Η μοίρα και η ελεύθερη θέληση στον Ιώσηπο

Στο νέο τεύχος του Numen 56:1 (2009) δημοσιεύεται το παρακάτω άρθρο σχετικά με τη μοίρα και την ελεύθερη βούληση στον Ιώσηπο και τον αρχαίο Ιουδαϊσμό:

Jonathan Klawans, "Josephus on Fate, Free Will, and Ancient Jewish Types of Compatibilism", 44-90

H σύγχρονη έρευνα για τη μοίρα και την ελεύθερη θέληση στον αρχαίο Ιουδαἱσμό χαρακτηρίζεται από μία έλλειψη ακρίβειας όσον αφορά στη φύση αυτής της συζήτησης. Υπάρχει επίσης κάποια διαφωνία, όσον αφορά στο βαθμό, στο οποίο οι διάφορες απόψεις στον αρχαίο Ιουδαϊσμό μπορούν δημιουργικά να συγκριθούν είτε με τις ελληνιστικές φιλοσοφικές προσεγγίσεις ή τις μεταγενέστερες ραββινικές. Υποστηρίζεται εδώ ότι η σύντομη τυπολογία του Ιωσήπου για τις αρχαίες ιουδαϊκές συζητήσεις σχετικά με το θέμα μοίρα και ελεύθερη θέληση επιβεβαιώνεται σε άλλα κείμενα της αρχαίας ιουδαϊκής γραμματείας, ιδιαίτερα στην Σοφία Σειράχ, στα κείμενα της Νεκράς Θάλασσας και αργότερα στη ραββινική γραμματεία. Είναι ωστόσο αναγκαίο να κάνουμε κάποιες διαφοροποιήσεις στην τυπολογία του Ιωσήπου ώστε να αποφευχθεί η επιβολή των ελληνιστικών φιλοσοφικών συστημάτων στα αρχαία ιουδαϊκά θεολογικά συστήματα. Αυτές οι παρατηρήσεις επαληθεύονται κυρίως, όταν η συζήτηση στρέφεται στην κατανόηση της ισορροποίας μεταξύ της μοίρας και της ελεύθερης θέλησης ("compatinbilism"), που χαρακτηρίζει τη φαρισαϊκή προσέγγιση. Σπάνια σημειώνεται ότι οι αφηγήσεις του Ιωσήπου αποδίδουν σε αυτήν την ομάδα δύο διαφορετικούς τρόπους εξισορρόπησης της μοίρας και της ελεύθερης θέλησης. Από τη μια καθεμιά από τις δυο προσεγγίσεις έχει σαφή ανάλογα παραδείγματα στη ραββινική γραμματεία, ένα γεγονός, το οποίο επιβεβαιώνει περαιτέρω τόσο την αξιοπιστία του Ιωσήπου όσο και το πόσο δημιουργική είναι η σύγκριση των δικών του αφηγήσεων με τις μεταγενέστερες ραββινικές παραδόσεις. Από την άλλη κανένας από αυτούς τους δύο τρόπους εξισορρόπησης, που αποδίδονται από τον Ιώσηπο στους Φαρισαίους δε μπορεί να ταυτιστεί με εκείνους των Στωικών. Ωστόσο ο όρος "compatilism" παραμένει ο πλέον κατάλληλος όρος για να διακριθούν οι φαρισαϊκοί συμβιβασμοί από τις πιο ακραίες (αλλά σε καμιά περίπτωση απλούστερες) θέσεις που φαίνεται ότι χαρακτηρίζουν τους Σαδδουκαίους και τους Εσσαίους της εποχής του Ιωσήπου.

Άρθρα βιβλικού ενδιαφέροντος στο νέο OFo

Στο νέο Orthodoxes Forum 22:2 (2008) δημοσιεύονται τα εξής άρθρα βιβλικού ενδιαφέροντος:

• Sotirios Despotis, "The Way to Emmaus (Lk 24,13-32)", 169-180
• Gunther Wenz, "Paulus in Athen. Jüdischer Monotheismus, griechische Philosophie und das Evangelium vom auferstandenen Gekreuzigten", 181-190
• Athanassios Despotis, "Gemeinsame Auslegungsprinzipien bei den großen Kappadokiern", 191-200

και η βιβλιοκρισία:

• Johan Lust, Messianism and the Septuagint. Collected Essays (Evangelia G. Dafni), 219-222

Τρόποι παράθεσης βιβλικών κειμένων στις επιγραφές

Η ύπαρξη επιγραφών, στις οποίες παρατίθενται βιβλικά χωρία ή γίνεται αναφορά σε βιβλία της Βίβλου είναι γνωστή ήδη από τον 19ο αι., όταν δημοσιεύθηκαν οι πρώτες εργασίες σχετικά με αυτές (Böhl, Nestle, Deissmann). Το ενδιαφέρον βέβαια των ερευνητών μέχρι τώρα στράφηκε κυρίως στις χριστιανικές επιγραφές, οι οποίες είναι πολύ περισσότερες από τις ιουδαϊκές. Πρόσφατα (2006) μάλιστα κυκλοφόρησε ένα σύνταγμα των χριστιανικών επιγραφών (3ος έως και 8ος αι.) με βιβλικά παραθέματα από το δυτικό και ανατολικό τμήμα της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας (A. Felle, Biblia epigraphica. La sacra scrittura nella docimentazione epigrafica dell' orbis christianus antiquus [III-VIII secolo] Bari 2006).

Μελετώντας τις επιγραφές με βιβλικά παραθέματα πρέπει κανείς να λάβει πρώτα από όλα υπόψη ότι η αντίληψη για την παράθεση (citation) στον αρχαίο κόσμο είναι πολύ διαφορετική από τη δική μας. Οι αρχαίοι πολιτισμοί στηρίζονταν κυρίως στην προφορικότητα και φυσικά οι αρχές που εφαρμόζονταν, όταν χρησιμοποιούνταν σε ένα γραπτό κείμενο άλλες γραπτές πηγές είναι σαφώς διαφορετικές από τις σημερινές. Λαμβάνοντας υπόψη τη μέχρι σήμερα συζήτηση του θέματος καθώς και τον ιδιάζοντα χαρακτήρα των επιγραφικών κειμένων (π.χ. ο ανεπίσημος χαρακτήρας των περισσοτέρων από αυτά, το θέμα της πρόσβασης των γραπτών πηγών από τον συντάκτη του κειμένου, την ύπαρξη τυποποιημένων κειμένων για συγκεκριμένες περιστάσεις και το μορφωτικό επίπεδο του χαράκτη και του εντολέα του μνημείου), μπορεί κανείς να καταλήξει στην εξής τυπολογία:

- επιγραφικά κείμενα με κατά λέξη παραθέσεις (είτε μέσα σε ένα νέο κειμενικό πλαίσιο είτε ως αυτόνομη παράθεση), π.χ. η χριστιανική επιγραφή του τ. 3ου αι. μ.Χ. από την Αλεξάνδρεια: "ἐπὶ ἀσπίδα καὶ βασιλίσκον ἐπιβήσῃ" - κατά λέξη παράθεση του Ψα 90,13

- παράφραση, όπου λέξεις του αρχικού κειμένου ή παρόμοιες από το ίδιο σημασιολογικό πεδίο χρησιμοποιούνται σε ένα νέο κείμενο με μία νέα σύνταξη, παραπέμπουν όμως τον αναγνώστη στο αρχικό κείμενο. Για παράδειγμα η ιουδαϊκή επιτάφια επιγραφή από την Κρήτη του 4ου / 5ου αι. μ.Χ.: "Σοφία Γορτυνία πρεσβυτέρα κὲ ἀρχισυναγώγισσα Κισάμου ἔνθα. μνήμη δικέας ἰς ἐῶνα. ἀμήν." (το υπογραμμισμένο μέρος είναι μάλλον παράφραση του Παρ 10,7).

- έμμεση αναφορά (allusion) σε ένα πρόσωπο, τόπο ή βιβλίο. Για παράδειγμα η ιουδαϊκή ταφική επιγραφή από τη Φρυγία του 248/9 μ.Χ. όπου μεταξύ άλλων κατάρων αναφέρεται: "ἔσται αὐτῷ αἱ ἀραὶ αἱ γεγραμμέναι ἐν τῷ Δευτερονομίῳ"

-απόηχος /μίμηση του βιβλικού κειμένου (echo), όπου χρησιμοποιείται ένα θεματικά συγγενές λεξιλόγιο και γίνεται αναφορά σε μία γενικότερη βιβλική ιδέα, π.χ. η φράση "δοῦλος Θεοῦ" που απαντά συχνά σε χριστιανικές επιγραφές.

Το νέο τεύχος του DSD

Στο νέο τεύχος του Dead Sea Discoveries 16:1 (2009) δημοσιεύονται τα εξής άρθρα:

Joan E. Taylor, "On Pliny, the Essene Location and Kh. Qumran", 1-21

Ο Πλίνιος έγραψε ότι οι Εσσαίοι ζούσαν δυτικά της Ασφαλτίτιδος λίμνης, και ότι πιο κάτω ήταν η En Gedi. Κάποιοι ερευνητές συνδέουν την αναφορά του Πλινίου με το Κουμράν, άλλοι με την τοποθεσία επάνω από την En Gedi. Αν λάβουμε υπόψη ότι ο Πλίνιος γράφει για την Ιουδαία ακολουθώντας την πορεία του ποταμού της χώρα, θα ήταν πολύ φυσικό να διαβάσουμε το infra hos ως "όπως κατεβαίνει ο ποταμός πιο κάτω". Η Νεκρά Θάλασσα έχει η ίδια ένα ρεύμα και υπήρχε η πεποίθηση ότι η λίμνη είχε υπόγεια έξοδο προς το Νότο. Από τη μελέτη της έρευνας πριν από την ανακάλυψη των χειρογράφων της Νεκράς Θαλάσσης καθίσταται σαφές ότι η πληροφορία του Πλινίου ερμηνευόταν ότι αναφερόταν σε μία ευρύτερη περιοχήσ την έρημο τηε Ιουδαίας, η οποία εκτεινόταν από την En Gedi βόρεια και/ή προς την ενδοχώρα. Όταν στα μ. του 19ου αι. η En Gedi ταυτοποιήθηκε, διατυπώθηκε η άποψη ότι οι Εσσαίοι κατελάμβαναν τα σπήλαια βόρεια και πάνω από τον αρχαίο οικισμό, αλλά αυτό δε θεωρήθηκε ως η μοναδική λύση. Η συγγραφέας υποστηρίζει πως αν πάλι διαβάσουμε τον Πλίνιο κατάλληλα, δηλ. ότι αναφέρεται σε μία περιοχή στην οποία κατοικούσαν οι Εσσαίοι, τότε μπορούμε να ξεπεράσουμε τις διχοτομικές λύσεις σχετικά με τον τόπο κατοικίας των Εσσαίων.

Gudrun Holtz, "Inclusivism at Qumran", 22-54

Μέσα στον αρχαίο Ιουδαϊσμό η κοινότητα του Κουμράν θεωρείται γενικά ως μία αυστηρά κλειστή ομάδα. Η ενδελεχής ανάλυση των κειμένων του Κουμράν αποκαλύπτει ωστόσο ότι εκτός από την κυρίαρχη τάση της αποκλειστικότητας, υπάρχουν και σαφείς τάσεις συμπερίληψης των εκτός της ομάδας. Στα κείμενα του Κουμράν αυτές οι τάσεις εντοπίζονται τόσο στα εσχατολογικά κείμενα όσο και στο υλικό που ασχολείται με την αυτοσυνειδησία της κοινότητας του Κουμράν μέσα στον ιστορικό χρόνο. Τα νομικά κείμενα τα οποία εδώ κυρίως παρουσιάζονται επιβεβαιώνουν αυτό το σχήμα: η κοινότητα πρέπει να χωρισθεί από τους ειδωλολάτρες και από τα μέλη εκείνων ιουδαϊκών ομάδων, με τις οποίες παλαιότερα είχε σχέσεις. Την ίδια στιγμή πρέπει να στηρίξει τους φτωχούς και τους προσήλυτους. Οι αυστηρές νομικές διατυπώσεις που απαγορεύουν τις σχέσεις με τον μη εσσαϊκό Ιουδαϊσμό απουσιάζουν. Στα κείμενα που αναλύονται στο άρθρο οι δύο τάσεις -απομάκρυνσης και ένταξης- της ομάδας απαντούν σε διαφορετικό βαθμό. Μία πανισραηλιτική προοπτική, δηλ. τάση συμπερίληψης, απαντά στα 4QpNah, 4QFlor, 4QSM και ειδικά στα 4QMMT, 1QSa και CD/4QD ενώ στο 1QS κυριαρχούν οι τάσεις απομόνωσης από το περιβάλλον.

Vered Noam - Elisha Qimron, "A Qumran Composition of Sabbath Laws and Its Contribution to the Study of Early Halakah", 55-96

Στο άρθρο παρουσιάζεται μία σύνθετη έκδοση με νέες αποκαταστάσεις του κειμένου, σημειώσεις και μετάφραση μία σύνθεσης που οι συγγραφείς την ονομάζουν "Νόμοι για το Σάββατο" (4Q264a και 4Q421). Τρεις από αυτούς τους νόμους αναλύονται εκτενώς και συγκρίνονται με τη ραββινική halakah : η μεταφορά μουσικών οργάνων και εκτέλεση μουσικών κομματιών με αυτά, η ανάγνωση ενός βιβλίου και το να αφήσει κανείς αναμμένα κάρβουνα. Αυτή η σύγκριση, η οποία είναι ευεργετική και για τις δύο πλευρές, συμβάλλει στην κατανόηση και στην αποκατάσταση της ιστορίας της halakah.

Ira Rabin -Oliver Hahn -Timo Wolff -Admir Masic -Gisela Weinberg, "On the Origin of the Ink of the Thanksgiving Scroll (1QHodayota)", 97-106

Σε αυτήν τη μελέτη οι συγγραφείς παρουσιάζουν τη δυνατότητα εντοπισμού της περιοχής όπου κατασκευάστηκαν τα χειρόγραφα του Κουμράν, συνδυάζοντας την ποσοτική ανάλυση των ιχνών με την φασματοσκοπική ανάλυση της μελάνης. Αυτή η μέθοδος, με την οποία καταλήγουν ότι το 1QHodayota προέρχεται από την περιοχή της Νεκράς Θαλάσσης, αποκτά μία γενικότερη αξία.

