Το νέο τεύχος του SJOT / The current issue of SJOT

Στο τρέχον τεύχος του Scandinavian Journal of the Old Testament 24:1 (2010) δημοσιεύονται τα εξής άρθρα:

Karl W. Weyde, "Magne Saebø as Old Testament scholar", 3-12

Martin Hallaschka, "Zechariah's angels : their role in the night visions and in the redaction history of Zech 1,7-6,8", 13-27

To πρώτο όραμα του Ζαχαρία (Ζαχ 1, 8-17) και η απεικόνιση των αγγελικών όντων παρέχει σημαντικά κριτήρια για τον καθορισμό των αρχαιότερων μορφών του κύκλου των νυκτερινών οραμάτων. Σε ένα πρώτο επίπεδο, το πρώτο νυκτερινό όραμα ήταν ερωταποκρίσεις μεταξύ του προφήτη και ενός ουράνιου όντος (1,8.9α.10.11β). Σε ένα επόμενο στάδιο προστέθηκε ο angelus interpres, εν μέρει απορροφώντας τη λειτουργία του προηγούμενου ουράνιου όντος (1,9β.14), πριν προστεθεί τελικά ο άγγελος του Γιαχβέ (1,11α.12-13). Με βάση το συμπέρασμα ότι η αρχαιότερη εκδοχή του Ζαχ 1, 8-17 δεν ήξερε την παρουσία ενός angelus interpres, αναλύονται και τα υπόλοιπα νυκτερινά οράματα.

Ulrich Berges, "The literary construction of the servant in Isaiah 40-55 : a discussion about individual and collective identities", 28-38

Πριν περίπου 20 χρόνια ο καθηγ. Prof. Magne Saeboslash δημοσίευσε ένα άρθρο για τα 80 χρόνια του Claus Westermann με τον τίτλο: Vom Individuellen zum Kollektiven. Zur Frage einiger innerbiblischen Interpretationen. Πολύ πριν αλλά και μετά τη δημοσίευση το ζήτημα της ατομικής ή συλλογικής ερμηνείας των λεγόμενων ασμάτων του Δούλου του Θεού στα Ησ 40-55 προκαλούν το ενδιαφέρον των μελετητών. Σκοπός του συγγραφέα είναι να παρουσιάσει τις εξελίξεις κατά τα τελευταία χρόνια όσον αφορά τη μελέτη αυτών των κειμένων και να προσεγγίσει το πρόβλημα από μία νέα οπτική.

Marianne Grohmann, "Biblical and rabbinic ideas of female semen? : an intertextual reading of Lev 12,2", 39-52

Η προσανατολισμένη στον αναγνώστη διακειμενικότητα ανοίγει την προοπτική για την κατανόηση κάτω από νέο φως της ερμηνείας της εβραϊκής Βίβλου μέσα στην Κ.Δ. και μέσα στη ραββινική γραμματεία. Η συγγραφέας συζητά τις πιθανές αναγνώσεις ενός crux interpretum, του Λευιτ 12, 2, μέσα στην Κ.Δ. (Εβρ 11, 11) και στη ραββινική γραμματεία. Καταδεικνύει ότι και οι δύο παραδόσεις παίζουν με την πολλαπλή σημασία και τα πολλά επίπεδα του κειμένου, συνδέοντας μεταξύ τους διαφορετικά συγγενικά κείμενα και δημιουργώντας ένα νέο διακειμενικό δίκτυο.

Jeremiah W. Cataldo, "Whispered utopia : dreams, agendas, and theocratic aspirations in Yehud", 53-70

Για να προσδώσουν μία συλλογική σημασία στη μετακίνηση και στη μετανάστευση που ακολούθησε, οι συγγραφείς των εβραϊκών κειμένων της περσικής περιόδου, όπως για παράδειγμα του Εσδρα-Νεεμία, κατασκευάζουν ένα σχήμα θεοκρατικής ουτοπίας. Για να καταστούν σαφείς οι εκφραζόμενες θεοκρατικές αντιλήψεις της κοινότητας του golah, θα πρέπει να διατυπωθούν μόνο με ουτοπικούς όρους, διότι δεν υπήρξε ποτέ πριν στην ιστορία του Ισραήλ και του Ιούδα μία θεοκρατία. Ακολουθώντας το μοντέλος της Ουτοπίας του Thomas More ο συγγραφέας συγκρίνει τις αντιλήψεις που καταγράφονται στα σχετικά εβραϊκά κείμενα της περσικής περιόδου με επιλεγμένα στοιχεία και επιλεγμένες δομές της ουτοπίας. Δίνει έναν ορισμό εργασίας για την ουτοπία και εξηγεί γιατί θα πρέπει να εντοπισθεί μέσα στους ουτοπικούς όρους. Ενώ οι ομοιότητας μπορεί να είναι διαφωτιστικές, οι διαφορες αποκαλύπτουν διαφορετικές αντιλήψεις για την ουτοπία. Αυτή του More έχει μία περισσότερο κοινωνικοοικονομική βάση ενώ εκείν στα εβραϊκά κείμενα έχει μία συγκεκριμένη θρησκευτική βάση. Και στις δύο περιπτώσεις τα οράματα μίας ουτοπικής κοινωνίας ενισχύονται από τις συνθήκες όπου η σύγκρουση φαίνεται να υπερτερεί της συναίνεσης.
Μία ουτοπία είναι κατ' ουσίαν μία "χώρα του ποτέ", μία ιδανική κοινωνία σε άλο μέρος, όπου κυριαρχεί η δικαιοσύνη, όπου οι άνθρωποι είναι απόλυτα ικανοποιημένοι, κι από όπου έχουν εκδιωχθεί η θλίψη, ο πόνος και η βία. Οι ουτοπίες, αν και είναι φανταστικές, χαρακτηρίζονται από την πεποίθηση ότι μία τέτοια κοινωνία θα είναι χωρίς προβλήματα. Άλλα χαρακτηριστικά της ουτοπίας είναι ότι ασκούν έντονη κριτική στην υπάρχουσα κοινωνία και παρέχουν προγραμματικές δηλώσεις για ένα εντελώς νέο κράτος (Marius de Geus)

Tal Davidovich, "Emphasizing the daughter of Pharaoh", 71-84

Mία γυναίκα που αναφέρεται ως "η κόρη του Φαραώ" εμφανίζεται 6 φορές στην Π.Δ., πέντε φορές στο 1 Βασ και μία στο 2 Χρον. Εξαιτίας του ότι αναφέρεται αρκετές φορές στην Π.Δ. ως η γυναίκα του βασιλιά Σολομώντα, οι ερμηνευτές οδηγήθηκαν στο συμπέρασμα ότι η ένωση αυτής της γυναίκας με το Βασιλιά ήταν μεγάλης σημασίας. Αυτοί οι ερμηνευτές ωστόσο αγνόησαν την εξέλιξη όσον αφορά τη θέση της στο παλάτι του Βασιλιά Σολομώντα και την αιτία αυτής της εξέλιξης. Η αλλαγή της θέσης αυτής της γυναίκας στο παλάτι του Βασιλιά Σολομώντος είναι μία από τις ενδείξεις για την αλλαγή όσον αφορά την εξουσία του βασιλείου του Ισραήλ κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Σολομώντος.

