Τακτική επισκόπηση ειδήσεων σχετικών με τις βιβλικές σπουδές και τον αρχέγονο Χριστιανισμό
Σάββατο 20 Μαρτίου 2010
Βιβλιοκρισίες στο RBL 19/3/2010
Elizabeth Boase, The Fulfilment of Doom? The Dialogic Interaction between the Book of Lamentations and the Pre-exilic/Early Exilic Prophetic Literature
Reviewed by Charles Miller
Jo Carruthers, Esther through the Centuries
Reviewed by Linda Day
Reviewed by Timothy Laniak
Mark K. George, Israel's Tabernacle as Social Space
Reviewed by Gert Prinsloo
Joel B. Green, Body, Soul, and Human Life: The Nature of Humanity in the Bible
Reviewed by Robin Gallaher Branch
Peter J. Leithart, Deep Exegesis: The Mystery of Reading Scripture
Reviewed by Matthew Gordley
Bruce J. Malina, Timothy: Paul's Closest Associate
Reviewed by Mark Batluck
Scot McKnight and Joseph B. Modica, eds., Who Do My Opponents Say That I Am? An Investigation of the Accusations against Jesus
Reviewed by M. Robert Mulholland
John Oswalt, The Bible among the Myths: Unique Revelation or Just Ancient Literature?
Reviewed by Claude Mariottini
Tessa Rajak, Translation and Survival: The Greek Bible and the Ancient Jewish Diaspora
Reviewed by Christopher Beetham
Lesleigh Cushing Stahlberg, Sustaining Fictions: Intertextuality, Midrash, Translation, and the Literary Afterlife of the Bible
Reviewed by Lena-Sofia Tiemeyer
Tom Thatcher, Greater than Caesar: Christology and Empire in the Fourth Gospel
Reviewed by Adam Winn
Το νέο τεύχος του Trierer theologische Zeitschrift
- Renate Brandscheidt, "Die Heiligkeit des Lebens im Urteil der Bibel", 1-16
- Ernst Haag, "Psalm 89 und die Zion-David-Tradition", 17-42
- Marius Reiser, "Die Charakteristik Jesu im Markusevangelium", 43-57
- Stefan Schreiber, "Gibt es eine neutestamentliche Spiritualität? : eine Problemanzeige", 58-75
- Beate Kowalski, "Der Sonntag ist für den Menschen da: Neues Testament und Sonntagsschutz", 76-87
Παρασκευή 19 Μαρτίου 2010
Το νέο τεύχος του Currents in Biblical Research / The new issue of Currents in Biblical Research
Brad E. Kelle, "Hosea 4—14 in Twentieth-Century Scholarship", 314-375
H έρευνα στο βιβλίο του Ωσηέ κατά τον 20ο αι. αφορούσε ένα ευρύ φάσμα ερμηνευτικών ερωτημάτων, τα οποία συχνά αντικατοπτρίζουν τις συνηθισμένες προσεγγίσεις της προφητικής γραμματείας γενικότερα, αν και γενικά δόθηκε υπερβολική προσοχή στο γάμο και στις εικόνες της οικογένειας που απαντούν στο Ωσ 1-3. Κατά τα τελευταία χρόνια οι ερευνητές διόρθωσαν αυτήν την τάση διερευνώντας τρόπους με τους οποίους τα κείμενα των Ωσ 4-14 παρέχουν νέα κατανόηση διαφόρων παλαιών κριτικών θεμάτων. Αντί να εμφανίζεται μία κίνηση, στην οποία οι νεότερες μεθοδολογικές προοπτικές να έχουν αντικαταστήσει τις παλαιότερες παραδοσιακές προσεγγίσεις, όλα τα ερευνητικά θέματα παραμένουν ανοικτά στην τρέχουσα έρευνα των Ωσ 4-14. Οι ερευνητές επαναδιατυπώνουν τώρα τα παραδοσιακά ερωτήματα από νέες οπτικές γωνίες, οι οποίες προκύπτουν από διεπιστημονικές επιδράσεις. Αυτές οι επιδράσεις ανέδειξαν επίσης νέες μέχρι τώρα ανεξερεύνητες γραμμές έρευνας, όπως τη συγχρονική, λογοτεχνική και θεολογική ανάγνωση, τη Βίβλο των 12 μελετών και τη θεωρία της μεταφοράς. Οι μελέτες που κάνουν χρήση της θεωρίας της μεταφοράς λαμβάνοντας όμως υπόψη και ζητήματα θρησκευτικά, πολιτικά, κοινωνικοοικονομικά και θέματα κοινωνικού φύλου φαίνεται ότι πιθανόν θα καταλαμβάνουν κεντρική θέση στη μελέτη των Ωσηέ κατά τα επόμενα χρόνια.
Walter Brueggemann, "Sometimes Wave, Sometimes Particle", 376-385
Το άρθρο είναι η απάντηση του συγγραφέα στην κριτική που άσκησε στο έργο του ο Robert Carroll. O συγγραφέας υποστηρίζει ότι παρά την κριτική του Carroll είναι δυνατό και μάλιστα μετά τον Gadamer η ερμηνεία να κινείται εντός και εκτός των πλαισίων της θεολογικής σοβαρότητας και να κατανοεί επομένως τα κείμενα σε πολλά επίπεδα.
Oh-Young Kwon, "A Critical Review of Recent Scholarship on the Pauline Opposition and the Nature of its Wisdom (σοφία) in 1 Corinthians 1—4", 386-407
Στην τρέχουσα έρευνα των παύλειων κειμένων υπήρξε έντονη συζήτηση για τα ζητήματα της ταύτισης των αντιπάλων του Παύλου στο 1 Κορ 1-4 και της φύσης της σοφίας τους. Οι κύριες υποθέσεις συνοψίζονται σε αυτές τις λέξεις-συνθήματα: ακραία πραγματοποιηθείσα εσχατολογία, πρωτογνωστικισμός, ελληνιστική ιουδαϊκή σοφιολογική παράδοση, η ομάδα του Πέτρου και ρητορικά σχήματα. Ο συγγραφέας συντάσσεται με εκείνους τους ερευνητές που μελετούνς τους αντιπάλους του Παύλου στο 1 Κορ 1-4 και τη φύση της σοφίας τους υπό το πρίσμα του ελληνορωμαϊκού πολιτισμού του 1ου αι. Αυτοί οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι οι αντίθετοι προς τον Παύλος στο 1 Κορ 1-4 θα πρέπει να ήταν μια ομάδα χριστιανών της Κορίνθου, οι οποίοι είχαν επηρεαστεί από έναν ελληνορωμαϊκό ρητορικό ελιτισμό και οι οποίοι μη κριτικά εφάρμοζαν αυτά τα ρητορικά πρότυπα στη χριστιανική τους κοινότητα και οι οποίοι υποστήριζαν ότι η σοφία τους στηριζόταν σε αυτά τα ρητορικά σχήματα.
H σημασία των Μegilloth / The importance of Megilloth
Τετάρτη 17 Μαρτίου 2010
Στο νέο τεύχος του RivStCr/ In the recent issue of RivStCr
Το νέο τεύχος του Rivista di storia del cristianesimo 9:2 (2009), είναι αφιερωμένο στις αιρέσεις κατά τους πρώτους χριστιανικούς χρόνους. Μεταξύ των υπολοίπων άρθρων δημοσιεύονται και κάποια που παρουσιάζουν ενδιαφέρον για όσους ασχολούνται με την Καινή Διαθήκη και τον χριστιανισμό των δύο πρώτων μεταχριστιανικών αιώνων:
- Enrico Norelli, "Costruzioni dell'eresia nel cristianesimo antico", 323-332
- Frederick S. Jones, "Jewish Christians as heresiologists and as heresy", 333-347
- Tobias Nicklas, "Die Darstellung von innergemeindlichen Gegnern in der Offenbarung des Johannes", 349-361
- Enrico Norelli, "Marcione e la costruzione dell'eresia come fenomeno universale in Giustino Martire", 363-388
Tο νέο τεύχος του Graphé / The new issue of Graphé
- Claude Lichtert - André Wénin, "Le livre de Jonas : approche littéraire", 15-39
- Brigitte Donnet-Guez, "La confrontation entre Dieu et Jonas à travers l'enseignement des Sages", 41-51
- Régis Courtray, "Le 'Commentaire sur Jonas' de Jérôme : autour des travaux d'Yves-Marie Duval", 53-66
- Anne S. Durozoy, "Représentations et significations médiévales du monstre marin accompagnant Jonas", 67-83
- Marie F. Monge-Strauss, "'Jonas englouty de la baleine' : la traduction du Livre de Jonas dans les Bibles du XVI siècle ; remarques sur le chapitre 2", 85-98
- Jean M. Rietsch, "Paracelse et Jonas : le problème du signe et de la verité prophétique entre philosophie de la nature et théologie", 99-116
- Natacha Salliot, "Réformes religieuses et réceptions du livre de Jonas (XVI-XVII siècles)", 117-126
- Marie C. Gomez-Géraud, "Le paradoxe du prophète : le "Jonas propheta" de Sébastien Castellion", 127-141
- Anne G. Robineau-Weber, "Jonas considéré du point de vue historique : le signe de Melville", 143-157
- Linda: Rasoamanana, "Jeux et enjeux de l'intertextualité biblique dans 'Jonas ou l'artiste au travail' de Camus", 159-173
- Gaëlle Guyot, "Jonas dans l'oeuvre de Jean-Paul de Dadelsen", 175-186
- Lydie Laroque, "'Jonas' de Jacques Chessex ou la crise du sujet", 187-200
- Serge Martin, "Henri Meschonnic traducteur du livre de Jonas : une relation de voix", 201-216
P. Harland: Μαγνητοφωνημένη διάλεξη για τον ιστορικό Ιησού (Sanders) / P. Harland: Podcast on historical Jesus (Sanders)
Τρίτη 16 Μαρτίου 2010
Πρώιμες αλφαβητικές επιγραφές από Αίγυπτο και Παλαιστίνη
Δευτέρα 15 Μαρτίου 2010
6η συνάντηση του Σεμιναρίου Ορθοδόξου Βιβλικής Ερμηνευτικής / 6th Meeting of the Colloquium of Orthodox Biblical Hermeneutics
Ομιλητής: Βασίλειος Γιούλτσης, ομότιμος καθ. Κοινωνιολογίας και της Κοινωνιολογίας της Θρησκείας της Θεολογικής Σχολής Α.Π.Θ.
