Συνέδριο για τη μεσσιανική ιδέα και τις μεταμορφώσεις της / Conference on the messianic idea and its transformations

Το ίδρυμα "ΑΡΤΟΣ ΖΩΗΣ" διοργανώνει στις 26 και 27 Νοεμβρίου 2010 συνέδριο με τον τίτλο:
"Η μεσσιανική ιδέα και οι μεταμορφώσεις της. Από την Παλαιά Διαθήκη ως τους πολιτικούς μεσσιανισμούς του 20ου αιώνα".

Το συνέδριο θα πραγματοποιηθεί στο αμφιθέατρο "Μεγάρου Διοικητού Θεοδώρου Β. Καρατζά".

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ

Παρασκευή 26 Νοεμβρίου 2010

Α΄ συνεδρία (Πρόεδρος: Κων/νος Ζάρρας)

• 5.30 μ.μ. : Μιλτιάδης Κωνσταντίνου, καθηγητής στο Τμήμα Θεολογίας του Α.Π.Θ.
  "Η διαμόρφωση της μεσσιανικής ιδέας στην Παλαιά Διαθήκη και η επανερμηνεία της στην Καινή Διαθήκη"
  
• 5.50 μ.μ. : Πέτρος Βασιλειάδης, καθηγητής στο Τμήμα Θεολογίας του Α.Π.Θ.
  "Από τον ιουδαϊκό μεσσιανισμό στην πρωτοχριστιανική χριστολογία"
  
• 6.10 μ.μ.: Χρήστος Καρακόλης, επίκ. καθηγητής στο Τμήμα Θεολογίας του Παν. Αθηνών
  "Το καινοφανές του πρωτοχριστιανικού μεσσιανισμού. Ενότητα και εκδοχές του χριστολογικού κηρύγματος της πρώτης Εκκλησίας"
  
• 6.30 μ.μ.: Αικατερίνη Τσαλαμπούνη, λέκτορας στο Τμήμα Ποιμ. & Κοιν. Θεολογίας του Α.Π.Θ.
  "Το κήρυγμα του αποστόλου Παύλου για τον Μεσσία-Χριστό: Η θέση του μέσα στην παύλεια θεολογία και ο ρόλος του στη διαμόρφωση της ταυτότητας των παύλειων κοινοτήτων"

Β΄ συνεδρία (Πρόεδρος Ανδρέας Πανταζόπουλος)

• 7.30 μ.μ.: π. Αντώνιος Πινακούλας, εφημέριος του Ι.Ν. Αγ. Παντελεήμονος Χαλανδρίου
  "Ο βυζαντινός μεσσιανισμός. Η περίοδος της ουτοπίας"
• 7.50 μ.μ.: Ν. E. Καραπιδάκης, καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας του Ιονίου Πανεπιστημίου
  "Από ένα βιβλικό θέμα σε μια πολύμορφη ιδεολογία. Η εικόνα του Μεσσία στη βασιλική ιδεολογία και στα κοινωνικά κινήματα κατά τον δυτικό Μεσαίωνα"

Σάββατο 27 Νοεμβρίου 2010

Γ΄ Συνεδρία (Πρόεδρος: Αικατερίνη Τσαλαμπούνη)

• 10.00 π.μ.: Κωνσταντίνος Θ. Ζάρρας, λέκτορας στο Τμήμα Θεολογίας του Παν. Αθηνών
  "Μεσσιανικές αντιλήψεις στον ραββινικό και μεσαιωνικό ιουδαϊσμό"
• 10.20 π.μ.: Αγγελική Ζιάκα, λέκτορας στο Τμήμα Θεολογίας του Α.Π.Θ.
  "Μεσσιανικές προσδοκίες στο σιιτικό Ισλάμ"
• 10.40 π.μ.: Σάββας Μιχαήλ, γιατρός, συγγραφέας
  "Γκόλεμ και Μεσσίας"

Δ΄ Συνεδρία (Πρόεδρος: Ν.Ε. Καραπιδάκης)

• 11.40 π.μ.: Χρήστος Μαρσέλλος, μεταφραστής, συγγραφέας
  "Η εποχή του Πνεύματος και οι μεσσιανισμοί της, μετά τον Ιωακείμ τον εκ Φλωρίδος"
• 12.00: Μιχάλης Πάγκαλος, δρ. φιλοσοφίας, συγγραφέας, μεταφραστής
  "Ουτοπία και μεσσιανισμός"
• 12.20 μ.μ.: Νικόλας Πίσσης, ιστορικός
  "Αποκαλυπτικός λόγος και μεσσιανική προσδοκία: Χρήσεις και λειτουργίες από τη βυζαντινή στην οθωμανική περίοδο"

Ε΄ Συνεδρία (Πρόεδρος: Χρήστος Καρακόλης)

• 5.00 μ.μ.: Γιώργος Σαγκριώτης, δρ. φιλοσοφίας, συγγραφέας, μεταφραστής
  "Ο πολιτικός μεσσιανισμός του Βάλτερ Μπένγιαμιν"
• 5.20 μ.μ.: Γιώργος Παπαφράγκου, υποψήφιος διδάκτωρ πολιτικής φιλοσοφίας
  "Ubi Lenin, ibi Jerusalem: Η αναζήτηση της ουτοπίας και οι πολιτικές συνέπειές της στο έργο του Ερνστ Μπλοχ"
• 5.40 μ.μ.: Σταύρος Ζουμπουλάκης, πρόεδρος Δ.Σ. «Άρτου Ζωής», διευθ. περ. Νέα Εστία
  "Ποιος είναι τελικά Μεσσίας: Η μεσσιανική ιδέα στο έργο του Εμμανουήλ Λεβινάς"

Στ' Συνεδρία (Πρόεδρος: Σταύρος Ζουμπουλάκης)

