα αποκαλυπτικά κείμενα του Ιουδαϊσμού. Κι εκεί ο Θεός συνοδευόμενος από τους αγγέλους του έρχεται να κρίνει τους λαούς που έχουν συναχθεί στο ουράνιο αυτό δικαστήριο. Εδώ τη θέση του Θεού την παίρνει ο Υιός του Ανθρώπου, που ήδη νωρίτερα στο κατά Ματθαίον είχε συνδεθεί με την κρίση (10,23· 13,40· 19,28). Φυσικά, όπως και στην υπόλοιπη συνοπτική παράδοση, ο Υιός του Ανθρώπου ταυτίζεται με τον Ιησού. Έτσι, λοιπόν, πλησιάζοντας στο τέλος του κατά Ματθαίον αποκαλύπτεται μία ακόμη ιδιότητα του Ιησού, του οποίου τη ζωή παρακολούθησαν οι αναγνώστες του ευαγγελίου μέσα στην αφήγηση του ευαγγελίου· αυτή του κριτή των λαών της γης. H εικόνα του ποιμένα, η οποία εδώ χρησιμοποιείται, απαντά συχνά στην ΠΔ για να περιγράψει τη σχέση του Θεού με το λαό του και με τα υπόλοιπα έθνη. Είναι επίσης γνωστή στους ακροατές του Ιησού κι ίσως αναφέρεται στη συνήθεια των ποιμένων να ξεχωρίζουν τα μικρά ζώα από τα υπόλοιπα αμνοερίφια, για να τα παραδώσουν σε σφαγή. Στα προφητικά βιβλία της ΠΔ η σφαγή συνδέεται με την τελική κρίση των αδίκων από τον Θεό. Προφανώς εδώ τα ερίφια δεν αντιστοιχούν στα κατσίκια (σε αντιπαραβολή προς τα πρόβατα), όπως συνήθως κατανοούνται στην ερμηνευτική παράδοση, αλλά πρόκειται για τα ζώα που προορίζονται για την σφαγή και συμβολίζουν τους αδίκους, οι οποίοι θα τεθούν στα αριστερά του Μεγάλου Κριτή. Στην αρχαία αντίληψη η αριστερή πλευρά ήταν πάντα η "κακή" πλευρά, ενώ η δεξιά δήλωνε την εύνοια και το καλό. Τα πρόβατα, επομένως, που θα τεθούν στα δεξιά αντιπροσωπεύουν τους δικαίους.

β) Οι δυο διάλογοι του Μεγάλου Κριτή με τις δύο ομάδες ανθρώπων χαρακτηρίζονται από συμμετρία. Και στις δύο περιπτώσεις ο Κριτής εκφέρει την κρίση του χωρίς προηγουμένως να καλέσει τους εναγόμενους σε απολογία. Τα κριτήρια που εφαρμόζονται είναι ακριβώς τα ίδια. Κι οι δύο πλευρές εκφράζουν την ίδια απορία σχετικά με το σκεπτικό της απόφασης. Τέλος, και στις δύο πλευρές δίνεται η ίδια απάντηση στο ερώτημά τους. Και στις δύο περιπτώσεις ο Υιός του Ανθρώπου παρουσιάζεται ως ο απόλυτος κύριος, ο αδέκαστος αλλά κι αντικειμενικός Κριτής. Η μόνη διαφορά στους δύο διαλόγους είναι η τελική απόφαση του Κριτή σε κάθε περίπτωση. Στην περίπτωση των ευλογημένων η ανταμοιβή είναι η Βασιλεία του Θεού, για την οποία ο Κριτής σημειώνει ότι ήταν ετοιμασμένη για αυτούς από καταβολής κόσμου. Αντίθετα, τους άδικους τους περιμένει το πυρ το αιώνιον, το οποίο όμως δεν ήταν προετοιμασμένο για αυτούς αλλά για τον διάβολο και τους αγγέλους του. Επομένως, η αρχική πρόθεση του Θεού είναι η είσοδος όλων των ανθρώπων στη Βασιλεία του - η οποία αποτελεί τον τελικό προορισμό όλων - κι ότι η αιώνια καταδίκη είναι η προσωπική επιλογή των αδίκων και με αυτήν ουσιαστικά συντάσσονται με τις δυνάμεις που αντιμάχονται το θέλημα του Θεού. 

γ) Ως μοναδικό κριτήριο ο Κριτής εφαρμόζει εκείνο της αγάπης προς τον ίδιο. Και στην έκπληξη τόσο των δικαίων και των αδίκων εξηγεί πως η κάθε πράξη αγάπης προς τους ελαχίστους, τους οποίους ονομάζει αδελφούς του ισοδυναμεί με πράξη αγάπης προς τον ίδιο. Ταυτίζει επομένως τον εαυτό του με τους ελαχίστους και τους αδύναμους αυτού του κόσμου. Αναφέρει μάλιστα παραδείγματα έμπρακτης εκδήλωσης αγάπης προς αυτούς. Πρόκειται για τρόπους γνωστούς στους Ιουδαίους ακροατές του Ιησού, αφού σε αυτούς αναφέρονται τόσο τα κείμενα της Παλαιάς Διαθήκης όσο κι εκείνα των ραββίνων. Το νέο στοιχείο εδώ είναι ότι ο τελικός αποδέκτης κάθε πράξης αγάπης είναι ο ίδιος ο Υιός του Ανθρώπου, ο οποίος έτσι ταυτίζεται με όλους τους ελαχίστους.

δ) Ποιοι ομως είναι αυτοί οι ελάχιστοι; Σε πολλά σημεία του κατά Ματθαίον ο Ιησούς αναφέρεται σε αυτούς  (π.χ. 10,10-42). Από αυτά τα κείμενα προκύπτει ότι ως "ἐλάχιστοι" χαρακτηρίζονται πρώτιστα όλοι οι μαθητές του Ιησού που θα ευαγγελισθούν τη Βασιλεία του και για αυτό θα υποστούν στερήσεις, κακουχίες, διωγμούς ακόμη και θάνατο. Επομένως, τα έθνη θα κριθούν με τον τρόπο που θα υποδεχθούν αυτούς τους αγγελιοφόρους κι είτε θα δικαιωθούν είτε θα καταδικαστούν. Αυτή η ερμηνεία ταιριάζει στην ευρύτερη συνάφεια, η οποία, όπως ήδη αναφέρθηκε, είναι εκείνη της κρίσης κι όπου ο Ιησούς μιλώντας προφητικά για το τέλος του κόσμου έκανε επίσης λόγο για τους διωγμούς και τις κακουχίες που θα υποστούν οι δικοί του. 

ε) Στην πατερική, ωστόσο, πρόσληψη κι ερμηνεία της περικοπής, όταν πια το ευαγγέλιο είχε ήδη διαδοθεί στον κόσμο, οι ελάχιστοι κι οι μικροί του ευαγγελίου ταυτίστηκαν με όσους υποφέρουν από υλικές στερήσεις κι ασθένειες κι οι οποίοι περνούν δοκιμασίες. Αυτοί έχουν ανάγκη στήριξης υλικής και ηθικής. Ο Ιησούς ταυτίζεται μαζί τους, αφού κι εκείνος πείνασε και ταλαιπωρήθηκε, όπως οι ξένοι κι οι φτωχοί δεν είχε κατοικία (8,20) και στο τέλος γνώρισε την φυλακή, τα βασανιστήρια και τον θάνατο. Ταυτίζοντας, λοιπόν, ο Υιός του Ανθρώπου τον εαυτό του με όλους τους εμπερίστατους αδελφούς του υπενθυμίζει σε όλα τα μέλη της Εκκλησίας τη δική του επίγεια ζωή και θέτει το πραγματικό κριτήριο της εν Χριστώ ζωής και συμμετοχής στη Βασιλεία του Θεού. Το εισιτήριο για τη Βασιλεία του Θεού δεν είναι τα πολλά πνευματικά χαρίσματα ή η εκπλήρωση των θρησκευτικών καθηκόντων αλλά η αγάπη προς τον πλησίον. Ο εμπερίστατος συνάνθρωπος, που ταυτίζεται με τον ίδιο τον Κύριο, γίνεται η απάντηση στην επιθυμία του κάθε χριστιανού να εισέλθει τη Βασιλεία του Θεού. 

Ένα νέο βιβλίο για την αφηγηματική ρητορική του κατά Ματθαίον / A new book on the narrative rhetoric of Matthew

David B. Howell, Matthew's Inclusive Story: A Study in the Narrative Rhetoric of the First Gospel, Bloomsbury Academic, 2015

ISBN:  9781474231428
304 p.
£74.99

Περιγραφή / Description 

Matthew has been described as an 'inclusive story', in which the experiences of the evangelist's post-Easter church are inscribed in the story of Jesus's earthly ministry. This book explores the inclusive nature of the Gospel by means of reader-response literary criticism. Some recent redaction studies of Matthew are reviewed from the perspective of reader-response criticism. Then, in an attempt to understand the interpretative moves readers make, Matthew's story, story-teller and audience are examined.