"Η αξιοποίηση των Επιστολών του Αποστόλου Παύλου από τις σύγχρονες Κοινωνικές Επιστήμες"
Την παρουσίαση του Καθηγητή και του έργου του θα κάνει ο Καθηγητής της Κ.Δ. και Πρόεδρος του Τμήματος Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας Α.Π.Θ. κ. Χρήστος Κ. Οικονόμου.
Παρέμβαση: Η Επίκουρη Καθηγήτρια του Τμήματος Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας κ. Κυριακούλα Παπαδημητρίου θα παρουσιάσει το θέμα: "Κοινωνιολογική μέθοδος ερμηνείας της Κ.Δ."
Σάββατο 13 Μαρτίου 2010
Άρθρα του James Kehlhoffer / J. Kehlhoffer's articles online
Παρασκευή 12 Μαρτίου 2010
Ένα νέο βιβλίο για τη βιβλική ανθρωπολογία / A new book on biblical anthropology

Κυκλοφόρησε από τον εκδοτικό οίκο Herder ένας τόμος με τα πρακτικά συνεδρίου που έλαβε χώρα στο Münster το 2008. Θέμα του ήταν η βιβλική ανθρωπολογία και κυρίως ιδιαίτερες πτυχές της στα κείμενα της Παλαιάς Διαθήκης:
Chr. Frevel (εκδ.), Biblische Anthropologie : neue Einsichten aus dem Alten Testament, Herder, Freiburg -Basel - Wien 2010
ISBN 978-3-451-02237-1
36,00 ευρώ
Περιεχόμενα τόμου
- Christian Frevel, "Menschenskinder!? : einige Anmerkungen zum Stand der Forschung zur alttestamentlichen Anthropologie - zugleich eine Einführung in den vorliegenden Band", 8-28
- Christian Frevel, "Die Frage nach dem Menschen : biblische Anthropologie als wissenschaftliche Aufgabe ; eine Standortbestimmung", 29-63
- Bernd Janowski, "Konstellative Anthropologie : zum Begriff der Person im Alten Testament", 64-87
- Thomas Staubli, "Konstellationen der Rechtfertigung des Menschen vor Gott", 88-133
- Maria Häusl, "Auf den Leib geschrieben : Körperbilder und -konzepte im Alten Testament", 134-163
- Ludger Schwienhorst-Schönberger, "Zwischen Agonie und Glück : kulturanthropologische Impulse und alttestamentliche Anthropologie am Beispiel Kohelets", 164-189
- Barbara Schmitz, "'Freiheit' als Thema alttestamentlicher Anthropologie", 190-215
- Michael Konkel, "Ezechiel - Prophet ohne Eigenschaften : Biographie zwischen Theologie und Anthropologie", 216-242
- Frank L. Hossfeld, "David als exemplarischer Mensch : literarische Biographie und Anthropologie am Beispiel Davids", 243-255
- Ulrich Berges, "Hören und Sehen : das anthropologische Rüstzeug für den Gottesknecht im Jesajabuch", 256-278
- Susanne Gillmayr-Bucher, "Εmotion und Kommunikation", 279-290
- Paganini, Simone: "' Krankheit' als Element der alttestamentlichen Anthropologie : Beobachtungen zur Wurzel HLH und zu Krankheits-Konstruktionen im Alten Testament", 291-299
- Franz Sedlmeier, "'Vom Mutterschoß her bin ich geworfen auf dich' (Ps 22,11) : Wert und Würde des Menschen nach Texten des Alten Testaments", 300-316
- Johannes Schnocks, "Konzeptionen der Übergänge vom Leben zum Tod und vom Tod zum Leben", 317-331
- Heinz J. Fabry - Sabine Hüttig - Barbara Schlenke - Francesco Zanella, "Anthropologische Texte aus Qumran und ihre Bedeutung für einen Entwurf qumranischer Anthropologie", 332-349
- Hubert Irsigler, "Zur Interdependenz von Gottes- und Menschenbildern im Kontext alttestamentllicher Anthropologien", 350-389
- Thomas Söding, "Der erste und der zweite Adam : Anthropologie und Christologie bei Paulus im Kontext biblischer Theologie", 390-424
- Erwin Dirscherl, "Gott, der Mensch und das Gebet : Bemerkungen zum Zusammenhang von Theologie und Anthropologie im christlich-jüdischen Dialog", 425-445
Συνέδριο για τη σχέση των ραββίνων με το ελληνικό κείμενο της Π.Δ / Conference on the relationship of the rabbis to the Greek text of OT
“Greek Scripture and the Rabbis”
Πρόγραμμα συνάντησης
Παρασκευή 19/3/2010
Oxford Centre for Hebrew and Jewish Studies,
Yarnton Manor, Yarnton, Oxford
10.00 Michael Law (University of Oxford, UK):
“Midrash, Targum, Translation: Does the Greek Version of Kings Reflect Rabbinic Methods of Interpretation?”
10:45 Philip Alexander (University of Manchester, UK):
“Greek Culture and the Rabbis: The Case of the Beit Midrash”
11:30 Coffee
12 Reinhart Ceulemans (Katholieke Universiteit, Leuven, Belgium):
“Christian access to the Three: some observations on the consultation of Jewish informants”
12:45 Lorenzo Cuppi (University of Durham, UK):
“The Treatment of Personal Names in the Book of Proverbs from the Septuagint to the Masoretic Text”
13:30 Lunch
14:30 Julia Krivoruchko (University of Cambridge, UK):
“The Glosses from the Three in the manuscript Evr. IIA 1980”
15:15 Shifra Sznol (Bar Ilan University, Israel):
“Two Columns for one Bible (Constantinople 1547): Judaeo-Greek and Ladino”
Για περισσότερες πληροφορίες μπορεί κανείς να απευθυνθεί στην Martine Smith-Huvers registrar@ochjs.ac.uk, Tel: 01865 842195
Πέμπτη 11 Μαρτίου 2010
Ph. Harland: Μαγνητοφωνημένη διάλεξη για τον ιστορικό Ιησού / Ph. Harland: Podcast on Historical Jesus
Δύο ενδιαφέροντα άρθρα στον νέο GRBS / In the new issue of GRBS
SØREN LUND SØRENSEN, Eine Anspielung auf Kallimachos im 3 Makkabäerbuch
To 3 Makk 1,4 είναι μία έμμεση αναφορά στην Κόμη της Βερενίκης του Καλλίμαχου (το κόψιμο ενός βοστρύχου της κόμης της Βερενίκης) και υπονοεί ότι ο Θεός των Ιουδαίων έδωσε τη νίκη στους Πτολεμαίους στη μάχη της Raphia.
MAREN NIEHOFF, The Symposium of Philo's Therapeutae: Jewish Identity in an Increasingly Roman World
Η περιγραφή του Φίλωνα του Ιουδαϊκού συμποσίου στο έργο του De vita contemplative ομοιάζει τη στάση της σύγχρονης με αυτόν αριστοκρατίας της Ρώμης και σφραγίζει μία αυξανόμενη κριτική εναντίον του παραδοσιακού ελληνικού συμποσίου η οποία μαρτυρείται και σε αρχαιότερα κείμενα.