Gary A. Rendsburg, "Linguistic and Stylistic Notes to the Hazon Gabriel Inscription", 107-116

Στο άρθρο παρουσιάζονται τέσσερα σημεία στην πρόσφατα ανακαλυφθείσα επιγραφή του Hazon Gabriel: 1) η λέξη στο στ. 24, 2) η φράση στο στ. 77, 3) το φαινόμενο της παρήχησης στο κείμενο και 4) η εμφάνιση της παραλλαγής, ιδιαίτερα του "τάδε λέγει ο Γιαχβέ" σε όλο το κείμενο.

Το νέο τεύχος του Théologique Évangélique

Στο νέο τεύχος του Théologie évangélique 7:2 (2008) δημοσιεύονται τα εξής άρθρα:

• Alan R. Millard, "La Bible et l'archéologie : amies ou ennemies?", 97-104
• Alan R. Millard, "Archéologie et histoire biblique : quelques exemples", 105-115
• Henri Blocher, "Histoire, vérité et foi chrétienne", 117-134
• Matthieu Richelle, "L'épigraphie nord-ouest sémitique et son intérêt pour l'étude de l'Ancien Testament", 135-172
• Christophe Paya, "Le Nouveau Testament: démission de Dieu?", 173-202

Το νέο τεύχος του JSPs

Στο νέο τεύχος του Journal for the Study of Pseudepigrapha 18:3 (2009) δημοσιεύονται τα εξής άρθρα:

William `CHIP' Gruen, III, "Seeking a Context for the Testament of Job", 163-179

Είναι γενικά αποδεκτό ότι η Διαθήκη του Ιώβ είναι μία επεξεργασία του υλικού του κανονικού βιβλίου του Ιώβ. Ωστόσο δεν υπάρχει η ίδια συμφωνία σχετικά με το πού ή πότε συντάχθηκε αυτό το ψευδεπίγραφο κείμενο και γιατί η σύγκρουση μεταξύ Ιώβ και Σατανά τέθηκε σε ένα νέο πλαίσιο. Αντί να προσφέρει ο Θεός τον Ιώβ για να δοκιμαστεί από τον Σατανά, ο Ιώβ αγωνίζεται με ενεργητικότητα εναντίον του Σατανά και καταβάλλει το πρώτο κτύπημα καταστρέφοντας έναν ειδωλολατρικό ναό. Στόχος του άρθρου είναι να τοποθετήσει τη Διαθήκη του Ιώβ στη ρωμαϊκή Αίγυπτου των αρχών του 2ου αι. Ειδικότερα εντάσσει το επεισόδιο της καταστροφής του ναού μέσα στη γενικότερη συνάφεια του φαινομένου της θρησκευτικής βίας της ΝΑ Μεσογείου. Υποστηρίζετια ότι η επανάσταση της ιουδαϊκής Διασποράς κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Τραϊανού ίσως υπήρξε η πηγή έμπνευσης για τα πρώτα 27 κεφάλαια του βιβλίου.

David C. Mitchell, "A Dying and Rising Josephite Messiah in 4Q372", 181-205

Στο άρθρο παρουσιάζονται η δυσκολίες που υπάρχουν όσον αφορά την επικρατούσα ερμηνεία του 4Q372, η οποία θεωρεί ότι το κείμενο αναφέρεται στην πτώση του Βόρειου Βασιλείου. Στη μελέτη υποστηρίζεται ότι η μορφή του Ιωσήφ στο 4Q372 φαίνεται να είναι ένας δίκαιος βασιλιάς ή "εσχατολογικός πατριάρχης" που παραθέτει στην επιθανάτια κλίνη του τους Ψαλμούς 89 και 22, όπως ο πάσχων Μεσσίας Εφραίμ στην like Pesikta Rabbati 36-37. Υποστηρίζεται επίσης ότι 4Q372 δεν ανήκει στο φιλολογικό είδος της ιστορίας αλλά σε εκείνο της προφητείας, μία θέση που υποστηρίζεται από τους ρηματικούς τύπους. Μία τέτοια ερμηνεία έχει συνέπειες για τη χρονολόγηση του Μεσσίας Ιωσήφ.

Helen R. Jacobus, "The Curse of Cainan (Jub. 8.1-5): Genealogies in Genesis 5 and Genesis 11 and a Mathematical Pattern", 207-232

Στη μελέτη υποστηρίζεται ότι ο Καϊνάν (Ο' Γεν 10,24. 11,12 [Ο' Α] 1 Χρον 1,18. Ιωβ 8,1-5. Λκ 3,36-37), ο 13ος πατριάρχης μετρώντας από τον Αδάμ στο γενεαλογικό πίνακα στο μασωριτικό κείμενο (ΜΤ) και τη Σαμαριτανική Πεντάτευχο (SP) ήταν γνωστός στους συγγραφείς του Πρωτο-ΜΤ και του Πρωτο-SP. Με τη βοήθεια της κειμενικής και χρονογενεαλογικής ανάλυσης, συγκεντρώνονται τα στοιχεία εκείνα που καταδεικνούον ότι η 13η γενεά από τη γενιά του Αδάμ πρέπει να αντιμετωπίσει μία κατάρα. Ένας αριθμητικός έλεγχος των ποικίλων χρονογενεαλογικών δεδομένων στα Γεν 5 και Γεν 11 στα ΜΤ, SP, Ο΄ Βατικάνειο (Β), Ο΄ Αλεξανδρινό (Α) και την Peshitta καταδεικνύει ότι η γενιές και η "γέννηση" των γενιών από τους προγόνους δημιουργεί ένα μαθηματικό μοντέλο ενσωματωμένο στην αφήγηση. Φαίνεται ότι τα διαφορετικά δεδομένα στα κείμενα συντάχθηκαν από την ίδια μαθηματική σχολή Ιουδαίων ίσως στην Παλαιστίνη και στην Αλεξάνδρεια. Το αριθμητικό παράδειγμα λαμβάνει υπόψη του και την παρουσία του Καϊνάν στους Ο΄ Α και Ο΄ Β και την απουσία του στο πρωτο-ΜΤ, πρωτο-SP και στην Πεσιτώ. Είναι πιθανό οι χρονογενεαλογίες στα Γεν 5 και 11 να μπορούν να χρονολογηθούν μετά τη σύνταξη της Γένεσης των Ο΄ στον 3ο αι. π.Χ. και το σχίσμα μεταξύ των Σαμαρειτών και των Ιουδαίων κατά το 2ο αι. π.Χ.

Daniel C. Olson, "'Enoch and the Son of Man' Revisited: Further Reflections on the Text and Translation of 1 Enoch 70.1-2", 233-240

Το άρθρο είναι η απάντηση στην κριτική που ασκήθηκε στο άρθρο του συγγραφέα στα 1998 'Enoch and the Son of Man in the Epilogue of the Parables' (JSP 18:27-38). Ο συγγραφέας συμφωνεί με τους επικριτες του ότι η κατάλληλη κειμενική βάση για το 1 Ενώχ 70,1-2 δε μπορεί να καθοριστεί μόνο από τη μαρτυρία των χειρογράφων και είναι πρόθυμος να διαφοροποιήσει ελαφρά την προτεινόμενη από αυτόν μετάφραση του κειμένου. Κατά τα άλλα στο άρθρο υποστηρίζεται η αρχική μετάφραση αυτών των στίχων έναντι της κριτικής του Michael Knibb και των εναλλακτικών μεταφράσεων των George Nickelsburg και james VanderKam. Παρουσιάζονται και νέα στοιχεία (ένα κοπτικό απόκρυφο του Ενώχ) και καινούργια φιλολογικά και γλωσσολογικά επιχειρήματα, τα οποία επιβεβαιώνουν την αρχική μετάφραση του συγγραφέα.

S. Bacchiocci: η Κυριακή στον αρχέγονο Χριστιανισμό

Ο Antonio Lombatti έχει αναρτήσει στο ιστολόγιό του σε μορφή pdf ένα άρθρο του Samuele Bacchiocchi για τον εορτασμό της Κυριακής στον αρχέγονο στο περιοδικό Biblical Archaeology Review του 1978. Για να διαβάσετε το άρθρο τοου, πατήστε εδώ.

O Bacchiocchi υπήρξε ο συγγραφέας του βιβλίου From Sabbath to Sunday: A Historical Investigation of the Rise of Sunday Observance in Early Christianity. Πατώντας εδώ, μπορείτε να διαβάσετε τέσσερα κεφάλαια του συγκεκριμένου βιβλίου.

Klauck: Die apokryphe Bibel (15)

Τα Ψευδοκλημέντια κείμενα: η αντιπαράθεση Πέτρου και Σίμωνα Μάγου

Το θέμα του αγώνα ενός κακού κι ενός καλού μάγου είναι γνωστό από τα αρχαία χρόνια έως και σήμερα (βλ. τους Saruman και Gandalf στον «Άρχοντα των δακτυλιδιών» ή τους Dumbledore και Voldemort στον Harry Potter).
Παρόμοιες αντιπαραθέσεις βρίσκουμε και στη Βίβλο: ο Μωυσής αντιμετωπίζει τους Αιγύπτιους μάγους (Εξ 7-8) ή ο Παύλος τον Βαριησού (Πρξ 13). Ένα άλλο τέτοιο ενδιαφέρον ζευγάρι είναι ο Πέτρος και ο Σίμων ο Μάγος. Η αντιπαράθεσή τους παρουσιάζεται στα Ψευδοκλημέντια κείμενα.

Ι. Η μορφή του Σίμωνα του Μάγου σε χριστιανικά κείμενα πριν τα Ψευδοκλημέντια κείμενα
- Για πρώτη φορά ο Σίμων απαντά στο Πρξ 8,1-24. Σύμφωνα με την κατακλείδα της αφήγησης το μέλλον του Σίμωνα παραμένει εσκεμμένα ανοικτό. Ο Σίμων μπορεί να αποτελέσει για τους χριστιανούς παράδειγμα του τι συμβαίνει, όταν κανείς συμβιβαστεί με το συγκρητιστικό περιβάλλον. Στο κείμενο των Πρξ δεν υπάρχουν ίχνη του γνωστικού Σίμωνα ή του αυτοχαρακτηρισμού του ως «η μεγάλη δύναμη του Θεού» (όπως αυτός απαντά στα Ψευδοκλημέντια κείμενα).
- στη μεταγενέστερη χριστιανική γραμματεία ο Σίμων θεωρείται ο πατέρας όλων των αιρέσεων και του Γνωστικισμού. Σύμφωνα με τον Ιουστίνο ο Σίμων καταγόταν από τη Σαμάρεια, διέθετε δαιμονικές δυνάμεις κι έδρασε στη Ρώμη (Απολογία 26,2). Ο Ειρηναίος τον θεωρεί γνωστικό (Κατά αιρέσεων Ι 23,1-4).
- στις Πράξεις του Πέτρου (Αctus Vercellenses) o Πέτρος αντιμετωπίζει τον Σίμωνα με λόγια και θαύματα και τελικά τον οδηγεί στο θάνατο.

ΙΙ. Τα Ψευδοκλημέντια κείμενα
Τα κείμενα αυτά προσέλκυσαν το ενδιαφέρον κυρίως των εκπροσώπων της Σχολής της Τυβίγγης εξαιτίας της εχθρικής προς τον Παύλο στάσης τους αλλά και διότι θεωρήθηκαν μάρτυρες ενός χαμένου σήμερα ιουδαιοχριστιανισμού.
Πήραν το όνομά τους από τον Κλήμεντα, ο οποίος θεωρείται πρώτος ή τρίτος διάδοχος του Πέτρου στη Ρώμη (το χαρακτηρισμό τους ως «ψευδή» από το γεγονός ότι η έρευνα δεν τα θεωρεί γνήσια έργα του). Σύμφωνα με το κείμενο ο Κλήμης συνόδευσε τον Πέτρο στη δεκαετία του 30 ή του 40 του 1ου αι. μ.Χ. στην Παλαιστίνη και Συρία. Διασώζονται δύο εκδοχές αυτών των κειμένων: οι Ομιλίες και οι Αναγνωρισμοί. Και οι δύο συντάχθηκαν κατά τον 4ο αι. στη Συρία. Οι Ομιλίες διασώζονται σε δύο ελληνικά χειρόγραφα, οι Αναγνωρισμοί στη λατινική μετάφραση του Rufinus. Οι Ομιλίες οφείλουν το όνομά τους στο γεγονός ότι περιέχουν κυρίως διαλόγους και διδασκαλίες του Πέτρου. Οι Αναγνωρισμοί είναι περισσότερο μία αφήγηση που συνδυάζει στοιχεία αρχαίου μυθιστορήματος. Ο Κ. θεωρεί ότι τα δύο αυτά κείμενα χρησιμοποιούν, το καθένα ανεξάρτητα από το άλλο, την ίδια γραπτή πηγή κι αυτό εξηγεί τις μεγάλες ομοιότητες μεταξύ τους. Ως μία πιθανή τέτοια πηγή θεωρείται το αρχαίο κείμενο Περίοδοι Πέτρου, που συντάχθηκε στη Συρία κατά τα 220-230 μ.Χ. Οι Αναγνωρισμοί διατήρησαν πιθανόν τα αφηγηματικά τμήματα αυτού του χαμένου σήμερα κειμένου, ενώ οι Ομιλίες τη διδασκαλία του.