Χωρισμός κεφαλαίων, περιεχόμενα και επικεφαλίδες σε αρχαία κείμενα / Ancient chapter divisions and headings and tables of contents

Ο Roger Pearse έχει ανεβάσει στο διαδίκτυο μία πολύ ενδιαφέρουσα μελέτη για το χωρισμό κεφαλαίων, τις επικεφαλίδες και τα περιεχόμενα στα αρχαία χειρόγραφα. Το κείμενο είναι σε μορφή draft αλλά προσφέρει ένα εξαιρετικά πλούσιο σε παραπομπές στις αρχαίες πηγές υλικό: 

Ancient chapter divisions, chapter headings, and tables of contents: a preliminary survey of the question

Το τρέχον τεύχος του TynBull / The current issue of TynBull

Tyndale Bulletin 65:2 (2014)

Jerry Hwang, "My name will be great among the nations : the missio Dei in the Book of the Twelve," 161-180

Recent OT scholarship has increasingly recognised that the Minor Prophets were compiled by Hebrew scribes to be read as a cohesive anthology. While acknowledging that each book of the Minor Prophets exhibits a distinctive individuality, scholars continue to debate how to interpret the collection as a coherent whole. In this vein, I propose that the major themes of the Minor Prophets-land, kingship, the move from judgement to salvation, and the relationship of Israel to the nations-find a unifying link in the missio Dei. The plan of God to redeem his entire creation is progressively unfolded in the Minor Prophets, in that the apostasy of God's people in God's land (Hosea; Joel) is but the first step in a history of redemption which culminates with the recognition by all nations that YHWH alone is worthy: 'For from the rising of the sun to its setting my name will be great among the nations' (Mal. 1:11). As such, the missio Dei in the Minor Prophets not only provides a reading strategy for interpreting the collection as a unified Book of the Twelve; it also shows how the Minor Prophets make a unique contribution to an OT theology of mission.

Edmon L. Gallagher, "The end of the Bible? : the position of Chronicles in the canon," 181-199

Scholars have argued for the originality of the position of Chronicles at the end of the canon based on both external and internal considerations. As for the latter, various 'closure phenomena' allegedly indicate that Chronicles either was written for the purpose of concluding the scriptural canon or was redacted for that purpose. The external evidence includes the Talmudic order of books (b. Bava Batra 14b), various Masoretic manuscripts, and a passage from the Gospels (Matt. 23:35 // Luke 11:51). This paper argues that while Chronicles surely forms an appropriate conclusion to the Bible, the evidence to hand does not demonstrate that it actually took up its place at the end of the Bible before the rabbinic period. 

Thomas W. Simpson,  (Oxford), "Testimony in John's Gospel : the puzzle of 5:31 and 8:14," 201-218

Testimony is a central theme in John's Gospel and he has a developed view on how it works. This paper makes two contributions. First, I show the complexity and sophistication with which John handles different kinds of testimony in his narrative; this constitutes a category of evidence for the centrality of testimony not noted hitherto. Second, I address the central puzzle, namely the prima facie contradiction between 5:31 and 8:14. At issue is whether Jesus' testimony about himself requires corroborating testimony for it rationally to be believed. I argue that 8:14 has interpretative priority: according to John, no such corroboration is required.

Peter M. Head, "The letters of Claudius Terentianus and the New Testament : insights and observations on epistolary themes," 219-245

Eleven papyrus letters from the early second century (P. Mich. 467-480 & inv. 5395) are studied in relation to parallel interests expressed within NT letters, on the topics of physical layout and formatting, discussions of health, the desire for news and the role of greetings, the role of the letter carrier and the use of letters of recommendation.

Armin D. Baum, "Paul's conflicting statements on female public speaking (1 Cor. 11:5) and silence (1 Cor. 14:34-35) : a new suggestion," 247-274

How could in 1 Corinthians women at the same time be permitted to prophesy (1 Cor. 11:5) and prohibited from asking questions (1 Cor. 14:34-35)? Read against their ancient cultural background the two texts reveal a common basic principle which lies behind both of them. According to Paul, female public speaking without male consent was unacceptable (1 Cor. 14:34-35) whereas female public speaking with male consent was tolerable if female chastity was preserved (1 Cor. 11:5).

Justin K. Hardin, "Galatians 1-2 without a mirror : reflections on Paul's conflict with the agitators," 275-303

Despite its dangers and pitfalls as an interpretive technique, mirror reading continues to enjoy pride of place as the preferred method for reconstructing the situation in Galatians. But does reflecting back the opposite of the text aid our understanding of Paul's letter, or does it merely distort the picture? In this essay, we will discuss Paul's conflict with the agitators in Galatians to reveal the inherent methodological problems of mirror reading this letter. Specifically, we will address the question whether the agitators in Galatia were questioning Paul's credentials, prompting Paul to write his lengthy narrative in Galatians 1-2. We will then evaluate recent scholars who have sought to retire the mirror in their interpretation of Paul's narrative, before ourselves providing a fresh reading of Paul's aims in Galatians 1-2. We will suggest that Paul was not defending himself (or his gospel or anything else) in Galatians. Rather, Paul was constructing a self-contrast with the agitators in an effort to persuade the Galatians to turn back to the one true gospel and to reject the judaising tactics of the agitators.

Dissertation Summaries

• Rosalind S. Clarke, "Canonical interpretations of the Song of Songs," 305-308
• Fiona J. Gregson, "Everything in common? : the theology and practice of the sharing of possessions in community in the New Testament with particular reference to Jesus and his disciples, the earliest Christians, and Paul," 309-312
• Ovidiu Hanc, "Paul and empire : a reframing of Romans 13:1-7 in the context of the New Exodus," 313-316
•  Dana T.Benesh, "Thomas Aquinas on Hebrews : the excellence of Christ," 317-320

RBL 13.2.2015

Philippe Abadie, Des héros peu ordinaires: Théologie et histoire dans le livre des Juges
Reviewed by Michael S. Moore

Michael Carasik, ed., The Commentators’ Bible: The JPS Miqra’ot Gedolot: Numbers
Reviewed by Bálint Károly Zabán

Jeffrey L. Cooley, Poetic Astronomy in the Ancient Near East: The Reflexes of Celestial Science in Ancient Mesopotamian, Ugaritic, and Israelite Narrative
Reviewed by Stephen C. Russell

Rebecca S. Hancock, Esther and the Politics of Negotiation: Public and Private Spaces and the Figure of the Female Royal Counselor
Reviewed by Christine Mitchell
Reviewed by Michael S. Moore

Annewies van den Hoek and John J. Herrmann Jr., Pottery, Pavements, and Paradise: Iconographic and Textual Studies on Late Antiquity
Reviewed by Lee M. Jefferson

Brian Howell, In the Eyes of God: A Contextual Approach to Biblical Anthropomorphic Metaphors
Reviewed by Michael B. Hundley

Simon J. Joseph, Jesus, Q, and the Dead Sea Scrolls: A Judaic Approach to Q
Reviewed by Michael Labahn

Shula Keshet, ‘Say You Are My Sister’: Danger, Seduction, and the Foreign in Biblical Literature and Beyond
Reviewed by Nancy Nam Hoon Tan

Nili Wazana, All the Boundaries of the Land: The Promised Land in Biblical Thought in Light of the Ancient Near East
Reviewed by Esias E. Meyer

Ένα νέο βιβλίο για τη συριακή εκδοχή των Ψ-Κλημέντιων / A new book on the Syriac Ps-Clementine

Από τον εκδοτικό οίκο Brepols κυκλοφόρησε η πρώτη αγγλική μετάφραση της συριακής εκδοχής των Ψ-Κλημέντιων. 

F. Stanley Jones, The Syriac Pseudo-Clementines: An Early Version of the First Christian Novel, Brepols 2014

352 σελίδες

ISBN: 978-2-503-55111-1

EUR 55,00

Περιγραφή / Description 

Of imperial family and eventually Peter’s heir as bishop of Rome, Clement relates here how he happened to become a Christian and how Peter instructed his companions as he refutes the arch-heretic Simon Magus in a series of debates. Clement also recounts the astonishing recovery of his long-lost family. All these events occur in the year of Christ’s death.

The Pseudo-Clementines were popular reading throughout the Middle Ages in a Latin translation and reemerged in early modern times via vernacular versions and especially the Faust-legend. Often considered the first and only ancient Christian novel, the Pseudo-Clementines originated in Syrian Jewish-Christianity in the early third century. Two ancient Syriac translations from the fourth century reflect Greek texts no longer preserved; they contain the essence of Clement’s biographical account and of Peter’s teachings and debates with Simon. Of particular interest is Peter’s detailed review of the origins of Christianity, which apparently seeks to rebut the canonical Acts of the Apostles and lays the blame for the unbelief of the Jews squarely at the feet of Paul.

This volume presents the first complete translation of the Syriac into any modern language and thereby opens the door for a new stage of historical research and literary appreciation.