Βιβλιοκρισίες στο RBL 10/3/2010
Reviewed by Richard Valantasis
Kate Cooper and Julia Hillner, eds., Religion, Dynasty, and Patronage in Early Christian Rome, 300-900
Reviewed by Ilaria Ramelli
April D. DeConick, The Original Gospel of Thomas in Translation: With a Commentary and New English Translation of the Complete Gospel
Reviewed by Stephen Patterson
David A. deSilva, Seeing Things John's Way: The Rhetoric of the Book of Revelation
Reviewed by Elisabeth Schüssler Fiorenza
Terence L. Donaldson, Judaism and the Gentiles: Jewish Patterns of Universalism (to 135 CE)
Reviewed by Joshua Schwartz
Yonatan Kolatch, Masters of the Word: Traditional Jewish Bible Commentary from the Eleventh through the Thirteenth Centuries (vol. 2)
Reviewed by Günter Stemberger
Michael Philip Penn, Kissing Christians: Ritual and Community in the Late Ancient Church
Reviewed by Candida Moss
Stanley E. Porter, ed., Paul: Jew, Greek, and Roman
Reviewed by Christoph Stenschke
Micah Ross, ed., From the Banks of the Euphrates: Studies in Honor of Alice Louise Slotsky
Reviewed by Ralph K. Hawkins
Turid Karlsen Seim and Jorunn Okland, eds., Metamorphoses: Resurrection, Body and Transformative Practices in Early Christianity
Reviewed by V. Henry Nguyen
Rivka Ulmer, ed., Pesiqta Rabbati: A Synoptic Edition of Pesiqta Rabbati Based upon All Extant Manuscripts and the Editio Princeps
Reviewed by Peter Tomson
Jan de Waard, eds., Biblia Hebraica Quinta: Proverbs
Reviewed by Francis Dalrymple-Hamilton
Magnus Zetterholm, Approaches to Paul: A Student's Guide to Recent Scholarship
Reviewed by Nijay Gupta
Τετάρτη 10 Μαρτίου 2010
Γεν 1 και αρχαία κοσμολογία / Gen 1 and ancient cosmology
Το νέο τεύχος του Apocrypha
Στο τελευταίο τεύχος του περιοδικού Apocrypha 19 (2008) δημοσιεύονται τα εξής άρθρα:
- Enrico Norelli, "Marcion et les disciples de Jésus", 9-42
- Claudio Gianotto, "Jacques, frère du Seigneur, dans les écrits gnostiques", 43-55
- Gregor Emmenegger, "Maria Magdalena in gnostischen Texten", 56-75
- Stephan Witetscheck, "Ein Goldstück für Caesar? : Anmerkungen zu EvThom 100", 103-122
- Els Rose, "Medieval memories of the apostolic past : reception and use of the Apocryphal Acts in the liturgical commemoration of the apostles", 123-145
- Giovanni P. Maggioni, "La littérature apocryphe dans la "Légende dorée" et dans ses sources immédiates : interprétation d'une chaîne de transmission culturelle", 146-181
- Brent Landau, "The revelation of the Magi in the Chronicle of Zuqnin : the Magi form the East in the ancient Christian imagination", 182-201
- Andrej Vinogradov, "Le début authentique du 'Martyre de Matthieu'? : remarques sur le codex Froehner et les 'Actes d'André et de Matthias'", 202-216
- Sever J. Voicu, "Pseudo Severiano di Gabala, "Encomium in XII Apostolos" (CPG 4281) : gli spunti apocrifi", 217-266
- Cornelia B. Horn, "Syriac and Arabic perspectives on structural and motif parallels regarding Jesus' childhood in Christian Apocrypha and early Islamic literature : the 'Book of Mary', The 'Arabic apocryphal Gospel of John', and the Qur'an", 267-291
- Michel Tardieu, "Note critique: "ingeniosa coqua"? : à propos d'un livre récent d'Ilaria Ramelli", 292-303
Τρίτη 9 Μαρτίου 2010
Το νέο τεύχος του Jewish Studies Quarterly / Τhe recent issue of Jewish Studies Quarterly
- Bruce Rosenstock, "Incest, Nakedness, and Holiness: Biblical Israel at the Limits of Culture", 333-362
- Tal Ilan, "The Torah of the Jews in Ancient Rome", 363-395
- Chaya Halberstam, "Encircling the Law: The Legal Boundaries of Rabbinic Judaism", 396-424
Δευτέρα 8 Μαρτίου 2010
Ένα νέο άρθρο στο τρέχον τεύχος του HTS / A new article in the current issue of HTS
Kukzin Lee, Francois P. Viljoen, "The target group of the Ultimate Commission (Matthew 28:19)"
H συμπερίληψη "όλων των εθνών" στον στόχο της ιεραποστολής στην τελική εντολή στο Μτ 28,19 ξαφνιάζει τον αναγνώστη. Οι εθνικοί φαίνεται ότι είχαν αποκλεισθεί από την ιεραποστολή του Ιησού και των μαθητών του σε δύο περικοπές του ευαγγελίου (10,5-6. 15,24). Σε μία προσπάθεια να προσδιοριστεί το η ομάδα στόχου target group της μεγάλης αυτής εντολής του Ιησού, οι συγγραφεία διερευνούν τη σημασία της φράσης "πάντα τὰ ἔθνη" που απαντά στο 28,19 και στη συνέχεια τη συνάφεια αυτής της εντολής.
Μελέτες του Εmanuel Tov στο διαδίκτυο / Papers of Emanuel Tov online
Το νέο τεύχος του JSJ / The new issue of JSJ
Hans Debel, "Greek 'Variant Literary Editions' to the Hebrew Bible?", 161-190
H oλοκλήρωση της έκδοσης των χειρογράφων από την έρημο της Ιουδαίας έδωσε την αφορμή για να διατυπωθούν σκέψεις σχετικά με την ιστορία και την ανάπτυξη του βιβλικού κειμένου κατά την περίοδο του Δεύτερου Ναού. Αυτή η μελέτη κάνει μία κριτική ανασκόπηση των βασικότερων συμβολών στη συζήτηση και τελικά υποστηρίζει ότι θα πρέπει το ερμηνευτικό μοντέλο του Ulrich να επεκταθεί και σε κάποια κείμενα των Ο΄, τα οποία συνήθως δεν συμπεριλαμβάνονται ανάμεσα στις "διαφορετικές λογοτεχνικές εκδόσεις του κειμένου". Τα κυριότερα επιχείρηματα σχετικά με αυτό είναι ότι αυτά τα κείμενα μαρτυρούν την ίδια δυναμική διαδικασία της οργανικής εξέλιξης των γραφών κι ότι το να υποβαθμίζονται σε μία ερμηνευτική παράδοση απλά επειδή δεν γράφτηκαν στα εβραϊκά αποκαλύπτει μία αδικαιολόγητη προκατάληψη υπέρ του μασωριτικού κειμένου.
Adiel Kadari,"'This One Fulfilled What Is Written in at One': On an Early Burial Practice in Its Literary and Artistic Contexts", 191-213
Θέμα του παρόντος άρθρου είναι η παράδοξη πρακτική της τοποθέτησης ενός ειληταρίου της Τορά σε ένα ταφικό φορείο με την κραυγή "Αυτός εκπλήρωσε αυτό που είναι γραμμένο πάνω σε αυτό". Ήδη σε μία τανναϊτική haggadah, όπου γίνεται λόγος για τη μεταφορά των οστών του Ιωσήφ στη γη του Ισραήλ για να ταφούν, απαντά μία έμμεση αναφορά σε αυτό το έθιμο. Αυτή η πρακτική φαίνεται να έρχεται σε αντίθεση προς την τάση να κρατά κανείς σε απόσταση μία σορό από το χώρο του ιερού. Ο συγγραφέας εξετάζει το ζήτημα με τη βοήθεια διαφόρων λογοτεχνικών μοτίβων από τα εγκώμια και τις περιγραφές του θανάτου διαφόρων ατόμων και με τη βοήθεια καλλιτεχνικών ευρημάτων από το χώρο της νεκρικής τέχνης. Αυτή η εξέταση οδηγεί σε συμπεράσματα σχετικά με την σημασία της παρουσίας των ειληταρίων της Τορά στη συνάφεια των ταφών και των ταφικών τελετουργιών.
Stuart S. Miller, "Stepped Pools, Stone Vessels, and other Identity Markers of 'Complex Common Judaism'", 214-243
Η ερμηνεία των αρχαιολογικών ευρημάτων υπό το φως της μαρτυρίας του Ταλμούδ είχε συχνά το αποτέλεσμα μία απλουστευτικής, "ενός προς ένα" συσχετισμού, οι οποίοι τελικά παραμορφώνουν την κατανόηση του "Ιουδαϊσμού" στην ελληνορωμαϊκή Παλαιστίνη. Αυτό είναι αληθές κυρίως για τις "δεξαμενές με σκαλοπάτια" και τα λίθινα αγγεία, τα οποία, αν αντιμετωπισθούν ως σύμβολα της ιουδαϊκής εθνικής ταυτότητας, θα πρέπει να κατανοηθούν έχοντας υπόψη τη βιβλική παράδοση. Οι βιβλικές ιδέες για την καθαρότητα και την αγιότητα επιπλέον επιτρέπουν να αντιληφθούμε την επιβίωση των πρακτικών τελετουργικής καθαρότητας και μετά το 70 μ.Χ. Οι μετέπειτα προσπάθειες των ραββίνων να ρυθμίσουν αυτές τις πρακτικές, αντικατοπτρίζει την αντοχή των βιβλικών αντιλήψεων για την καθαρότητα και την αγιότητα ιδιαίτερα μεταξύ των απλών ανθρώπων που είχαν το δικό τους τρόπο κατανόησης της σημασίας τους. Εάν γίνει κατανοητό ότι τα όρια μεταξύ των Ιουδαίων δεν ήταν τόσο σαφή, τότε τα ευρήματα μπορούν να αξιολογηθούν καλύτερα και ο ραββινικός Ιουδαϊσμός μπορεί να κατανοηθεί ως μία εξέλιξη ενός "σύνθετου μέσου Ιουδαϊσμού" που έχει βιβλικές καταβολές.
Susanne Plietzsch, "'Dass jede einzelne Sache, für die Israel sein Leben gab, in seinen Händen Bestand haben sollte …': Individuelle und regional unabhängige Religiosität in der Mekhilta des Rabbi Jischmael", 244-285
Στο άρθρο υποστηρίζεται ότι η Mekhilta de-Rabbi Yishmael (MekhY) διακρίνει μεταξύ των τοπικών πραγματικοτήτων της ιουδαϊκής θρησκείας (όπως είναι ο Ναός, το βασίλειο του Δαυίδ, η πλήρης νομική δικαιοδοσία και ακόμη η γη του Ισραήλ) και την τοπική αυτόνομη θρησκευτικότα η οποία στηρίζεται στην ατομική ευθύνη. Η MekhY εξυπηρετεί τα συμφέροντα ενός τοπικού αυτόνομου Ιουδαϊσμού με εξατομικευμένη θρησκευτική πρακτική και αντλεί αυτήν την ιδέα από την αφήγηση για την Έξοδο και το Σινά. Το Σάββατο αναφέρεται συχνά ως παράδειγμα αυτής της αντίληψης της ιουδαϊκής θρησκευτικότητας. Το εξηγητικό ενδιαφέρον της MekhY καθίσταται σαφές ήδη από την επιλογή των βιβλικών περικοπών, όπως καταδεικνύεται από τις τέσσερις περικοπές που παραθέτει αυτό το Midrash και τις οποίες συζητά η συγγραφέας.