• 6.40 μ.μ.: Ανδρέας Πανταζόπουλος, επίκ. καθηγητής στο Τμήμα Πολιτικών Επιστημών του Α.Π.Θ.
  "Αυτός που ήρθε απ’ έξω: Η σωτηριολογική διάσταση του λαϊκιστή ηγέτη"
• 7.00 μ.μ.: Θάνος Λίποβατς, καθηγητής πολιτικής ψυχολογίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο
  "Ο εθνικοσοσιαλισμός ως πολιτικός μεσσιανισμός"
• 7.20 μ.μ.: Γεράσιμος Βώκος, καθηγητής στο Τμήμα Πολιτικών Επιστημών του Α.Π.Θ.
  "Οι πολιτικοί μεσσιανισμοί του εικοστού αιώνα"

Το τρέχον τεύχος του Horizons in Biblical Theology / The current issue of Horizons in Biblical Theology

Στο τρέχον τεύχος του περιοδικού Horizons in Biblical Theology 32:2 (2010) δημοσιεύονται τα εξής άρθρα:

M. David Litwa, "Behold Adam: A Reading of John 19:5", 129-143Στο παρόν άρθρο δίνεται μία θεολογική ερμηνεία της περίφημης φράσης του Πιλάτου "ἰδοὺ ὁ ἄνθρωπος" (Ιω 19, 5) με τη βοήθεια δύο διακειμενικών έμμεσων αναφορών: Γεν 3, 22 και Βίος Αδάμ 13, 3. Και τα δύο κείμενα περιέχουν την φράση "ἰδοὺ ὁ ἄνθρωπος / ὁ Ἀδάμ". Σε κάθε περίπτωση η φράση prima facie τονίζει την θεϊκότητα του Αδάμ, αλλά με ένα ειρωνικό τρόπο υπογραμμίζει το εύθραυστο της ανθρώπινης φύσης. Στο Ιω 19, 5, ωστόσο, η φράση λειτουργεί με τον αντίθετο τρόπο. Μολονότι στην επιφάνεια τονίζει την δυστυχία και τον εξευτελισμό του Ιησού, με ειρωνικό τρόπο προβάλλει τη θεϊκή του υπεροχή. Ο συγγραφέας καταλήγει υποστηρίζοντας ότι ο τέταρτος ευαγγελιστής παραπέμπει έμμεσα στην αρχαιότερη φράση "ἰδοὺ ὁ ἄνθρωπος / ὁ Ἀδὰμ" για να δημιουργήσει μία αντίθεση μεταξύ του Αδάμ και του Χριστού.
Jason A. Whitlark, "Ἔµφυτος Λόγος: A New Covenant Motif in the Letter of James", 144-165
Η κατανόηση της σημασίας του έμφυτου λόγου στο Ιακ 1, 21 χώρισε τους ερμηνευτές σε δύο ομάδες: (1) σε εκείνους που του αποδίδουν κοσμολογική σημασία και τον κατανοούν ως κάτι συγγενικό προς την ανθρώπινη λογική ή (2) σε εκείνους που του αποδίδουν σωτηριολογική σημασία και τον συνδέουν με την μεταστροφή στο χριστιανισμό. Ο συγγραφέας δέχεται τη σωτηριολογική ερμηνεία και προσπαθεί να καταστήσει σαφές μέσα από ειδωλολατρικές, ιουδαϊκές και χριστιανικές πηγές ότι ο έμφυτος λόγος για τον Ιάκωβο έχει τη σημασία της θεϊκής ικανότητας, μία ιδέα η οποία είναι απόλυτα κατάλληλη για να εκφράσει την ελπίδα για την ικανότητα που έχει ο Θεός να είναι πιστός στην νέα διαθήκη που υποσχέθηκε στο βιβλίο του Ιερεμία.

Oh-Young Kwon, "Discovering the Characteristics of Collegia—Collegia Sodalicia and Collegia Tenuiorum in 1 Corinthians 8, 10 and 15", 166-182
Στα 1 Κορ 8, 10 και 15 ο Παύλος εμφανίζεται να επιχειρηματολογεί εναντίον κάποιων χριστιανών της Κορίνθου που φαίνεται να αντιμετώπιζαν τη χριστιανική τους κοινότητα σε αναλογία προς κάποιο είδος θιάσου του 1ου αι. π.Χ. Σε αυτά τα κεφάλαια της επιστολής παρουσιάζονται κάποια χαρακτηριστικά αυτών των θιάσων. Ιδιαίτερα τα 8, 1-13 και 10, 1-22 περιέχουν τα χαρακτηριστικά των collegia sodalicia, ενώ το 15, 29 περιγράφει εκείνα των collegia tenuiorum. Αυτό το εύρημα παρέχει μία εναλλακτική στην τρέχουσα ερμηνεία της παύλειας περιγραφής της κατανάλωσης ειδωλοθύτων από τους Κορίνθιους (1 Κορ 8, 1-13 και 10, 1-22) και το βάπτισμα για τους νεκρούς ή για λογαριασμό των νεκρών (1 Κορ 15, 29).