Milena Kirova, "Eyes wide open : a case of symbolic reversal in the biblical narrative", 85-98

Το άρθρο στηρίζεται σε μία αγαπητή ιστορία από το Βιβλίο των Αριθμών, η οποία αφηγείται τις περιπέτειες του Αραμαίου προφήτη Βαλαάμ και του γαϊδάρου του. Η ιστορία επιτρέπει στον αναγνώστη να ρίξει μια ματιά στο μηχανισμό της αφήγησης που χαρακτηρίζεται ως συμβολική αντιστροφή. Aναπτύσσεται μέσα από τη διαδοχή εννοουμένων γεγονότων, τα οποία υποσκάπτουν τη σεβαστή ιεραρχία της πατριαρχικής τάξης και προβάλλουν μία μορφή του κόσμου, η οποία πολύ θυμίζει ένα καρναβάλι. Σε αυτήν τη διαδοχή το ζώο φαίνεται να βλέπει καλύτερα από τον άνθρωπο, η ιστορία περιβάλλεται από τη μυθολογία και τη λογική της παράλογης σοφίας. Ο ίδιος ο Βαλαάμ παρουσιάζεται ως ένας μεσάζων με ρόλο που κινείται στα όρια: ξεπερνά τα σύνορα μεταξύ του εσωτερικού και του εξωτερικού, μεταξύ του αγίου και του κοσμικού, και μεταξύ του "οικείου" και του "ξένου". Η βιβλική αφήγηση χρησιμοποιεί τον ίδιο μυθικό χαρακτήρα για να δημιουργήσει ένα δευτερεύοντα μύθο θρησκευτικού και πολιτικού χαρακτήρα.

Thomas M. Bolin, "Jonah 4,11 and the problem of exegetical anachronism", 99-109

Οι σύγχρονες ερμηνείες του Ιωνά 4, 11 βλέπουν την αναφορά στα ζώα των Νινευιτών ως ένα παράδειγμα της θείας πρόνοιας για όλη τη δημιουργία. Ο συγγραφέας ωστόσο του άρθρου προσεγγίζει αυτήν την αναφορά υπό το φως των αρχαίων θρησκευτικών και πολιτικών πεποιθήσεων. Με αυτόν τον τρόπο καθιστά σαφές ότι ο ρόλος των ζώων των Νινευιτών ήταν θυσιαστικός. Με την προσφορά των ζώων τους οι Νινευίτες καθιστούν σαφές ότι υποκλίνονται στην κυριαρχία του Θεού και απεικονίζουν τον Θεό με όρος της βασιλικής ιδεολογλίας της αρχαίας Εγγύς Ανατολής.

Robert Rezetko, "The spelling of "Damascus" and the linguistic dating of biblical texts", 110-128

Στο παρόν άρθρο ο συγγραφέας συζητά την κριτική που άσκησε ο Avi Hurvitz σε μία θέση του όσον αφορά τα ιδιαίτερα γλωσσολογικά στοιχεία των βιβλίων Σαμουήλ - Βασιλειών. Ως παράδειγμα για να απαντήσει στις θέσεις του Hurvitz παίρνει τον τρόπο γραφής της λ. Δαμασκός.

Philippe Wajdenbaum, "Is the Bible a Platonic book?", 129-142

Στο παρόν άρθρο ο συγγραφέας ασχολείται με την εφαρμογή της δομικής ανάλυσης των μύθων του Claude Leacutevi-Strauss στην εβραϊκή Βίβλο. Συγκρίνοντας τις ιστορίες του Αβραάμ και του Μωυσή με το έπος των Αργοναυτών και συγκρίνοντας την ιδανική πολιτεία στους Νόμους του Πλάτωνα με τους νόμους και την οργάνωση του Ισραήλ, ο συγγραφέας υποστηρίζει ότι τα βιβλία από τη Γένεση έως και τα Βασιλειών γράφηκαν από έναν μόνο συγγραφέα που έζησε κατά την ελληνιστική εποχή.

Robert B. Chisholm, "What went on in Jael's tent? : the collocation "tekasêhû basmîkahû" in Judges 4,18", 143-144

Codex Complutensis I

Στο ιστολόγιο του Mark Goodacre διαβάζουμε την είδηση για τον εντοπισμό από δύο ερευνητές του ITSEE microfilms του κατεστραμμένου σήμερα κατά πολύ λατινικού Codex Complutensis Ι. Οι φωτογραφίες των σελίδων του χειρογράφου σχεδιάζεται σύντομα να ψηφιοποιηθούν και να είναι προσβάσιμα στο κοινό στην ιστοσελίδα Virtual Manuscript Room του Πανεπιστημίου του Birmingham. Για να διαβάσετε τη σχετική ανακοίνωση στην ιστοσελίδα του ITSEE, πατήστε εδώ.

Στο τρέχον τεύχος του Theoforum / In the current issue of Theoforum

Στο τρέχον τεύχος του περιοδικού Theoforum 40:2 (2009) δημοσιεύονται μεταξύ άλλων και τα εξής άρθρα βιβλικού ενδιαφέροντος:

• Walter Vogels, "Caïn bâtit Hénok-ville (Gn 4,17) : la ville dans la Bible", 161-183
• Jean J. Lavoie, "De l'exégèse historico-critique à l'herméneutique queer : analyse de Qohélet 4,9-12", 185-209
• Pierre Auffret, "Nouvelle étude structurelle du Psaume 19", 211-223

Το νέο τεύχος του Revue de Qumran / The current issue of Revue de Qumran

Στον νέο τεύχος του Revue de Qumran 24:3 (2010) δημοσιεύονται τα εξής άρθρα:

• Dries de Crom - Elke Verbeke, - Reinhart Ceulemans, "A Hebrew-Greek index to 8HevXIIgr", 331-349
• Brian P. Gault, "The fragments of "Canticles" from Qumran : implications and limitations for interpretation", 351-371
• Henryk Drawnel, "Between Akkadian tupšarrutu and Aramaic SPR : some notes on the social context of the early Enochic literature", 373-403
• Ingo Kottsieper, "'WT und RV : ein Beitrag zum hebräischen Lexikon und zum Verhältnis von CD zu 1QS", 405-419
• Liora Goldman, "Dualism in the 'Visions of Amram'", 421-432
• Émile Puech, "L'épigraphie de Qumrân : son apport à l'identification du site", 433-440
• Paul Heger, "Qumranic marriage prohibitions and rabbinic equivalents", 441-451
• Gregor Geiger, "'dagîm' (1QIsa a 15:11) : Fischer", 453-456

Αρχαιολογικά ευρήματα - Ισραήλ 2010 / Archaeological findings - Israel 2010

Στην ιστοσελίδα The Bible and Interpretation έχει αναρτηθεί ένα κείμενο του Stephen Gabriel Rosenberg (W.F. Albright Institute of Archaeological Research, Ιερουσαλήμ), στο οποίο παρουσιάζονται τα σημαντικότερα ευρήματα από τις ανασκαφές του τρέχοντος έτους στο Ισραήλ. Μεταξύ τους ξεχωρίζουμε τις κυψέλες που βρέθηκαν στο Tel Rehov και χρονολογούνται γύρω στο 900 π.Χ., το μεταλλικό αντικείμενο που συγκρατούσε τροχό αρχαίου άρματος (σε αυτό αναφερθήκαμε σε παλαιότερη ανάρτηση), το χρυσό νόμισμα Αντωνίνου Πίου με παράσταση του αυτοκράτορα που βρέθηκε στη Βηθσαϊδά και το θραύσμα πινακίδας με σφηνοειδή γραφή του 14ου αι. και προέρχεται από την Ιερουσαλήμ. Για να διαβάσετε το σχετικό κείμενο, πατήστε εδώ.