Ένα νέο άρθρο στο τρέχον τεύχος του JHS / A new article in the current issue of JHS
Bob Becking & Marjo C.A. Korpel, "To Create, to Separate or to Construct: An Alternative for a Recent Proposal as to the Interpretation of ברא in Gen 1:1– 2:4a"
Πρόσφατα η Ellen van Wolde υποστήριξε ότι το εβραϊκό ρήμα ברא στο Γεν 1 θα έπρεπε να κατανοηθεί ως "χωρίζω". Επίσης υποστηρίζει ότι αυτή είναι μία νέα ερμηνεία. Στο άρθρο τους οι συγγραφείς υποστηρίζουν ότι: (1) η ιδέα έχει τις ρίζες της στο 19ο αιώνα, (2) η πρόταση αυτή είναι αδύναμη από ετυμολογικής άποψης, (3) μία κατανόηση του ברא ως "χωρίζω" δε λαμβάνει υπόψη ότι το ברא δε χρησιμοποιείται με προθέσεις, (4) όσο μπορεί κανείς να κρίνει -και αντίθετα προς την πρόταση της van Walde -απαντά στα βιβλικά εβραϊκά μία μετοχή στην ενεργητική φωνή και σημαίνει "δημιουργός", (5) τα "θαλάσσια τέρατα" δεν διακρίνοντια από τα άλλα θαλάσσια ζώα, (6) μία διερεύνηση των παραλληλισμών και των ζευγών λέξεων οδηγεί στο συμπέρασμα ότι το ρήμα ברא ήταν μέρος ενός σημασιολογικού πεδίου που χαρακτηρίζεται από τις έννοις "κατασκευάζω, κτίζω, φτιάχνω", (7) δεν υπάρχει φράση ή πρόταση στην εβραϊκή Βίβλο, όπου το ברא θα πρέπει να μεταφραστεί με τη σημασία του "χωρίζω". Τέλος οι συγγραφείς προτείνουν μία εναλλακτική ανάγνωση, σύμφωνα με την οποία το ברא μπορεί να αποδοθεί με το "κατασκευάζω" και είναι ένα μέσο που χρησιμοποιεί το Γεν 1 για να δηλώσει τον αίνο για τη θεία κατασκευή του κόσμου και της ζωής, ενώ την ίδια στιγμή αποφεύγει έναν ανθρωπομορφισμό στον οποίο μπορούσε να οδηγήσει η χρήση εδώ του ρήματος בנה .
Κυριακή 7 Μαρτίου 2010
Το νέο τεύχος του Verkündigung u. Forschung / The new issue of Verkündigung und Forschung
- Christian Strecker, "Kulturwissenschaften und Neues Testament", 4-18
- Moisés Mayordomo, "Exegese zwischen Geschichte, Text und Rezeption. - Literaturwissenschaftliche Zugänge zum Neuen Testament", 19-36
- Reinhard Feldmeier, "Νeue Perspektiven auf Lukas", 37-44
- Christine Gerber, "Blicke auf Paulus. Die New Perspective on Paul in der jüngeren Diskussion", 45-59
- Harald Seubert, "Politische Theologie bei Paulus? - Ein neuerer philosophischer Diskurs", 69-70
- Eva Ebel, "Mit vereinten Kräften Profil gewinnen. - Antike Vereine und frühe christliche Gemeinden – ein lohnender Vergleich", 71-79
Συνέδριο για την ιδέα της παρουσίας του Θεού στον Ιουδαϊσμό και Χριστιανισμό / Conference on God's Presence in Judsaism and Christianity
"Das Geheimnis der Gegenwart Gottes.
Zur Schechina-Vorstellung in Judentum und Christentum"
Evangelisch-Theologische Fakultät Tübingen
Liebermeisterstraße 12, 72076 Tübingen
Διοργανωτές: Πανεπιστήμιο της Jena και Πανεπιστήμιο Τυβίγγης.
Μολονότι ο όρος Schechina απαντά για πρώτη φορά σε πρώιμα ραββινικά κείμενα η παράσταση της Schechina καταλαμβάνει σημαντική θέση στα βιβλικά κείμενα. Ως Schechina κατανοείται η παρουσία του Θεού σε συγκεκριμένους λατρευτικούς τόπους ή σε μία κοινότητα. Στις παλαιοδιαθηκικές παραδόσεις απαντούν διαφορετικές παραλλαγές της Schichina (στα ελληνικά αποδίδεται με παράγωγα του ρ. σκηνεῖν), οι οποίες είτε στηρίζονται η μία στην άλλη είτε μεταβάλλουν το ένα το υλικό της άλλης. Η εξέλιξη αυτής της παράστασης πιστοποιεί πώς η διάφορες ιουδαϊκές σχολές ήταν σε θέση να ακολουθήσουν νέες θρησκειοϊστορικές κατευθύνσεις και να διατυπώσουν εκ νέου παραδοσιακές πεποιθήσεις στον απόηχο της καταστροφής του πρώτου και δεύτερου Ναού. Και η περιγραφή της ιστορίας της θεολογίας του πρώιμου Ιουδαϊσμού χάνει πολλά, αν δεν λάβει υπόψη της την υιοθέτηση από τα καινοδιαθηκικά κείμενα αυτής της κληρονομιάς της παλαιοδιαθηκικής-ιουδαϊκής σκέψης (πρβλ. για παράδειγμα την αξιοποίηση του Σειρ 24 στην ιωάννεια χριστολογία της ενσάρκωσης [Ιω 1,14] ή την υιοθέτηση του Εσδ 37,25-28 στην εσχατολογία της Αποκάλυψης [Αποκ 21,1-4]). Παρά ταύτα η παράσταση της Schechina δεν έχει τύχει της δέουσας προσοχής στη βιβλική εξήγηση. Σκοπός του συνεδρίου είναι αναζητηθούν με την βοήθεια ειδικών στη βιβλική ερμηνεία, στα ραββινικά κείμενα, στην εκκλησιαστική ιστορία και τη συστηματική θεολογία οι βιβλικές - θεολογικές διαστάσεις της παράστασης της Schechina και η σημασία της για την κατανόηση της χριστιανικής και ιουδαϊκής πίστης.
Για να διαβάσετε το πρόγραμμα αυτού του ενδιαφέροντος προγράμματος, πατήστε εδώ.
Βιβλιοκρισίες του RBL 7.3.2010
Francois Bovon, L'Evangile selon saint Luc 19,28-24,53
Reviewed by Richard I. Pervo
Robin Gallaher Branch, Jeroboam's Wife: The Enduring Contributions of the Old Testament's Lesser-Known Women
Reviewed by Wil Gafney
Jean-Marie van Cangh, Les sources Judaοques du nouveau testament: Recueil d'essais
Reviewed by Peter Tomson
Shawna Dolansky, ed., Sacred History, Sacred Literature: Essays on Ancient Israel, the Bible, and Religion in Honor of R. E. Friedman on His Sixtieth Birthday
Reviewed by Bob Becking
Pamela Eisenbaum, Paul Was Not a Christian: The Original Message of a Misunderstood Apostle
Reviewed by Yung Suk Kim
Dirk Hartwig, Walter Homolka, Michael J. Marx, and Angelika Neuwirth, eds., "Im vollen Licht der Geschichte": Die Wissenschaft des Judentums und die Anfänge der kritischen Koranforschung
Reviewed by Ernst Axel Knauf
Bernard M. Levinson, Legal Revision and Religious Renewal in Ancient Israel
Reviewed by Bruce Wells
Lee Martin McDonald, Forgotten Scriptures: The Selection and Rejection of Early Religious Writings
Reviewed by Francis Dalrymple-Hamilton
Paul Middleton, Angus Paddison, and Karen Wenell, eds., Paul, Grace and Freedom: Essays in Honour of John K. Riches
Reviewed by Michael J. Lakey
Mogens Müller, The Expression 'Son of Man' and the Development of Christology: A History of Interpretation
Reviewed by Rollin Kearns
Eckart Otto, Die Tora: Studien zum Pentateuch: Gesammelte Schriften
Reviewed by Trent C. Butler
C. Kavin Rowe, World Upside Down: Reading Acts in the Graeco-Roman Age
Reviewed by V. Henry Nguyen
Karel van der Toorn, Scribal Culture and the Making of the Hebrew Bible
Reviewed by Richard Weis
Alexander Tsutserov, Glory, Grace, and Truth: Ratification of the Sinaitic Covenant according to the Gospel of John
Reviewed by Christopher W. Skinner
Σάββατο 6 Μαρτίου 2010
Τα κίνητρα του Ιούδα / Judas's motives
"All this, of course, is speculation. But everything to do with Judas and his motivations is speculation – from the evangelists’ attempts to explain what happened, to the oral traditions which predated them. Perhaps no one ever knew for sure. All that is certain is that Judas has taken on a mythical quality, the archetypal Betrayer, consigned by Dante to the lowest level of Hell. Such a creature necessarily preys on his victims, takes charge of the situation, and manipulates those around him. The reality, I suggest, may have been rather different: a weak and uneducated outsider, a frightened man completely out of his depth, someone easily persuaded by others into making the biggest mistake of his life."