ΙΙΙ. Σίμων ο Μάγος και Σίμων Πέτρος στις Ομιλίες
Στη βάση της πλοκής του έργου βρίσκεται η διδασκαλία για τις συζυγίες: όλα στον κόσμο μπορούν να οργανωθούν σε αντιθετικά ζεύγη, το κατώτερο προηγείται του ανώτερου και σημαντικότερου. Έτσι ο Σίμων ο Μάγος και ο Σίμων Πέτρος είναι δεμένοι σε ένα ζεύγος (αυτό υπαινίσσεται και το κοινό όνομά τους): ο ψευδοπροφήτης Σίμων εμφανίζεται πρώτος και ο Πέτρος έρχεται ως αληθινός προφήτης στη συνέχεια. Στις Ομιλίες παρουσιάζονται οι διάλογοι μεταξύ του Μάγου και του Πέτρου για διάφορα θεολογικά ζητήματα, όπως η μοναρχία του Θεού, ο τρόπος κατανόησης της Γραφής, το πραγματικό περιεχόμενο της αποκάλυψης, ποιος είναι ο πραγματικός Θεός, η προέλευση και φύση του κακού. Παράλληλα με τους διαλόγους παρουσιάζεται η ιστορία της οικογένειας του Κλήμεντος, η επανένωσή της και η μεταστροφή της στο χριστιανισμό, θέματα που αναπτύσσονται διεξοδικότερα στους Αναγνωρισμούς. Στις Ομιλίες ο Σίμων ο Μάγος παρουσιάζεται ως ένα τμήμα εκείνης της δύναμης που θέλει να πράξει κακό και τελικά πράττει καλό. Ταυτόχρονα η οικογένεια του Κλήμεντος λειτουργεί ως παράδειγμα κάθε χριστιανικής κοινότητας, η οποία δε μπορεί να αποδεσμευθεί από την καταστροφική επίδραση του μάγου Σίμωνα παρά μόνο με την καθοδήγηση ενός αξιόπιστου ποιμένα όπως είναι ο Πέτρος.

IV. Ο Μάγος Σίμων και ο Σίμων Πέτρος στους Αναγνωρισμούς
Σε αυτό το έργο διασώζεται μία επισκόπηση της ιστορίας της σωτηρίας μέσα από μία ιουδαιοχριστιανική οπτική, την οποία δε βρίσκουμε στις Ομιλίες. Ένα άλλο ενδιαφέρον στοιχείο είναι η έμμεση ταύτιση του Μάγου με τον Παύλο. Οι θεολογικές συζητήσεις, που λαμβάνουν χώρα στην Καισάρεια, έχουν τα ίδια περίπου θέματα όπως και οι Ομιλίες κι είναι συγκεντρωμένες στα βιβλία 2 και 3, ενώ το υπόλοιπο έργο είναι η ιστορία της οικογένειας του Κλήμεντος.

Ένα ενδιαφέρον ερώτημα στην έρευνα είναι το ποιο πρόσωπο μπορεί να κρύβεται πίσω από τον Μάγο Σίμωνα. Έχουν δοθεί διάφορες απαντήσεις: ο Παύλος, ο Μαρκίων και η θεολογία του, ο γνωστικός Σίμων και ο μάγος των Πράξεων. Σύμφωνα με τον Κ. όλα αυτές οι ερμηνείες είναι μόνο επιμέρους πλευρές της μορφής του Σίμωνα μέσα στα Ψευδοκλημέντια κείμενα και ίσως συνδέονται με συγκεκριμένες στιγμές της σύνθεσης των δύο έργων. Ο Σίμων αντιπροσωπεύει ακόμη τη ρητορική, τη διαλεκτική, τη φιλοσοφία κι άλλα στοιχεία της ελληνικής παιδείας αλλά και την αστρολογία, την ειδωλολατρία και τον πολυθεϊσμό. Τις περισσότερες από αυτές (εκτός από τις τελευταίες) τις υιοθέτησε και η χριστιανική πλευρά. Ο Κ. παραθέτει την θέση του Beyschlag (ZThK 68 [ 1971] 425) ότι «αυτό που βίωσε η αρχαία Εκκλησία στο πρόσωπο του Μάγου Σίμωνα δεν ήταν η απειλητικής σκιάς του μάγου, ο οποίος αφήνει το στίγμα του στην ιστορία, αλλά τις δικές της σκιές, που η ίδια δεν ανεχόταν και δαιμονομοποίησε». Γι’ αυτό ο Κ. θεωρεί ότι ο Σίμων ομοιάζει κατά πολύ στον Ιούδα Ισκαριώτη.
Κλείνοντας την παρουσίαση των δύο αυτών κειμένων ο Κ. παρουσιάζει παραδείγματα για τους τρόπους, με τους οποίους αυτά επηρέασαν άλλα κείμενα στη Δύση: το όνομα του Dr. Faustus είναι εμπνευσμένο από τα Ψευδοκλημέντια. Αυτός ο ήρωας φέρει στοιχεία του Μάγου Σίμωνα και του πατέρα του Κλήμεντα, Φαύστου. Επίσης και η μορφή του Μεφιστοφελή παρουσιάζει ομοιότητες με τη μορφή του Μάγου.

Πίνακες περιεχομένων του περιοδικού Bulletin of the John Rylands Library

Ο Rob Bradshaw ανάρτησε στο ιστολόγιό του τους πίνακες περιεχομένων του περιοδικού Bulletin of the John Rylands Library για τα έτη 1903-1992. Στο περιοδικό αυτό μπορεί να βρει κανείς και πολλά βιβλικού ενδιαφέροντος άρθρα. Για να βρεθείτε στη σχετική σελίδα, πατήστε εδώ.

Επιγραφές σε αγγεία της εποχής του Εζεκία και των Ασμοναίων

Από το ιστολόγιο PaleoJudaica πληροφορούμαστε την είδηση ότι βασιλικές σφραγίδες βρέθηκαν σε χειρολαβές αγγείων κατά τις ανασκαφές στο Umm Tuba, στους λόφους νότια της Ιερουσαλήμ.

Ειδικότερα στη διάρκεια σωστικών ανασκαφών ήρθε στο φως ένα μεγάλο κτίριο, που χρονολογείται στην περίοδο του Πρώτου και του Δεύτερου Ναού. Σε αυτό βρέθηκαν μία σειρά από ενδιαφέρουσες επιγραφές, ανάμεσά τους κι αρκετές βασιλικές σφραγίδες από την εποχή του βασιλιά Εζεκία (τ. του 8ου αι. π.Χ.). Στις χειρολαβές αγγείων για την αποθήκευση κρασιού και λαδιού σε μεγάλες κρατικές αποθήκες βρέθηκαν τέσσερις επιγραφές του τύπου “LMLK”. Αυτές βρέθηκαν μαζί με σφραγίδες δύο υψηλόβαθμων αξιωματούχων που έφεραν τα ονόματα Ahimelekh ben Amadyahu και Yehokhil ben Shahar.

Στον ίδιο χώρο βρέθηκε επίσης μία επιγραφή στο λαιμό ενός αγγείου της εποχής των Ασμοναίων (τ. 2ου αι. π.Χ.). Πρόκειται για μία σειρά γραμμάτων της εβραϊκής αλφαβήτου. Το ερώτημα παραμένει ανοικτό ποια χρήση είχε μια τέτοια επιγραφή (ήταν για παράδειγμα άσκηση ενός γραφέα;)

Όσον αφορά στο κτίριο, αυτό απαρτιζόταν από μια σειρά από δωμάτια γύρω από μία αυλή. Σε αυτήν την αυλή υπήρχαν λάκκοι, αγροτικές εγκαταστάσεις και υπόγειες αποθήκες. Βρέθηκαν επίσης το καμίνι ενός αγγειοπλάστη, αγγεία, ένα columbarium κτλ. Τα αγγεία που βρέθηκαν στο κτίριο χρονολογούνται από το τέλος της εποχής του Σιδήρου (εποχή του πρώτου Ναού, τ. 8ου αι.). Μετά την καταστροφή της Ιερουσαλήμ και του Ιούδα το κτίριο ξαναχρησιμοποιήθηκε στην εποχή τωνΑσμοναίων (2ος αι. π.Χ.) και συνέχισε να χρησιμοποιείται για 200 ακόμη χρόνια μέχρι την καταστροφή του Δεύτερου Ναού.

Για να διαβάσετε το σχετικό άρθρο στην ιστοσελίδα της Israel Antiquities Authority, πατήστε εδώ.

Τιμητικός τόμος για τους Éric Junod και Jean-Daniel Kaestli

Κυκλοφορεί ο τιμητικός τόμος για τους Éric Junod και Jean-Daniel Kaestli με θέματα σχετικά με τον αρχέγονο Χριστιανισμό:

Albert Frey– Rémi Gounelle (εκδ.), Poussières de christianisme et de judaïsme antiques. Études réunies en l’honneur de Jean-Daniel Kaestli et Éric Junod, Lausanne : Éditions du Zèbre 2007
ISBN 2-940351-10-4
€ 62

Περιεχόμενα βιβλίου
F. AMSLER, Amphiloque d’Iconium, Contre les hérétiques encratites et apotactites, 7-40
G. ARAGIONE, L’amor proprio dei Greci e la ricerca del vero maestro (Clemente d’Alessandria, Stromati VI, 2, 5-27), 41-59
R. BAUCKHAM, Traditions about the Tomb of James the Brother of Jesus, 61-77
F. BOVON – B. BOUVIER, Invention des reliques d’Étienne, le saint premier martyr, 79-105
G. J. BROOKE, The Structure of the Poem against Idolatry in the Epistle of Jeremiah (1 Baruch 6), 107-128
V. CALZOLARI, La transmission des textes apocryphes chrétiens ou de l’« excès joyeux » de la « variance » : variantes, transformations et problèmes d’édition (L’exemple du Martyre de Paul arménien), 129-160
L. CIRILLO, Création, providence et thème de naissance : le débat en Rec. VIII, 5-34 et ses sources, 161-179
G. DORIVAL, Le patriarche Héber et la tour de Babel : un apocryphe disparu ?, 181-201
R. GOUNELLE, Un enfer vide ou à-demi plein ? Le salut des « saints » dans la recension latine A de l’Évangile de Nicodème, 203-223
F. St. JONES, Marcionism in the Pseudo-Clementines, 225-244
E. NORELLI, Un testimonium sur l’Antichrist (Hippolyte, L’Antichrist 15 et 54), 245-270
B. OUTTIER, Un nouveau témoin géorgien de l’Ancien Testament avec des notes marginales hexaplaires (4 Rois), 271-275
P. PIOVANELLI, Le recyclage des textes apocryphes àÀ l’heure de la petite « mondialisation » de l’Antiquité tardive (ca. 325-451). Quelques perspectives littéraires et historiques, 277-295
P.-H. POIRIER – É. CRÉGHEUR, La parabole de l’ivraie (Matthieu 13, 24-30.36-43) dans le Livre des lois des pays, 297-305
A. VAN DEN HOEK – J. J. HERRMANN, Jr., Celsus’ Competing Heroes : Jonah, Daniel, and their Rivals , 307-339 +pl. 1-21
C. ZAMAGNI, La Passion de Timothée. Étude des traditions anciennes et édition de la forme BHG 1487, 341-375
P. GISEL, Le christianisme antique : quel statut, quelle fonction et quelle forme du religieux ? Libres considérations d’un systématicien, 377-397

Η θεωρία της αφήγησης: Αριστοτέλης - P.C. Hogan

Ο J.C. Baker ανάρτησε πριν μερικές μέρες ένα ακόμη σύντομο κείμενο σχετικά με τη θεωρία της αφήγησης. Στο συγκεκριμένο κείμενο παρουσιάζει το άρθρο του Patrick C. Hogan, “Continuity and Change in Narrative Study: Observations on Componential and Functional Analysis.” Narrative Inquiry 16.1 (2006): 66-74 και ειδικότερα όσα εκείνος γράφει για τη θεωρία της αφήγησης στον Αριστοτέλη. Σύμφωνα με τον H. μπορεί κανείς να βρει δύο είδη ανάλυσης της αφήγησης στον αρχαίο φιλόσοφο: την ανάλυση των μερών της αφήγησης και τη λειτουργική ανάλυσή της. Η πρώτη αναφέρεται στα στοιχεία και στις λειτουργίες που συνθέτουν την αφήγηση, όπως στη γλώσσα, στο χαρακτήρα, στην τοποθέτηση στο χώρο και στο χρόνο και στην πλοκή καθώς επίσης στην επιλογή τους και στη σχέση μεταξύ τους. Η δεύτερη αναφέρεται στο σκοπό ή στους σκοπούς, που εξυπηρετούν αυτά τα στοιχεία, και πώς αυτά συνδέονται με την πλοκή. Ο Η. αναφέρει επίσης ότι ο Αριστοτέλης διακρίνει τους σκοπούς της αφήγησης σε δυο είδη: τους συναισθηματικούς και τους ηθικούς. Σύμφωνα με τον Η. όλοι οι μετέπειτα συγγραφείς που ασχολήθηκαν με την ανάλυση της αφήγησης κινήθηκαν προς το ένα ή το άλλο είδος τονίζοντας τη μία ή την άλλη κατηγορία σκοπών.

Για να διαβάσετε το σύντομο κείμενο του J.C. Baker, πατήστε εδώ.

Νέος διευθυντής του περιοδικού ΘΕΟΛΟΓΙΑ

Ο συνάδελφος κ. Χ. Ανδρεόπουλος μας έστειλε την είδηση ότι νέος διευθυντής του επιστημονικού περιοδικού της Εκκλησίας της Ελλάδος ΘΕΟΛΟΓΙΑ ανέλαβε ο σύμβουλος θεολόγων στον Παιδαγωγικό Ινστιτούτο δρ. Θεολογίας κ. Σταύρος Γιαγκάζογλου.

Ευχόμαστε στο νέο διευθυντή καλή επιτυχία στο νέο του έργο. Για να διαβάσετε το βιογραφικό του κ. Γιαγκάζογλου καθώς και την είδηση στο ιστολόγιο Θρησκευτικών δίκτυο, πατήστε εδώ.

Κριτήρια για την ταυτοποίηση ιουδαϊκών επιγραφών

Διορθώνοντας το κείμενο που διάβασα φέτος το καλοκαίρι στην EABS (Λισσαβώνα) για τα βιβλικά χωρία σε ιουδαϊκές και χριστιανικές επιγραφές ως στοιχείο ταυτότητας (Citations of Biblical texts in Greek Jewish and Christian Inscriptions of the Graeco-Roman and Late Antiquity: a Case of Religious Demarcation) ασχολήθηκα με διάφορα επιμέρους ζητήματα σχετικά με το θέμα. Κάποια από αυτά, που θεωρώ ότι ίσως είναι ενδιαφέροντα για τους αναγνώστες του ιστολογίου, θα τα αναρτήσω στις επόμενες μέρες.