Το μέλλον της βιβλικής εξήγησης / The future of Bible exegesis

Στην ιστοσελίδα The Bible and Interpretation αναρτήθηκε σήμερα ένα σύντομο κείμενο του Jim West, ο οποίος συζητά το μέλλον της βιβλικής εξήγησης, διαπιστώνει την ανεπάρκεια της ιστορικοκριτικής μεθόδου να οδηγήσει σε ικανοποιητική εξήγηση της Αγίας Γραφής και προτείνει ως εναλλακτική ερμηνευτική προσέγγιση τη θεολογική ερμηνεία. Καλεί μάλιστα στην επιστροφή στις ρίζες της βιβλικής παράδοσης (που στη δική του περίπτωση είναι φυσικά οι Μεταρρυθμιστές Καλβίνος, Λούθηρος και Ζβίγγλιος). Για να καταστήσει μάλιστα σαφή τη θέση του παρουσιάζει και κάποια ερμηνευτικά παραδείγματα.

[Α.Τ. Το πρόβλημα της ερμηνευτικής των βιβλικών κειμένων παραμένει φυσικά πάντοτε επίκαιρο. Οπωσδήποτε όσα επισημαίνει ο J. West σχετικά με το αδιέξοδο της ιστορικοκριτικής μεθόδου είναι σε γενικές γραμμές αληθινά. Σϊγουρα δεν έχουμε καταλήξει σε ασφαλή συμπεράσματα για το συνοπτικό πρόβλημα, δεν καταφέραμε ακόμη να εντοπίσουμε τις κοινότητες που κρύβονται πίσω από κάθε κείμενο της Κ.Δ., για να μιλήσω για τον τομέα της Κ.Δ. Όμως από την άλλη κανείς δε μπορεί να αμφισβητήσει ότι η ιστορικοκριτική μέθοδος προσέγγισης των κειμένων παρά την αυστηρότητα και τη στεγνή παράθεση γεγονότων που την χαρακτηρίζουν εξακολουθεί να αποτελεί ένα πολύ χρήσιμο εργαλείο για κάθε ερευνητή και σίγουρα ακόμη κι αν πολλά από τα προβλήματα παραμένουν άλυτα, άνοιξε παράθυρα στον κόσμο των κειμένων της Κ.Δ. και συνέβαλε στην καλύτερη κατανόησή τους. Αυτό που κανείς σήμερα διαπιστώνει και το οποίο ουσιαστικά είναι αποτέλεσμα της ίδιας της μεθόδου είναι ότι δεν μπορεί να αποτελέσει το μοναδικό και απόλυτο εργαλείο, ότι δεν υπάρχουν σίγουρα εύκολες και προφανείς απαντήσεις στα ερωτήματά μας, ότι πιθανόν είναι πολύ περισσότερα αυτά που δε γνωρίζουμε και δε θα μάθουμε ποτέ από εκείνα που μπορούμε να μάθουμε. (Άλλωστε ποια μέθοδος θα μπορούσε να διεκδικήσει για τον εαυτό της ότι διαθέτει το κλειδί που μπορεί να ξεκλειδώσει όλες τις πόρτες του κειμένου;). Τα κείμενα της Αγίας Γραφής είναι βέβαια κείμενα που προέρχονται από μία συγκεκριμένη ιστορική στιγμή και αυτό που γνωρίζουμε πλέον είναι την αδυναμία να αναπαραστήσουμε με ακρίβεια το παρελθόν και τις συνθήκες μέσα στις οποίες γεννήθηκαν τα κείμενά μας. Δε διαθέτουμε πλέον την αισιόδοξη βεβαιότητα του ιστορικισμού ή και της μορφοϊστορικής σχολής ότι μπορούμε να γνωρίζουμε ποια κοινότητα βρίσκεται πίσω από κάθε λογοτεχνική μορφή του κειμένου. Δεν είμαστε ακόμη βέβαιοι ποια είναι η σχέση μεταξύ προφορικής / γραπτής παράδοσης, ευαγγελιστή και κοινότητας. Από την άλλη όμως τα κείμενα της Κ.Δ. ως καταγραφή της εμπειρίας της πρώτης κοινότητας κι επομένως ως μέρος της ζωντανής παράδοσης της Εκκλησίας γίνονται σε κάθε εποχή αντικείμενο βιωματικής οικειοποίησης και πρόσληψης. Και γι' αυτό δεν είναι αρκετή η ιστορικοκριτική μέθοδος. Επομένως η παρατήρηση του J. West είναι κατά τη γνώμη μου επιτυχής. Ο συνδυασμός της ιστορικοκριτικής μεθόδου (κι όσων γεννήθηκαν από αυτήν) με περισσότερο συγχρονικές προσεγγίσεις του κειμένου αλλά και με την ιστορία της πρόσληψης του βιβλικού κειμένου μέσα στην πορεία της Εκκλησίας, ίσως είναι μία ικανοποιητική απάντηση στο πρόβλημα. Μέσα σε αυτήν την προβληματική η πατερική ερμηνευτική παράδοση είναι απαραίτητη βοηθός. Μία αναδρομή όμως στους Πατέρες όχι με τη μορφή μίας δουλικής παράθεσης πατερικών χωρίων (συχνά στη μορφή μίας catena) αλλά ως δημιουργική αξιοποίηση του προηγούμενου πατερικού λόγου ως μέρους της παράδοσης της Εκκλησίας. Άλλωστε, όπως έγραφε ο αείμνηστος καθηγητής μας Ν. Ματσούκας, Αγία Γραφή και Πατέρες αποτελούν τους εύχυμους καρπούς της εκκλησιαστικής εμπειρίας και παράδοσης. Θεωρώ επομένως ότι φωνές, όπως αυτές του J. West, οι οποίοι ας σημειωθεί ότι πληθαίνουν στον ευαγγελικό χώρο, απλώνουν γέφυρες συνάντησης ανατολικής και δυτικής ερμηνευτικής παράδοσης.]

Για να διαβάσετε το κείμενο του J. West, πατήστε εδώ.