Παρασκευή 5 Μαρτίου 2010
Το νέο τεύχος του ΝTS / The new issue of NTS
Andreas Lindemann, "… ἐκτρέϕϵτϵ αὐτὰ ἐν παιδϵίᾳ καὶ νουθϵσίᾳ κυρίου (Eph 6.4): Kinder in der Welt des frühen Christentums", 169-190
O συγγραφέας του άρθρου [Α.Τ.: το οποίο είναι μία επεξεργασμένη μορφή της ομιλίας του Lindemann ως προέδρου της SNTS για το έτος 2008-9. Περίληψη της ομιλίας είχαμε αναρτήσει παλαιότερα] εξετάζει την θέση των μικρών παιδιών κατά την ελληνιστική και ρωμαϊκή εποχή, συμπεριλαμβανομένων και των κειμένων της Κ.Δ. κι των μεταγενέστερων χριστιανικών κειμένων κατά τους δύο πρώτους μεταχριστιανικούς αιώνες. Υπήρχε μία πρώιμη μορφή "χριστιανικής εκπαίδευσης" και πιθανόν τα παιδιά των βαπτισμένων γονέων ανήκαν στις χριστιανικές κοινότητες. Στο 1 Κορ 7,14 ο Παύλος έμμεσα επιχειρηματολογεί υπέρ μίας "χριστιανικής επιρροής" στα "άγια τέκνα" που πρέπει να ασκεί ο "πιστός" πατέρας ή η "πιστή" μητέρα. Στο Έφ 6,4 ο συγγραφέας μιλώντας για την παιδεία και νουθεσία κυρίου υποστηρίζει ότι σε ένα χριστιανικό οίκο τα παιδιά θα πρέπει να διδαχθούν την χριστιανική πίστη. Το ζήτημα του βαπτίσματος των μικρών παιδιών ίσως βρίσκει απάντηση με την ερμηνεία του 1 Κορ 1,14-16, όπου ο Παύλος ακριβώς διακρίνει μεταξύ του βαπτισμού μεμονωμένων ατόμων (1,14) και του βαπτισμού του "οίκου Στεφανά". Το Μκ 10,13-16 αντικατοπτρίζει μία συζήτηση ανάμεσα σε εκείνους που "επιτιμούν" τους ανθρώπους που φέρνουν τα παιδιά τους στον Ιησού και στον ίδιο τον Ιησού, ο οποίος ερμηνεύει την πράξη του ως "κώλυμα", καθιστώντας έτσι την αντιπαράθεση θεμελιώδη, κάτι που ίσως αναφέρεται στο ζήτημα του νηπιοβαπτισμού. Κατά τον τελευταίο αιώνα μάθαμε (ξανά;) να βλέπουμε την παιδική ηλικία όχι μόνο ως μία μεταβατική περίοδο της ανθρώπινης ζωής αλλά κι ως μία ηλικία που πρέπει να την προστατεύει η κοινωνία. Πιθανόν παρόμοιες ιδέες κυριαρχούσαν και κατά τις εποχές που γράφτηκαν τα κείμενά μας.
Peter-Ben Smit, "Something about Mary? Remarks about the Five Women in the Matthean Genealogy", 191-207
Η παρουσία και η σημασία των πέντε γυναικών στη γενεαλογία του Ιησού στο κατά Ματθαίον έχει αποτελέσει αντικείμενο συζήτησης μεταξύ των ερευνητών. Υιοθετώντας μία προσέγγιση που λαμβάνει υπόψη της το κοινωνικό φύλο ο συγγραφέας υποστηρίζει ότι οι πέντες γυναίκες θα πρέπει να αντιμετωπισθούν ως μία ομάδα, η οποία από τη μία υπογραμμίζει τη μεσσιανική γραμμή, της οποίας μέλος είναι και ο Ιησούς, υπεραμύνεται της κάπως ασυνήθιστης γέννησης και αποτελεί παράδειγμα του ανοίγματος του Ισραήλ προς τα έθνη καθώς αποτελούν προηγούμενο στην ιστορία του Ισραήλ.
Samuel Vollenweider, "Hymnus, Enkomion oder Psalm? Schattengefechte in der neutestamentlichen Wissenschaft", 203-231
Για το μεγαλύτερο μέρος του 20ου αιώνα οι ερευνητές προσπάθησαν να αποκαταστήσουν του διάφορους λατρευτικούς ύμνους που βρίσκονται κάτω από την επιφάνεια των κειμένων της Κ.Δ. Με την εμφάνιση της ρητορικής κριτικής το ενδιαφέρον μετακινήθηκε προς τις ιδιότητες της επιδεικτικής ρητορικής. Οι εξηγητές επομένως συχνά έχουν την τάση να αντιπαραβάλλουν τα "εγκώμια" με τους "ύμνους" και τους "ψαλμούς". Προκειμένου να αποφύγει τη σκιαμαχία κανείς πρέπει να αποφασίσει ποια περιγραφική γλώσσα θα ταίριαζε καλύτερα στα κείμενα. Μία σύντομη εξέταση των αρχαίων υμνολογικών παραδόσεων και η ανάπτυξή τους στη ρητορική καταδεικνύει ότι ενώ τα εγκώμια έχουν σχέσεις αλληλεπίδρασης προς τους ύμνους κάθε φιλολογικό είδος έχει τα δικά του χαρακτηριστικά. Οι ύμνοι, είτε έμμετροι είτε σε πρόχα, είναι καταξοχήν ύμνοι της θεότητας και απευθύνονται σε θεότητες. Επιπλέον η μορφοϊστορική ανάλυση σκοπό έχει να διακρίνει προσεκτικά μεταξύ του "ύμνου" (με τη στενή έννοια του όρου), τον "υμνολογικό αίνο" και το "εγκώμιο" (το οποίο δεν αναφέρεται σε θεϊκά όντα). Στην πρώιμη χριστιανική γραμματεία, όσον αφορά την κειμενική επιφάνεια, απαντούμε εκτός από ύμνους προς τον Θεό μόνο λίγους ύμνους που απευθύνονται στον Χριστό. Ωστόσο η θειότητα του Χριστού αινείται με πλούσια υμνολογικά ρητορικά μέσα. Αυτή η εκπληκτική ένταση ανταποκρίνεται ακριβώς σε αυτό που ονομάζουμε "χριστολογικό μονοθεϊσμό".
Paula Fredriksen, "Judaizing the Nations: The Ritual Demands of Paul's Gospel", 232-252
Ένα μεγάλο μέρος των σύγχρονων καινοδιαθηκολόγων υποστηρίζει ότι ο Παύλος έκανε μία "απελευθερωμένη από το Νόμο" ιεραποστολή στους εθνικούς. Σύμφωνα με αυτήν την άποψη, ο Παύλος ουσιαστικά αποκήρυσσε τα εθνικά όρια τα οποία δημιουργήθηκαν και συντηρούνταν από τις ιουδαϊκές πρακτικές. Στην παρούσα μελέτη η συγγραφέας υποστηρίζει το αντίθετο: Η επί της αρχής αντίσταση του Παύλου στην περιτομή των εθνικών ακριβώς διατηρούσε αυτές τις διακρίσεις "κατά την σάρκα", οι οποίες είναι χαρακτηριστικές για την ιουδαϊκή εσχατολογική πίστη για αποκατάσταση, ακόμη και στις παύλειες επαναλήψεις της. Ο Παύλος απαιτούσε από τους εθνικούς του να μην λατρεύουν τους τοπικούς τους θεούς. Ο Ναός των Ιεροσολύμων, ο οποίος κατανοείται με την παραδοσιακή έννοια, έδωσε στον Παύλο τη βασική ορολογία για να παραστήσει την συμπερίληψη των εθνικών στη σωτηρία του Ισραήλ. Επομένως η ιεραποστολή του Παύλου δεν είναι απαλλαγμένη από το Νόμο.
Manabu Tsuji, "Persönliche Korrespondenz des Paulus: Zur Strategie der Pastoralbriefe als Pseudepigrapha", 253-272
Οι τρεις ποιμαντικές επιστολές αυτοσυστήνονται ως η προσωπική αλληλογραφία του Παύλου, αλλά το περιεχόμενό τους θα ταίριαζε καλύτερα στο είδος της επιστολής της κοινότητας. Ο ψευδώνυμος συγγραφέας τις παρουσιάζει ως τις προσωπικές επιστολές του Παύλου, επειδή θέλει να προλάβει την κριτική των αναγνωστών του όσον αφορά στην αυθεντικότητά τους και κυρίως για την κριτική για τις πιθανές αντιφάσεις. Μέσω του φιλολογικού είδους της προσωπικής επιστολής προσπάθησε να κατασκευάσει τις συνθήκες της επιστολής που είναι άγνωστες από αλλού και να εξηγήσει την ανεύρεση των επιστολών. Την ίδια στιγμή μέσα από τη δομή των επιστολών του διεκδίκησε τη γενική εγκυρότητα όσον αφορά στη γεωγραφία και τον χρόνο, έτσι ώστε να διαδώσει το "σωστό μήνυμα" των θέσεων του Corpus Paulinum.