Το πρώτο βήμα που πρέπει να γίνει, όταν πρέπει να μελετηθεί ένα τέτοιο ζήτημα, όπως είναι οι επιγραφές που παραθέτουν με κάποιον τρόπο ή αναφέρονται γενικά σε βιβλικά χωρία και βιβλία, είναι να ορισθεί το πλαίσιο εργασίας. Πρώτο βήμα είναι βέβαια να συγκεντρωθεί το σχετικό επιγραφικό υλικό για να μελετηθεί στη συνέχεια και να διατυπωθούν κάποιες σκέψεις σχετικά με τον τρόπο που λειτουργούν αυτά τα χωρία στα επιγραφικά κείμενα.
Ποια είναι όμως τα βασικά κριτήρια με τα οποία θα επιλεχθούν οι επιγραφές της συγκεκριμένης βάσης δεδομένων;
Στη συγκεκριμένη εργασίας ορίστηκαν τέσσερις παράμετροι: α) χρονολογικά και γεωγραφικά όρια της έρευνας, β) είδος των μνημείων που θα συμπεριληφθούν, γ) κριτήρια ταυτοποίησης μίας επιγραφής ως ιουδαϊκής ή χριστιανικής και δ) τρόποι παράθεσης / αναφοράς σε βιβλικά κείμενα βιβλία, Από αυτές εδώ σήμερα θα ασχοληθούμε με την τρίτη (γ).

Το θέμα ταυτοποίησης μίας επιγραφής ως ιουδαϊκής ή ως χριστιανικής είναι ανοικτό στην έρευνα, καθώς δεν έχουμε ακόμη καταλήξει σε μία τυπολογία, η οποία να εξασφαλίζει απόλυτα ασφαλή συμπεράσματα. Ο λόγος είναι ότι συχνά τόσο οι Ιουδαίοι όσο και οι χριστιανοί, ιδιαίτερα πριν το τ. 3ου αιώνα, μιμούνται απόλυτα τις επιγραφικές «συνήθειες» του περιβάλλοντός τους, ώστε να καθιστούν πολύ δύσκολη την αναγνώρισή τους τις περισσότερες φορές. Ο L. H. Kant το 1987 πρότεινε έναν κατάλογο τέτοιων κριτηρίων αναγνώρισης των ιουδαϊκών επιγραφών ομολογώντας όμως κι ο ίδιος στη συνέχεια: “this way of determining Jewishness, however, by no means points to a perfectly clear boundary between Jews and non-Jews in the ancient Mediterranean” (σ. 683). Οι προτάσεις του δέχθηκαν κριτική τόσο από την Kraemer (1991) όσο και τον P.W. van der Horst (1991), οι οποίοι με παραδείγματα κατέδειξαν πόσο δύσκολο είναι να φτάσει κανείς με βεβαιότητα σε συμπεράσματα, όταν ένα μόνο ένα από τα προτεινόμενα χαρακτηριστικά μπορεί να αναγνωρισθεί σε ένα μνημείο. Από την άλλη ορισμένοι ερευνητές επεσήμαναν ότι κάποια από αυτά τα χαρακτηριστικά μπορούν το καθένα από μόνα τους το καθένα να αποτελέσουν στοιχείο ιουδαϊκής ταυτότητας (για παράδειγμα η παράσταση της επτάφωτης λυχνίας, [Bij de Vaate & van Henten 1996] αν και δεν έλειψε η κριτική και γι’ αυτό [Kraemer 1991]). Λαμβάνοντας υπόψη την παραπάνω συζήτηση διατύπωσα στην πορεία της έρευνας και συλλογής των σχετικών επιγραφών τα παρακάτω κριτήρια-χαρακτηριστικά θεωρώντας όμως ότι για να καταλήξουμε σε περισσότερο πιθανά συμπεράσματα θα πρέπει να μπορούν να διαπιστωθούν τουλάχιστον δύο από αυτά σε κάθε μνημείο:

1) η χρήση της εβραϊκής γλώσσας στο μνημείο,

2) η παρουσία ιουδαϊκών συμβόλων,
3) χαρακτηριστικές ιουδαϊκές εκφράσεις,
4) χαρακτηριστικά ιουδαϊκά ονόματα,
5) αναφορά σε ιουδαϊκά έθιμα / ιουδαϊκές εορτές,
6) αναφορά σε ιουδαϊκές συναγωγές ή μνεία ιουδαϊκών τίτλων,
7) χρονολογικές ενδείξεις (ιδιαίτερα, όταν θέλουμε να διακρίνουμε μεταξύ ιουδαϊκών και χριστιανικών επιγραφών,
8) σύνδεση του συγκεκριμένου μνημείου με άλλα μνημεία ή ενδείξεις ιουδαϊκής παρουσίας στην περιοχή που βρέθηκε το μνημείο,
8) αναφορά σε κείμενα της Βίβλου ή παράθεσή τους,
9) μνεία των Σαμαρειτών.

Είναι λογικό βέβαια πως όσο περισσότερα από αυτά τα χαρακτηριστικά ισχύουν για ένα μνημείο, τόσο βεβαιότερη είναι η ταυτοποίησή του. Η συμπερίληψη ή ο αποκλεισμός ενός μνημείου σε ένα τέτοιο σώμα επιγραφών μπορεί να είναι μια πολύ δύσκολη και σύνθετη διαδικασία καθώς ο ερευνητής έχει να αντιμετωπίσει δύο κινδύνους: α) την απόλυτα αυστηρή εφαρμογή της παραπάνω αρχής –ότι δηλαδή πρέπει να ισχύουν περισσότερα από ένα κριτήρια –, η οποία μπορεί τελικά να αποκλείσει μνημεία που είναι ιουδαϊκά οδηγώντας τελικά σε μία μινιμαλιστική προσέγγιση του επιγραφικού υλικού και β) μία μεθοδολογική χαλαρότητα που μπορεί να οδηγήσει σε υιοθέτηση υλικού που δεν καμιά θέση σε μία συλλογή ιουδαϊκών μνημείων, αλλά ανήκει σε άλλες κατηγορίες. Αυτός είναι ο λόγος που κάθε τέτοιο corpus επιγραφών αφήνει χώρο για συζητήσεις και διατύπωση αμφιβολιών, καθώς πολλές φορές η ταυτότητα των επιγραφικών μνημείων δεν είναι βεβαία αλλά πιθανή.

Βιβλιογραφία

Bij de Vaate, Alice J. and J.W. van Henten, 1996, ‘Jewish or Non-Jewish? Some Remarks on the Identification of Jewish Inscriptions from Asia Minor’, BO 53: 16-28

Kant, L.H., 1987, ‘Jewish Inscriptions in Greek and Latin’, ANRW II, 20.2, 671-813

Kraemer, R. S., 1991, ‘Jewish Tuna and Christian Fish: Identifying Religious Affiliation in Epigraphic Sources’, HTR 84: 141-162

van der Horst, P.W., 1991, Ancient Jewish Epitaphs; An Introductory Survey of a Millenium of Jewish Funerary Epigraphy (300 BCE – 700 CE), Kampen

Τιμητικός τόμος για τον καθ. Martin Hasitschka

Kυκλοφόρησε πρόσφατα ο τιμητικός τόμος για τον καθηγητή Martin Hatischka με μελέτες που ασχολούνται με διάφορα ζητήματα του κατά Ιωάννην, της Αποκάλυψης κ.ά.:

Im Geist und in der Wahrheit : Studien zum Johannesevangelium und zur Offenbarung des Johannes sowie andere Beiträge ; Festschrift für Martin Hasitschka SJ zum 65. Geburtstag, Münster : Aschendorff 2008

ISBN: 978-3-402-11435-3

Περιεχόμενα τόμου

• Georg Fischer, "Wie geht das Johannesevangelium mit dem Alten Testament um?", 3-13
• Johann Maier, "Das jüdische Verständnis des Psalms 82 und das Zitat aus Ps 82,6a in Joh 10,34-35", 15-28
• Johannes Beutler, "'Und die Finsternis hat es nicht ergriffen' : zur Deutung von Joh 1,5", 29-40
• Martin Stowasser, "Die johanneische Tempelaktion (Joh 2,13-17) : ein Beitrag zum Verhältnis von Johannesevangelium und Synoptikern", 41-60
• Mira Stare,"'So nämlich liebte Gott die Welt ...' (Joh 3,16) : Jesus und sein Freund Johannes der Täufer in Joh", 61-80
• Michael Theobald, "Die Ernte ist da! : überlieferungskritische Beobachtungen zu einer johanneischen Bildrede (Joh 4,31-38)", 81-108
• Christoph Heil, "Jesus aus Nazaret oder Betlehem? : historische Tradition und ironischer Stil im Johannesevangelium", 109-130
• Roman Kühschelm, "Gericht und Rettung : Joh 12,29-33 im Kontext der 'Hellenenrede'", 131-153
• Boris Repschinski, "Freundschaft mit Jesus: Joh 15,12-17", 155-167
• Josef Pichler, "Jesus vor Pilatus : zum Verhältnis der Passionserzählungen von Johannes und Lukas", 169-200
• Christiane Koch, "'Es war aber an dem Ort ein Garten' (Joh 19,41) : der Garten als bedeutsames Erzählmotiv in den johanneischen Passions- und Auferstehungstexten", 229-238
• Markus Öhler, : "Der 'Mietling' Petrus : Beobachtungen zur Relecture von Joh 10 in Joh 21", 239-255
• Wilhelm Pratscher, "Johanneische Motive im Zweiten Clemensbrief", 259-272
• Lothar Lies, "Origenes' implizite Deutung der Lazarusperikope (Joh 11,1-44) als kirchliches Bußgeschehen", 273-287
• Manfred Scheuer, "Sprache und Kommunikation : ein Beispiel theologischer Exegese aus dem Johanneskommentar von Thomas von Aquin", 289-304
• Andreas Vonach, "Der Hochbetagte und sein Umfeld : von prophetischen Theophanien zu christologischen Epiphanien", 307-330
• Thomas Söding, "Siegertypen : der Triumph des Glaubens nach den Sendschreiben der Johannesapokalypse (Offb 2-3)", 331-362
• Peter Trummer, "Die Frau und der Drache : Skizzen zu Offenbarung 12", 363-384
• Konrad Huber, "Reiter auf weißem Pferd : ein schillerndes Christusbild in der Offenbarung des Johannes", 385-409
• Klemens Stock, "Die Person Jesu und das Wort Jesu (Mk 8,35.38;10,29)", 413-424
• Christoph Niemand, "Jesus und die 'Rettung ganz Israels' (Röm 11,26) : die Universalität der christlichen Heilsverkündigung und das Judentum", 425-447
• Roman Siebenrock, "Für wen haltet ihr mich? : systematische Überlegungen zur christologischen Hermeneutik des Neuen Testaments", 449-472
• Karl H. Neufeld, "Euer Ja sei ein Ja, euer Nein ein Nein! : fundamentaltheologische Bemerkungen zum Umgang mit der Heiligen Schrift", 473-487

Lectio difficilior 2/ 2008

To περιοδικό Lectio difficilior είναι ένα ευρωπαϊκό περιοδικό αφιερωμένο στη φεμινιστική ερμηνεία της Βίβλου και κειμένων του περιβάλλοντός της. Εκδίδεται δύο φορές το χρόνο στη Βέρνη σε τρεις γλώσσες (αγγλικά, γαλλικά και γερμανικά) και είναι σύμφωνα με τη δήλωση των εκδοτών του διαθρησκειακό και διεπιστημονικό.

Στο δεύτερο τεύχος του 2008 δημοσιεύονται τα εξής άρθρα (για να βρεθείτε στο κείμενο, πατήστε στον τίτλο του άρθρου):

• Elisabeth Esch-Wermeling, "Paulus lehrt – Thekla lauscht?Annäherungen an textstrategische Phänomene in den Theklaakten"
• Tal Ilan, Gender and Lamentations: 4Q179 and the Canonization of the Book of Lamentations
• Christiane Steuer, Der Fetus ist ein Glied seiner Mutter (ubar yerekh imo): Eine rabbinische Interpretation von Exodus 21:22-24
• Silvia Schroer, Gender and Iconography from the Viewpoint of a Feminist Biblical Scholar

Το όραμα του Ησαΐα και η σύγχρονη διεθνής διπλωματία

Ένα ενδιαφέρον βιβλίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Palgrave Macmillan με τον τίτλο:

Raymond Cohen & Raymond Westbrook (εκδ.), Isaiah's Vision of Peace in Biblical and Modern International Relations; Swords into Plowshares, 2008

ISBN 978-1-4039-7735-9

$84.95

Περιγραφή του εκδοτικού οίκου

Ο προφήτης Ησαΐας ήταν γνώστης των πιο κρυφών μυστικών της διακυβέρνησης και της διπλωματίας. Ως σύμβουλος στη βασιλική αυλή της Ιερουσαλήμ κατά τον 8ο αι. π.Χ. γνώριζε τη διεθνή πολιτική της εποχής, η οποία χαρακτηριζότανα από ιδεολογίες που συνδέονταν με τον πόλεμο και την κατάκτηση. Ήταν επομένως η προφητεία του για έναν ειρηνικό, αφοπλισμένο κόσμο απλά μία μεσσιανική παραβολή, που δε μπορούσε να εφαρμοστεί στην πράξη; Ή μήπως ήταν η πραγματιστική απάντηση στα γεωπολιτικά δεδομένα της εποχής του; Έχει το κήρυγμά του πρακτική αξία για τις σημερινές διεθνείς σχέσεις; Μία διεθνής ομάδα ειδικών εξετάζει το αίνιγμα του μηνύματος του Ησαΐα.

Περιεχόμενα του βιβλίου

Introduction

-Raymond Cohen and Raymond Westbrook * ISAIAH THE PHILOSOPHER * Isaiah's Prophecy and the Idea of "Classical Harmony"

-Sasson Sofer * PEACE ORDERS ANCIENT AND MODERN * On Pax Assyriaca in the 8th-7th Centuries BCE and Its Implications

-Frederick Mario Fales * Swords into Plowshares in an Age of Global Governance

-Andrew Hurrell * THE SEARCH FOR SECURITY * Let Other Kingdoms Struggle with the Great Powers: You, Judah, Pay the Tribute and Hope for the Best

-Nadav Na'aman * "You Have Heard What the Kings of Assyria Have Done": Disarmament Passages vis-a-vis Assyrian Rhetoric of Intimidation

-Theodore J. Lewis * ISAIAH AND INTERNATIONAL RELATIONS THEORY * Is Isaiah an "Offensive Liberal"?