Το τρέχον τεύχος του Bulletin de l᾽ AELAC / The current issue of the Bulletin de l AELAC2

Για όσους ενδιαφέρονται να ενημερωθούν για τις πρόσφατες δράσεις της γνωστής εταιρίας  AELAC μπορούν να καταφορτώσουν το τελευταίο τεύχος Bulletin de l' AELAC 22-23 (2012-2013). Εκεί  μεταξύ άλλων υπάρχει και το άρθρο του Christophe Guignard, "Les listes grecques d' apôtres et de disciples du Christ: présentation":

Bulletin de l' AELAC 22-23 (2012-2013)

BibAnn 4:1 (2014) / BibAnn 4:1 (2014)

Biblical Annals 4:1 (2014)

• Edward Lipiński, "Contrats de mariage judéo-araméens du Ve siècle av.n.è. La position juridique de l’épouse," 9-41
• Wojciech Pikor, "The Motif of God’s Wrath in Zephaniah’s Prophecy about the Day of Yahweh," 43-55
• Andrzej Piwowar, "Dwie drogi prowadzące do odnalezienia mądrości według Syracha. Analiza egzegetyczno-teologiczna Syr 51,13-30," 57-96
• Marcin Kowalski, "'Chi è quest’uomo che osa anche rimettere i peccati?' (Lc 7,49). La trama ed il clou del racconto lucano sulla donna peccatrice (Lc 7,36-50)," 97-120
• Adam Kubiś, "The Literary Form and the Message of John 8:31-36," 121-145

Tα τέσσερα ευαγγέλια στο έργο του Εφραίμ του Σύρου / The Fourfold Gospel in the work of Ephraim the Syrian

Στο τρέχον τεύχος του Hugoye 18:1 (2015) υπάρχει μεταξύ άλλων και μία μελέτη του Matthew Crawford σχετικά με τις μνείες που κάνει ο Εφραίμ ο Σύρος στο έργο του στα τέσσερα ξεχωριστά ευαγγέλια (ο Εφραίμ μαρτυρείται ότι υπομνημάτισε το Διατεσσάρων του Τατιανού):

M.R. Crawford, "The Fourfold Gospel in the Writings of Ephrem the Syrian," 9-51

Η ιστορία και η σπουδαιότητα των αραμαϊκών / The history andsignificance of Aramaic

Στην ιστοσελίδα The Bible and Interpretation αναρτήθηκε το άρθρο του Holger Gzella σχετικά με την ιστορία και την σημασία των αραμαϊκών στην κατανόηση του γλωσσικού υπόβαθρου τόσο της Εβραϊκής Βίβλου όσο και της Καινής Διαθήκης: 

Aramaic, the English of the Levant in Antiquity

Συνάντηση του Σεμιναρίου Ορθοδόξου Ερμηνευτικής (Exegeticum) για τονμήνα Φεβρουάριο / February meeting of Exegeticum

H συνάντηση του Exegeticum για τον μήνα Φεβρουάριο θα πραγματοποιηθεί την Πέμπτη 19 Φεβρουαρίου 2015 και ώρα 18.00 στην αίθουσα συνεδριάσεων του 1ου ορόφου της Θεολογικής Σχολής. 

Εισηγητής: 

David Horrell

καθηγητής της ΚΔ, στο Πανεπιστήμιο του Exeter

Θέμα της εισήγησης: 

Ethnicity, Race, and Religion in the Construction of Early Christian and Jewish Identities

Ένα νέο άγραφο λόγιο του Ιησού / A new agraphon

Στο ιστολόγιό του ο Brice Jones ανάρτησε πριν από λίγο μία ενδιαφέρουσα είδηση για ένα άγραφο λόγιο του Ιησού, το οποίο διασώζεται σε ένα μικρό σπάραγμα που βρέθηκε στο μοναστήρι Montserrat στην Ισπανία (P.Monts.Roca 4.59 στον τόμο Alberto Nodar and María Victoria Spottorno, Greek Papyri from Montserrat (P.Monts. Roca IV), Barcelona: 2014. Χρονολογείται πιθανόν στον 4ο/5ο αι. και το κείμενο θυμίζει ομιλητικά κείμενα της πατερικής γραμματείας, κάτι που οδηγεί στο συμπέρασμα ότι μάλλον πρόκειται για ομιλία. 

Διασώζει ένα άγραφο λόγιο του Ιησού (λόγιο δηλ. που δεν παραδίδεται μέσα στα ευαγγέλια). Το κείμενο πριν από το λόγιο σύμφωνα με τον Brice έχει επιρροές από το Μτ 15,13/Ησ 61,3 (Ο΄). Παραθέτω το κείμενο όπως το δημοσιεύει ο Brice: 

(A)

Πάντες

εὐχόμεθα

εἶναι φυτεία

θ(εο)ῦ. δ[.....]

οὐκ ἐσ̣[.....]

φυτε̣ία̣[.....]

ἀπεφήνα-

το ὁ κριτὴς

κ(αὶ) σωτὴρ ἡμῶ(ν)

εἰπῶν: "Τὰ

γλυκέα φθέγ-

γεσθ(αι) τε-

τήρηται."

___

Οὕτως:

αἰσθητῶς

καὶ νοητ̣[ως]

παρέξε̣[ιν]

τὴν ἐξ

ἀμφοτέ̣-

ρων ὠ̣-

φέλιαν 

κ(αὶ) πρὸ̣ς̣

φι̣δ̣.[

...η̣

(B)

τ[οῦ] ἀσχήμονος

τ̣οῦ μισοῦν κ(αὶ)

τὸ ἀκαλέστα-

τον στυγνὸν

μεταβάλλων

διὰ τῆς ἀγαθῆς

αὐτοῦ προνοί-

ας τοὺς ἀλγι-

νοτάτους

πόνους κα-

ταπαύοντα

.....

A New Saying of Jesus (Agraphon)

Το τρέχον τεύχος του CBR / The current issue of CBR

Current in Biblical Research 13:2 (2015)

• Ronald Troxel, "The Fate of Joel in the Redaction of the Twelve," 152-174 (abstract)
• Amanda M. Davis Bledsoe, "The Relationship of the Different Editions of Daniel: A History of Scholarship," 175-190 (abstract)
• Gregory P. Fewster, "The Philippians ‘Christ Hymn’: Trends in Critical Scholarship," 191-206 (abstract)
• Richard S. Ascough, "What Are They Now Saying about Christ Groups and Associations?," 207-244 (abstract)
• Maxine L. Grossman, "Is Ancient Jewish Studies (Still) Postmodern (Yet)?," 245-283 (abstract)

Ένα νέο βιβλίο για τις διαβατήριες τελετές στην αρχαία Εγγύς Ανατολή / A new book on the rites of passage in ancient Near East

Κυκλοφόρησε από το The Netherlands Institute for the Near East ένας νέος συλλογικός τόμος με θέμα της διαβατήριες τελετές της αρχαίας Εγγύς Ανατολής. Ο τόμος έρχεται να καλύψει ένα κενό στην προηγούμενη έρευνα, καθώς δεν υπάρχει μία ολοκληρωμένη μελέτη για αυτές τις τελετές στην Εγγύς Ανατολή. Οι μελέτες του τόμου παρουσιάζουν λοιπόν χρησιμοποιώντας διαφορετικά η καθεμιά ερευνητικά εργαλεία τελετές που συνδέονται με διάφορες πτυχές της ανθρώπινης ζωής όπως τη γέννηση, την εφηβεία, τις αλλαγές στην κοινωνική θέση και τον θάνατο. 

Alice Mouton and Julie Patrier (eds.), Life, Death, and Coming of Age in Antiquity: Individual Rites of Passage in the Ancient Near East and Adjacent Regions / Vivre, grandir et mourir dans l’antiquité : rites de passage individuels au Proche-Orient ancien et ses environs, (PIHANS vol. 124) Leiden 2014 

XIII, 566 pp. softcover

ISBN-13: 978-90-6258-335-5

55 €

Description

The present volume consists of twenty-one contributions by specialists of ancient Mesopotamia, Anatolia, Egypt, and neighbouring cultures. It is structured around three main axes: “Becoming someone: The social dimension of rites of passage”, where the interface between the religious sphere and the socio-political structure is examined; “Real life, symbolic life: Ritualized life and death in rites of passage”, or how each threshold crossed by an individual is perceived as a new beginning; and “Liminality and impurity: The dangers of transformation”, which defines the complex relation between notions of purity and impurity and rites of passage. 

The contributors of this volume are (in alphabetical order): M.-L. Arnette (Egyptology), J. Bidmead (Assyriology), S. Boehringer (Ancient Greek), Cl. Calame (Ancient Greek), V. Dasen (Classics), S. Donnat (Egyptology), Chr. Eyre (Egyptology), A. Gilan (Hittitology), J.-J. Glassner (Assyriology), S. Görke (Hittitology), Chr. Greco (Egyptology), R. Hawley (Ugaritology), F. Huber Vuillet (Assyriology), D. Katz (Sumerology), S. Laribi-Glaudel (Assyriology), D. Lefèvre-Novaro (Greek Archaeology), M. Gr. Masetti-Rouault (Assyriology), Gr. Mobley (Biblical studies), J. C. Moreno García (Egyptology), A. Mouton (Hittitology), J. Patrier (Near Eastern Archaeology), C. Roche (Assyriology), I. Rutherford (Ancient Greek), I. Sachet (Near Eastern Archaeology), C. van den Hoven (Egyptology) and N. Yoffee (Assyriology).