Juan Hernández , "A Scribal Solution to a Problematic Measurement in the Apocalypse", 273-278
Oι διαφοροποιήσεις στην ορθογραφία μέσα στα χειρόγραφα της ελληνικής Κ.Δ. δεν αποτέλεσαν ιδιαίτερο ζήτημα παρά μονάχα μεταξύ των ειδικών. Ωστόσο κι οι περισσότεροι από αυτούς συμφωνούν ότι οι ορθογραφικές ανωμαλίες δεν είναι τίποτε περισσότερο από μία απόδειξη της αδυναμίας των αντιγραφέων ή ασυνέπεια στην ορθογραφία που ακολουθούν. Δεν είναι επομένως ασυνήθιστο να συναντήσει κανείς μέσα στο ίδιο χειρόγραφο την ίδια λέξη γραμμένη λανθασμένα και ορθά δεν είναι κάτι το ασυνήθιστο. Γι' αυτόν το λόγο οι κριτικές εκδόσεις της ελληνικής Κ.Δ. αποφάσισαν δικαιολογημένα να αποκλείσουν τις παραλλαγές που αποτυπώνουν τη μη συνηθισμένη ορθογραφία της λέξης. Εάν συμπεριλαμβάνονταν όλες αυτές οι γραφές θα καταστούσε το κριτικό υπόμνημα αδύνατο να χρησιμοποιηθεί. Η πληθώρα των άνευ σημασίας λαθών θα "έπνιγε" τις παραλλαγές οι οποίες παρουσιάζουν ενδιαφέρον για την ιστορία του κειμένου.
Στο νέο τεύχος του OTE
Στο νέο τεύχος του Old Testament Essays 22:3 (2009) δημοσιεύονται τα εξής άρθρα:
- Solomon O. Ademiluka, "An ecological interpretation of Leviticus 11-15 in an African (Nigerian) context", 525-534
- Phil J. Botha, "Answers disguised as questions : rhetoric and reasoning in Psalm 24", 535-553
- Johan Coetzee, "Psalm 85 : yearning for the restoration of the whole body", 554-563
- Lesley C. Deysel, "King lists and genealogies in the Hebrew Bible and in Southern Africa", 564-579
- Knut Holter, "Did Prince Cetshwayo read the Old Testament in 1859? : the role of the Bible and the art of reading in the interaction between Norwegian missionaries and the Zulu elite in the mid-19th century", 580-588
- James A. Loader, "Jonah's commission", 589-604
- John Lübbe, "A new Bible translation: 'The syntactic translation'?", 605-617
- Aron Pinker, "A new approach to Qohelet 11:1", 618-645
- Theodor Seidl, "Carchemish in Near Eastern historiography and in the Old Testament", 646-661
- Izak J. Spangenberg, "Darwin, Du Plessis, Dooie Seerolle en demokrasie : stroomversnellings in die studie van die Ou Testament in Suid-Afrika (1859-2009)" 662-676
- Natashia C. van der Merwe - Johan Coetzee, "An alternative ideology relating to difference as hidden polemic in the book of Judges : Judges 4-5 as an illustration",677-694
- S.W. van Heerden, "Taking stock of Old Testament scholarship on environmental issues in South Africa : the main contributions and challenges", 695-718
- Harry F. van Rooy, "Dr. P. C. Snijman: a forgotten Old Testament scholar", 719-732
- Willie Wessels, "Prophet versus prophet in the book of Jeremiah : in search of the true prophets", 733-751
Πέμπτη 4 Μαρτίου 2010
Ένα νέο άρθρο στο The Bible and Interpretation
Τετάρτη 3 Μαρτίου 2010
E. Earle Ellis (1926-2010)

Στο νέο τεύχος του EvTh
Gerd Theißen, "Die Bekehrung des Paulus und seine Entwicklung vom Fundamentalisten zum Universalisten ", 10-25
Αντίθετα από την παραδοσιακή άποψη, που υποστηρίζει την ξαφνική μεταστροφή του Παύλου στη Δαμασκό, ο συγγραφέας υποστηρίζει ότι τόσο πριν όσο και μετά την εμπειρία της Δαμασκού μπορεί να διακρίνει κανείς μια μακρά περίοδο μεταστροφής του Παύλου: δε γεννήθηκε Φαρισαίος, αλλά προσχώρησε στο Φαρισαϊσμό, μεταστράφηκε αρχικά σε έναν ιουδαϊκό φουνταμενταλισμό και στη συνέχεια στο χριστιανισμό ως μία πιο μετριοπαθή ομάδα του Ιουδαϊσμού. Καθώς σε αυτή τη μεταβατική φάση ως Ιουδαίος φονταμενταλιστής πίεσε διάφορες ομάδες, οι οποίες κινούνταν στον ενδιάμεσο χώρο μεταξύ Ιουδαϊσμού και χριστιανισμού, εξελίχθηκε εξαιτίας της μεταστροφής του στον χριστιανισμό σε έναν απόστολο με οικουμενικό πνεύμα, ο οποίος ήθελε να ανοίξει τον Ιουδαϊσμό για όλα τα έθνη. Μετά τη μεταστροφή του κινδύνευσε να γίνει ένας "χριστιανός" φονταμενταλιστής, όμως η οικουμενική του προοπτική και η ανεκτικότητά του για τις άλλες ομάδες είχε ως αποτέλεσμα να επανέλθει. Οι σύντομες αναφορές στη "μεταστροφή" και οι υπαινιγμοί σε αυτές θα πρέπει να κατανοηθούν ως μέρος της μεταστροφής του, στην οποία δούλεψε σε όλη του τη ζωή. Η εικόνα μίας πολυφασικής μεταστροφής και η κατανόηση των αφηγήσεων της μεταστροφής ως μέρος της μεταστροφής του συμφωνούν με τα πορίσματα της ψυχολογικής έρευνας για τη μεταστροφή.
Στο νέο τεύχος του Communio Viatorum / In the new issue of Communio Viatorum
Στο νέο τεύχος του Communio Viatorum 51:2 (2009) δημοσιεύονται τα εξής άρθρα:
- John Barton, "Law and narrative in the Pentateuch", 126-140
-Benedikt Hensel, "Die Verhältnisbestimmung von Altem und Neuem Testament als Fundament einer christlichen Theologie : Arnold A. van Rulers Ansatz und die neuere kanonisch-intertextuelle Debatte", 141-172
-Thomas Römer, (1955-), "Von Maulwürfen und verhinderten Propheten : einige Anmerkungen zum prophetischen Buch", 173-183
-Joachim F. Vette, "Der letzte Richter? : methodische Überlegungen zur Charaktergestaltung in 1Sam 11", 184-197
-Martin Prudky, "Funktion der direkten Rede in Erzählungen : am Beispiel Gen 22,1-19", 198-223
-David Javornicky, "Application of Labov's model to the Old Testament narratives", 224-239
-Joep Dubbink, "'Reality is highly overrated' : God in language and reality in Brueggemann's 'Theology of the Old Testament'", 240-249
Τρίτη 2 Μαρτίου 2010
Ένα ενδιαφέρον άρθρο στο νέο ZThK
Michael Wolter, Das Israelproblem nach Gal 4,21-31 und Röm 9-11", 1-30
Στο πρώτο μέρος του άρθρου του ο συγγραφέας επιχειρεί μία εξηγητική ανάλυση του Γαλ 4,21-31. Αναπτύσσει δύο γραμμές επιχειρηματολογίας, οι οποίες πραγματεύονται εντελώς διαφορετικές πτυχές της διάκρισης που κάνει ο Παύλος μεταξύ της Άγαρ και της Σάρρας. Στο κείμενο ο Παύλος ασχολείται με το θέμα της χριστιανικής ταυτότητας. Το Ρωμ 9-11 δεν είναι μία αναθεώρηση του Γαλ 4,21-31 αλλά μάλλον μία εσχατολογική προέκτασή του. Στο τέλος αυτό το κείμενο καταδεικνύει σύμφωνα με το συγγραφέα ότι ο Παύλος δεν κατόρθωσε να λύσει το πρόβλημα του Ισραήλ.