-Benjamin Miller * Is Isaiah a Social Constructivist?

-Tal Dingott Alkopher * ISAIAH AND THE LITERARY TRADITION * Swords into Plowshares: The Development and Implementation of a Vision

-Hugh Williamson * World Peace and "Holy War": Two Sides of the Same Theological Concept: "YHWH as Sole Divine Power"

-Irmtraud Fischer * RELIGION AND INTERNATIONAL POLITICS * Isaiah's Vision of Human Security: Virtue-Ethics and International Politics in the Ancient Near East

-Scott M. Thomas * From Holy War to Holy Peace: Biblical Alternatives to Belligerent Rhetoric

-Martti Nissinen * ETHICS AND INTERNATIONAL ORDER * "Praise the Lord and Pass the Ammunition!": A Realist Response to Isaiah's Irenic Vision

-Adrian Hyde-Price * Conclusion: Swords into Plowshares Then and Now

Τα 10 αγαπημένα βιβλία της Lindsey Davis για τη Ρώμη

Από το ιστολόγιο AWTL πληροφορούμαστε για τη συνέντευξη της συγγραφέως ιστορικών μυθιστορημάτων μυστηρίου Lindsey Davis στην εφημερίδα Guardian. Καθώς τα μυθιστορήματα της Davis με κεντρικό ήρωα τον Falco και ιστορικό πλαίσιο τη Ρωμαϊκή αυτοκρατορία της δυναστείας των Φλαβίων είναι από τα αγαπημένα μου βιβλία παραπέμπω στη συνέντευξη, όπου η συγγραφέας αναφέρει τα δέκα αγαπημένα της βιβλία για την αρχαία Ρώμη:

1. Daily Life in Ancient Rome του Jérôme Carcopino
2. Handbook to Life in Ancient Rome των Lesley Adkins & Roy A Adkins
3. Rome and Her Empire του Barry Cunliffe
4. Rome: An Oxford Archaeological Guide της Amanda Claridge
5. The Colosseum των Keith Hopkins & Mary Beard
6. Ancient Inventions των Peter James & Nick Thorpe
7. The Lost World of Pompeii των Colin Amery & Brian Curran Jr
8. Roman Britain του Keith Branigan
9. The Eagle of the Ninth της Rosemary Sutcliff
10. I, Claudius του Robert Graves (+ Claudius the God)

Για να διαβάσετε τη συνέντευξη στην Guardian, πατήστε εδώ.

Βιβλιοπαρουσιάσεις του Review of Biblical Literature, 19/02/2009

Στη νέα ηλεκτρονική έκδοση του Review of Biblical Literature έχουν αναρτηθεί οι εξής βιβλιοκρισίες:

Bill T. Arnold and Bryan E. Beyer
Encountering the Old Testament: A Christian Survey
Reviewed by Elmer A. Martens

Gabriele Boccaccini, ed.
Enoch and the Messiah Son of Man: Revisiting the Book of Parables
Reviewed by Thomas J. Kraus

Mark J. Boda, Daniel K. Falk, and Rodney A. Werline, eds.
Seeking the Favor of God, Volume 2: The Development of Penitential Prayer in Second Temple Judaism
Reviewed by Carla Sulzbach

Ignacio Carbajosa
Las caracterνsticas de la versiσn sirνaca de los Salmos: Sal 90-150 de la Peshitta
Reviewed by Josι Alvarez

Victor A. Copan
Saint Paul as Spiritual Director: An Analysis of the Concept of the Imitation of Paul with Implications and Applications to the Practice of Spiritual Direction
Reviewed by V. Henry T. Nguyen

Sidnie White Crawford
Rewriting Scripture in Second Temple Times
Reviewed by Stephen A. Reed

Jan Dusek
Les manuscrits aramιens du Wadi Daliyeh et la Samarie vers 450-332 av. J.-C.
Reviewed by Aaron Koller

Michael Attyah Flower
The Seer in Ancient Greece
Reviewed by John Mason

David G. Horrell
1 Peter
Reviewed by Peter H. Davids

Martin Illert, ed.
Doctrina Addai; De imagine Edessena = Die Abgarlegende; Das Christusbild von Edessa
Reviewed by Ilaria L. E. Ramelli

Temba L. J. Mafico
Yahweh's Emergence as "Judge" among the Gods: A Study of the Hebrew Root Spt
Reviewed by Robert Wafawanaka

Daniel Marguerat
Les Actes des Apôtres (1-12)
Reviewed by Stephan Witetschek

Herman J. Selderhuis
Calvin's Theology of the Psalms
Reviewed by Mark Elliott

Ekkehard W. Stegemann; Christina Tuor-Kurth and Peter Wick, eds.
Paulus und die Welt
Reviewed by Jens Herzer

Graham H. Twelftree
In the Name of Jesus: Exorcism among Early Christians
Reviewed by David Frankfurter

Βιογραφία του William Foxwell Albright

Στην ιστοσελίδα The Bible and Interpretation έχει αναρτηθεί μία βιογραφία του William Foxwell Albright (1891-1971), αρχαιολόγου και ειδικού στις σπουδές της αρχαίας Εγγύς Ανατολής και του περιβάλλοντος του αρχαίου Ισραήλ.

Για να διαβάσετε τη βιογραφία, πατήστε εδώ.

Το νέο τεύχος του Bibliotheca sacra

Στο νέο τεύχος του περιοδικού Bibliotheca sacra 166 /661 (2009) δημοσιεύονται μεταξύ άλλων και τα εξής άρθρα βιβλικού ενδιαφέροντος:

• J.D. Hays, "An evangelical approach to Old Testament narrative criticis", 3-18
• Larry J. Waters, "'Missio Dei' in the book of Job", 19-35
• John C. Hutchison, "Servanthood : Jesus' countercultural call to Christian leaders", 53-69
• George C. Gianoulis, "Is sonship in Romans 8:14-17 a link with Romans 9?", 70-83

Μαγικά ιουδαϊκά κύπελα

Στο θέμα των μαγικών κυπέλων ιουδαϊκής προέλευσης αναφερθήκαμε και παλαιότερα (βλ. εδώ). Από το ιστολόγιο του Antonio Lombatti πληροφορούμαστε για ένα νέο άρθρο στο JC.com σχετικά με εργαστήρια που οργανώνει την επόμενη εβδομάδα το Βρετανικό Μουσείο με θέμα τα μαγικά ιουδαϊκά κύπελα. Στο άρθρο δίνονται ορισμένα ενδιαφέροντα στοιχεία γι' αυτά τα ενδιαφέροντα ευρήματα, τα οποία προσέλκυσαν τα τελευταία χρόνια το ενδιαφέρον των ερευνητών. Για να διαβάσετε το σχετικό άρθρο, πατήστε εδώ.

Νέα άρθρα στο JHS

Από το ιστολόγιο PaleoJudaica του Jim Davila πληροφορούμαστε ότι έχουν αναρτηθεί νέα άρθρα στην ιστοσελίδα του Journal of Hebrew Scriptures 9 (2009), αφιερωμένα σε θέματα σχετικά με το βιβλίο του Ιωνά:

• Philippe Guillaume, Arguing under the Qiqayon: An Introduction to a Set of Articles on Jonah
• Thomas M. Bolin, Eternal Delight and Deliciousness: The Book of Jonah After Ten Years
• Ehud Ben Zvi, Jonah 4:11 and the Metaprophetic Character of the Book of Jonah
• Philippe Guillaume, Rhetorical Reading Redundant: A Response to Ehud Ben Zvi
• Jakob Wöhrle, A Prophetic Reflection on Divine Forgiveness: The Integration of the Book of Jonah into the Book of the Twelve
• Klaas Spronk, Jonah, Nahum, and the Book of the Twelve: A Response to Jakob Wöhrle
• Daniel Timmer, The Intertextual Israelite Jonah Face À L’empire: The Post-Colonial Significance Of The Book’s Cotexts And Purported Neo-Assyrian Context

Oι Catenae Graecorum Patrum του Cramer στο διαδίκτυο

Από το ιστολόγιο του Roger Pearse πληροφορούμαστε ότι οι τόμοι του γνωστού έργου Catenae Graecorum patrum in Novum Testamentum του J.A. Cramer είναι προσβάσιμοι στο διαδίκτυο στη σελίδα του archive.org. Για να βρεθείτε ση σχετική σελίδα, πατήστε εδώ.

Πάπυροι: το νέο WL

Στην ιστοσελίδα του Ινστιτούτου Παπυρολογίας του Πανεπιστημίου της Χαϊδελβέργης έχει αναρτηθεί η 12η συμπληρωμένη και βελτιωμένη έκδοση του χρήσιμου παπυρολογικού εργαλείου WörterListen, ενός καταλόγου των λέξεων που απαντούν στους διάφορους δημοσιευμένους παπύρους. Συνοδευτικό αρχείο σε αυτόν τον κατάλογο είναι το KonträrIndex, το οποίο επίσης μπορείτε να διαβάσετε ή να "κατεβάσετε" από τη σελίδα του Ινστιτούτου (και τα δύο σε μορφή pdf). Για να βρεθείτε στη σχετική σελίδα, πατήστε εδώ.

Τιμητικός τόμος για τον καθ. Carl R. Holladay

Από τον εκδοτικό οίκο Brill κυκλοφορεί ένας συλλογικός τόμος προς τιμήν του καθηγητή Carl R. Holladay:

Patrick Gray - Gail R. O'Day, Scripture and Traditions Essays on Early Judaism and Christianity in Honor of Carl R. Holladay, (NovT Suppl 129), Brill 2008

ISBN: 978 90 04 16747 6

€ 149.00

Περιγραφή εκδοτικού οίκου

O παρών τόμος περιέχει 22 μελέτες προς τιμήν του Carl R. Holladay, του οποίου το έργο σχετικά με την αλληλεπίδραση μεταξύ Χριστιανισμού και ελληνιστικού Ιουδαϊσμού άσκησε μεγάλη επιρροή στις καινοδιαθηκικές σπουδές. Οι μελέτες είναι οργανωμένες σε τρία τμήματα: Ελληνιστικός Ιουδαϊσμός, η Κ.Δ. στη συνάφειά της και η Ιστορία της Ερμηνείας. Ανάμεσα στις μελέτες αυτού του τόμου υπάρχουν κάποιες που πραγματεύονται τη μεταστροφή στον ελληνόφωνο Ιουδαϊσμό και Χριστιανισμό, το 23 Μακκ ως αφηγηματική σάτιρα, η θεολογία της ανταπόδοσης στα Λκ-Πρξ, η εκκλησιαστική πειθαρχία στο κατά Ματθαίον, η Έξοδος και η συγκριτική χρονολογία στα ιουδαϊκά και πατερικά κείμενα, η σωματική τιμωρία στον αρχαίο Ισραήλ και τον αρχέγονο Χριστιανισμό, το ζήτημα των Ιουδαίων και η συγκρότηση του αρχαίου Ιουδαϊσμού.

Περιεχόμενα

Preface

Abbreviations

List of Contributors

I. Hellenistic Judaism

Ν. CLAYTON CROY, Disrespecting Dionysus: 3 Maccabees as Narrative Satire of the God of Wine

LESTER L. GRABBE, Jewish Identity and Hellenism in the Fragmentary Jewish Writings in Greek

WALTER T. WILSON, The Constitution of Compassion: Political Reflections on Philo’s De humanitate

WILLIAM ADLER, Moses, the Exodus, and Comparative Chronology

II. The New Testament in Context

GREGORY STERLING, Turning to God: Conversion in Greek-Speaking Judaism and Early Christianity

MARK BLACK, The Messianic Use of Zechariah 9-14 in Matthew, Mark, and the Pre-Markan Tradition

MICHAEL JOSEPH BROWN, Performance Anxiety: The Use of UPOKRITHS in Matthew 6:1-18

SHARYN DOWD, Is Matthew 18:15-17 about “Church Discipline”?

JOHN B. WEAVER, The Noble and Good Heart: Καλοκαγαθία in Luke’s Parable of the Sower SCOTT SHAUF, The “Word of God” and Retribution Theology in Luke-Acts

ALLEN BLACK, “Your Sons and Your Daughters Will Prophesy . . .”: Pairings of Men and Women in Luke-Acts

GAIL R. O’DAY, The Citation of Scripture as a Key to Characterization in Acts

DAVID P. MOESSNER, Luke’s “Plan of God” from the Greek Psalter: The Rhetorical Thrust of “The Prophets and the Psalms” in Peter’s Speech at Pentecost

STEVEN J. KRAFTCHICK, Self-Presentation and Community Construction in Philippians ABRAHAM J. MALHERBE, How to Treat Old Women and Old Men: The Use of Philosophical Traditions and Scripture in 1 Timothy 5

JOHN T. FITZGERALD, Proverbs 3:11-12, Hebrews 12:5-6, and the Tradition of Corporal Punishment

III. The History of Interpretation

PATRICK GRAY The Early Reception of Hebrews 6:4-6

JUAN HERNÁNDEZ JR., The Apocalypse in Codex Alexandrinus: Its Singular Readings and Scribal Habits

THOMAS H. OLBRICHT, Exegetical and Theological Presuppositions in Nineteenth-Century American Commentaries on Acts

LUKE TIMOTHY JOHNSON, Narrative Criticism and Translation: Luke-Acts and the Case of the NRSV

BRAD R. BRAXTON, Paul and Racial Reconciliation: A Postcolonial Approach to 2 Corinthians 3:12-18

TODD PENNER, Die Judenfrage and the Construction of Ancient Judaism: Toward a Foregrounding of the Backgrounds Approach to Early Christianity

Publications of Carl R. Holladay

Scripture Index

Index of Modern Authors

Πέμπτη συνάντηση Σεμιναρίου Ορθοδόξου Ερμηνευτικής

Την Τετάρτη 18 Φεβρουαρίου 2009 και ώρα 18.00 θα λάβει χώρα η πέμπτη συνάντηση του Σεμιναρίου Ορθοδόξου Ερμηνευτικής του Τομέα Αγίας Γραφής και Πατερικής Γραμματείας του Τμήματος Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής ΑΠΘ στην αίθουσα συνεδριάσεων του 4ου ορόφου της Θεολογικής Σχολής.