Τέταρτη συνάντηση του Biblicum / Fourth meeting of Biblicum

Η τέταρτη   συνάντηση του Biblicum θα γίνει την  Δευτέρα 16  Φεβρουαρίου 2015, ώρα 19.30 στην αίθουσα συνεδριάσεων: 

Εισηγητής: ομότ. καθηγητής Δημήτριος Καϊμάκης 

Θέμα: "Ο Νόμος στην Παλαιά Διαθήκη και στην προς Ρωμαίους επιστολή"

Παύλος ο Ιουδαίος / Paul the Jew

Κυκλοφόρησε από τον εκδοτικό οίκο Augsburg Press ένας νέος συλλογικός τόμος που διερευνά τις σχέσεις του Παύλου με τον Ιουδαϊσμό. Οι μελέτες ξεκινούν από τα συμπεράσματα της λεγόμενης New Perspective και διερευνούν, καθεμιά από τη δική της πλευρά, τον Ιουδαϊσμό του Παύλου: 

Mark D. Nanos / Magnus Zetterholm (επιμ.), Paul within Judaism: Restoring the First-Century Context to the Apostle, Augsburg Press 2015

360 σελίδες

ISBN: 9781451470031

$39.00

Περιεχόμενα / Contents

Το ζωντανό βιβλίο της αφηγηματολογίας / The living book of narratology

Για όσους ασχολούνται με θέματα αφηγηματολογίας το Πανεπιστήμιου του Αμβούργου παρέχει μία εξαιρετική ευκαιρία ενημέρωσης. Πρόκειται για την ιστοσελίδα The Living Book of Narratology, η οποία στηρίζεται στο βιβλίο The Handbook of Narratology, του εκδοτικού οίκου deGruyter κι η οποία συνεχώς ανανεώνεται με νέα κείμενα. Ο χρήστης μπορεί να διαβάσει τα σχετικά κείμενα online ή να τα κατεβάσει σε μορφή pdf και να τα εκτυπώσει, ενώ παρέχεται ακόμη η δυνατότητα βιβλιογραφικής παραπομπής σε αυτά. Πραγματικά ένα εξαιρετικά χρήσιμο εργαλείο.

The Living Book of Narratology 

Tα θαύματα στη συνοπτική παράδοση (VI): θαύματα δωρεάς

Tα θαύματα δωρεάς συνδέονται με την πλούσια και απρόσμενη παροχή αγαθών από τον Ιησού προς τους ανθρώπους που τον περιβάλλουν (μαθητές, πλήθος, καλεσμένοι σε ένα γάμο κτλ.). Σε αυτήν την κατηγορία ανήκουν α) το θαύμα του χορτασμού των πεντακισχιλιών (Μκ 6, 31-44 // Μτ 14, 15-21 // Λκ 9, 12-17 // Ιω 6, 1-13) ή των τετρακισχιλίων (Μκ 8, 1-10 // Μτ 15, 32-29), β) η μετατροπή του νερού σε κρασί στο γάμο της Κανά (Ιω 2, 1-11) και γ) δυο θαυμαστές αλιείες (Λκ 5, 4-11 // Ιω 21, 1-6).

Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των θαυμάτων δωρεάς

• Το θαύμα δεν προκαλείται από τα πλήθη, πραγματοποιείται αιφνιδιαστικά και πέρα από τις προσδοκίες αυτών που γίνονται αποδέκτες του.

• Απουσιάζει ο τρόπος περιγραφής της επιτέλεσης του θαύματος. Εξωτερικά όλα φαίνονται «φυσιολογικά». Μόνο το αποτέλεσμα είναι αυτό που αποκαλύπτει το μέγεθος του γεγονότος.

• Το βάρος της διήγησης πέφτει στο αποτέλεσμα της θαυματουργικής πράξης κι αυτό αποτελεί και την απόδειξη της επιτέλεσής του.

Πολλοί ερευνητές αμφισβήτησαν την ιστορικότητα αυτών των ευαγγελικών αφηγήσεων και υποστήριξαν ότι πρόκειται για παραδόσεις που διαμορφώθηκαν μετά την εμπειρία της Ανάστασης. Τη θέση τους τη στηρίζουν στο γεγονός ότι δεν διασώζονται μαρτυρίες γι’ αυτά τα θαύματα στην Πηγή των Λογίων ή σε αρχαίες μορφές της παράδοσης, όπως ήταν τα summaria. Αντίθετα, φαίνεται ότι αυτές οι διηγήσεις έχουν δεχθεί επιδράσεις από παλαιοδιαθηκικές ή ελληνιστικές παραδόσεις θαυμάτων. Από την άλλη όμως, θα πρέπει να σημειωθεί ότι θαύματα δωρεάς υπάρχουν ήδη στο αρχαιότερο ευαγγέλιο (Μκ), κάτι που μπορεί να οδηγήσει στο συμπέρασμα ότι οι διηγήσεις σχετικά με αυτά ανήκουν στα αρχαιότερα στρώματα της προφορικής παράδοσης για τον Ιησού και δε θα πρέπει να αμφισβητηθεί η αυθεντικότητά τους. Ένα ενδιαφέρον στοιχείο προς αυτήν την κατεύθυνση είναι το γεγονός ότι ο θαυμαστός χορτασμός του πλήθους διασώζεται σε δύο παραλλαγές στο Μκ (και Μτ), κάτι το οποίο επιτρέπει την υπόθεση ότι ίσως υπήρξαν δύο διαφορετικές παραδόσεις για το ίδιο γεγονός, τις οποίες ο Μκ ενσωμάτωσε στο κείμενό του. Ακόμη και αν δεχθούμε την επίδραση του ιουδαϊκού και ελληνιστικού περιβάλλοντος στη διαμόρφωση αυτών των αφηγήσεων, δε θα πρέπει να απορρίψουμε την παρουσία μέσα σε αυτά στοιχείων τα οποία σαφώς συνδέονται με την επίγεια δράση του Ιησού. Οι παραδόσεις σχεδόν ποτέ δεν γεννιούνται από το τίποτε. Οι προϋπάρχουσες αντιλήψεις και παραδόσεις του περιβάλλοντος συμβάλλουν στο να κατανοηθεί ένα καινούργιο γεγονός και μέσα από μία συχνά σύνθετη διεργασία δανείζουν παραστάσεις και λέξεις ώστε το νέο γεγονός να περιγραφεί και να ερμηνευθεί. Ως ένα, τέλος, επιπλέον στοιχείο της αυθεντικότητάς τους μπορεί να θεωρηθεί και το γεγονός ότι δεν μαρτυρούνται ανάλογα θαύματα δωρεάς σε θρησκευτικά κινήματα της εποχής του Ιησού. Είναι σαφής η σύνδεσή τους με ανάλογο υλικό της Παλαιάς Διαθήκης, κάτι το οποίο υποδηλώνει τον τρόπο με τον οποίο κατανοήθηκαν αυτά τα θαύματα από τους συγχρόνους του Ιησού.

Ιστορικό υπόβαθρο

Τα θαύματα δωρεάς συνδέονται με μία πολύ συγκεκριμένη κοινωνική πραγματικότητα και παρέχουν την απάντηση στην πρόκληση που αυτή θέτει. Η αναπαράσταση, λοιπόν, αυτού του ιστορικοκοινωνικού υπόβαθρου μπορεί να βοηθήσει και στην κατανόηση της θεολογικής σημασίας των θαυμάτων δωρεάς.

Σύμφωνα με τον G. Theißen τα θαύματα δωρεάς ονομάζονται και «θαύματα του υλικού πολιτισμού» , γιατί σχετίζονται άμεσα με τα υλικά αγαθά. Σε μία κοινωνία κατά βάση αγροτική, όπου τα αγαθά συγκεντρώνονται στα χέρια λίγων, η τροφή αποτελούσε μία από τις βασικές έγνοιες όλων εκείνων, οι οποίοι καταλαμβάνουν την περιφέρεια του κοινωνικού συστήματος, των φτωχότερων δηλαδή κοινωνικών τάξεων. Τα αγαθά τροφής, που αναφέρονται στα θαύματα δωρεάς – και ειδικά ο άρτος και τα ψάρια (αλλά σε δεύτερη μοίρα και το κρασί) – είναι πρωτίστης σημασίας για τον άνθρωπο της Παλαιστίνης του 1ου αι. μ.Χ.  Για να κατανοηθούν οι σχέσεις ανάμεσα στα αγαθά και τον πληθυσμό της Παλαιστίνης δίνεται σχηματικά στη συνέχεια το πλέγμα των οικονομικών σχέσεων μεταξύ των διαφόρων ομάδων. Θα πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι 80 – 90 % του πληθυσμού ανήκε στην κατηγορία εκείνων που παράγουν, ουσιαστικά όμως δεν έλεγχαν την παραγωγή τους, ενώ το 10 – 20 % ανήκε στα ανώτερα κοινωνικά στρώματα, τα οποία έλεγχαν την παραγωγή και απολάμβαναν το μεγαλύτερο μέρος της.