Παρουσίαση του καθ. Geza Vermes

Στο νέο τεύχος του Judaica
- Raphael Jospe, "Jafet in Sems Zelten : oder was die Talmudweisen und jüdischen Philosophen unter "Weisheit des Griechischen (hokmat yewanît) verstanden", 281-322
- Korbinian Spann, "Fremde in einer Priestergesellschaft : die Beschreibung der Fremden im Traktat 'Schabbat'", 323-338
- René Bloch, "Die Verbindung jüdischer und römischer Urgeschichte im "Sefer Josippon" : Übersetzung aus dem zweiten Kapitel (2,1-52) des hebräischen Originals (editio Flusser)", 339-343
- Bernhard Dolna, "Die Konzeption des Messias bei Maimonides : eine Lücke in der Rezeptionsgeschichte wird geschlossen", 357-363
Δευτέρα 1 Μαρτίου 2010
Το νέο τεύχος του RevQ / In the new issue of RevQ
- Hans Debel, "'The Lord looks at the heart' (1 Sam 16,7) : 11QPs a 151A-B as a "variant literary edition" of Ps 151 LXX", 459-473
- Ian Werrett, "A scroll in one hand and a mattock in the other : latrines, Essenes, and Khirbet Qumran", 475-489
- Moshé Bar-Asher, "On the language of 'The vision of Gabriel'", 491-524
- Eibert J. Tigchelaar, "A forgotten Qumran cave 4 "Deuteronomy" fragment (4Q38D=4 QDeut u)", 525-528
- Hanan Eshel, "A note on 11QPsalms d fragment 1", 529-531
- Daniel Stökl, "Deconstructing the so-called "Genesis Apocryphon" from Masada (Mas 1m or MasapocrGen)", 533-542
- Émile Puech, "Le 'Testament de Lévi' araméen, Cambridge a-b et f : corrigenda et addenda", 543-561
- Joseph E. Zias, "A scroll in one hand and a mattock in the other : a response", 563-567
Πέμπτη 25 Φεβρουαρίου 2010
Στο νέο τεύχος του περιοδικού Theology / In the recent issue of Theology
Στο νέο τεύχος του περιοδικού Theology 113/872 /(2010) δημοσιεύονται μεταξύ άλλων και τα εξής άρθρα βιβλικού ενδιαφέροντος:
- Jürgen Moltmann, "Do you understand what you are reading? : New Testament scholarship and the hermeneutical question of theology", 83-95
- Richard Bauckham, "A response to Professor Moltmann", 95-96
- Philip Oakeshott, "The wrong conclusion : Mark 16.1-8 and literary theory", 105-113
Πρακτικά επιστημονικής συνάντησης για την προς Ρωμαίους / Proceedings of a colloquium on the Epistle to Romans
Κυκλοφόρησε από τον εκδοτικό οίκο Parole et Silence ο συλλογικός τόμος με τις εισηγήσεις της επιστημονικής συνάντησης που έλαβε χώρα το Μάρτιο του 2009 στη Σχολή Notre-Dame στο Παρίσι και η οποία είχε ως θέμα της την ερμηνεία της προς Ρωμαίους επιστολής:
Lectures de l'Épître aux Romains : colloque de la Faculté Notre-Dame, 27 et 28 mars 2009, Collège des Bernardins / Éditions Parole et Silence, Paris 2009 , 188 σελίδες
ISBN 978-2-283-61093-0
12 ευρώ
Περιεχόμενα τόμου
-Henry de Villefranche, "La lecture de l'Épître aux Romains au cours des siècles", 9-32
-Patrick Descourtieux, "Lectures patristiques de l'Épître aux Romains", 33-58
-Jean P. Batut, "Sur la lecture de l'Épître aux Romains par Origène : le passage de l'homme charnel à l'homme spirituel", 59-77
-Gilbert Dahan, "Le commentaire de Thomas d'Aquin sur les Romains dans la tradition de l'exégèse médiévale",79-118
-Frédéric Louzeau, "Le Père Gaston Fessard, lecteur de l'Épître aux Romains : comment l'expérience que saint Paul a faite du Christ se réfléchit en 'ontologie de l'histoire'", 119-141
-Alain Joly, "Le conflit des interprétations : lecture protestante", 143-149
-André M. Ponnou-Delaffon, "Lecture catholique de l'Épître aux Romains",151-162
-Éric de Moulins-Beaufort,"Lecture théologique de l'Épître aux Romains", 163-179
Τετάρτη 24 Φεβρουαρίου 2010
Όταν σου δένουν τα χέρια / When your hands are tied
η παρακάτω είδηση , η οποία έφτασε στο ηλεκτρονικό ταχυδρομείο σήμερα από το Σύνδεσμο Ελληνικών Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών, είναι ιδιαίτερα θλιβερή και θα ήθελα να την μοιραστώ μαζί σας:
Σύμφωνα με ενημέρωσή μας από τον κ. Βασίλη Παπάζογλου, Ειδικό Γραμματέα για θέματα Ανώτατης Εκπαίδευσης του Υπουργείου Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων, τα κονδύλια που απαιτούνται για τις συνδρομές του 2009 και του 2010 έχουν προβλεφθεί στον προϋπολογισμό του 2010 και έχουν ενταχθεί στο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων.
Μετά από τις εξελίξεις αυτές, έγιναν από το Σ.Ε.Α.Β (HEAL-Link) προς το Υπουργείο Παιδείας όλες οι απαιτούμενες ενέργειες για την έκδοση σχετικής ΣΑΕ.
Παράλληλα, ενημερώθηκαν σχετικά οι εκδότες των περιοδικών, αλλά επειδή ήδη μας έχει παραχωρηθεί πρόσβαση για δεύτερο χρόνο χωρίς συμβάσεις και φυσικά χωρίς πληρωμή των οφειλών, τα μηνύματα που δεχόμαστε δεν είναι καθόλου ενθαρρυντικά για το μέλλον της ενημέρωσης από επιστημονικές πηγές. Οι εκδότες δηλώνουν ότι δεν είναι δυνατό να συνεχίσουν την παροχή της πρόσβασης, εφόσον μάλιστα δεν διαφαίνεται ακόμη δυνατότητα καθορισμού συγκεκριμένου χρονοδιαγράμματος για τις πληρωμές.
Είναι αυτονόητο ότι μια τέτοια εξέλιξη θα αποτελέσει τραγική κατάληξη για ένα εγχείρημα που σχεδιάστηκε με φιλόδοξους στόχους, τους οποίους όχι μόνο επέτυχε αλλά ξεπέρασε κιόλας και για την οποία δεν ευθύνεται ο Σ.Ε.Α.Β (HEAL-Link). Μια τέτοια κατάληξη θα είναι μη αναστρέψιμη, με οδυνηρές επιπτώσεις στην εκπαιδευτική και ερευνητική δραστηριότητα της χώρας μας.
Δεδομένης και της δυσχερούς οικονομικής συγκυρίας είναι αδύνατο να μπορέσουν να αντεπεξέλθουν τα ιδρύματα με ίδια χρηματοδότηση στις οικονομικές υποχρεώσεις που απαιτεί το ευρύτατο φάσμα επιστημονικής πληροφόρησης που σήμερα παρέχεται μέσω του Συνδέσμου Ελληνικών Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών. (Περισσότερες πληροφορίες για το συγκεκριμένο θέμα μπορείτε να δείτε εδώ).
Κατόπιν τούτου το Δ. Σ. του Σ.Ε.Α.Β (HEAL-Link) θεωρεί ότι έχει την υποχρέωση να ενημερώσει την ελληνική ακαδημαϊκή κοινότητα για τις εξελίξεις και να προειδοποιήσει ότι είναι πιθανή η διακοπή, στο άμεσο μέλλον, της πρόσβασης σε όλες τις ηλεκτρονικές πηγές που παρέχει ο Σ.Ε.Α.Β (HEAL-Link).
Ήδη ο εκδοτικός οίκος Elsevier ανακοίνωσε ότι προτίθεται μετά το τέλος Φεβρουαρίου 2010 να διακόψει στα μέλη του Σ.Ε.Α.Β. την πρόσβαση στη βάση ScienceDirect, η οποία περιλαμβάνει όλα τα ηλεκτρονικά του περιοδικά, και στην βιβλιογραφική βάση Scopus."
Α.Τ. : Είναι σωστό η κοινωνία και η πολιτεία να απαιτεί από τα μέλη της ακαδημαϊκής κοινότητας να παράγουν επιστημονικό έργο με συνέπεια και επιστημονική ευθύνη, να ενημερώνονται, να αναπτύσσουν γόνιμο διάλογο, να βάζουν -στο μέτρο του δυνατού -ένα ακόμη λιθαράκι στο οικοδόμημα της επιστήμης και έτσι να προσφέρουν στο γενικό καλό. Τι γίνεται όμως, όταν η ίδια η πολιτεία σου στερεί τα μέσα για να εκπληρώσεις τους στόχους που η ίδια θέτει; Πώς μπορείς να δημιουργήσεις, όταν σου δένουν τα χέρια; Όταν σου δείχνει την πορεία που πρέπει να ακολουθήσεις, σου γκρεμίζει όμως τις γέφυρες; Είναι τελικά η έρευνα και η εκπαίδευση εκείνη που πρέπει να πληρώσει το θλιβερό τίμημα της οικονομικής λιτότητας; Ας ελπίσουμε πως όχι, πως τελικά η στέρηση των ερευνητικών εργαλείων θα είναι προσωρινή...
Τρίτη 23 Φεβρουαρίου 2010
Η σπουδαιότητα των Μικρών Προφητών / The importance of the Minor Prophets
"I’m not particularly interested in the historical Amos, and I don’t think I want to know the historical Nahum. When I analyze how a book portrays a prophet, I’m not looking for clues to an actual person. Rather, I’m trying to understand the rhetorical and ideological interests of the writer(s), as well as their interaction with the ideological interests of readers. How does this text imagine the world and what are the social, political, and ethical implications of that construal? What work might this text have done in the ancient world? What work does it do on contemporary readers? ...The ideological weight of prophetic books, it seems, is not just the concern of academics. But academics can offer careful analysis about how and why the prophets are being used the way they are. What assumptions allow someone to move directly from the ending of Amos to specific land claims? Does the rest of the book complicate that understanding? Is Jonah truly an anti-nationalist manifesto? What is the ideological import of this tale of a reluctant prophet?"Για να διαβάσετε ολόκληρο το κείμενο, πατήστε εδώ.