Εισηγητής: Χρήστος Βούλγαρης, ομότιμος καθηγητής Θεολογικής Σχολής Παν/μίου Αθηνών
"Το τέλος του βίου και το μαρτύριον του αποστόλου Παύλου. Νέα θεώρηση"

Βιβλιοπαρουσίαση: Α. Πιτσιλλίδης (μεταπτ. φοιτητής)
J. C. Lentz, Jr., Luke's Portrait of Paul, Cambridge 1993 [SNTS MonSer 77]

Ελληνική επιγραφή από την εποχή των Μακκαβαίων

Από το ιστολόγιο του Antonio Lombatti πληροφορούμαστε για την ανεύρεση τριών θραυσμάτων επιγραφής, τα οποία πιστεύεται ότι ανήκουν στη λεγόμενη "Επιγραφή του Ηλιόδωρου". Η συγκεκριμένη επιγραφή χρονολογείται στα 178 π.Χ. και απαρτίζεται από 23 γραμμές. Είναι χαραγμένη σε στήλη από ασβεστόλιθο. Το νέο εύρημα κατά τη γνώμη των ειδικών επιβεβαιώνει ότι η στήλη βρισκόταν σε κάποιο ναό εκεί που σήμερα είναι το Maresha- Beit Guvrin National Park.

Η επιγραφή του Ηλιόδωρου παρουσιάσθηκε από τους Cotton-Wörrle σε άρθρο τους στο ZPE του 2007 (σε αυτό θα επανέλθουμε σε επόμενη ανάρτηση). Στην επιγραφή καταγράφεται η αλληλογραφία του Ηλιόδωρου, γνωστού και από Β΄ Μακκ, με τον Σέλευκο Δ΄, τον οποίο διαδέχθηκε ο Αντίοχος Δ΄ Επιφανής. Στο κείμενο της επιγραφής ο Σέλευκος ανακοινώνει το διορισμό ενός διαχειριστή που θα επιβλέπει όλα τα ιερά στην επαρχία, συμπεριλαμβανομένου και του Ναού της Ιερουσαλήμ. Αυτό σήμαινε ότι ο διαχειριστής μπορούσε να ελέγχει και τα οικονομικά τους και να εισπράττει φόρους για το βασιλέα. Ίσως οι Ιουδαίοι αισθάνθηκαν ότι αυτός ο διορισμός αμφισβητούσε την ανεξαρτησία τους κι επομένως η επιγραφή αναφέρεται στα γεγονότα που προετοίμασαν τα γεγονότα που ακολούθησαν (είσοδο του Αντιόχου Δ΄ στην Ιερουσαλήμ, σφαγή του πληθυσμού, βεβήλωση του Ναού). Για να διαβάσετε το άρθρο στο Ha'aretz, πατήστε εδώ.

(Η φωτ. από το ιστολόγιο του Antonio Lombatti)

+ Κοίμηση του καθ. Σάββα Αγουρίδη (1921-2009)

Μόλις πληροφορηθήκαμε τη θλιβερή είδηση ότι ο ομότιμος καθηγητής της Θεολογικής Σχολής Αθηνών Σάββας Αγουρίδης απεβίωσε σήμερα. Ο Σ. Αγουρίδης υπήρξε μία από τις σημαντικότερες μορφές στο χώρο των βιβλικών σπουδών στην Ελλάδα κατά τον 20ο αιώνα. Με τις ποικίλες μελέτες του σε θέματα Καινής Διαθήκης και αρχέγονου Χριστιανισμού αλλά και τη διακονία του ως πανεπιστημιακού δασκάλου επηρέασε ουσιαστικά την πορεία της ελληνικής βιβλικής επιστήμης από το δεύτερο μισό του 20ου αιώνα κι εξής δημιουργώντας γέφυρες μεταξύ της πατερικής παράδοσης και της σύγχρονης διεθνούς έρευνας. Παράλληλα εκπροσώπησε επάξια την Ορθόδοξη βιβλική επιστήμη σε διάφορους διεθνείς επιστημονικούς και εκκλησιαστικούς οργανισμούς (όπως στην Studiorum Novum Testamenti Societas, τις Ενωμένες Βιβλικές Εταιρείες στην Ευρώπη, στην Academie Internationale des Sciences Religieuses, στην ελληνική Ορθόδοξη αντιπροσωπεία στο Παγκόσμιο Συμβούλιο των Εκκλησιών κτλ.). Διετέλεσε πρόεδρος του Εκπαιδευτικού και Φιλανθρωπικού Ιδρύματος «Άρτος Ζωής» του Λυμπεροπούλειου Ιδρύματος, της Κίνησης Πολιτών κατά του Ρατσισμού και της Εθνικής Επιτροπής Βιοηθικής. Υπήρξε εκδότης του Δελτίου Βιβλικών Μελετών, συγγραφέας καθώς και μεταφραστής πολλών βιβλίων. Ακόμη κι όσοι δεν υπήρξαμε άμεσα μαθητές του αλλά μαθητές των μαθητών του, αισθανόμαστε ευγνωμοσύνη για την προσφορά του στον τομέα της βιβλικής επιστήμης και ευχόμαστε το παράδειγμά του ως πανεπιστημιακού δασκάλου και κοινωνικά ευαισθητοποιημένου θεολόγου και χριστιανού να έχει συνεχιστές. Ο Θεός ας τον αναπαύσει "εἰς τὰς αἰωνίους σκηνάς".

Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες η νεκρώσιμη ακολουθία θα τελεστεί αύριο στις 3.00 μ.μ. στον Ι.Ν. Προφήτη Ηλία Παγκρατίου.

Μαγνητοφωνημένη διάλεξη για τους Μαρκιωνίτες

Ο Philip Harland ανάρτησε στο ιστολόγιό του Religions of the Ancient Mediterranean, μία νέα μαγνητοφωνημένη ομιλία με θέμα τους μαρκιωνίτες.
Για να βρεθείτε στη σχετική σελίδα, πατήστε εδώ.

Το νέο τεύχος του ThZ

Στο νέο τεύχος του Theologische Zeitschrift δημοσιεύονται μεταξύ άλλων και τα εξής άρθρα βιβλικού ενδιαφέροντος:

Andreas Ruwe, "Beschneidung als interkultureller Brauch und Friedenszeichen Israels. Religionsgeschichtliche Überlegungen zu Genesis 17, Genesis 34, Exodus 4 und Josua 5", 309–342

Στην Παλαιά Διαθήκη η περιτομή είναι κεντρικό θέμα σε κείμενα του P (Γεν 17. 21,4. Εξ 12,44.48. Λευιτ 12,3). Δεν υπάρχουν άλλες παλαιοδιαθηκικές πηγές για το θέμα όμως έξω από την Εξάτευχο. Στο πλαίσιο των νεώτερων συζητήσεων σχετικά με τη δημιουργία της Πεντατεύχου και της Εξατεύχου θεωρήθηκαν και τα σημαντικά για τη σημασία και τη λειτουργία της περιτομής στον αρχαίο Ισραήλ κείμενα, όπως Γεν 34. Έξ 4,24.26 και Ιησ 5,2.8, ως νεώτερα. Από την άλλη πλευρά προκύπτει από βιβλικά καθώς και εξωβιβλικά κείμενα (π.χ. Ιερ 9,24-25 και Ηροδότου, Ιστορίαι ΙΙ, 104) ότι ο Ισραήλ μοιραζόταν το έθιμο της περιτομής μέχρι και την περσική εποχή με μία σειρά από γειτονικούς λαούς. Με βάση αυτές τις σκέψεις το παρόν άρθρο υποστηρίζει ότι σημαντικά σημεία μίας ειδικά ισραηλιτικής θεωρίας για την περιτομή διαμορφώθηκαν για πρώτη φορά κατά την περσική περίοδο.

Martin Leuenberger: Die geschichtstheologische Begründung der Einzigkeit Jhwhs im Kyros-Orakel Jes 45,1–7S. 343–357

Μία ανάλυση της δομής του χρησμού για τον Κύρο στο Ησ 45 καταδεικνύει σε αντίθεση προς μία ισχυρή στη σύγχρονη έρευνα τάση ότι εδώ όπως και σε άλλες προφητείες του Δευτεροησαΐα αποδεικνύεται η μοναδικότητα του Γιαχβέ όχι με βάση μία θεολογία της δημιουργίας αλλά σε αυτήν μίας θεολογίας της ιστορίας και στην προκειμένη περίπτωση με την άνοδο στην εξουσία του Κύρου. Μόνο σε αυτήν τη νοητική βάση μπορούν να εξαχθούν οντολογικά συμπεράσματα, τα οποία καταλήγουν και στην παρουσίαση του Γιαχβέ ως του δημιουργού θεού.

Το νέο τεύχος του ZNW

Στο νέο τεύχος του Zeitschrift für die neutestamentliche Wissenschaft und die Kunde der älteren Kirche 100:1 (2009) δημοσιεύονται τα εξής άρθρα:

• Wilfried Eisele, "Jesus und Dionysos : göttliche Konkurrenz bei der Hochzeit zu Kana (Joh 2,1-11)", 1-28
• Friedrich G. Lang, "Neues über Lydia? : zur Deutung von "Purpurhändlerin" in Apg 16,14", 29-44
• Erwin Ochsenmeier, "Romans 1,20 : knowing God through his acts in history", 45-58
• Jan Dochhorn, "Röm 7,7 und das zehnte Gebot : ein Beitrag zur Schriftauslegung und zur jüdischen Vorgeschichte des Paulus", 59-77
• Jens Schröter, "Die Funktion der Herrenmahlsüberlieferungen im 1. Korintherbrief : zugleich ein Beitrag zur Rolle der "Einsetzungsworte" in frühchristlichen Mahltexten", 78-100
• Peter Nagel, "Das Evangelium des Judas - zwei Jahre später", 101-138

Το νέο τεύχος του JSHJ

Στο νέο τεύχος του Journal for the Study of the Historical Jesus 7:1 (2009) δημοσιεύονται τα εξής άρθρα:

Theodore J. Weeden Sr., "Kenneth Bailey's Theory of Oral Tradition: A Theory Contested by Its Evidence ", 3-43

Στο άρθρο εξετάζεται κριτικά η θεωρία του Kenneth Bailey για την προφορική παράδοση, μία θεωρία την οποία εκείνος ονομάζει "ανεπίσημη προφορική ελεγχόμενη παράδοση". Ο Bailey υποστηρίζει ότι η ανεπίσημη προφορική ελεγχόμενη παράδοση είναι μία προφορική μεθοδολογία που εφαρμόσθηκε ιστορικά στις κοινωνίες της Μέσης Ανατολής με σκοπό να διασώσει και να μεταφέρει με ακρίβεια τα ουσιαστικά, θεμελιώδη στοιχεία, σύμφωνα με τον Bailey, των προφορικών τους παραδόσεων. Ο Bailey θεωρεί ότι η ίδια μεθοδολογία χρησιμοποιήθηκε από το κίνημα του Ιησού από την αρχή μέχρι τουλάχιστον την εποχή του Ιουδαϊκού Πολέμου με σκοπό να διατηρήσει με ακρίβεια και να μεταδώσει με πιστότητα τον ουσιαστικό ιστορικό πυρήνα της ανάμνησης του Ιησού. Ωστόσο στο άρθρο υποστηρίζεται ότι οι μαρτυρίες, τις οποίες παρουσιάζει ο Bailey για να στηρίξει τη θεωρία του, όχι μόνο δεν καταφέρνουν να την στηρίξουν αλλά ουσιαστικά λειτουργούν εναντίον της.

James D.G. Dunn, "Kenneth Bailey's Theory of Oral Tradition: Critiquing Theodore Weeden's Critique", 44-62

Αυτό το άρθρο είναι μία απάντηση στην κριτική του Τheodore Weeden στο προηγούμενο άρθρο όσον αφορά στην περιγραφή της προφορικής παράδοσης που προτείνει ο Kenneth Bailey. O ανεκδοτικός χαρακτήρας των αποδείξεων που προβάλλει ο Bailey για να στηρίξει τη θέση του οπωσδήποτε αφήνει χώρο για κριτική, όμως η κριτική του Weeden έχει ως βασικό μειονέκτημά της ότι χαρακτηρίζεται από αντιπάθεια για την θέση του Bailey. Παρουσιάζει λανθασμένα τις θέσεις του Bailey σε διάφορες περιπτώσεις και μόνιμα παρανοεί τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η προφορική παράδοση, κάτι το οποίο με σαφήνεια παρουσιάζουν τα παραδείγματα του Bailey. H θεωρία του Bailey στην πραγματικότητα παρέχει την καλύτερη εξήγηση από οποιαδήποτε άλλη κυρίαρχη φιλολογική ερμηνεία σχετικά με την ανθεκτική φύση και μορφή της συνοπτικής παράδοσης για τον Ιησού, τον επαναλαμβανόμενο χαρακτήρα των ίδιων πραγμάτων με διαφορετικό τρόπο.

James G. Crossley, "Writing about the Historical Jesus: Historical Explanation and 'the Big Why Questions', or Antiquarian Empiricism and Victorian Tomes? ", 63-90

Στο άρθρο υποστηρίζεται ότι οι βιογραφίες του Ιησού χαρακτηρίζονται από εξατομίκευση, αναζήτηση δεδομένων, ερμηνεία και περιγραφή. Αυτή η στάση έρχεται σε αντίθεση προς τους τρόπους με τους οποίους η ιστορική αναπαράσταση ασκήθηκε από άλλες ανθρωπιστικές επιστήμες και σε αντίθεση προς τους τρόπους με τους οποίους κάποιοι βιογράφοι και ιστορικοί βλέπουν το ρόλο που διαδραματίζει το άτομο μέσα στην ιστορική αλλαγή. Ακόμη και στις περιπτώσεις που γίνεται η προσπάθεια να χρησιμοποιηθούν οι κοινωνικές επιστήμες στη μελέτη του ιστορικού Ιησού κι όταν το αποτέλεσμα δεν είναι απλά περιγραφικό και ερμηνευτικό, και πάλι η πρόσληψη τέτοιων προσεγγίσεων στην έρευνα τείνει να επικεντρώνεται στο άτομο, το οποίοι προσπαθεί να αναπαραστήσει μέσα στο ιστορικό του περιβάλλον, παρά σε δυνατές μεθοδολογικές αναπτύξεις σχετικά με την ιστορική αλλαγή. Στο άρθρο προτείνονται τρόπο με τους οποίους η περιγραφή του ατόμου και η περιγραφική έμφαση μπορούν να συμπληρωθούν από ένα ευρύτερο πεδίο κοινωνικοϊστορικών αναπαραστάσεων που σκοπό έχουν να εξηγήσουν την ιστορική αλλαγή ή γενικότερα το πώς θα μπορούσαμε να περάσουμε από τον Ιησού στις απαρχές του Χριστιανισμού.