Το νέο τεύχος του ZNW / The current issue of ZNW

Στο τρέχον τεύχος του Zeitschrift für die neutestamentliche Wissenschaft 101:2 (2010) δημοσιεύονται τα εξής άρθρα:

• Andreas Lindemann, "ZNW Jahrgang 100", 159-173
  
• Heinz W. Kuhn, "Betsaida und et-Tell in frührömischer Zeit : historische, archäologische und philologische Probleme einer als Wirkungsstätte Jesu angenommenen Ortslage (Teil 2)", 174-203
• Eduard Lohse, "Christuskerygma und Verkündigung Jesu im Markusevangelium", 204-222:
  
• Dietrich A. Koch, "The quotations of Isaiah 8,14 and 28,16 in Romans 9,33 and 1Peter 2,6.8 as test case for Old Testament quotations in the New Testament", 223-240
  
• Andries B. DuToit, "'Ta pros ton theon' in Romans and Hebrews : towards understanding an enigmatic phrase", 241-251
  
• Manuel Vogel, "Die Kreterpolemik des Titusbriefes und die antike Ethnographie",
  252-266
• Peter Nagel, "Papyrus Oxyrhynchus 654,1-5 und der Prolog des Thomasevangeliums", 267-293
  
• Gerd Häfner, "Ein übereinstimmendes Falschzeugnis - zur Auslegung von Mt 26,61", 294-299
  
• Erich Gräßer, "Georg Eichholz : Neutestamentler zwischen Barth und Bultmann", 300-306

Το νέο τεύχος του Henoch / The current issue of Henoch

Το τρέχον τεύχος του Henoch 32:1 (2010) είναι αφιερωμένο στη συμβολή Γάλλων ερευνητών στη μελέτη του αρχαίου Ιουδαϊσμού και αρχέγονου Χριστιανισμού:

Theme Section: Ancient Judaism and Christianity in Their Greco Roman Context: French Perspectives (ed. French Editorial Board)

• Emiliano Rubens Urciuoli, "'Ein Erratischer Block': The Pre-Jesuanic and the Pre-Christian Exegesis of Isaiah 53"
  
• Ida Fröhlich, "Theology and Demonology in Qumran Texts"
  
• Alexander Kulik, "Apocalyptic Message and Method: The Case of 3 Baruch"

To νέο τεύχος του Bibel u. Kirche / The new issue of Bibel u. Kirche

Το νέο τεύχος του Bibel u. Kirche 65:3 (2010) είναι αφιερωμένο στην προς Ρωμαίους επιστολή:

• Marlis Gielen, "Der Römerbrief : ein systematisch-theologisches Lehrschreiben ohne Situationsbezug?", 126-131
• Peter Lampe, "Juden und Christen in Rom : sozialhistorische Aspekte", 132-136
• Michael Theobald, "Welcher Schlüssel passt zum Römerbrief? : große Theologen des 20. Jh. zur Brieferöffnung Röm 1,1-17", 138-146
• Moisés Mayordomo-Marín, "Ambivalente Gerechtigkeit : der Römerbrief als offener Text", 148-153
• Luise Schottroff, "'Wir bestätigen die Geltung der Tora' (Röm 3,31) : die toratreue Völkerkirche nach dem Brief des Paulus an die Gemeinde in Rom",154-158
• Friedrich W. Horn, "Paulus und Jerusalem : die Geschichte eines spannungsvollen Verhältnisses im Römerbrief", 160-164
• Micha Brumlik, "Paulus - ein Grieche? Ein Grieche! : warum die Quelle der Rechtfertigungstheorie nicht biblisch, sondern platonisch ist", 165-168
• Jens Schröter, "Der Glaube an Jesus Christus und die Rettung Israels : Aspekte der Wirkungsgeschichte des Römerbriefes", 169-173
• Thomas Schumacher, "Vollendung der Auslegung : Anmerkungen zur Übersetzung des Römerbriefs", 174-176

EABS - SBL International Meeting, Tartu Εσθονία (4) / EABS - SBL International Meeting, Tartu Estonia (4)

Έχοντας γυρίσει αισίως στην πατρίδα από τη ζεστή αλλά όμορφη Εσθονία θα σας παρουσιάσω σήμερα τις περιλήψεις των εισηγήσεων που παρουσιάστηκαν στο πλαίσιο της δικής μου ερευνητικής ομάδας με τον τίτλο "Graeco-Roman World" . Ήταν μία συνεργασία μεταξύ της Εuropean Assocation of Biblical Studies (EABS) και της Society of Biblical Literature (SBL). Η συνεδρία χωρίστηκε σε δύο μέρη. Στο πρώτο μέρος τα θέματα είχαν περισσότερο να κάνουν με το ιδιαίτερο θέμα της ερευνητικής ομάδας της EABS που φέτος ήταν, όπως ήδη γνωρίζετε από παλαιότερες αναρτήσεις η οικογένεια και η φιλία ως πραγματικότητα και μεταφορά στον ελληνορωμαϊκό κόσμο και στην Κ.Δ. (Family and Friendship as Reality and Metaphor in the Graeco-Roman World and in the New Testament).

H πρώτη εισήγηση ήταν της Karin Neutel (Rijksuniversiteit Groningen) και θέμα της ήταν οι μεικτοί γάμοι στην κοινότητα της Κορίνθου ("Married to an Unbeliever: Religious Choice and Family Ties According to Paul"). Η ομιλήτρια ασχολήθηκε με τις σχετικές μαρτυρίες από την Α΄ Κορ, από όπου φαίνεται σαφώς ότι ο Παύλος αναφέρεται σε θρησκευτικά μεικτές ομάδες. Ο Παύλοε ενθαρρύνει τους χριστιανούς άνδρες και γυναίκες να παραμείνουν παντρεμένοι με τους / τις εθνικούς συζύγους τους και να ζήσουν έτσι σε οίκους που συναπαρτίζονταν από χριστιανούς και εθνικούς. Αυτή η θέση του Παύλου είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα. Ο Παύλος φαίνεται να υιοθετεί μία πολύ ρεαλιστική αποδοχή των μεικτών γάμων και η θέση του αποτελεί μία από τις διαφορετικές στάσεις του αρχέγονου Χριστιανισμού απέναντι στην οικογένεια. Επιπλέον το έμμεσο μήνυμα ότι ο σύζυγος και η σύζυγός του μπορούν να επιλέξουν διαφορετικές θρησκείες ανεξάρτητα ο ένας από τον άλλο μπορεί να έχει μία ιδιαίτερη σημασία για την οικογένεια του σήμερα. Στη συζήτηση, που ακολούθησε, επισημάνθηκε ότι αυτή η στάση του Παύλου ίσως συνδέεται άμεσα με τις εσχατολογικές προσδοκίες του και τη βεβαιότητα για την επερχόμενη προσδοκία.