Στο νέο τεύχος του MittChrArch / In the new issue of MittChrArch
- Leonard V. Rutgers, "Neue Recherchen in den jüdischen und frühchristlichen
Katakomben Roms : Methode, Deutungsprobleme und historische Implikationen einer Datierung mittels Radiokarbon", 9-24 - Vasiliki Tsamakda, "Eine ungewöhnliche Darstellung der Heilung des Paralytikers in der Domitilla-Katakombe : zur Verwendung des Wunderstabes in der frühchristlichen Kunst", 25-46
- Hans Förster, "Zwei Papyrusfragmente mit sahidischen Texten aus dem Neuen Testament (Lk 9,12b. 17c-18. 22b-23a und Gal 4,20c-24a. 25c-28) : Edition von P.Vindob. K. 7654 und P.Vindob. K. 7598", 77-84
Στο νέο τεύχος του Bibliotheca Sacra / In the new issue of Bibliotheca Sacra
- Jerry M. Hullinger, "The function of the millennial sacrifices in Ezekiel's temple : part 1", 40-57
- Jay E. Smith, "Slogans in 1 Corinthians", 68-88
Δευτέρα 22 Φεβρουαρίου 2010
Βρέθηκε τμήμα τείχους της Ιερουσαλήμ της εποχής του Πρώτου Ναού / Discovery of First Temple period wall in Jerusalem

Για να διαβάσετε τα σχετικά δημοσιεύματα, πηγαίνετε στις παρακάτω διευθύνσεις:
Στο νέο τεύχος του ZKTh / In the new issue of ZKTh
- Anthony Dupont - Karim Schelkens, "Katholische Exegese vor dem Zweiten Vatikanischen Konzil (1960-1961)", 1-24
- Georg Fischer, "Das Jeremiabuch als Spiegel der Schrift- und Lesekultur in Israel", 25-46
Στο νέο τεύχος του RestQ / In the new issue of RestQ
- Wade Berry, "Paul, people, and pointing the way : exploring the relationship between Paul's anthropology and his practice of leadership", 1-17
- Jack P. Lewis, "The Lord has created a new thing on the earth", 19-28
- Joe E. Walters, "How beautiful are my feet : the structure and function of Second Isaiah references in Paul's letter to the Romans", 29-39
Κυριακή 21 Φεβρουαρίου 2010
Βιβλιοκρισίες στο RBL 20/2/2010
Izak Cornelius and Louis Jonker, eds., "From Ebla to Stellenbosch": Syro-Palestinian Religions and the Hebrew Bible
Reviewed by Friedrich T. Schipper
Ellen F. Davis, Scripture, Culture, and Agriculture: An Agrarian Reading of the Bible
Reviewed by Robin Gallaher Branch
Luke Gärtner-Brereton, The Ontology of Space in Biblical Hebrew Narrative: The Determinate Function of Narrative 'Space' within the Biblical Hebrew Aesthetic
Reviewed by Frank H. Polak
Michael Fox, Proverbs 10-31: A New Translation with Introduction and Commentary
Reviewed by Bruce K. Waltke
Philip McCosker, ed.,
What Is It That the Scripture Says? Essays in Biblical Interpretation, Translation and Reception in Honour of Henry Wansbrough OSB
Reviewed by Thomas J. Kraus
John Van Seters, The Biblical Saga of King David
Reviewed by Walter Dietrich
John Fleter Tipei, The Laying on of Hands in the New Testament: Its Significance, Techniques, and Effects
Reviewed by Everett Ferguson
Timo Veijola; Walter Dietrich, ed., Leben nach der Weisung: Exegetisch-historische Studien zum Alten Testament
Reviewed by Thomas Römer
Chris A. Vlachos, The Law and the Knowledge of Good and Evil: The Edenic Background of the Catalytic Operation of the Law in Paul
Reviewed by James M. Howard
Norman Whybray, Job
Reviewed by F. Rachel Magdalene
Marguerite Yon, The City of Ugarit at Tell Ras Shamra
Reviewed by Dirk Paul Mielke
Magnus Zetterholm, Approaches to Paul: A Student's Guide to Recent Scholarship
Reviewed by David G. Horrell
Τα πρακτικά της πρώτης συνάντησης Princeton-Prague για τον ιστορικό Ιησού / First Princeton-Prague Conference Proceedings on Jesus Research

James H. Charlesworth / P. Pokorný, Jesus Research: An International Perspective. The First Princeton-Prague Symposium on Jesus Research Prague 2005, Eerdmans 2009, (336 σελίδες)
περίπου 23 ευρώ (pb)
Περιεχόμενα
- James H. Charlesworth, "Introduction: Why Evaluate Twent-Five Years of Jesus Research?", 11-15
- Stanley E. Porter, "A Dead End or a New Beginning? Examining the Criteria for Authenticity in Light of Albert Schweitzer", 16-35
- Jens Schröter, "Jesus of Galilee: The Role of Location in Understanding Jesus", 36-55
- James H. Charlesworth, "From Old to New: Paradigm Shifts Concerning Judaism, the Gospel of John, Jesus, and the Advent of 'Christianity'", 56-72
- Carsten Clausen, "Turning Water to Wine: Re-reading the Miracle at the Wedding in Cana", 73-97
- Gerd Theißen, "Jesus as an Itinerant Teacher: Reflections form Social History on Jesus' Roles", 98-122
- Michael Wolter, "Jesus as a Teller of Parables: On Jesus' Self-Interpretation in His Parables", 123-139
- Klaus Haacker, "'What Must I Do to Inherit Internal Life?' Implicit Christology in Jesus' Sayings about Life iand the Kingdom", 140-153
- Rudolf Hoppe, "How Did Jesus Understand His Death? The Parables in Eschatological Prospect", 154-169
- Petr Pokorný, "Demoniac and Drunkard: John the Baptist and Jesus According to Q 7:33-34", 170-181
- Craig Evans, "'Have You Not Read...? ' Jesus' Subversive Interpretation of Scripture", 182-198
- Tom Holmén, "A Contagious Purity: Jesus' Inverse Strategy for Eschatological Cleanliness" , 199-229
- Ulrich Luz, "Founding Christianity: Comparing Jesus and Japanese ' New Religions", 230-254
Παρασκευή 19 Φεβρουαρίου 2010
Ένας συλλογικός τόμος για τη μετάφραση των Ο΄ / A new book on Septuaginta
Από τον εκδοτικό οίκο Vandenhoeck & Ruprecht κυκλοφόρησε ένας συλλογικός τόμος αφιερωμένος σε ζητήματα της μετάφρασης των Ο΄ και ειδικότερα σε κείμενα της ελληνικής Π.Δ., όπου διασώζονται δύο διαφορετικές μεταφράσεις ή όπου η ελληνική μετάφραση είναι κατά λέξη. Wolgang Kraus / Olivier Munnich (εκδ.), La Septante en Allemagne et en France/Septuaginta Deutsch und Bible d’Alexandrie; Textes de la Septante à traduction double ou à traduction très littérale/Texte der Septuaginta in Doppelüberlieferung oder in wörtlicher Übersetzung, (OBO 238), Vandenhoeck & Ruprecht, Göttingen 2009
Περιεχόμενα τόμου
- Siegfried Kreuzer, "Das frühjüdische Textverständnis und die Septuaginta-Versionen der Samuelbücher. Ein Beitrag zur textgeschichtlihen und übersetzungstechnischen Bewertung des Antiochenischen Textes und der Kaige-Rezension an Hand von 2 Sam 15,1-12 "
- Didier Pralon, "Règnes II 15: problèmes de traduction et d'interprètation"
- Bruno Meynadier, "Eléments de lexicographie comparée des Règnes et des Paralipomènes"
- Martin Vahrenhorst, "Mehr als ein Wörterbuch"Beobachtungen zum Verhältnis des 2. Chronikbuches zum Pentateuch"
- Marie-Theres Wacker, "Three faces of a story". Septuagintagriechisches und pseudolukianisches Estherbuch als Refigurationender Esther-Erzählung"
- Beate Ego, "Die Mehrfachüberlieferung des griechischen Tobitbuches"
- Eberhard Bons, "Le Psaume 22 lxx"
- Martin Karrer, "Ps 22 (MT 23):von der Septuaginta zur Eschatologisierung im frühen Christentum"
- Gilles Dorival, "Neuf propositions pour l'étude des titres des psaumes"
- Martin Rösel, Antwort auf: G. Dorival: Neuf propositions pour l'étude des titres des psaumes
- Christian-Bernard Amphoux / Mathilde Aussedat / Arnaud Sèrandour, "Jr 10,1-10: les enjeux des deux formes"
- Andreas Vonach, "Jer 10,1-10:Crux interpretum für die kürzere LXX-Version?"
- Cécile Dogniez, "L'arrivée du roi selon la LXX de Zacharie 9,9-17"
- Thomas Pola, "Sach 9,9-17 lxxIndiz für die Entstehung des griechischen Dodekaporphetons im makkabäischen Jerusalem?"
- Laurence Vianès, "Lévites fautifs et pretre parfait dans la LXX de Malachie 2,3-9"
- Michael Tilly, "Leben nach den Geboten GottesBetrachtungen zur griechischen Übersetzung von Mal 2,1-9,10-16"
- Olivier Munnich, "Postface:Regards allemands et français sur la Septante"
Ανεύρεση υδραγωγείου στην Ιερουσαλήμ / An ancient aqueduct in Jerusalem
Δύο νέες βιβλικές μελέτες / Two recent biblical studies
Αθανάσιος Δεσπότης, Η παραβολή του Πλουσίου και του Λαζάρου. Συγκριτική μελέτη της πατερικής και της σύγχρονης ερμηνείας, (Βιβλική Βιβλιοθήκη 42), εκδ. Πουρναρά, Θεσσαλονίκη 2009
Βασίλειος Δ. Τζέρπος, Το ιωάννειο πρόβλημα. Συμβολή στη μελέτη της ιωάννειας γραμματείας, (Βιβλική Βιβλιοθήκη 43), εκδ. Πουρναρά, Θεσσαλονίκη 2009