Joshua W. Jipp, "Douglas Campbells Apocalyptic, Rhetorical Paul: Review Article", 183-197
John E. Alsup, "The Odyssey of Textual Criticism: A Dialogue-Review", 198-217

Το τρέχον τεύχος του JSJ / The current issue of JSJ

Στο τρέχον τεύχος του περιοδικού Journal for the Study of Judaism 41: 4-5 (2010) δημοσιεύονται τα εξής άρθρα:

Larry Perkins, "What's in a Name—Proper Names in Greek Exodus", 447-471
Τα εβραϊκά κύρια ονόματα φαίνεται ότι αποτέλεσαν σημαντική πρόκληση στο μεταφραστή του ελληνικού βιβλίου της Εξόδου. Χρησιμοποίησε διαφορετικές στρατηγικές όπως τη μεταγραφή ή τη μετάφραση. Στις περισσότερες περιπτώσεις δημιούργησε νέες μεταγραφές ή αξιοποίησε εκείνες που υπήρχαν στην εβραϊκή Γένεση. Σε ορισμένες περιπτώσεις απαντούν και εξελληνισμένα κύρια ονόματα, αλλά αυτό μάλλον είναι η εξαίρεση. Οι αιτιολογικές ετυμολογίες αντιμετωπίζονται διαφορετικά. Σπάνια ονόματα φαίνεται να προστίθενται στο ελληνικό κείμενο. Στην παρούσα μελέτη ο συγγραφέας αξιοποιεί προηγούμενες αναλύσεις σχετικά με τις πρακτικές του μεταφραστή όσον αφορά στα εβραϊκά κύρια ονόματα και παρέχει διαφορετικές εξηγήσεις για διάφορα φαινόμενα που παρατηρούνται στο κείμενο.

Nadav Sharon, "The Title Ethnarch in Second Temple Period Judea", 472-493
Ο τίτλος "εθνάρχης" εμφανίζεται στις πηγές της εποχής του Δεύτερου Ναού αναφορικά με τέσσερις ηγεμόνες της Ιουδαίας: τον Σίμωνα τον Ασμοναίο, τον Ιωάννη Υρκανό, τον Υρκανό Β΄ και τον Αρχέλαο, τον υιό του Ηρώδη. Αυτές οι μαρτυρίες θεωρούνται δεδομένες. Ωστόσο μία εξαντλητική ανάλυση των πηγών καθιστά σαφές ότι δεν θα έπρεπε να στηριχθούμε στις πληροφορίες που συνδέονται με τους πρώιμους Ασμοναίους (Σίμωνα και Ιωάννη Υρκανό), αλλά ότι μάλλον ο τίτλος υιοθετήθηκε για πρώτη φορά από τους Ρωμαίους (πιθανόν από τον Ιούλιο Καίσαρα) για τον Υρκανό Β΄. Στο άρθρο επιβεβαιώνεται ότι αυτός ο τίλος αποτελεί ένα παράδειγμα της μοναδικής αντίληψης που είχαν οι Ρωμαίοι για τον ιουδαϊκό λαό. Επιπλέον στο άρθρο σημειώνονται ορισμένες συνέπειες, που έχει αυτή η κατανόηση του τίτλου του εθνάρχη και η άποψη την οποία αυτή καθιστά σαφή, σε συγκεκριμένα ζητήματα της περιόδου του Δεύτερου Ναού.

Richard Last, "Onias IV and the ἀδέσποτος ἱερός: Placing Antiquities 13.62-73 into the Context of Ptolemaic Land Tenure", 494-516
Η αφήγηση του Ιωσήπου για τον Ονία Δ΄ στην Αρχ. 13, 62-73 είναι μια διήγηση για έναν Ιουδαίο που βρίσκει καταφύγιο στην Αίγυπτο και κατορθώνει να αποκτήσει γη τόσο στην Αλεξάνδρεια όσο και στην Ηλιούπολη. Του δίνεται επίσης η άδεια να κατασκευάσει ένα ναό στην γη που κατείχε στην Ηλιούπολη, για την οποία ο Ιώσηπος λέει ότι πιο πριν ήταν "ἀδέσποτος". Αυτός είναι τεχνικός όρος που χρησιμοποιείται στους παπύρους και στους κλασικούς συγγραφείς για να χαρακτηρίσουν γη, η οποία δεν έχει ιδιοκτήτη και την οποία μπορούσε κανείς να αποκτήσει νόμιμα μόνο μέσω μίας δημοπρασίας και κατά την ρωμαϊκή περίοδος επίσης απευθείας από τον ίδιο λόγο. Οι μελετητές προσπάθησαν εδώ και πολλά χρόνια να αποκαταστήσουν τα ιστορικά δεδομένα που κρύβονται πίσω από τη διήγηση του Ιωσήπου για το ναό του Ονία, αλλά θα πρέπει επίσης να διερευνήσουν τη λειτουργία αυτού του τεχνικού όρου μέσα στο πλαίσιο της μεγαλύτερης αφήγησης του Αρχ. 13. 62-73. Δεν έχουν ακόμη επίσης εξετάσει τα συμπεράσματα στα οποία οδηγούμαστε όσον αφορά στην ιστορικότητα της διήγησης. Στο παρόν άρθρο παρουσιάζονται στοιχεία σχετικά με την κατοχή της γης κατά την Πτολεμαϊκή περίοδο με σκοπό να τοποθετήσει την ιστορία του Ιωσήπου για την απόκτηση ενός αδέσποτου ιερού από τον Ονία μέσα στο ιστορικό της πλαίσιο. Καθίσταται σαφές ότι η ιστορία του Ιωσήπου για τον ναό του Ονία έχει βαθύτερη σημασία από αυτή που μέχρι σήμερα της αποδιδόταν.