Η ιστοσελίδα του αναπλ. καθηγητή Π. Παχή

Παρουσιάζουμε σήμερα την ιστοσελίδα του αναπληρωτή καθηγητή της Θρησκειολογίας του Τμήματος Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής Α.Π.Θ. κ. Παναγιώτη Παχή. Ο επισκέπτης της μπορεί να πληροφορηθεί για τα μαθήματα του καθηγητή, να δει σημειώσεις και παρουσιάσεις Power Point των μαθημάτων του και να διαβάσει και μία σειρά από άρθρα του κ. Π. Παχή, τα οποία είναι αναρτημένα σε μορφή pdf:

"La Signification d' Astrologie selon le Systeme Manicheen", Τιμητικό Αφιέρωμα στους Ομότιμους Καθηγητές Πρόδρομο Ακανθόπουλο και Βασίλειο Ψευτογκά, Επιστημονική
Επετηρίδα Θεολογικής Σχολής - Τμήμα Θεολογίας, τόμος 11, Θεσσαλονίκη 2001, σσ. 243-252

"΄Extra imperium et Religionem nulla salus΄. Die Religionspolitik des romischen Staates gegen die Manichaer", ΚΑΙΡΟΣ, Αφιέρωμα στον Καθηγητή Δαμιανό Αθ. Δόϊκο, Επιστημονική Επετηρίδα Θεολογικής Σχολής - Τμήμα Θεολογίας, τόμος 4, Θεσσαλονίκη 1994, σσ. 815-828.

"Η έννοια της περιπλάνησης κατά τη διάρκεια των ελληνιστικών χρόνων", Τιμητικό Αφιέρωμα στον Ομότιμο Καθηγητή Νικόλαο Αθ. Ματσούκα, Επιστημονική Επετηρίδα Θεολογικής Σχολής - Τμήμα Θεολογίας, τόμος 12, Θεσσαλονίκη 2002, σσ. 274-323

“The Hellenistic Era as an Age of propaganda : the Case of Isis" Cult”, at L. H. Martin & P. Pachis (eds), Theoretical Frameworks for the Study of Graeco-Roman Religions, Thessaloniki 2003, pp. 97-125.

“"Manufacturing Religion" in the Hellenistic Age: The Case of Isis-Demeter Cult”, at L. H. Martin & P. Pachis (eds), Hellenisation, Empire and Globalisation : Lessons from Antiquity, Thessaloniki 2004, pp. 163-207

‘“Γαλιλαίον Κυβέλης ολόλυγμα” (Anthol. Palat. VI,173): L’Élément orgiastique dans le culte de Cybèle’, Cybele, Attis and Related Cults (ed.Eugene N. Lane; Religions in the Graeco Roman World 131; Leiden: Brill, 1996) pp. 193–222

"Η ιστορία της έρευνας των θρησκειών της ελληνιστικής εποχής, Ανάμεσα στην παράδοση και τη νεωτερικότητα", Φιλία και Κοινωνία, Τιμητικός Τόμος στον Καθηγητή Γρηγόριο Δ. Ζιάκα, Θεσσαλονίκη 2008, σσ. 449-546

Για να βρεθείτε στη σελίδα του καθ. Π. Παχή, πατήστε εδώ.

Όρια της ομάδας και τελετουργία

Ο J.C. Baker ανάρτησε χθες ένα ακόμη ενδιαφέρον κείμενο σχετικά με την ταυτότητα της ομάδας και τα όριά της καθώς και τον ορισμό των ορίων μέσω τελετουργικών πράξεων. Παραπέμπει στο έργο του Fredrik Barth, o οποίος υποστήριξε ότι τα όρια είναι ρευστά και εξαρτώνται άμεσα από την εκάστοτε συνάφεια. Στη συνέχεια αναφέρεται στο έργο της Mary Douglas, η οποία υποστήριξε ότι τα όρια δεν αντιπροσωπεύουν τίποτε άλλο παρά αυτή τη διάκριση μεταξύ καθαρού και ακάθαρτου, αυτό που ανήκει στο σύστημα κι αυτό που είναι ξένο προς αυτό.

Ο J.C. στη συνέχεια θέτει το ερώτημα πώς μπορεί κάποιος να ενταχθεί στην ομάδα και παραπέμπει στο έργο της Catherine Bell, η οποία διακρίνει έξι τύπους τελετουργιών. Από αυτούς, αυτός που εδώ ενδιαφέρει είναι οι τελετές μετάβασης (rites of passage) σε μία νέα κατάσταση. Στη συνέχεια ο J.C. παραπέμπει στις μελέτες των Arnold van Gennep, Les rites de passage και Victor Turner, The Ritual Process. Kαι οι δύο διακρίνουν τρία επίπεδα μύησης: α) απομάκρυνση από την ομάδα και κίνηση προς τη νέα ομάδα ή κοινωνική θέση, β) το μεταβατικό στάδιο - η ενδιάμεση περίοδος, όταν κανείς χάνει την κοινωνική του θέση και την ταυτότητα, γ) επανένταξη στην κοινωνία ή ενσωμάτωση στη νέα ομάδα με τη νέα κοινωνική θέση .

Για να διαβάσετε το κείμενο του J.C. Baker, πατήστε εδώ.

Το νέο τεύχος του Biblica

Στο νέο τεύχος του περιοδικού Biblica 89:4 (2008) δημοσιεύονται τα εξής άρθρα (πατώντας στους τίτλους των άρθρων θα βρεθείτε στο κείμενό τους σε pdf):

J.-N. Aletti, «La soumission des chrétiens aux autorités en Rm 13,1-7. Validité des arguments pauliniens?» , 457-476

Το Ρωμ 13,1-7 έχει ερμηνευθεί με διαφορετικούς τρόπους συχνά μη συμβατούς μεταξύ τους. Στο άρθρο γίνεται η απόπειρα να καταδειχθεί ότι αυτή η περικοπή δεν μπορεί να κατανοηθεί χωρίς την άμεση συνάφειά του και επίσης ότι δεν έχει σκοπό να διατυπώσει ένα πολιτικό δόγμα ή να αιτιολογήσει τη νομιμότητα της πολιτικής εξουσίας. Ούτε ο Παύλος ωθεί τους χριστιανούς να επηρεάσουν την πολιτική ζωή. Αντίθετα τους παροτρύνει να ξεπεράσουν κάθε πιθανό φόβο και έμμεσα να επιδείξουν την αγάπη τους σε όλα τα ανθρώπινα όντα. Σρ αυτό το σημείο καινοτομεί.

C. Balogh, «'He Filled Zion with Justice and Righteousness'. The Composition of Isaiah 33», 477-504.

Σε αντίθεση προς τις περισσότερες απόψεις σχετικά με το Ησ 33, αυτή η περικοπή είναι πολύ σύνθετη για να θεωρηθεί ως ένα ενιαία κείμενο. Το Ησ 33 έχει ως βάση του (στ. 1+4) ένα σύντομο αντι-ασσυριακό θρήνο, ο οποίος ήταν η κατακλείδα των θρήνων στα Ησ 28-33. Οι στίχοι 1+4 συμπληρώθηκαν αρχικά (γύρω στα 598 ή 587) από έναν ύμνο της κοινότητας, οι στ. 2-3+5+7-12, που εισάγουν την ιδέα της τιμωρία του Ιούδα και και την ιδέα της τιμωρίας του εχθρού στους στ. 1+4. Δεύτερον (λίγο μετά το 539) οι στ. 1-5.7-12 συμπληρώθηκαν από μία προφητεία σωτηρίας, τους στ. 6+13-24, που αφορούσαν όσους επέστρεψαν από την αιχμαλωσία, την αποκατάσαση της Ιερουσαλήμ και τη μοναρχία.

H.F. van Rooy, «The Headings of the Psalms in the East Syriac Tradition Reconsidered», 505-525

Στο πρώτο μισό του προηγούμενου αιώνα οι τίτλοι των Ψαλμών στην ανατολική συριακή παράδοση προκάλεσαν το ενδιαφέρουν και επιστήμονες όπως οι Devreesse and Vosté παρουσίασαν αξιόλογες μελέτες σχετικά με το θέμα. Στα 1960 ο Bloemendaal εξέδωσε αυτούς τους τίτλους. Από το 1960 κι εξής ένας αριθμός σημαντικών νέων χειρογράφων ήρθαν στο φως καθώς επίσης και μία μετάφραση του υπομνήματος του Θεόδωρου και μία μετάφραση του υπομνήματος του Διοδώρου για τους πρώτους 50 Ψαλμούς. Στο άρθρο εξετάζεται η συμβολή δύο χειρογράφων, που δεν είχε στη διάθεσή του ο Bloemendaal, στην κατανόηση της ιστορίας αυτών των αρχαίων συριακών τίτλων. Τα παραδείγματα που εξετάζονται οδηγούν στο συμπέρασμα ότι ο 6t1, που χρησιμοποιεί ο Bloemendaal, δεν πρέπει να θεωρηθεί ως ο υποδειγματικός μάρτυρας για όλες τις περιπτώσεις.

L. Kierspel, «'Dematerializing' Religion: Reading John 2–4 as a Chiasm», 526-554

Μετά την κριτική ανάλυση του συνθετικού παραλληλισμού του Moloney για το Ιω 2-4, στο άρθρο υποστηρίζεται ότι η χιαστική δομή του κύκλου Κανά-Κανά, που οδηγεί τον αναγνώστη από τα ορατά πράγματα (2,1-12+4,43-54) και τα φυσικά χαρακτηριστικά της θρησκείας (2,13-22+4,1-42) στον Ιησού ως το μεταφυσικό μεσίτης της σωτηρίας και της κρίσης του Θεού (3,1-21+3,22-36). Αυτή η νέα "απαλλαγμένη από τα υλικά" πίστη επομένως μετατοπίζει τις προσδοκίες για την υλική αποκατάσταση και προσανατολίζει το μάτι του πιστού όχι προς το θυσιαστήριο αλλά προς τον Υιό.

B.A. Paschke, «Die damnatio und consecratio der zwei Zeugen (Offb 11)», 555-575
Όσον αφορά στην προφητεία του θανάτου, βεβήλωσης, ανάστασης και ανάληψης των δύο μαρτύρων (Αποκ 11,7-13) οι περισσότεροι ερμηνευτές υποθέτουν ένα ιουδαϊκό υπόβαθρο. Ωστόσο, τα ιουδαϊκά παράλληλα, στα οποία αναφέρονται, προέρχονται από διαφορετικά έργα, συνάφειες και εποχές. Κάποιοι ερμηνευτές επίσης θεωρούν το πάθος, την ανάσταση και την ανάληψη του Ιησού ως το υπόβαθρο του Αποκ 11,7-13. Ωστόσο η πορεία του Ιησού (όπως παρουσιάζεται στην Κ.Δ.) σαφώς διαφέρει από τα γεγονότα που περιγράφονται στο Αποκ 11,7-13. Στο παρόν άρθρο υποστηρίζεται ότι οι ρωμαϊκές damnatio και consecratio ως ένα εναλλακτικό (ή τουλάχιστον συμπληρωματικό) ιστορικό υπόβαθρο για το Αποκ 11,7-13. Σε αντίθεση προς τις ιουδαϊκές και χριστιανικές παραδόσεις / πηγές, αυτό το υπόβαθρο συμπεριλαμβάνει όλα τα στοιχεία με ένα συνεκτικό τρόπο. Επομένως οι ρωμαϊκές damnatio και consecratio θα μπορούσαν να ληφθούν υπόψει ως ένα ερμηνευτικό πλαίσιο για το Αποκ 11,7-13.

Το περιοδικό CRAI προσβάσιμο ηλεκτρονικά

Από το ιστολόγιο Ketuvim πληροφορούμαστε ότι το περιοδικό Comptes-rendus des séances de l'Académie des Inscriptions et Belles-Lettres είναι προσβάσιμο ηλεκτρονικά για τα έτη 1950-1989. Για να δείτε τα άρθρα του, πατήστε εδώ.

Μία διόρθωση

Εκ παραδρομής σε παλαιότερη ανάρτησή μας για άρθρο του J.C. Baker σχετικά με την κοινωνική ταυτότητα η διεύθυνση αναφοράς που δώσαμε ήταν λανθασμένη. Ευχαριστούμε όσους μας υπέδειξαν το λάθος και διορθώνοντας δίνουμε τη σωστή διεύθυνση. Καλή ανάγνωση!

Social Identity Theory

Το νέο τεύχος του JOTS

Στο νέο τεύχος του Journal of Old Testament Studies 33:3 (2009) δημοσιεύονται τα εξής άρθρα:

Roland Boer, "The Forgetfulness of Julia Kristeva: Psychoanalysis, Marxism and the Taboo of the Mother", 259-276

Η Julia Kristeva είναι γνωστή τόσο για τις επανερμηνείες της με τη βοήθεια της ψυχοανάλυσης όσο και για τις συχνές ερμηνευτικές προσεγγίσεις της Βίβλου. Αυτό που είναι λιγότερο γνωστό είναι η παλαιότερη ενασχόλησή της με τη μαρξιστική ανάλυση, μολονότι ακόμη και τώρα καταφεύγει στον Μαρξ, όταν στριμώχνεται στη γωνία. Σε αυτό το άρθρο το ενδιαφέρον του συγγρ. επικεντρώνεται σε μία από τις καλύτερες βιβλικές αναγνώσεις της Kristeva - τα ταμπού στο βιβλίο του Λευιτικού, τα οποία τελικά στηρίζονται στο ταμπού της μητέρας - όπου μπορεί κανείς να διαπιστώσει ότι η κυρίαρχη ψυχοαναλυτική ανάγνωσή της μπορεί να την οδηγήσει μόνο μέχρι εκείνο το σημείο. Για να μπορέσουμε να προχωρήσουμε πιο πέρα, θα πρέπει να ξεχάσουμε τη μαρξίστρια Κristeva. Αφού ο συγγρ. εντοπίζει τον Μαρξ σε πολλά από τα κείμενά της προτείνει έναν τρόπο, με τον οποία η ανάγνωση του Λευιτικού από την Kristeva μπορεί να συμπληρωθεί από στοιχεία της κοινωνικής και οικονομικής ανάλυσης.