Πολιτική οικονομία της Παλαιστίνης κατά τη ρωμαϊκή εποχή

Θεολογική σημασία

Τα θαύματα δωρεάς αποτελούν κι αυτά σημεία της Βασιλείας του Θεού και συνδέονται άμεσα με τις ιουδαϊκές μεσσιανικές προσδοκίες (βλ. π.χ. Ησ 25,6: καὶ ποιήσει κύριος σαβαωθ πᾶσι τοῖς ἔθνεσιν ἐπὶ τὸ ὄρος τοῦτο. πίονται εὐφροσύνην, πίονται οἶνον, χρίσονται μύρον). Με αυτή τη νέα πραγματικότητα συνδέονται και τα δείπνα του Ιησού με τους αμαρτωλούς και τους τελώνες. Τα θαύματα δωρεάς δηλώνουν την απαρχή του καινούργιου κόσμου του Θεού, όπου οι υλικές ανάγκες θα έχουν υποχωρήσει και δεν θα υπάρχουν πλέον πεινασμένοι. Μέσα από διακειμενικές συνδέσεις με παλαιοδιαθηκικά κείμενα αυτά τα θαύματα βεβαιώνουν ότι ο Ιησούς ενεργεί κατά το πρότυπο των προφητών της Π.Δ. (Ελισσαίος), τους υπερβαίνει όμως. Ταυτόχρονα μέσα από αυτά αναδεικνύεται ο ευεργέτης και σωτήρας των ανθρώπων. Σε ένα δεύτερο επίπεδο αυτά τα θαύματα έχουν παραινετικό και υποδειγματικό χαρακτήρα (ιδιαίτερα το θαύμα του χορτασμού των 5000), διότι παρέχουν το πρότυπο οργάνωσης της εκκλησιαστικής κοινότητας, όπου οι ανισότητες αίρονται και υπάρχει δίκαιη κατανομή των αγαθών (βλ. Πρξ 4, 32-35).

Luise Schottroff (11.4.1934-8.2.2015)

Στις 8 Φεβρουαρίου έφυγε από τη ζωή μία σημαντική καινοδιαθηκολόγος, εκπρόσωπος της φεμινιστικής ερμηνείας η Luise Schottroff. Η Schottroff γεννήθηκε στο Βερολίνο και σπούδασε Θεολογία και πήρε το διδακτορικό της στο Georg-August-Universität (Göttingen). Αρχικά εργάστηκε στο Πανεπιστήμιο του Mainz (1971-1986) όχι όμως σε μόνιμη θέση εργασίας εξαιτίας της αντίδρασης που αντιμετώπισε από τους συναδέλφους της αλλά και του Helmut Kohl για τις πολιτικές της πεποιθήσεις και τον κοινωνικό της αγώνα.

Στο διάστημα 1986-1999 δίδαξε στη Θεολογική Σχολή του Πανεπιστημίου του Kassel. Από το 2001 κι εξής δίδαξε στη School of Religion του Πανεπιστημίου του Berkeley University στην Καλιφόρνια. Το έργο της, αξιοποιεί την κοινωνιολογική και την φεμινιστική ερμηνευτική μεθοδο. Σήμερα θεωρείται μία από τις σημαντικές εκπροσώπους της φεμινιστικής ερμηνείας και το τελευταίο σημαντικό έργο της ήταν η εμπλοκή της στη γνωστή μετάφραση Bibel in gerechter Sprache. Tιμήθηκε επανειλημμένα για το έργο της και την ενεργό κοινωνική της δράση κι ήταν επίτιμος διδάκτωρ του Πανεπιστημίου του Marburg. Aπό τα έργα της εδώ αναφέρω μερικά: Der erste Brief an die Gemeinde in Korinth, (ThKNT 7), Kohlhammer, Stuttgart 2013· Die Gleichnisse Jesu, Gütersloh 2005· Lydias ungeduldige Schwestern. Feministische Sozialgeschichte des frühen Christentums, Gütersloh 1994· (μαζί με τον W. Stegemann, Jesus von Nazareth - Hoffnung der Armen, Stuttgart 1990· Befreiungserfahrungen. Studien zur Sozialgeschichte des Neuen Testaments (ThB 82), Chr. Kaiser Verlag, München 1990.

Ο Θεός ας την αναπαύσει!

Η βιβλική Libnah στο Tel Burna; / Biblical Libnah in Tel Burna?

Σύμφωνα με δημοσίευμα των International Business Times εντοπίστηκαν υπολείμματα οικισμού στην περιοχή της Tel Burna, τα οποία οι αρχαιολόγοι εικάζουν ότι ταυτίζονται με τον αρχαίο οικισμό της Libnah, για τον οποίο γίνεται λόγος στην Παλαιά Διαθήκη. Εκεί σταμάτησαν οι Ισραηλίτες κατά την είσοδό τους στη γη Χαναάν κι αργότερα εντάχθηκε στο βασίλειο του Ιούδα. Οι κάτοικοί της επαναστάτησαν επί Ιεροβοάμ (Β΄ Χρον 21,10) και εκεί σφαγιάσθηκε ο στρατός του Σενναχερήμπ (Δ΄ Βασ 19,35). Για να διαβάσετε το δημοσίευμα σχετικά με την ανασκαφή, πατήστε στον παρακάτω τίτλο:

Israel: Biblical Libnah Iron Age settlement from Kingdom of Judah 'found' in Tel Burna

Podcast: O J. Collins για τα χειρόγραφα της Νεκράς Θαλάσσης / Podcast: J. Collins on the Dead Sea Scrolls

Στο ιστολόγιο του Neal A. Maxwell Institute έχει αναρτηθεί το podcast με τη συνέντευξη του γνωστού καθηγητή και ειδικού στα χειρόγραφα της Νεκράς Θάλασσας John Collins σχετικά με τη συλλογή αυτών των χειρογράφων και τη σημασία τους για την κατανόηση του αρχαίου Ιουδαϊσμού και του αρχέγονου Χριστιανισμού:

Investigating the Dead Sea Scrolls, with John J. Collins [ 1:07:37 ]

Συνέδριο για τις χριστιανικές κοινότητα στην Μ.Ασία και Ελλάδα / Conference on the Christian communities in Asia Minor and Greece

Στο πλαίσιο του ερευνητικού προγράμματος ΤΟΡΟΙ διοργανώνεται στο Βερολίνο συνέδριο με τον τίτλο "Authority and Identity in Emerging Christianities in Asia Minor and Greece" στο διάστημα 8-10 Οκτωβρίου 2015: 

Authority and Identity in Emerging Christianities in Asia Minor and Greece

Στο τρέχον τεύχος του BO / In the current issue of BO

Το τρέχον τεύχος του Bibliotheca Orientalis 71:3-4 (2014) είναι αφιερωμένο στα ηλεκτρονικά εργαλεία έρευνας για τις σπουδές στην Εγγύς Ανατολής και στην ΠΔ. Ξεχωρίζουμε μεταξύ τους αυτές που εμπίπτουν στη θεματική του σεμιναρίου:

• Alain Delattre / Paul Heilporn, "Electronic Resources for Graeco-Roman and Christian Egypt
• A Review of the State of the Net (March 2014)," 307-331
• Dominique Charpin, "Ressources assyriologiques sur internet," 331-357
• Federico Giusfredi, "Web Resources for Hittitology," 358-361
• Klaas Spronk, "Web-based Resources in the Field of Old Testament Studies," 361-370
• Stefano Anastasio / Francesco Saliola, "A 'Lean' Approach to Digital Resources for ANE Archaeology," 371-388

Στα τρέχοντα τεύχη του BPTh/ In the current issues of BPTh

Στα δύο τελευταία τεύχη του περιοδικού Biblica et Patristica Thoruniensia μεταξύ των πολλών μελετών στην πολωνική δημοσιεύονται και δύο στα αγγλικά:

7:1(2014)
Michał Wojciechowski, "Teachings of Jesus and Popular Hellenistic Stories"

7:2 (2014)
Stanisław Adamiak, "Who and why will be 'salted with fire' (Mk 9:49)?"