David M. Grossberg, "Orthopraxy in Tannaitic Literature", 517-561
Το M. Sanhedrin 10:1 είναι πολύ γνωστό ως μία έμμεση δήλωση της ραββινικής διδασκαλίας. Ωστόσο ως δήλωση διδασκαλίας, αυτή η μισναϊκή γλώσσα είναι εξαιρετικά πραγματιστική: απαγορεύει το να πει κανείς συγκεκριμένα πράγματα, δεν απαγορεύει όμως σαφώς το να τα πιστέψει κανείς. Ο συγγραφέας προτείνει ότι αυτή η χρήση της πρακτικής παρά δογματικής φρασεολογίας ήταν μία συνειδητή στάση των συντακτών της Μισνά. Μία προσεκτική φιλολογική εξήγηση των παράλληλων κειμένων στην Τοσεφτά και στην Seder Olam αποκαλύπτει ότι οι αρχαιότερες γενιές της κειμενικής παράδοσης, που βρίσκεται πίσω από αυτήν τη μισνά, διατύπωσαν τις ίδιες απαγορεύσεις χρησιμοποιώντας δογματικούς όρους όπως "άρνηση" και "μη αναγνώριση". Επιπλέον, αυτή η επιλογή της πραγματιστικής γλώσσας είναι σαφής μέσα στη Μισνά, ακόμη κι όταν το θέμα είναι θεμελιώδη θέματα της ιουδαϊκής πίσης, όπως η πίστη σε ένα Θεό και στην προφορική Τορά. Οι συντάκτες της Τορά, ίσως απαντώντας σε τάσεις όπως τον χριστιανικό αντινομισμό και την αιρεσιολογία, επέλεξαν να συντάξουν ένα έργο αφιερωμένο στην ορθοπραξία παρά στην ορθοδοξία.

Σεμινάριο για το συνοπτικό πρόβλημα / Seminar on the Synoptic problem

Από το ιστολόγιο του Mark Goodacre πληροφορούμαστε τη διοργάνωση σεμιναρίου προς τιμήν του γνωστού καινοδιαθηκολόγου Christopher Tuckett, το οποίο θα έχει ως θέμα του το συνοπτικό πρόβλημα. Στο πλαίσιο της επιστημονικής αυτής συνάντησης θα επιδοθεί στον καθ. Chr. Tuckett τιμητικός τόμος (New Studies in the Synoptic Problem (BETL 239; Leuven: Peeters Press, 2011). Το σεμινάριο θα λάβει χώρα στο Roy Griffiths Room, ARCO Building, Keble College (Οξφόρδη).

Πρόγραμμα σεμιναρίου
2.15-6.00 μμ.

John Kloppenborg, "Memory, performance and the sayings of Jesus"

Joseph Verheyden, "A road to nowhere? A critical look at the ‘Matthean Posteriority’ hypothesis and what it means for Q"

Paul Foster, "The extent of the recoverable Q material"

Robert Derrenbacker, "What’s the problem and why does it matter? The challenges and rewards of teaching the Synoptic Problem"

Andrew Gregory, "Studying and teaching the Synoptic Problem in Oxford, 1911-2011: some observations"

Στις εισηγήσεις θα απαντήσουν οι Robert Morgan και Christopher Rowland

Το πρόγραμμα επίσης και σε μορφή pdf.

Στο τρέχον τεύχος του VigChr / In the current issue of VigChr

Στο τρέχον τεύχος του Vigiliae Christianae 64:5 (2010) δημοσιεύονται μεταξύ άλλων και τα εξής άρθρα που παρουσιάζουν ενδιαφέρον για όσους ασχολούνται με τον αρχέγονο χριστιανισμό και τα κείμενά του:

Andrew Dinan, "Another Citation of Philo in Clement of Alexandria's Protrepticus (10,93,1-2)", 435-444
Το Προτρ. 10, 93, 1-2 θα έπρεπε να προστεθεί στη μακρά λίστα των κειμένων στα οποία ο Κλήμης Αλεξανδρεύς κάνει χρήση των κειμένων του Φίλωνα. Ο Κλήμης ελκύεται και γενικά προσαρμόζει την περιγραφή του Φίλωνα για τη μετάνοια στο Περί Αρετών 181, ωστόσο αλλάζει το κείμενο του Φίλωνα με πολλούς τρόπους και κυρίως καθιστώντας σαφή μία παράθεση, η οποία απαντά εν μέρει στο Φαίδ 114D του Πλάτωνα και σε μεγαλύτερη έκταση στο Οράτιου, C. 3, 25.

Christopher Tuckett, , "Lightfoot's Text of 2 Clement: A Response to W.L. Petersen", 501-519
Η παρούσα μελέτη είναι η απάντηση στο άρθρο του William Petersen το οποίο δημοσιεύθηκε το 2006 στο περιοδικό και στο οποίο παρουσιάζονταν διάφορες πλευρές του κειμένου της Β΄ Κλήμ στην ιδιαίτερα σημαντική έκδοσή του από τον J.B. Lightfoot. O Petersen συζήτησε τέσσερις γραφές στην έκδοση του Lightfoot, για τις οποίες πρότεινε ότι έπρεπε να διορθωθούν. Επίσης συζήτησε ό,τι θεωρούσε σημαντικά μειονεκτήματα στο έργο του Lightfoot, τα οποία έχουν σοβαρές επιπτώσεις στη μελέτη των κειμένων των Πατέρων και της Κ.Δ. Στο άρθρο εξετάζονται οι τέσσερις αυτές αναγνώσεις στο 2 Κλήμ που παρουσίασε ο Petersen. Εξετάζονται επίσης τα γενικότερα μεθοδολογικά ζητήματα που έθεσε εκείνο το άρθρο. Υποστηρίζεται ότι η γενική μεθοδολογία του Lightfoot δεν είναι τόσο ύποπτη όσο υποστήριξε ο Petersen κι ότι μολονότι όλες οι εκδόσεις του κειμένου είναι ανοικτές σε συζήτηση σε επιμέρους σημεία, η γενική προσέγγιση που υιοθετείται από τον Lightfoot κι άλλους δεν αξίζει αυτήν την σκληρή κριτική που της ασκεί ο Petersen.