Η δεύτερη εισήγηση ήταν η δική μου και θέμα της ήταν ο ελληνορωμαϊκός τόπος της φιλίας στο κατά Λουκάν ευαγγέλιο ("The Greco-Roman Topos of Friendship in the Gospel of Luke"). Στο πρώτο μέρος της εισήγησης συζήτησα σε επίπεδο πηγών και σύνταξης των χωρίων του κατά Λουκάν που αναφέρονται άμεσα και έμμεσα στη φιλία. Από αυτή την ανάλυση προκύπτει ότι στο κείμενο του κατά Λουκάν υπάρχει μία τάση ο συγγραφέας να προσθέτει την αναφορά σε φίλους ακόμη κι όταν οι πηγές του δεν έχουν μια τέτοια αναφορά. Επειδή όμως είναι σήμερα αδύνατο πλέον να γνωρίζουμε τι προέρχεται από τις πηγές και τι από κάποια συντακτική φάση του ευαγγελίου ή τον ίδιο τον ευαγγελιστή, προτείνεται μία περισσότερο συγχρονική προσέγγιση του κειμένου, όπου αντιμετωπίζεται το κείμενο ως τελικό αποτέλεσμα στο οποίο ο συγγραφέας επιλέγει να προσθέσει ή να διατηρήσει τις αναφορές σε φίλους. Για να κατανοηθεί η σημασία των φίλων στο κατά Λουκάν στο δεύτερο μέρος παρουσίασα βασικές πτυχές της φιλίας στον ελληνορωμαϊκό κόσμο. Αντίθετα από ό,τι συνήθως γίνεται στηρίχθηκα κυρίως σε παπύρους, επιγραφές , μύθους, παροιμίες και γνώμες των πρώτων αιώνων μ.Χ., οι μαρτυρίες των οποίων μας δίνουν μία εικόνα αρκετά διαφορετική από εκείνη των φιλοσοφικών κειμένων της εποχής. Πρόκειται για μία περισσότερο ρεαλιστική εικόνα η οποία φαίνεται να αποτελεί το υπόβαθρο των σχετικών περικοπών του Λουκά. Στοιχεία αυτής της εικόνας δίνουν τη δυνατότητα να κατανοηθούν τα σχετικά με τους φίλους χωρία του ευαγγελίου και να δοθεί μία νέα ερμηνεία σε κάποια από αυτά. Στη συζήτηση που ακολούθησε το ενδιαφέρον επικεντρώθηκε στην πιθανή σχέση φιλίας και πατρωνείας και ποια στοιχεία της εικόνας της φιλίας μέσα στα κείμενα που παρουσιάστηκαν στην εισήγησημ είναι ρωμαϊκά και ποια ελληνικά.

Η επόμενη εισήγηση ήταν του Valeryi Alikin (St. Petersburg Christian University) o οποίος ασχολήθηκε με τις πρωινές συνάξεις των χριστιανών μέσα το πλαίσιο του ελληνορωμαϊκού κόσμου ("The Morning Gathering of Christians in the Context of the Graeco-Roman World"). O ομιλητής συζήτησε τις μαρτυρίες για τις πρωινές συνάξεις των χριστιανών κυρίως κατά το 2ο αι. Τέτοιες πρωινές λατρευτικές συγκεντρώσεις δεν ήταν κάτι το ασυνήθιστο. Αρχαιολογικές και φιλολογικές μαρτυρίες βεβαιώνουν την ύπαρξη τέτοιων συνάξεων και σε άλλες λατρείες. Αυτές οι χριστιανικές συναντήσεις αποτελούν τον αντίλογο λοιπόν σε ανάλογες συναντήσεις των εθνικών. Παραμένει ωστόσο ανοικτό το ζήτημα γιατί οι χριστιανοί της Βιθυνίας προτίμησαν την Κυριακή για αυτές τις λατρευτικές τους συγκεντρώσεις. Η συζήτηση στη συνέχεια επικεντρώθηκε στο πρόβλημα της μέτρησης των ημερών και του χρόνου κατά την αρχαιότητα, καθώς ο ομιλητής στην εισήγησή του υποστήριξε ότι η νέα ημέρα στα ευαγγέλια αρχίζει όχι από το απόγευμα της προηγούμενης αλλά από το πρωί, όταν οι άνθρωποι ξυπνούν. Η θέση του αυτή προκάλεσε μία ενδιααφέρουσα συζήτηση καθώς αναφέρθηκαν από το ακροατήριο μία σειρά από παραδείγματα της Κ.Δ. τα οποία φαίνεται να οδηγούν σε αντίθετα συμπεράσματα.
Μετά το διάλειμμα ο ομιλητής ήταν ο Daniel Johansson (University of Ediburgh), ο οποίος σύγκρινε τις ιστορίες που υπάρχουν στην αρχαία γραμματεία για τη διάβαση θάλασσας από ηγεμόνες (π.χ. Ξέρξη, Αντίοχο Δ΄, Καλιγούλα) ("The Greco-Roman Significance of Walking on the Water"). O ομιλητής ξεκίνησε από την παρατήρηση της Adela Yabro Collins ότι πίσω από την περιγραφή του περίπατου του Ιησού επί της θαλάσσης στο Μκ 6, 45-52 κρύβονται μοτίβα γνωστά τόσο από την ιουδαϊκή όσο και από τη χριστιανική παράδοση κι ότι σαφώς αυτή η θεολογική σημασία του θαύματος είναι να τονίσει τη μεσσιανικότητα του Ιησού. Ο ομιλητής ανέπτυξε περαιτέρω αυτήν τη θέση παρουσιάζοντας μαρτυρίες από τις πηγές για συγκεκριμένους ηγεμόνες και ως σκοπό είχε να τονίσει τη θεϊκή τους ιδιότητα. Επομένως η παράσταση αυτή, γνωστή τόσο στον ιουδαϊκό όσο και στον εθνικό κόσμο, οδηγούσε τους αναγνώστες του ευαγγελίου στο συμπέρασμα της θεϊκής ιδιότητας του Ιησού. Στη συζήτηση τονίστηκε ότι η υιοθέτηση ενός τέτοιου μοτίβου πολύ πιθανόν να αποτελεί ένα στοιχείο της αντι-αυτοκρατορικής τάσης και κριτικής του κατά Μάρκον, η οποία ήδη έχει επισημανθεί από τους σύγχρονους μελετητές. Στη θέση των κυρίων της εποχής εκείνης που διεκδικούν μία θεϊκή ιδιότητα χωρίς να τους ανήκει (ας σημειωθεί ότι σε καμιά περίπτωση ηγεμόνων που πέρασαν τη θάλασσα δεν έχουμε πραγματική διάβαση), το ευαγγέλιο αντιπαραθέτει τον Ιησού που είναι πραγματικός Θεός.

Τελευταία ήταν η εισήγηση της Phylis Bird, (Garrett-Evangelical Theological Seminary) η οποία ασχολήθηκε με το θέμα της "ιερής πορνείας", το οποίο στα βιβλικά κείμενα συνδέεται με τη χαναανιτική θρησκεία ("Lucian's Last Laugh: The Origins of "Sacred Prostitution" at Byblos"). Η αρχαιότερη θύραθεν σύνδεση της ιερής πορνείας με την περιοχή γίνεται από τον Λουκιανό (2ος αι. μ.Χ.). Συγκρίνοντας τη μαρτυρία του με εκείνη του Ηροδότου, ο οποίος παρουσιάζει μία ανάλογη μαρτυρία για τη Βαβυλώνα η ομιλήτρια υποστήριξε ότι ο Λουκιανός παρωδεί το κείμενο του Ηροδότου μετατρέποντας τη Βαβυλώνα σε Βύβλο και μεταφέροντας εκεί πληροφορίες του Ηροδότου από άλλες περιοχές αποδίδοντάς τες μάλιστα στην εκεί λατρεία. Υποστήριξε επίσης ότι συχνά αγνοείται ότι η εικόνα της πορνείας σε θρησκευτική συνάφεια μέσα στα βιβλικά κείμενα είναι μεταφορά κι ότι η έννοια της "ιερής πορνείας" έτσι, όπως υποστηρίχθηκε στη Δύση, αποτελεί ουσιαστικά ιδεολογικό κατασκεύασμα της δυτικής σκέψης από το Διαφωτισμό κι εξής χωρίς να στηρίζεται ουσιαστικά σε πηγές. Η συζήτηση που ακολούθησε περιστράφηκε κυρίως γύρω από την τελευταία θέση της ομιλήτριας, η οποία έδωσε διευκρινιστικές απαντήσεις και παρουσίασε συγκεκριμένα παραδείγματα.