Τα δύο τελευταία τεύχη του HeBAI / The two recent issues of HeBAI

Hebrew Bible and Ancient Israel 3:2 (2014)

Introduction
John Kessler, "Prophetic Hope in the Late-Babylonian and Persian Periods: an Introduction," 155-162
Articles
Laurie E. Pearce, "Continuity and Normality in Sources Relating to the Judean Exile," 163-184
Risa Levitt Kohn, "'As Though You Yourself Came Out of Egypt': The Ethos of Exile in Ezekiel," 185-203 (abstract)
Christl M. Maier, "Prophetic Expectations and Aspirations in Late Babylonian and Early Persian Texts in Jeremiah," 204-224 (abstract)
Mark J. Boda, "Babylon in the Book of the Twelve,"  225-248
Willem A.M. Beuken, "Shifting Settings in (Post-)Exilic Prayer from the Hebrew to the Old Greek Text of Isaiah 26," 249-275 (abstract)
New Findings
Yuval Gadot, "Preliminary Report on the Excavations at Jerusalem's Southeastern Hill, Area D3," 279-292

Hebrew Bible and Ancient Israel 3:3 (2014)
Introduction
Molly M. Zahn, "Introduction: Perspectives on Editing in the Hebrew Bible and Ancient Judaism," 293-297
Articles
Molly M. Zahn, "'Editing' and the Composition of Scripture: The Significance of the Qumran Evidence," 298-316 (abstract)
Alexander Rofé, "Writing, Interpolating and Editing: 2 Samuel 24 and 1 Chronicles 21 as a Case Study," 317-326 (abstract)
Juha Pakkala, "Textual Development within Paradigms and Paradigm Shifts," 327-342 (abstract)

John Van Seters, "Editing the Bible: The Romantic Myths about Authors and Editors,"  343-354 (abstract)

Μεταποικιακή ερμηνεία του Παύλου / Postcolonial interpretation of Paul

Από τον εκδοτικό οίκο Brill κυκλοφόρησε το νέο βιβλίο του Jeremy Punt σχετικά με την μεταποικιακή ερμηνεία των παύλειων κειμένων:

Jeremy Punt, Postcolonial biblical interpretation: Reframing Paul, (Studies in Theology and Religion 20), Brill, Leiden 2015

ISBN: 9789004288461

225 σελίδες

€110

Summary /  Περίληψη

In Postcolonial biblical interpretation Jeremy Punt reflects on the nature and value of the postcolonial hermeneutical approach, as it relates to the interpretation of biblical and in particular, Pauline texts. Showing when a socio-politically engaged reading becomes postcolonial, but also what in the term postcolonial both attracts and also creates distance, exegesis from a postcolonial perspective is profiled. The book indicates possible avenues in how postcolonial work can be helpful theoretically to the guild of biblical scholars and to show also how it can be practiced in exegetical work done on biblical texts.

Ένα άρθρο βιβλικού ενδιαφέροντος στο τρέχον τεύχος του HTR / An article of biblical interest in the current issue of HTR

Harvard Theological Review 108:1 (2015)

Stephen L. Young, "Paul's Ethnic Discourse on “Faith”: Christ's Faithfulness and Gentile Access to the Judean God in Romans 3:21–5:1," 30-51 (abstract)

Λκ 15,11-32 / Lk 15:11-32

Το αυριανό ευαγγελικό ανάγνωσμα είναι η γνωστή Παραβολή του Ασώτου, όπως επικράτησε στην εκκλησιαστική γλώσσα και στη γλώσσα της ερμηνείας να ονομάζεται. Εξαιρετικά αγαπητή και με βαθιά θεολογικά νοήματα η ιστορία του πατέρα, που είχε δυο γιους, εξακολουθεί να συγκινεί τον κάθε ακροατή για διαφορετικούς ίσως κάθε φορά λόγους. Η παραβολή έχει ερμηνευθεί εκτενέστατα από την αρχαία Εκκλησία μέχρι σήμερα. Σε αυτήν την ανάρτηση θα γίνει μια προσπάθεια να διερευνηθούν τα παρακάτω ερωτήματα: Ποιο είναι τελικά το κεντρικό πρόσωπο της παραβολής; Είναι τελικά άδικη η αγανάκτηση του μεγάλου γιου και γιατί ο πατέρας ουσιαστικά τον ελέγχει για τη στάση του; Τι αντιπροσωπεύουν τα διάφορα πρόσωπα της παραβολής; Ποιος είναι τελικά ο σκοπός που ο Ιησούς είπε, κι ο Λουκάς στη συνέχεια περιέλαβε στο ευαγγέλιό του, αυτήν την ιστορία;

Συνάφεια 

Η παραβολή προέρχεται από το ιδιαίτερο υλικό του Λουκά και παρατίθεται στην ενότητα του ταξιδιού του Ιησού από τη Γαλιλαία στην Ιερουσαλήμ, η οποία καταλαμβάνει το κεντρικό τμήμα του κατά Λουκάν. Η μικροσυνάφειά της (κεφ. 15) είναι μία μικρή συλλογή τριών παραβολών που ως θέμα τους έχουν την εύρεση χαμένων πραγμάτων (κι εδώ ενός προσώπου) και την χαρά που αυτή προκαλεί σε όσους συμμετέχουν άμεσα ή έμμεσα στην αναζήτηση. Η σύνδεση της παραβολής του Ασώτου, η οποία είναι η τελευταία στη σειρά κι αποτελεί την κορύφωση της τριπλής αφήγησης, με τις δύο προηγούμενες (του χαμένου προβάτου και της χαμένης δραχμής) γίνεται με ποικίλους τρόπους, έτσι ώστε να είναι προφανής: α) κι οι τρεις παραβολές έχουν τους ίδιους αποδέκτες, δηλ. τους γραμματείς και τους Φαρισαίους (σε αντίθεση προς τα κεφ. 14 και 16, όπου οι αποδέκτες είναι οι μαθητές), β) και στις τρεις γίνεται λόγος για απώλεια ("ἀπόλλυμι"), εύρεση ("εὑρίσκω") αλλά για τη χαρά της εύρεσης ("χαίρω", "εὐφραίνομαι") και γ) κι οι τρεις ακολουθούν σε γενικές γραμμές την ίδια δομή: στην αρχή περιγράφεται η απώλεια, στη συνέχεια η χαρά της εύρεσης και τέλος η μετοχή των άλλων σε αυτήν την χαρά.

Δομή και χαρακτήρες

Μία τριμερής διαίρεση της παραβολής (αντί της διμερούς που συνήθως προτιμούν οι ερμηνευτές) αναδεικνύει σαφέστερα τον ρόλο των χαρακτήρων της ιστορίας και συμβάλλει στην καλύτερη κατανόηση της παραβολής. Έτσι η αφήγηση μπορεί να διαιρεθεί ως εξής: α) μετά την εισαγωγή (στ.11) το πρώτο μέρος περιγράφει τη συμπεριφορά και τις περιπέτειες του μικρού γιου (στ. 12-20α), β) το δεύτερο μέρος περιγράφει την αντίδραση του πατέρα, όταν βλέπει το μικρό γιο να επιστρέφει (στ. 20β-24) και, τέλος, γ) το τρίτο μέρος περιγράφει την αντίδραση του μεγάλου γιου στην απόφαση του πατέρα να δεχτεί το μικρό γιο πίσω και να γιορτάσει για αυτό. Τρία είναι τα κύρια πρόσωπα της ιστορίας, ο πατέρας κι οι δυο γιοι του (και φυσικά υπάρχουν κι άλλα πρόσωπα που απλά αναφέρονται ή εμφανίζονται σε δεύτερο πλάνο, όπως οι δούλοι του πατέρα ή οι φίλοι κι ο εργοδότης του ασώτου). Ουσιαστικά, όπως και σε άλλες παραβολές (βλ. π.χ. την παραβολή του Τελώνη και Φαρισαίου) έχουμε κι εδώ ένα δραματικό τρίγωνο τριών προσώπων (πατέρας, μικρός γιος και μεγάλος γιος), όπου οι δύο γιοι συγκρίνονται μεταξύ τους βέβαια, ποτέ όμως δεν βρίσκονται στην ίδια σκηνή μαζί ούτε μιλά ο ένας απευθείας στον άλλον. Αντίθετα, το πρόσωπο που εμφανίζεται και στα τρία μέρη της ιστορίας είναι ο πατέρας, ο οποίος διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο πάντοτε. Ο πατέρας δίνει την περιουσία στο μικρό γιο κι είναι εκείνος τον οποίο σκέφτεται ο άσωτος, όταν φτάνει στα όρια της απελπισίας, είναι εκείνος πάλι που θα τρέξει να δεχτεί τον μικρό γιο χωρίς να περιμένει πρώτα να ακούσει το αίτημά του για συγχώρηση κι είναι πάλι εκείνος που θα απευθύνει στον μεγάλο γιο κάλεσμα συμμετοχής στη χαρά και συμφιλίωσης. Είναι προφανές ότι εκείνος δίνει τη λύση, εκείνος βρίσκει, δέχεται, χαίρεται και προσκαλεί όλους να συμμετάσχουν στη χαρά του. Το ότι είναι το κεντρικό πρόσωπο της ιστορίας το ενισχύει επίσης ο παραλληλισμός (μέσα από την παράλληλη οργάνωση των τριών αφηγήσεων του κεφαλαίου και το κοινό λεξιλόγιο) με τα κεντρικά πρόσωπα των δύο προηγουμένων παραβολών (τον ποιμένα και τη γυναίκα), αλλά και το γεγονός ότι ο πατέρας είναι σαφώς το κύριο πρόσωπο στο μεσαίο μέρος της παραβολής και, τέλος, ότι εισάγεται στην ιστορία με τη φράση "ἄνθρωπός τις", μία φράση, την οποία ο Λκ χρησιμοποιεί συχνά για να εισάγει τον πρωταγωνιστή στις ιστορίες που αφηγείται (βλ. 12,16· 14,16 κ.ά.). 