Ένα άρθρο βιβλικού ενδιαφέροντος στο τρέχον τεύχος του EvTh / An article of biblical interest in the current issue of EvTh

Στο τρέχον τεύχος του περιοδικού Evangelische Theologie 70:5 (2010) δημοσιεύεται μεταξύ των άλλων κι ένα άρθρο βιβλικού ενδιαφέροντος:

Johan S. Vos, "Zur Auslegung von 1 Kor 2,15 in der Reformationszeit", 358-368
To 1 Kορ 2, 15 διαδραμάτισε στις θεολογικές συζητήσεις της περιόδου της Μεταρρύθμισης ένα σημαντικό ρόλο. Απέναντι στους ρωμαιοκαθολικούς ερμηνευτές, οι οποίοι συνέδεαν το κείμενο με το ύψιστο εκκλησιαστικό αξίωμα, οι μεταρρυθμιστές υποστήριξαν επικαλούμενοι το συγκεκριμένο βιβλικό κείμενο το δικαίωμα και την ικανότητα κάθε πιστού να διατυπώνει την κρίση του σε ζητήματα πίστης. Το μέτρο κρίσης ήταν η Αγία Γραφή. Καθώς όμως η επίκληση της Γραφής καθώς κι εκείνη του Αγίου Πνεύματος οδηγούσε σε αντιφατικά μεταξύ τους αποτελέσματα, δημιουργήθηκε η ανάγκη κατά την ερμηνεία να εισαχθούν περισσότερες κατηγορίες. Η νομιμοποίηση αυτών των κατηγοριών αμφισβητήθηκε ωστόσο και πάλι από τους αντιπάλους. Στην παρούσα μελέτη ο συγγραφέας πώς οι συμμετέχοντες σε αυτήν τη συζήτηση προσπάθησαν να ερμηνεύσουν ο καθένας το 1 Κορ 2, 15. .

Δύο ενδιαφέροντα άρθρα στο Bible and Interpretation / Two interesting articles on The Bible and Interpretation

Στην ιστοσελίδα The Bible and Interpretation έχουν αναρτηθεί δύο ενδιαφέρονται άρθρα. Το πρώτο είναι του Roland Boer, ο οποίος συζητά τις θέσεις των Lemche και Avalos σχετικά με την χρησιμότητα και το περιεχόμενο των βιβλικών σπουδών σήμερα. Οι δύο αυτοί μελετητές δημοσίευσαν κείμενα (αναφορά και διευθύνσεις μπορεί να βρει ο ενδιαφερόμενος αναγνώστης στο άρθρο του Boer) στην ίδια ιστοσελίδα παλαιότερα. Ο μεν Lemche υποστηρίζει την επικαιρότητα και τη σπουδαιότητα της Βίβλου στο σύγχρονο κόσμο, ενώ ο Avalos θεωρεί τη Βίβλο ένα επικίνδυνο για τον κόσμο βιβλίο. Για να διαβάσετε τα σχόλια του Boer, πατήστε εδώ.

Το δεύτερο άρθρο είναι του Richard S. Hess. Ο συγγραφέας υποστηρίζει ότι, όταν οι Ισραηλίτες εγκαταστάθηκαν στην Χαναάν, συνάντησαν εκεί πολλούς λαούς, των οποίων οι μνήμες διασώζονται μέσα στις βιβλικές πηγές. Για να διαβάσετε το σχετικό κείμενο, πατήστε εδώ.

Το τρέχον τεύχος του ZAW / In the current issue of ZAW

Στο τρέχον τεύχος του Zeitschrift für die alttestamentliche Wissenschaft 122:3 (2010) δημοσιεύονται τα εξής άρθρα:

Jacob L. Wright, "Commensal Politics in Ancient Western Asia: The Background to Nehemiah's Feasting (continued, Part II)", 333-352
Στο προηγούμενο τεύχος είχε δημοσιευθεί το πρώτο μέρος του άρθρου. Σε αυτό το τεύχος δημοσιεύεται το δεύτερο μέρος στο οποίο ο συγγραφέας συνεχίζει τη συζήτηση για την ευρεία κλίμακα αρχαίων κειμένων της Εγγύς Ανατολής τα οποία τελικά αξιοποιεί για την ερμηνεία των απομνημονευμάτων του Νεεμία.

Raik Heckl, "Augenzeugenschaft und Verfasserschaft des Mose als zwei hermeneutische Konzepte der Rezeption und Präsentation literarischer Traditionen beim Abschluss des Pentateuchs", 353-373
Στην τελική εκδοχή του Δτν η ερμηνευτική ιδέα του Μωυσή ως αυτόπτη μάρτυρα, η οποία νομιμοποιεί τα κείμενα του Δτν, αντικαταστάθηκε από την ιδέα της προέλευσης των κειμένων από τον Μωυσή. Η παρουσίαση μίας παλιότερη αιτιολογίας (Δτν 27) από την ιερατική τελική εκδοχή χρησιμεύει στην αντικατάσταση του Δτν ως του δεσμευτικού κειμένου από την Πεντάτευχο στο σύνολό της και στην ενσωμάτωση του παλαιότερου Δτν ως μέρους της Πεντατεύχου. Αυτό επιτεύχθηκε με την απόδοση στο Μωυσή της συγγραφής (Δτν 31). Στη σχετική με το Σινά περικοπή υπάρχουν κάποιοι υπαινιγμοί ότι αυτό δεν είναι μόνο μια ιδέα του Δτν και της δικής της προοπτικής αλλά μία γενική ιδέα, η οποία περιβάλλει την Πεντάτευχο στο σύνολό της. Σκοπό έχει να ενώσει μεταξύ τους διαφορετικές και ανεξάρτητες παραδόσεις και την ίδια στιγμή να αφαιρέσει θεολογικά τη νομιμοποίηση από παλαιότερες εκδόσεις και πηγές τους στην μεταιχμαλωσιακή περίοδο.