(Φωτ.: επιγραφή από το σπίτι όπου γεννήθηκε και έζησε ο Adolf von Harnack στο Tartu. Ο γνωστός ερευνητής σπούδασε επίσης για ένα διάστημα στο πανεπιστήμιο της πόλης).

Το τρέχον τεύχος του JSJ / The current issue of JSJ

Στο τρέχον τεύχος του Journal for the Study of Judaism 41:3 (2010) δημοσιεύονται τα εξής άρθρα:

Erkki Koskenniemi, "Philo and Greek Poets", 301-322

O τρόπος με τον οποίο ο Φίλων παραθέτει και αναφέρεται στους Έλληνες ποιητές δεν έχει ακόμη μελετηθεί συστηματικά. Σε αυτό το άρθρο ο συγγραφέας καταδιεκνύει πώς ο Φίλων συχνά παραθέτει από τον Όμηρο αλλά και από το Ησίοδο, Σόλωνα, Πίνδαρο και Θεόγνι. Γνωρίζει τους ποιητές τόσο καλά όσο κάθε Έλληνας συγγραφέας. Στις περισσότερες περιπτώσεις ο Φίλων παραθέτει τους στίχους κατά λέξη, όπως τους γνωρίζουμε από άλλες πηγές, διατηρώντας τις ιδιαιτερότητες της διαλέκτου. Ωστόσο ίσως διορθώνει τα παραθέματα θεολογικά, κάνοντας κάποιο λάθος ή αφαιρώντας ένα στίχο και κάποιες φορές ίσως γνώριζε ένα κείμενο το οποίο να διαφέρει από τη μορφή που το γνωρίζουμε σήμερα. Συχνά έξυπνα δίνει στις λέξεις ένα νέο νόημα και τις κάνει να μιλούν από μόνες τους ακολουθώντας τον τρόπο των Στωικών. Τα έργα του Φίλωνα μας επιτρέπουν ρίξουμε μία ματιά στους μορφωμένους κύκλους των Ιουδαίων της Αλεξάνδρειας. Ο Φίλων αποστήθισε ποιητές στο γυμνάσιο. Δεν έχασε την επαφή του μαζί μετά τα νεανικά του χρόνια αλλά τους χρησιμοποιούσε για τη δική του ψυχαγωγία και των φίλων του σε όλη τη διάρκεια της ζωής του.

Daniel Boyarin, "Beyond Judaisms: Metatron and the Divine Polymorphy of Ancient Judaism", 323-365

Ο συγγραφέας στο παρόν άρθρο αποπειράται να συνδυάσει σχετικές και γνωστές ερωτήσεις στην ιστορία του Ιουδαϊσμού σε μία: ποιος είναι σύνδεσμος μεταξύ της ημίθεης (ή αγγελικής) μορφής που είναι γνωστή στο Ταλμούδ ως Metatron, της μορφής του αναληφθέντος Ενώχ στα βιβλία του Ενώχ (1-3 Ενώχ! ), εκείνου που ομοιάζει στον "υιό του ανθρώπου" στον Δανιήλ, του Ιησού, του Υιού του Ανθρώπου και της ραββινικής αίρεση "των δύο δυνάμεων / εξουσιών στον ουρανό"; Ο συγγραφέας υποστηρίζει ότι για να οδηγηθούμε σε κάποια απάντηση θα πρέπει να αναπτύξουμε μία κάπως διαφορετική προσέγγιση στη μελέτη του αρχαίου Ιουδαϊσμού. Υποστηρίζει ότι τα ραββινικά κείμενα της Ύστερης Αρχαιότητας, όταν διαβάζονται στη συνάφεια όλων των σύγχρονών τους και των αρχαιότερων κειμένων του Ιουδαϊσμού - αυτά που ορίζονται ως ραββινικά κι εκείνα που ορίζονται ως μη - παρά - ή και αντι-ραββινικά μας παρέχουν πολλές μαρτυρίες για και πληροφορίες για μία πίστη σε (και πιθανόν και τη λατρεία) σε ένα δεύτερο θεϊκό πρόσωπο μέσα ή πολύ κοντά στους λεγόμενους "ορθόδοξους" ραββινικούς κύκλους πολύ μετά την εμφάνιση του Χριστιανισμού. Μέρος των μαρτυριών γι' αυτήν τη λατρεία προέρχεται από την προσπάθεια των ραββινικών κειμένων να υποβιβάσουν αυτή τη λατρεία. Ο συγγραφέας πιστεύει ότι υπάρχει μία γραμμή εξέλιξης που οδηγεί από αυτήν τη μεταγενέστερη λατρευτική μορφή στο 3 Ενώχ της Ύστερης Αρχαιότητας, στον Ενώχ των Παραβολών του Ενώχ του 1ου αι. - γνωστών και ως Παρομοιώσεων του Ενώχ - κι έτσι στον Υιό του Ανθρώπου αυτού του του κειμένου κι ακόμη σε εκείνον που ομοιάζει τον Υιό του Ανθρώπου στο Δαν 7.

Στο τρέχον τεύχος του Feminist Theology / In the current issue of Feminist Theology

Στο τρέχον τεύχος του περιοδικού Feminist Theology 18: 3 (2010) δημοσιεύεται μεταξύ των άλλων κι ένα άρθρο σχετικά με τα απόκρυφα και τον αρχέγονο Χριστιανισμό:

Blossom Stafaniw, "Becoming Men, Staying Women: Gender Ambivalence in Christian Apocryphal Texts and Contexts", 341-355
Το μοτίβο των γυναικών που αναλαμβάνουν ανδρικά χαρακτηριστικά ή "γίνονται " άνδρες εμφανίζεται σε αρκετά χριστιανικά απόκρυφα κείμενα. Στην παρούσα μελέτη εξετάζονται οι λόγοι πίσω από αυτό το μοτίβο με όρους της πολιτισμικής συνάφειας χωρίς να αξιολογείται εάν η στάση απέναντι στις γυναίκες, την οποία μπορεί να θεωρηθεί ότι αντικατοπτρίζει αυτό το συγκεκριμένο μοτίβο, καταδεικνύει ότι οι χριστιανικές κοινότητες ήταν περισσότερο ή λιγότερο αρνητικές απέναντι στις γυναίκες από ό,τι η υπόλοιπη κοινωνία. Το μοτίβο της "μεταβολής σε άνδρα" είναι αναμενόμενο εξαιτίας της ιδιαιτερότητάς του σε σχέση με τις σύγχρονες απόψεις για το κοινωνικό φύλο και τις ρίζες του σαφώς στην ύστερη αρχαιότητα και μπορεί να αποκαλύψει τις σχετικές κοινωνικές και πολιτισμικές υποθέσεις σχετικά με τη σχέση μεταξύ κοινωνικού φύλου και πνευματικής αυθεντίας που κρύβεται πίσως από την εμφάνισή του στα απόκρυφα κείμενα. Αυτές οι υποθέσεις με τη σειρά τους εξηγούν γιατί το μοτίβο δηλώνει αμφισημία παρά ισότητα ή ουδετερότητα.