Το ιστορικό υπόβαθρο

Η διερεύνηση του ιστορικού υπόβαθρου της ιστορίας μπορεί να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε τόσο το παράπτωμα του μικρού γιου όσο και την αντίδραση του μεγάλου. Σύμφωνα με τα ιουδαϊκά έθη οι γιοι έμεναν στο σπίτι του πατέρα και τον κληρονομούσαν μετά το θάνατό του (σε αντίθεση με τις κόρες που παντρεύονταν κι έφευγαν στο νέο τους σπιτικό). Έτσι η απαίτηση του μικρού γιου να του δώσει ο πατέρας το μερίδιο που του αναλογεί, ισοδυναμεί με τη διάρρηξη των σχέσεών του με τον πατέρα. Χωρίς βέβαια ο γιος να ζητά από τον πατέρα να πεθάνει (συνέπεια του οποίου θα ήταν η απόδοση της κληρονομιάς), ουσιαστικά αυτό προϋποθέτει. Όσον αφορά στην κατανομή της κληρονομιάς (το οποίο υπονοεί η φράση "τὸ ἐπιβάλλον μέρος τῆς οὐσίας"), αυτή οριζόταν από τον ιουδαϊκό νόμο ως εξής:  ο μεγάλος γιος έπαιρνε δυο μερίδια από την περιουσία, ενώ οι υπόλοιποι γιοι μόνο ένα (στην περίπτωση των δυο γιων της ιστορίας, επομένως, η περιουσία θα χωριζόταν σε τρία μέρη, ο πρώτος θα έπαιρνε δύο μέρη κι ο δεύτερος ένα μέρος). Με βάση τα παραπάνω είναι προφανές ότι ο μικρός γιος πράττει αντίθετα προς όσα αναμενόταν ως αποδεκτή συμπεριφορά ενός γιου προς τον πατέρα· φέρεται με ασέβεια και με αχαριστία διακόπτει τις σχέσεις του με αυτόν. Από την άλλη, ο μεγάλος γιος φέρεται απόλυτα ορθά, με σεβασμό προς τον πατέρα και προς τις κοινωνικές απαιτήσεις της εποχής· δεν εγκαταλείπει τον πατέρα, αλλά μένει και τον υπηρετεί με αφοσίωση και αγόγγυστα. Όσα πλέον απομένουν από την πατρική περιουσία ανήκουν σε εκείνον, αφού ο μικρός κατασπατάλησε το δικό του μερίδιο. Αυτά τα δεδομένα, τα οποία υπενθυμίζει ο μεγάλος γιος, τα αναγνωρίζει κι ο πατέρας στην απάντηση του προς εκείνον. Είναι λοιπόν πιθανόν η συμπάθεια του ακροατηρίου του Ιησού να ήταν με τον μεγάλο γιο κι η στάση του πατέρα μετά την επιστροφή του μικρού γιου προκαλεί την δίκαιη απορία και έκπληξη, ένα στοιχείο που συχνά συναντούμε στις παραβολές. Ο πατέρας τρέχει και προλαβαίνει τον μικρό γιο - πριν ακόμη εκείνος πει όσα είχε σκεφτεί - και τον ασπάζεται, τον αντιμετωπίζει δηλαδή ως ίσο με εκείνον, κάτι που στη συνέχεια επιβεβαιώνεται κι από τις εντολές που δίνει στους δούλους (το δακτυλίδι είναι σύμβολο εξουσίας και κυριότητας). Επιπλέον, η δικαιολογημένη αγανάκτηση του μεγάλου γιου είναι αποδεκτή από τον πατέρα. Ζητά όμως από εκείνον να κάνει ένα βήμα πέρα από αυτήν και να μοιραστεί τη χαρά του ότι πλέον έχει στο σπίτι του και τα δυο του παιδιά κι ότι ο ένας μάλιστα είχε χαθεί και ξαναβρέθηκε. Έτσι κι εδώ πάλι είναι προφανές το στοιχείο της αντιστροφής.

Ο συμβολισμός των προσώπων 

Η συνάφεια της παραβολής εύκολα οδηγεί στην ταύτιση του πατέρα με τον Θεό. Όσον αφορά στον μεγάλο γιο, αυτός και πάλι προκύπτει από τη συνάφεια ότι ταυτίζεται με τους επικριτές του Ιησού, γραμματείς και Φαρισαίους που τηρούν το Νόμο, αισθάνονται δίκαιοι κι ενοχλούνται με τους συνομιλητές του Ιησού, ενώ ο μικρός γιος ταυτίζεται με τους αμαρτωλούς και τους τελώνες και γενικά όσους θεωρούνται χαμένοι. Η παραβολή είναι σαφώς θεοκεντρική, αν και στην πατερική γραμματεία αρκετές φορές η κίνηση του πατέρα προς τον μικρό γιο θεωρήθηκε ως υπαινιγμός της σάρκωσης του Υιού του Θεού. Οπωσδήποτε ο ανοικτός ορίζοντας των παραβολών επιτρέπει την αλληγορική ερμηνεία της παραβολής (βλ. π.χ. την ερμηνεία του Αμβροσίου Μεδιολάνων), όμως σε καμιά περίπτωση δεν θα πρέπει να παραβλέπουμε τον αρχικό συμβολισμό της παραβολής. Όπως συχνά έχει επισημανθεί, η υπερβολική εφαρμογή της αλληγορικής ερμηνείας στις παραβολές μπορεί να αποπροσανατολίσει από το πραγματικό νόημά τους. 

Ο σκοπός της παραβολής

Σωστά έχει παρατηρηθεί ότι η συγκεκριμένη ιστορία έχει πολλαπλούς σκοπούς, οι οποίοι συνδέονται μεταξύ τους. Ο πρώτος είναι να υπογραμμίσει το μεγάλο έλεος του Θεού, που ξεπερνά την ανθρώπινη αδυναμία και αποτυχία και δέχεται τον κάθε συντετριμμένο και ταλαιπωρημένο από την αμαρτία άνθρωπο. Η άνευ όρων αγάπη του υπογραμμίζεται τόσο από το ότι ο ίδιος αναλαμβάνει πρωτοβουλία και σπεύδει ως ο πατέρας της παραβολής να δεχθεί ως γιο κι όχι ως δούλο το χαμένο παιδί του όσο και στην κατανόηση που δείχνει στον μεγάλο γιο. Ουσιαστικά για τον πατέρα κι οι δυο γιοι, ο καθένας με το δικό του τρόπο, είναι χαμένοι, ο ένας μέσα στην αμαρτωλή ζωή του κι ο άλλος στην αυτάρκειά του. Στο πατρικό του όμως σπίτι κι οι δυο έχουν θέση. Το θέμα επομένως δεν είναι τόσο η μετάνοια στην συγκεκριμένη περικοπή αλλά η αγάπη κι η ευσπλαχνία του Θεού Πατέρα. Ο δεύτερος σκοπός είναι το κάλεσμα όλων για μετοχή στη χαρά εξαιτίας της επιστροφής των αμαρτωλών (βλ. κυρίως τους στ. 23-24 και 32). Ο ευαγγελιστής εδώ χρησιμοποιεί συχνά το ρ. "εὐφραίνομαι", ρήμα που κυρίως στην ΠΔ χρησιμοποιείται σε σχέση με τον Θεό. Ο Θεός, λοιπόν, καλεί τους πάντες, να συμμετάσχουν στη δική του χαρά για την επιστροφή κάθε αμαρτωλού και στη μετοχή στο ευφρόσυνο τραπέζι της Βασιλείας του. Τέλος, η παραβολή λειτουργεί επίσης ως απάντηση του Ιησού στην κριτική την οποία δέχεται από τους παρευρισκόμενους Φαρισαίους (σε καμιά όμως περίπτωση δεν μπορεί να θεωρηθεί η παραβολή ως κριτική εναντίον αυτής της ομάδας αλλά μάλλον ως κριτική μίας συγκεκριμένης ανθρώπινης συμπεριφοράς). Η παραβολή ουσιαστικά δεν φαίνεται να έχει ανοικτό τέλος, καθώς η βούληση του πατέρα είναι προφανής και το κάλεσμα σαφές. Ωστόσο, όπως και σε κάθε άλλη παραβολή οι ακροατές καλούνται να πάρουν θέση και να αποφασίσουν αν θα δεχθούν ή όχι το κάλεσμα του πατέρα ακόμη δε και να αναγνωρίσουν τον εαυτό τους πίσω από τη στάση των διαφορετικών χαρακτήρων της ιστορίας. Είναι ενδιαφέρον ότι τον κάθε χαρακτήρα της ιστορίας τον χαρακτηρίζει κι ένα ιδιαίτερο ρήμα: τον πατέρα το ρ. "σπλαχνίζομαι" (στ. 20), τον μικρό γιο το ρ. "ἔρχομαι εἰς ἑαυτὸν" (στ. 17) και τον μεγάλο γιο το ρ. "ὀργίζομαι" (στ. 28). Ο κάθε αναγνώστης, επομένως, θα πρέπει να δει ποια συμπεριφορά ο ίδιος επιλέγει κι αν η καταληκτική της ιστορίας παρατήρηση του πατέρα "εὐφρανθῆναι δὲ καὶ χαρῆναι ἔδει" είναι για αυτόν προτροπή ή επίπληξη. 