Robert Gnuse, "Northern Prophetic Traditions in the Books of Samuel and Kings as Precursor to the Elohist", 374-386
Ο συγγραφέας του άρθρου προτείνει ότι οι αφηγήσεις περί προφητών που στα βιβλία Σαμουήλ και Βασιλειών, οι οποίες προέρχονται από το Β. Βασίλειο, επηρέασαν την εξέλιξη των ελωχιμιστικών παραδόσεων μέσα στην Πεντάτευχο. Αυτές οι μεταγενέστερες ελωχιμιστικές "δεξαμενές της παράδοσης" εμφανίστηκαν κατά τον 7ο αι. π.Χ. πριν τη χρήση τους κατά τον 6ο αι. π.Χ. από των Γιαχβιστή ιστορικό. Μοτίβα και θεολογικές ιδέες στις προφητικές αυτές αφηγήσεις, όπως οι εμπειρίες στην κορυφή ορέων, η φωτιά, ο άγγελος του Θεού, τα όνειρα, η προφητική ταυτότητα, η δραστηριότητα των ζώων, η άμεση απόδοση δικαιοσύνης, ο φόβος του Θεού και η υπακοή συγκρίνονται με όμοιες ιδέες στον Ελωχιμιστή της Πεντατεύχου προκειμένου να διαπιστωθεί η αρχαιότητα των προφητικών κειμένων.

Elie Assis, "The Structure and Meaning of the Locust Plague Oracles in Joel 1,2–2,17", 401-416
Στο άρθρο εξετάζεται η δομή και η σημασία των χρησμών στο Ιωήλ 1, 2 - 2, 17, όπου γίνεται λόγος για την πληγή των ακρίδων και τις καταστροφικές της συνέπειες. Υποστηρίζεται ότι το κείμενο χωρίζεται σε 4 επιμέρους προφητείες κι ότι αυτές είναι σχεδιασμένες με βάση ένα κύριο σχέδιο και συνδέονται μεταξύ τους σε μία ρητορική ενότητα μέσα στην οποία η καθεμιά αποκαλύπτει κάθε φορά περισσότερα από εκείνη που προηγείται. Η δομή των προφητειών, η οποία μαρτυρεί μία πορεία από το ένα κείμενο στο άλλο, καθιστά σαφή τον κύριο σκοπό των προφητειών, ο οποίος είναι να οδηγήσει τους ανθρώπους στο να προσευχηθούν στον Θεό για την απομάκρυνση της πληγής. Μια προσευχή τέτοιου είδους εμφανίζεται στην τέταρτη προφητεία (2, 17). Αυτός ο σκοπός αποκαλύπτει το πρόβλημα που αντιμετωπίζει ο προφήτης: η αποχή γενικά των ανθρώπων από την προσευχή. Αυτή είναι χαρακτηριστική για την περίοδο της αιχμαλωσίας, όταν οι άνθρωποι πίστευαν ότι τους είχε εγκαταλείψει ο Θεός και ότι δεν υπήρχε πια η δυνατότητα να απευθυνθούν σε Εκείνον. Ο Ιωήλ προσπαθεί να περάσει την ιδέα ότι η υπάρχει ακόμη η δυνατότητα της προσευχής και ότι αυτή φέρνει αποτελέσματα ακόμη και σε εποχές σκότους και απόγνωσης τις οποίες διέρχονται τώρα οι άνθρωποι.

Anselm C. Hagedorn, "Die Frau des Hohenlieds zwischen babylonisch-assyrischer Morphoskopie und Jacques Lacan (Teil 1)", 417-430
Ξεκινώντας από μία εξήγηση των Άσμα 4, 1-7 και 7, 1-1 ο συγγραφέας ερευνά πώς ο εραστής του Άσματος βλέπει τη σύντροφό του. Αυτή η διερεύνηση γίνεται σε τρία στάδια: πρώτα εξετάζονται προσεκτικά τα δύο κείμενα, προτού -σε ένα δεύτερο στάδιο- ληφθεί υπόψη ένα ανάλογο υλικό από την αρχαία Εγγύς Ανατολή. Στο άρθρο ο συγγραφέας εστιάζει την προσοχή του σε μία σειρά βαβυλωνιακών οιωνών (šumma sinništi qaqqada rabât). Η σύγκριση καταδεικνύει ότι - παράλληλα με τη δυναμική πλευρά του γυναικείου σώματος - θα πρέπει να ληφθεί υπόψη και το σχήμα του. Τέλος αυτές οι κλασικές εξηγητικές προσεγγίσεις συμπληρώνονται με τη βοήθεια των πορισμάτων του Γάλλου ψυχολόγου J. Lacan και εξετάζεται κατά πόσο αυτά τα πορίσματα μπορούν να συμβάλουν στην εξήγηση του Άσματος.

Nathan MacDonald, "Issues and Questions in the Dating of Deuteronomy: A Response to Juha Pakkala", 431-435
Σε ένα πρόσφατο άρθρο στο περιοδικό ο Juha Pakkala παρουσίασε διάφορους λόγους που οδηγούν στη χρονολόγηση της αρχαιότερης έκδοσης του Δευτερονομίου μετά το 586 π.Χ. Αυτή η απάντηση εξετάζει αυτούς τους λόγους και τους βρίσκει προβληματικούς.

Colette Briffard, "Gen 16,13: Hagar a-t-elle vu Dieu?", 436-438
Το μασωριτικό κείμενο του Γεν 16, 13 θα πρέπει να κατανοηθεί ως μία συνειδητή έμμεση αναφορά στο Έξ 33, 23 και σκοπό έχει να τονίσει το γεγονός ότι η Άγαρ δεν είδε ένα θεϊκό όραμα το οποίο να ήταν ανώτερο από εκείνο του Μωυσή.