Ένα νέο άρθρο στο τρέχον τεύχος του HTS / A new article in the current issue of HTS

Στην ηλεκτρονική σελίδα του τρέχοντος τεύχος του HTS Teologiese Studies 66:1 (2010) αναρτήθηκε ένα ακόμη άρθρο βιβλικού ενδιαφέροντος (σε μορφή pdf):

Craig S. Keener, "Cultural comparisons for healing and exorcism narratives in Matthew’s Gospel"
Oι αναγνώσεις του κατά Ματθαίον (και των ευαγγελίων γενικότερα) που προέρχονται από τις αναπτυσσόμενες χώρες συχνά μας βοηθούν να κατανοήσουμε τα διάφορα είδη των ιστοριών, οι οποίες είναι περισσότερο ξένες στους αναγνώστες της Δύσης: ιστορίας ασυνήθιστων θεραπειών και εξορκισμοί εχθρικών πνευμάτων. Αντί να καταφύγει κανείς στην αλληγορική ερμηνεία αυτών των αφηγήσεων, πολλοί αναγνώστες του Τρίτου Κόσμου τις αντιμετωπίζουν ως μοντέλα εμπειρίας θεραπειών και σωτηρίας. Περιγραφές τέτοιων εμπειριών εμφανίζονται σε μία ευρεία κλίματα πολιτισμών. Εκτός από μία σειρά δημοσιευμένων πηγών το άρθρο συμπεριλαμβάνει και κάποιο υλικό που στηρίζεται στις συνεντεύξεις του συγγραφέα με ανθρώπους που ισχυρίζονται ότι έχουν προσωπικές εμπειρίες τέτοιας φύσης στη Δημοκρατία του Κογκό. Τέτοιες αναγνώσεις προσκαλούν σε μία προσέγγιση κάποιων ευαγγελικών αφηγήσεων με μεγαλύτερη κατανόηση από ό,τι συνήθως συμβαίνει στη Δύση.

Ναός των Φιλισταίων στην πόλη Gath / A Philistine temple in Gath

Σύμφωνα με χθεσινό δημοσίευμα της Jerusalem Post ομάδα αρχαιολόγων του Πανεπιστημίου Bar-Ilan με επικεφαλής τον καθηγητή Aren Maeir έφεραν στο φως τα ερείπια φιλισταϊκού ναού και ενδείξεις ότι στην περιοχή έγινε σεισμός 8 βαθμών περίπου της κλίμακος Richter κατά την αρχαιότητα. Το εύρημα του ναού είναι σημαντικό καθώς χρονολογείται στα βιβλικά χρόνια και μπορεί να δώσει στοιχεία στους ειδικούς για τη μορφή που είχαν οι ναοί των Φιλισταίων, όπως κι εκείνος στην πόλη Dagon, τον οποίο σύμφωνα με τη βιβλική αφήγηση κατέστρεψε ο Σαμψών. Όσον αφορά στον ισχυρό σεισμό οι αρχαιολόγοι εκτιμούν ότι θα μπορούσε να συνδεθεί με το σεισμό τον οποίο αναφέρουν οι προφήτες Ησαΐας και Αμώς. Αποδεικνύει ότι στην περιοχή έλαβε χώρα ένας τόσο ισχυρός σεισμός, ο οποίος προκάλεσε ισχυρή εντύπωση στους προφήτες. Για να διαβάσετε το σχετικό δημοσίευμα της εφημερίδας, πατήστε εδώ.

EABS / SBL International Meeting Tartu Εσθονία (3) / EABS - SBL International Meeting, Tartu Estonia (3)

Η συνεδρία του απογεύματος της Δευτέρας 26/7 που παρακολούθησα ήταν αφιερωμένη σε επιμέρους ζητήματα των παύλειων επιστολών (SBL Paul and Pauline Literature Section).

H πρώτη εισήγηση ήταν του Francois Tolmie (University of Free State) και έφερε τον τίτλο "Angels as arguments? The rhetorical function of references to angels in the main letters to Paul". Αφετηρία της εισήγησης ήταν το ερώτημα που διατυπώνεται και στον τίτλο της εισήγησης, ποιο ρόλο μπορεί να διαδραματίζουν από απόψεως ρητορικής του κειμένου οι αναφορές σε αγγέλους μέσα στα παύλεια κείμενα. O ομιλητής παρουσίασε και σχολίασε όλες τις αναφορές σε αγγέλους που απαντούν στις παύλειες επιστολές (Ρωμ, 1 Κορ, 2 Κορ, Γαλ). Κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο Παύλος ποτέ δε χρησιμοποιεί τους αγγέλους ως κύριο επιχείρημα μέσα στις επιστολές του. Επιπλέον ο απόστολος αναφέρεται σε διάφορους ρόλους που μπορεί αυτοί οι άγγελοι να αναλαμβάνουν ή στα χαρακτηριστικά τους. Από ρητορικής άποψης ο ομιλητής υποστήριξε ότι οι άγγελοι συνήθως εμφανίζονται σε συνάφειες οι οποίες μπορούν να θεωρηθούν ότι χαρακτηρίζονται από την υπερβολή.

Στη συνέχεια ο Thomas r. Blanton (Luther College) ασχολήθηκε με το θέμα της ανταποδοτικότητας στον ελληνορωμαϊκό κόσμο και μάλιστα όσον αφορά σε συμβολικά αγαθά ("Economies of Symbolic Goods? Pauline Epistles as Test Cases"). O ομιλητής αξιοποίησε την ιδέα του Pierre Bourdieu για το "συμβολικό κεφάλαιο", όπου ως κεφάλαιο ορίζεται κάθε πολιτισμικό αγαθό που μπορεί να ανταλλαγεί με άλλο πολιτισμικό αγαθό (υλικά αγαθά αλλά και υπηρεσίες). Το "συμβολικό κεφάλαιο" υπάρχει μόνο μέσα στην αφήγηση. Στην περίπτωση του Παύλου αυτό αφορά στην υπόσχεση για λύτρωση από την κρίση κατά τα έσχατα καθώς και την μελλοντική ύπαρξη στην ουράνια σφαίρα. Έτσι η υπόσχεση αντιμετωπίζεται ως ανταλλάξιμο αγαθό για τα υλικά αγαθά ή υπηρεσίες. Ο ομιλητής παρέπεμψε στο Ρωμ 15, 27, όπου ο Παύλος εξισώνει τα "πνευματικά" με τα "υλικά" και βεβαιώνει ότι μία προσφορά του πρώτου θα ανταμοιφθεί με μία δωρεά του δευτέρου. Στο 2 Κορ 9, 6-15 ο Παύλος υποστηρίζει ότι η απολαβή των απερίγραπτων αγαθών του Θεού (σωτηρία από την τελική κρίση) θα πρέπει να αναγκάσει τους Κορίνθιους να σπεύσουν στη βοήθεια της εκκλησίας των Ιεροσολύμων.

Η τελευταία εισήγηση ήταν του Edward Pillar ("'Whom he raised from the Dead': Exploring the Anti-imperial Context from Paul's First Statement of Resurrection"). O ομιλητής διερεύνησε στην εισήγησή του ποια απήχηση μπορεί να είχε το κήρυγμα της ανάστασης στο αυτοκρατορικό ακροατήριο του ευαγγελίου. Υποστήριξε ότι όταν ο Παύλος στη Θεσσαλονίκη έκανε λόγο για την ανάσταση ουσιαστικά ασκούσε κριτική στην αυτοκρατορία και κυρίως υπέσκαπτε τις θέσεις της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας για την κυριαρχία της επάνω στους υπηκόους της και την ιδέα της παντοδυναμίας της.