Παράταση για την υποβολή εισηγήσεων στο EABS Graduate Symposium / EABS Graduate Symposium 2015: Deadline extended

Graduate Symposium 2015: Deadline extended!
New Deadline: FEBRUARY 15th, 2015.

The symposium will take place in Leuven, March 27-29, 2015.

Call for Papers

EABS is excited to announce its seventh graduate symposium, which will take place in Leuven, March 27-29, 2015. The symposium, which seeks to engender a supportive atmosphere for dialogue across a variety of biblical studies fields and subfields (Hebrew Scriptures, OT, NT, DSS, early Christianity, Septuagint studies, second temple Judaism, rabbinics, reception history, methodologies, etc.), welcomes PhD candidates and postdoctoral researchers to present on a topic related to their research area(s).

Participants may format their presentation according to their preference: paper, seminar discussion, workshop session, poster or another form.

Every abstract will be reviewed by a team of scholars who will give feedback and suggestions for improvement, if necessary. Our goal is to assist in developing the abstracts to the best possible form and encourage the authors of the best abstracts to submit them to research seminars of the EABS Annual Meeting 2015 in Cordoba and to enter their papers for the EABS Student Prize.

During the symposium each student will get 20 minutes to submit their paper which will be followed by an extended discussion. The EABS Graduate Symposium looks forward to welcoming some senior scholars, including the EABS president, Professor Reimund Bieringer (KU Leuven), who will offer feedback and share from their own experience in the field. In addition, the symposium looks forward to continuing its tradition of holding a joint session with graduate students from the University of Alberta. Besides, we have arranged for another trans-Atlantic skype session with students from Emory University!

Candidates should submit their abstracts and/or posters of no more than 300 words to students@eabs.net no later than February 15th, 2015. Please do not forget to mention the preferred format in the abstract (i.e. paper, workshop, pre-circulated paper, discussion, poster, etc.).

Participants have to be members of the EABS. The one-year membership (from Januay 1st to December 31st ) for 2015 is €10.

To βιβλίο με τους χρησμούς της Μαρίας και πάλι / The book of Mary's lots again

Στο ιστολόγιό του The Text of the Gospels ο James Snapp, Jr. έχει αναρτήσει μία αναλυτική παρουσίαση του Ευαγγελίου των χρησμών της Μαρίας για το οποίο έγινε αρκετός λόγος πρόσφατα με αφορμή την έκδοσή του από την AnneMarie Luijendijk:

The Coptic Gospel of the Lots of Mary

Το τρέχον τεύχος του BBR / The current issue of BBR

Bulletin of Biblical Research 24:4 (2014)

• John C. Poirier, "An Ontological Definition of "Canon"?," 457-466
• Jason S. DeRouchie, "The Heart of Yhwh and His Chosen One in 1 Samuel 13:14," 467-490
• Richard Whitekettle, "Like a Fish and Shrimp Out of Water: Identifying the Dāg and Remeś Animals of Habakkuk 1:14," 491-504
• E. Ray Clendenen, "Salvation by Faith or by Faithfulness in the Book of Habakkuk?," 505-514
• Preston M. Sprinkle, "Romans 1 and Homosexuality: A Critical Review of James Brownson's Bible, Gender, Sexuality," 515-528

Καινή Διαθήκη και πάπυροι / New Testament and papyri

Το περιοδικό Papyrologica Lupiensia είναι πλέον ελεύθερα προσβάσιμο στο διαδίκτυο. Στον τόμο 22 (2013) μεταξύ των πολλών άλλων μελετών υπάρχει και μία ενδιαφέρουσα μελέτη για την αξιοποίηση του παπυρολογικού υλικού στη μελέτη της Καινής Διαθήκης: 

Giovanni Battista Bazzana, "New Testament Studies and Documentary Papyri. Interactions and New Perspectives" 5-34

RBL 6.2.2015

Daniel I. Block, Beyond the River Chebar: Studies in Kingship and Eschatology in the Book of Ezekiel
Reviewed by Sven Petry

Reinhard Feldmeier, Power, Service, Humility: A New Testament Ethic
Reviewed by David Briones

David G. Firth, 1 and 2 Samuel: A Kingdom Comes
Reviewed by Ralph Henson

Martha Himmelfarb, Between Temple and Torah: Essays on Priests, Scribes, and Visionaries in the Second Temple Period and Beyond
Reviewed by L. Michael Morales

Cornelia Linde, How to Correct the Sacra Scriptura? Textual Criticism of the Bible between the Twelfth and Fifteenth Century
Reviewed by Jeffrey L. Morrow

Kim Lan Nguyen, Chorus in the Dark: The Voices of the Book of Lamentations
Reviewed by Charles William Miller

Jesse E. Robertson, The Death of Judas: The Characterization of Judas Iscariot in Three Early Christian Accounts of his Death
Reviewed by Lee M. Jefferson

Michael Trainor, About Earth’s Child: An Ecological Listening to the Gospel of Luke
Reviewed by C. Jason Borders

David Trobisch, A User’s Guide to the Nestle-Aland 28 Greek New Testament
Reviewed by Michael W. Holmes
Reviewed by Jan Krans

Το τρέχον τεύχος του CBQ / The current issue of CBQ

Catholic Biblical Quarterly 77:1 (2015)

• Gary A. Anderson, "'Through Those Who Are Near to Me, I Will Show Myself Holy': Nadab and Abihu and Apophatic Theology," 1-19
• Alison L. Joseph, "Who Is like David? Was David like David? Good Kings in the Book of Kings," 20-41 
• Christopher Hays , "'There Is Hope for a Tree': Job’s Hope for the Afterlife in the Light of Egyptian Tree Imagery,"  42-68 
• Sherri Brown, "What Is Truth? Jesus, Pilate, and the Staging of the Dialogue of the Cross in John 18:28-19:16a," 69-86
• Matthew G. Whitlock, "Acts 1:15-26 and the Craft of New Testament Poetry," 87-106
• Matthew W. Bates, "A Christology of Incarnation and Enthronement: Romans 1:3-4 as Unified, Nonadoptionist, and Nonconciliatory,"  107-127 

Το τρέχον τεύχος του JTI / The current issue of JTI

Journal of Theological Intererpretation 8:2 (2014)

• Richard S. Briggs, "'These Are the Days of Elijah': The Hermeneutical Move from "Applying the Text" to 'Living in Its World'," 157-174
• Angus Paddison, "Theological Interpretation and the Bible as Public Text," 175-192
• Aaron Pidel, S.J., "Ricoeur and Ratzinger on Biblical History and Hermeneutics," 193-212
• Aaron J. Kuecker, "'You Will Be Children of the Most High': An Inquiry into Luke's Narrative Account of Theosis," 213-228
• F. Scott Spencer, "To Fear and Not to Fear the Creator God: A Theological and Therapeutic Interpretation of Luke 12:4–34," 229-250
• Steven W. Tyra, "When Considering Creation, Simply Follow the Rule (of Faith): Patristic Exegesis of Romans 8:19–22 and the Theological Interpretation of Scripture," 251-274
• Wyndy Corbin Reuschling, "The Means and End in 2 Peter 1:3–11: The Theological and Moral Significance of Theōsis," 275-286
• James B. Pendleton, "Beyond Theological Metaphysics: Reason, Religion, and History in the Hermeneutics of Heikki Räisänen," 287-298
• Richard E. Cornell & Tom Holsinger-Friesen, "Reading the 'Logic of Love' in the Old Testament," 299

Το τρέχον τεύχος του JSPL / The current issue of JSPL

Journal for the Study of Paul and His Letters 4:2 (2014)

• J. J. Johnson Leese, "Christ as Creator: Implications for Ecotheological Readings of Paul," 111-128
• Matthew S. Harmon, "Letter Carriers and Paul's Use of Scripture," 129-148
• John C. Poirier, "Psalm 16:10 and the Resurrection of Jesus"on the Third Day" (1 Corinthians 15:4)," 149-168
• Paavo Tucker, "Reconsidering Βελιάρ: 2 Corinthians 6:15 in Its Anti-imperial Jewish Apocalyptic Context," 169-186
• Douglas A. Campbell, "Beyond the Torah at Antioch: The Probable Locus for Paul's Radical Transition," 187-214
• Wesley Crouser, "Satan, the Serpent, and Witchcraft Accusations: Reading Romans 16:17–20a in Light of Allusions and Anthropology," 215-234
• Adam Copenhaver, "Echoes of a Hymn in a Letter of Paul: The Rhetorical Function of the Christ-Hymn in the Letter to the Colossians," 235-256