Nili Samet, "Two Sumerian Parallels to Isaiah 55,10", 439-440

Στο νέο τεύχος του RestQ / In the current issue of RestQ

Στο νέο τεύχος του Restoration Quarterly 52:4 (2010) δημοσιεύονται τα εξής άρθρα βιβλικού ενδιαφέροντος:

• Mark W. Hamilton, "The Bible and the common good : meditations on teaching Scripture in the Christian university", 193-206
• Timothy R. Sensing, "Preaching to Colossians", 207-222
• James W. Thompson, "Paul, Plutarch and the ethic of the family", 223-226
• Josh Ketchum, "The 'go'el' custom in Ruth : a comparative study", 237-245
  

Ημερίδα στη μνήμη του καθ. Σ. Αγουρίδη (2) / Conference in memory of S. Agouridis (2)

Στην πρώτη απογευματινή συνεδία (πρόεδρος καθ. Τμήματος Θεολογίας Μ. Κωνσταντίνου) ο πρώτος ομιλητής ήταν ο Δρ. Π. Καλαϊτζίδης, Συντονιστής της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών της Ι.Μ. Δημητριάδος και επισκέπτης καθ. στο Θεολογικό Ινστιτούτο του αγ. Σεργίου (Παρίσι) και ο τίτλος της εισήγησής του ήταν "Ο Σάββας Αγουρίδης και ο προφητικός χριστιανισμός". Ο ομιλητής απαρίθμησε και σχολίασε τα στοιχεία εκείνα στη θεολογική σκέψη του Α., τα οποία υπογραμμίζουν τον προφητικό χαρακτήρα της: την ευαγγελική κριτική της κοινωνικής αδικίας και την έμπρακτη συμπαράσταση και αλληλεγγύη με τους φτωχούς και με τα θύματα της Ιστορίας, την αντίθεσή του στην ιεροκρατική εκτροπή της θεσμικής Εκκλησίας, τη δημιουργική πρόσληψη και αφομοίωση των νέων θεολογικών ρευμάτων και το συνεχή θεολογικό διάλογο με τις καινούργιες πολιτισμικές και κοινωνικές πραγματικότητες, τη δημιουργική κατάφαση του παρόντος και του μέλλοντος και την ενεργό παρέμβασή του στα κοινωνικά και πολιτικά δρώμενα του καιρού του, την ευαισθησία του για την Ιστορία και το ιστορικό πράττειν χωρίς, όμως, να λησμονείται η εσχατολογική φύση του χριστιανισμού, την έμφασή του στις βιβλικές σπουδές και την έγκαιρη επισήμανση της μονομέρειας που συνόδευε την περίφημη “επιστροφή στους Πατέρες”, κ.ά.

Ο επόμενος ομιλητής ήταν ο καθηγητής του Τμήματος Θεολογίας (ΕΚΠΑ) κ. Σ. Παπαλεξανδρόπουλος, ο οποίος παρουσίασε την κριτική στάση του Α. απέναντι στα νέα θεολογικά ρεύματα που αναπτύχθηκαν στην Ελλάδα ("Ο Σάββας Αγουρίδης και τα νέα θεολογικά ρεύματα"). Τα ρεύματα στα οποία ο Α. άσκησε κριτική ήταν η ευχαριστιακή θεολογία, η νεοπατερική σύνθεση, ο "βυζαντινός μυστικισμός", ο "περσοναλισμός" και η "νεοορθοδοξία". Ο Α. στάθηκε κριτικά απέναντί τους, διότι θεωρούσε ότι αυτά α) αποκλίνουν από αυτό που εκείνος κατανοούσε ως χριστιανισμό, β) είναι προϊόντα εσφαλμένων επιστημολογικών προϋποθέσεων και γ) επιβάλλουν εκ των προτέρων ιδεολογίες στον τρόπο ανάγνωσης των γεγονότων της ιστορίας. Ο Α. ήταν αντίθετος σε κάθε μορφή απολυτοποίησης και αναγωγισμού (reductionism) και αντέτεινε σε αυτήν την τάση τον πλουραλισμό καθώς και τη σύνδεση της θεολογίας με την ιστορική της συνάφεια. Ήταν πεπεισμένος ότι η θεολογία αποτελείται τόσο από το θείο όσο και από το ιστορικό στοιχείο και τόνιζε τόσο την εσχατολογική προοπτική της Εκκλησίας όσο και την ανάγκη της κοινωνικής στράτευσής της μέσα στο ιστορικό παρόν.

Ο ομότιμος καθ. της Θεολογικής Σχολής (ΑΠΘ) κ. Ι. Καραβιδόπουλος στη συνέχεια παρουσίασε το ερμηνευτικό έργο του αείμνηστου καθηγητή Σ. Αγουρίδη ("Ο καθηγητής Σάββας Αγουρίδης ως πρωτοπόρος ερμηνευτής της Αγίας Γραφής"). Ο Α. στο ερμηνευτικό του έργο τόνισε με έμφαση το εσχατολογικό στοιχείο στη διδασκαλία του Ιησού και της Εκκλησίας. Έτσι η εσχατολογία για τον Α. από τελευταίο κεφάλαιο της δογματικής έγινε πρώτο κεφάλαιο της βιβλικής ερμηνευτικής. Ο Α. γνώριζε και χρησιμοποιούσε τις σύγχρονες ερμηνευτικές μεθόδους, οι οποίες εντάσσονται στο ευρύτερο πλαίσιο της ιστορικοκριτικής μεθόδου ταυτόχρονα όμως στάθηκε με σεβασμό και αξιοποίησε δημιουργικά την προηγούμενη πατερική παράδοση. Στην ερμηνεία του τόνισε την ευχαριστιακή εμπειρία ως βάση της ερμηνείας της Αγίας Γραφής. Τα κείμενα που κατεξοχήν μελέτησε και ερμήνευσε ο Α. ήταν η ιωάννεια γραμματεία. Ενώ υποστήριξε με σθένος τη συνεργασία της θεολογίας με άλλες επιστήμες που ασχολούνται με άλλους τομείς του επιστητού από την άλλη αγωνίστηκε για το άνοιγμα της θεολογίας προς την κοινωνία και τη μετάδοση του ευαγγελικού μηνύματος στο ευρύτερο κοινό.