Katie M. Heffelfinger, "'My Father is King': Chiefly Politics and the Rise and Fall of Abimelech", 277-292

Στο άρθρο υποστηρίζεται ότι το μοντέλο της "σύνθετης δευτερογενούς αρχηγίας στη φυλή", το οποίο πρόσφατα διατυπώθηκε από τον Robert D. Miller μπορεί να συμβάλει στην κατανόηση διάφορων ασυμφωνιών στην αφήγηση του Αβιμέλεχ στα Κρ 8 και 9. Αυτό το μοντέλο περιγράφεται εν συντομία και εφαρμόζεται σε τέσσερα λογικά κενά της ιστορίας του Αβιμέλεχ. Αυτά είναι: (1) η αντίφαση μεταξύ της άρνησης του Γεδεών για την κληρονομική βασιλεία και την εικασία από όλους τους χαρακτήρες ότι ένας από τους γιους του Γεδεών θα κυβερνούσε μετά από εκείνον, (2) η έκκληση, που κάνει ο Αβιμέλεχ, για λογαριασμό των αρχόντων της Συχέμ, (3) ο τρόπος που αντιμετωπίζει η ιστορία την επιδρομή εκ μέρους των αρχόντων της Συχέμ ως προσωπική προσβολή ενταντίον του Αβιμέλχ και (4) η αιτία για την χωρίς κίνητρο επίθεση του Αβιμέλεχ εναντίον της Thebez.

Neil Glover, "Your People, My People: An Exploration of Ethnicity in Ruth", 293-313

Στο άρθρο εξετάζονται ανταγωνιστικές μεταξύ τους θεωρίες για την εθνική ταυτότητα με σκοπό να αναδειχθούν διάφορα σημεία στο βιβλίο της Ρουθ, όπου η Ρουθ η Μωαβίτισσα ίσως γίνει Ισραηλίτισσα. Μια προσεχτική ανάγνωση του κειμένου ευνοεί την υπόθεση ότι η Ρουθ εισέρχεται την ισραηλιτική εθνική ομάδα, όταν την αποδέχεται η κοινότητα της Βηθλεέμ στο κεφ. 4. Αυτό συμφωνεί με τη συνθετική αντίληψη για την εθνική ταυτότητα, όπου η βιολογική καταγωγή δε σημαίνει ταυτόχρονα και συμμετοχή σε μία εθνική ομάδα. Μολονότι το εθνικό όραμα του βιβλίου της Ρουθ αντιπαραβάλλεται συχνά με εκείνο του Έσδρα-Νεεμία, οι ιδέες της εθνολογικής θεωρίας οδηγούν στο συμπέρασμα μία μεγαλύτερης σύγκλισης μεταξύ των δύο κειμένων. Στο συμπέρασμα αναφέρονται μερικά προτερήματα και ορισμένοι κίνδυνοι, όταν κανείς χρησιμοποιεί την ανθρωπολογική θεωρία στις βιβλικές σπουδές.

Steven T. Mann, "'You're Fired': An Application of Speech Act Theory to 2 Samuel 15.23—16.14", 315-334

Ενώ η θεωρία για τις πράξεις λόγου στη μελέτη πώς οι λέξεις κάνουν πράγματα στην καθημερινή ζωή συνεχίζει να συμβάλλει στη μελέτη της γλώσσας, αυτή η θεωρία μπορεί επίσης να συμβάλει σε μία κατανόηση της επιτελεστικής φύσης των λέξεων όσον αφορά στη βιβλική αφήγηση. Σε αυτό το άρθρο η θεωρία για τις πράξεις λόγου εφαρμόζεται στο 2 Σαμ 15,23-16,14 με δύο τρόπους. Πρώτον, οι πράξεις λόγου των χαρακτήρων αναλύονται ως πραγματικές πράξεις λόγου χρησιμοποιώντας τις κατηγορίες που παρουσιάζονται από τον John Searle ώστε να ερευνηθεί πώς λειτουργούν μέσα στην ιστορία. Δεύτερον, λαμβάνεται υπόψη η πραγματικότητα ότι αυτές οι πράξεις λόγου είναι στην πραγματικότητα επενθετικές και όλες οι πράξεις λόγους συμπεριλαμβανομένων κι εκείνων του αφηγητή εξετάζονται με σκοπό να διαπιστωθεί ο τρόπος με τον οποίο δημιουργούν έναν φιλολογικό κόσμο, ο οποίος συνιστά πράξεις πειθούς που σκοπό έχουν να επηρεάσουν ένα υποτιθέμενο ακροατήριο.

Paul S. Evans, "The Hezekiah—Sennacherib Narrative as Polyphonic Text", 335-358

Τα 2 Βασ 18-19 γενικά θεωρούνται ως μία αφήγηση στερούμενη συνοχής, η οποία αποτελείται από πολλές πηγές, κάτι που καθιστά αναγκαία μία διαχρονική προσέγγιση. Ωστόσο αυτή η υπόθεση είναι μόνο ένα ευρετικό μοντέλο που προτείνει να διαβάσουμε το κείμενο με αυτόν τον τρόπο. Στο άρθρο αντίθετα χρησιμοποιείται η θεωρία του Bakhtin, σύμφωνα με την οποία τα 2 Βασ 18-19 αντιμετωπίζονται ως μία πολυφωνική σύνθεση, κάτι το οποίο μπορεί να δικαιολογήσει τόσο τις ασυνέχειες μέσα στο κείμενο όσο και την ενότητά του. Αν γίνει κατανοητό ως ένας διάλογος φιλολογικών ειδών (αφήγηση που ομοιάζει την ιστορία, ευθύς λόγος και προφητικός χρησμός) μέσα σε ένα έμμεσο διάλογο, αυτή η αφήγηση είναι "διαλογική" καθώς διαφορετικές φωνές παρεμβαίνουν στην περικοπή, αποκαλύπτοντας μία πολυφωνία απόψεων. Μια τέτοια προσέγγιση όχι μόνο επιτρέπει μία νέα ερμηνεία της αφήγησης, αλλά επίσης έχει επιπτώσεις όσον αφορά τη σύνθεση της αφήγησης επιτρέποντας στον Δευτερονομιστή μεγαλύτερη δημιουργικότητα από ό,τι συνήθως συμβαίνει.

Kenneth Ngwa, "Did Job Suffer for Nothing? The Ethics of Piety, Presumption and the Reception of Disaster in the Prologue of Job", 359-380

Στο άρθρο υποστηρίζεται ότι η δήλωση πως ο Ιώβ υπέφερε για το τίποτε (92,3. πρβλ. 9,17) δεν είναι περιφερειακή στον Ιώβ. Όταν ο Ιώβ αρχίζει να υποφέρει, η θεωρητική ερώτηση του Σατανά "Μάταια ο Ιώβ φοβάται τον Θεό;" (1,9) τίθεται σε ένα νέο πλαίσιο με την αξιολογική δήλωση του Γιαχβέ: "με παρότρυνες εναντίον του να τον τον καταπιώ για το τίποτε" (2,3). Οι κακουχίες του Ιώβ δεν είναι τυχαίες. Απεναντίας σχεδιάστηκαν, εκτελέστηκαν και αξιολογήθηκαν πολύ καλά. Απαντώντας ο Ιώβ θέτει το ζήτημα για την αποδοχή της καταστροφής και των δεινών (2,10). Ο πρόλογος διερευνά την πραγματικότητα των δεινών /της καταστροφής μέσα από τον τριπλό φακό της αιτιώδους θεωρίας των δεινών, την πραγματικότητα των δεινών, και την θεωρία "πρόσληψης" των δεινών. Επειδή η συστηματική και συστημική δοκιμασία πλήττει τον ηθικό, υπαρξιακό και κοινωνικό πυρήνα της ανθρωπότητας και της θεότητας, καθίσταται συνήθως η ισχυρότερη κριτική των δικών της αιτιολογικών, υπαρξιακών θεωριών και των θεωριών πρόσληψης ανεξάρτητα από το εάν τέτοιες θεωρίες είναι θεϊκής ή ανθρώπινης προέλευσης.

Το νέο τεύχος του Restoration Quarterly

Στο νέο τεύχος του Restoration Quarterly 51 (2009) δημοσιεύονται μεταξύ άλλων και τα εξής άρθρα βιβλικού ενδιαφέροντος:

• David A. Skelton, "Ben Sira's imaginative theodicy : reflections on the Aaronide priesthood under Gentile rule", 1-12
• Ira J. Jolivet, "Christ the telos in Romans 10:4 as both fulfillment and termination of the law", 13-30
• Wayne Walden, "Galatians 3:28 : grammar observations", 45-50

Το νέο τεύχος του Liber Annuus

Στο νέο τεύχος του Liber Annuus 57 (2007) δημοσιεύονται τα εξής άρθρα βιβλικού ενδιαφέροντος:

• David Volgger, "Die "Opfer" in Gen 1-11", 9-27
• Enzo Cortese, "Una teologia dei salmi storica : storia della fede e della preghiera d'Israele nel salterio", 29-81
• Alviero Niccacci, "Il libro del profeta Michea : testo, traduzione, composizione, senzo", 83-161
• Massimo Pazzini - Rosario Pierri, "Il libro di Abacuc secondo la versione siriaca (Peshitto)", 163-170
• Giorgio Giurisato, "Gv 16,16-33: analisi retorico-letteraria, struttura e messaggio", 171-214
• Frédéric Manns, "Traditions sacerdotales dans le quatrième Evangile", 215-228
• Alfio M. Buscemi, "Una rilettura filologica di Colossesi 2,23", 229-252
• Nello Casalini, "Corpus pastorale - Corpus constitutionale (La costituzione della chiesa nelle Pastorali)", 253-315
• Christopher Begg, "Samson’s Initial Exploits According to Josephus", 317-341
• Gregor Geiger, "Schreibung und Vokalisierung des Partizips im Biblischen Hebräisch", 343-376
• Rosario Pierri, "Esempi di dativo assoluto nei Settanta", 377-380
• Rosario Pierri, "L’infinito con articolo al genitivo nel Nuovo Testamento", 381-404

Βιβλιοπαρουσιάσεις του Review of Biblical Literature, 11/02/2009

Στη νέα ηλεκτρονική έκδοση του Review of Biblical Literature 11/2/2009 έχουν αναρτηθεί οι ακόλουθες βιβλιοκρισίες / βιβλιοπαρουσιάσεις (πατήστε επάνω στον τίτλο του βιβλίου):

John M. G. Barclay and Simon Gathercole, eds., Divine and Human Agency in Paul and His Cultural Environment
Reviewed by Stephan Joubert

George J. Brooke and Thomas Römer, eds., Ancient and Modern Scriptural Historiography / L'Historiographie Biblique, Ancienne et Moderne
Reviewed by Ernst Axel Knauf

Maurice Casey, The Solution to the 'Son of Man' Problem
Reviewed by Paul Owen

David J. Chalcraft, ed., Sectarianism in Early Judaism: Sociological Advances
Reviewed by Boris Repschinski

Martin Ebner, ed., Herrenmahl und Gruppenidentität
Reviewed by Christoph Stenschke

Mary Ann Getty-Sullivan, Parables of the Kingdom: Jesus and the Use of Parables in the Synoptic Tradition
Reviewed by Dan O. Via

Rowan A. Greer and Margaret M. Mitchell, The "Belly-Myther" of Endor: Interpretations of 1 Kingdoms 28 in the Early Church
Reviewed by Thomas J. Kraus

Stefanie Ulrike Gulde, Der Tod als Herrscher in Ugarit und Israel
Reviewed by Matthew Suriano

Yigal Levin, ed., A Time of Change: Judah and Its Neighbours in the Persian and Early Hellenistic Periods
Reviewed by Oded Lipschits

J. G. McConville and Karl Möller, eds., Reading the Law: Studies in Honour of Gordon J. Wenham
Reviewed by Eckart Otto

Benjamin Edidin Scolnic, Thy Brother's Blood: The Maccabees and Dynastic Morality in the Hellenistic World
Reviewed by Lester L. Grabbe

V. George Shillington, An Introduction to the Study of Luke-Acts
Reviewed by Nils Neumann

Stanley D. Walters, Go Figure! Figuration in Biblical Interpretation
Reviewed by Paul Elbert
Reviewed by Richard S. Briggs

Timothy L. Walton, Experimenting with Qohelet: A Text-Linguistic Approach to Reading Qohelet as Discourse
Reviewed by Andreas Wagner

Ελεύθερη πρόσβαση σε περιοδικά βιβλικού ενδιαφέροντος στο SAGE

Η ηλεκτρονική πλατφόρμα SAGE προσφέρει ελεύθερη πρόσβαση στα περιοδικά θεολογικού και βιβλικού ενδιαφέροντος μέχρι τις 31 Μαρτίου. Όσοι ενδιαφέρονται, θα πρέπει να εγγραφούν (είναι δωρεάν) στην πλατφόρμα (πατήστε εδώ). Τα περιοδικά, τα οποία διατίθενται ελεύθερα γι' αυτό το διάστημα είναι:

• Biblical Theology Bulletin
• Currents in Biblical Research
• Feminist Theology
• Irish Theological Quarterly
• Journal for the Study of the New Testament
• Journal for the Study of the Old Testament
• Journal for the Study of the Pseudepigrapha
• Social Compass
• Studies in Christian Ethics
• The Expository Times
• Transformation

Κατάλογος ψηφιοποιημένων χειρογράφων

Από το ιστολόγιο του Roger Pearse πληροφορούμαστε για την ύπαρξη στο διαδίκτυο καταλόγου ψηφιοποιημένων χειρογράφων του Μεσαίωνα (μεταξύ των οποίων και αρκετών της Αγίας Γραφής. Για να βρεθείτε στη βάση δεδομένων, πατήστε εδώ. Για να διαβάσετε τη σχετική ανάρτηση του Roger Pearse, πατήστε εδώ.