Στη συνέχεια ο καθ. του Τμήματος Θεολογίας (ΑΠΘ) κ. Ι. Πέτρου παρουσίασε τον κοινωνικό προσανατολισμό της θεολογικής σκέψης του τιμώμενου καθηγητή ("Ο Σάββας Αγουρίδης ως κοινωνικός αναλυτής"). Ο ομιλητής τόνισε ότι ο Α. ενδιαφερόταν για την ανάλυση της κοινωνικής πραγματικότητας κι όχι για τη θρησκειοποίησή της. Στη συνέχεια παρουσιάσθηκαν τρεις βασικοί άξονες του έργου του Α. στους οποίους είναι εμφανής αυτός ο κοινωνικός προσανατολισμός: α) η χρήση της κοινωνικής ανάλυσης στο πλαίσιο της βιβλικής επιστήμης, β) η προσέγγιση του θέματος της σχέσης Εκκλησίας και Κράτους και γ) τα ανθρώπινα δικαιώματα και ανθρώπινος πλουραλισμός.

Στη δεύτερη απογευματινή συνεδρία (πρόεδρος καθ. Θεολογικής Σχολής ΑΠΘ κ. Δ. Καϊμάκης) πρώτος ομιλητής ήταν ο Πρόεδρος του Ιδρύματος "ΑΡΤΟΣ ΖΩΗΣ" και Δ/ντής του περιοδικού "ΝΕΑ ΕΣΤΙΑ" κ. Σ. Ζουμπουλάκης, ο οποίος παρουσίασε την στάση που τήρησε ο καθ. Σ. Αγουρίδης απέναντι στην αναβίωση του μοναχισμού στα χρόνιά του και στη δράση των χριστιανικών οργανώσεων ("Ο Σάββας Αγουρίδης, ο μοναχισμός και οι θρησκευτικές οργανώσεις"). Ο Α. στάθηκε κριτικά απέναντι στο φαινόμενο της αναβίωσης του μοναχισμού, διότι τον θεωρούσε συνέχεια του βυζαντινού μοναχισμού τον οποίο κατηγορούσε για ατομικισμό, έλλειψη κοινωνικού προσανατολισμού και απομάκρυνση από τον αρχικό στόχο του Χριστιανισμού που ήταν η μεταμόρφωση του κόσμου σε Βασιλεία του Θεού. Από την άλλη θεώρησε τις οργανώσεις έκφραση της ανάγκης διαμόρφωσης ενός αστικού χριστιανισμού και μία σοβαρή προσπάθεια βιβλικού ευαγγελικού χριστιανισμού. Ενώ ο Α. εκτιμά θετικά αυτόν τον ηθικοκοινωνικό προσανατολισμό των οργανώσεων από την άλλη τους ασκεί κριτική, διότι δεν κατάφεραν τελικά να συνδεθούν με την εργατική τάξη, μικροαστικοποιήθηκε και ταυτίσθηκαν με το εκκλησιαστικό και πολιτικό κατεστημένο.

Ο καθ. του Τμήματος Θεολογίας (ΑΠΘ) κ. Μ. Κωνσταντίνου παρουσίασε στη συνέχεια το μεταφραστικό έργο της Ελληνικής Βιβλικής Εταιρείας και σχολίασε τη συμβολή του Σ. Αγουρίδη σε αυτό. Η δουλειά την οποία επιτελεί εδώ και χρόνια η Ελληνική Βιβλική Εταιρία δεν περιορίζεται στο μεταφραστικό μόνο τομέα, αλλά λειτουργεί ως καταλύτης στις σχέσεις μεταξύ των προερχόμενων από διαφορετικές παραδόσεις χριστιανών του ελλαδικού χώρου. Ο Α. δραστηριοποιήθηκε σε αυτήν την προσπάθεια της Ε.Β.Ε. Βασικά στοιχεία της συμβολής του ήταν το πλήθος των ρηξικέλευθων ερμηνειών που πρότεινε στο πλαίσιο της τελευταίας μετάφρασης της Κ.Δ. από την Ε.Β.Ε. και ο σταθερός του προσανατολισμός να καλλιεργεί τις σχέσεις κοινωνίας και ειρήνης, την ευαισθησία και την αλληλεγγύη πέρα από οποιονδήποτε τοπικισμό και επαρχιωτισμό.

Ο τελευταίος ομιλητής της ημερίδας ήταν ο καθηγητής του Τμήματος Θεολογίας (ΑΠΘ) κ. Π. Βασιλειάδης ο οποίος παρουσίασε τη στάση του Σάββα Αγουρίδη απέναντι στο διαθρησκειακό διάλογο ("Η συμβολή του Σάββα Αγουρίδη στη διαθρησκειακή προσέγγιση"). Ο Α. δραστηριοποίηθηκε στο διαθρησκειακό διάλογο κατά τη δεκαετία του '90, όταν παγκοσμίως διαπιστώνεται μία έξαρση του εθνικισμού, και συμπαρατάχθηκε με όσους αγωνίζονταν για τα πανανθρώπινα ιδανικά παρά τις αντιδράσεις που συνάντησε σε αυτήν την κατεύθυνση. Ως αυθεντικός ερμηνευτής των Γραφών τόνισε μαζί με άλλους τη "διακονία της καταλλαγής" έχοντας ως βάση του την ορθόδοξη πνευματολογία της "οικονομίας του Αγίου Πνεύματος"

(Ευχαριστώ και πάλι τον αγαπητό συνάδελφο κ. Μ. Γκουτζιούδη για το φωτογραφικό υλικό και για τις χρήσιμες πληροφορίες)