Ο τόπος θανάτου του Ηρώδη Αγρίππα Α΄ / The place of death Herod Agrippa I

Στην ιστοσελίδα The Bible and Interpretation έχει αναρτηθεί ένα σύντομο άρθρο του Todd Bolen σχετικά με τον τόπο, όπου πραγματικά πέθανε ο Ηρώδης Αγρίππας Α΄. Σύμφωνα με το κείμενο των Πράξεων ο Ηρώδης Αγρίππας πέθανε στο θέατρο της Καισάρειας κι ενώ το πλήθος τον χαιρέτιζε ως θεό. Στηριζόμενος στη μαρτυρία του Ιωσήπου ο συγγραφέας υποστηρίζει ότι το περιστατικό πρέπει να έλαβε χώρα στο αμφιθέατρο της πόλης δίπλα στο ναό της λατρείας του αυτοκράτορα. Το κείμενο συνοδεύεται από χάρτες της αρχαίας πόλης. Για να διαβάσετε το σχετικό κείμενο, πατήστε εδώ.

Το τρέχον τεύχος του CBQ / The current issue of CBQ

Στο τρέχον τεύχος του Catholic Biblical Quarterly 72:3 (2010) δημοσιεύονται τα εξής άρθρα:

• Michael Chan, "Isaiah 65-66 and the genesis of reorienting speech", 445-463
• Michael Segal, "Text, translation, and allusion : an unidentified biblical reference in 1 Enoch 1:5", 464-474
• Walter T. Wilson, "Seen in secret : inconspicuous piety and alternative subjectivity in Matthew 6:1-6,16-18", 475-497
• David M. Miller, "Seeing the glory, hearing the Son : the function of the wilderness theophany narratives in Luke 9:28-36", 498-517
• Nijay K. Gupta, "Which 'body' is a temple (1 Corinthians 6:19)? : Paul beyond the individual/communal divide", 518-536
• Debbie Hunn, "Christ versus the law : issues in Galatians 2:17-18", 537-555

Στο νέο τεύχος του ETR / In the current issue of ETR

Στο τρέχον τεύχος του Etudes théologiques et religieuses 85:2 (2010) δημοσιεύονται τα εξής άρθρα βιβλικού ενδιαφέροντος:

• Anne Fraisse, "Comment traduire la Bible? : un échange entre Augustin et Jérôme au sujet de la "citrouille" de Jonas 4,6", 145-165
• François Bovon, "Premières christologies : exaltation et incarnation, ou de Pâques à Noël", 185-200
• Dan Jaffé, "Post coïtum triste: le désir, l'imaginaire et la transgression dans le Midrash : chapitre d'anthropologie talmudique", 201-219
• Katell Berthelot, "'La Bibliothèque de Qumrân' et la constitution du corpus biblique : quelques réflexions en lien avec chantier éditorial des Éditions du Cer", 221-232
• Jan A. Roetman - Gaspard Visser 't Hooft, "Le Psaume 106 et le Pentateuque", 233-243

EABS / SBL International Meeting Tartu Εσθονία (2) / EABS - SBL International Meeting, Tartu Estonia (2)

EABS Early Christianity between Judaism and Hellenism: Imperial Power Politics and Early Christianity Section
Χθες πραγματοποιήθηκε η πρώτη συνεδρία της ομάδας της EABS "Early Christianity" η οποία φέτος ασχολείται με ζήτημα της αντιρωμαϊκής στάσης των κειμένων της Κ.Δ.

Η πρώτη εισήγηση ήταν της Anathea Portier-Young (Duke University) με τον τίτλο "The Edict of Antiochus: Persecution and the Unmaking of the Judaean World" στην οποία η ομιλήτρια σχολίασε τα κείμενα των 1 και 2 Μακκαβαίων και με τη βοήθεια εργαλείων της μεταποικιακής θεωρίας προσπάθησε να ερμηνεύσει τα μέτρα εξελληνισμού των Ιουδαίων που έλαβε ο Αντίοχος ο Επιφανής ως προσπάθεις αποδόμησης της παλαιότερης ιουδαϊκής ταυτότητας και δημιουργίας μίας νέας ταυτότητας. Εκτός από μία προσπάθεια καθυπόταξης του ιουδαϊκού λαού ήταν ταυτόχρονα μία προσπάθεια βασιλικής παρέμβασης στο χώρο, χρόνο, την κοινωνική δομή, στη μνήμη, στο ανθρώπινο σώμα των κατοίκων της Ιουδαίας καθώς απαγόρευε τις παραδοσιακές θρησκευτικές πρακτικές και δημιουργούσε μία νέα τάξη στην θρησκευτική και πολιτική ζωή. Με το διάταγμά του ο Αντίοχος σκοπό είχε να αντικαταστήσει την ιουδαϊκή ταυτότητα, ιστορία και κοινωνική μνήμη με μία νέα αντίληψή τους. Χρησιμοποιώντας διάφορα παραδείγματα από τις επιμέρους διατάξεις του διατάγματος και αναλύοντάς τα με τη βοήθεια της θεωρίας της κοινωνικής ταυτότητας η ομιλήτρια υποστήριξε ότι το πολιτικό πρόγραμμα του Αντιόχου ήταν ένα πρόγραμμα αποδόμησης και δημιουργίας, καταστροφής και δημιουργίας, όπου ο Αντίοχος προβάλλει ως ο δημιουργός μίας νέας παγκόσμιας τάξης και ταυτότητας των κατοίκων της Ιουδαίας.

Η δεύτερη εισήγηση ήταν του George Brooke (University of Manchester) κι έφερε τον τίτλο "The Kittim and Hybridity in the Dead Sea Scrolls". Ο ομιλητής διερεύνησε τον τρόπο με τον οποίο διάφορα κείμενα του Κουμράν παρουσιάζουν τους Ρωμαίους (Kittim) και παρατήρησε ότι η εικόνα που προκύπτει μέσα από αυτά είναι αμφίσημη. Άλλοτε παρουσιάζονται θετικά ως εκπρόσωποι του Θεού, τηρητές της τάξης και πολιτικοί μεσάζοντες που παρέχουν τη δυνατότητα θρησκευτικής αναγέννησης. Από την άλλη παρουσιάζονται επίσης αρνητικά ως πολιτικοί τύραννοι, ως οι εθνικά και θρησκευτικά "ξένοι" κι επομένως ως κάποιοι που πρέπει να καταστραφούν. Ο ομιλητής τόνισε την ανάγκη να μελετηθεί το κάθε κείμενο του Κουμράν, στο οποίο γίνεται λόγος για τους Kittim, μέσα στην ιστορική του συνάφεια, διατύπωσε την υπόθεση ότι σε κάποιες περιπτώσεις σε μία αρχική φάση του κειμένου οι Κittim πρέπει να ήταν εκπρόσωποι της δυναστείας των Σελευκιδών και πρότεινε την χρήση στοιχείων της θεωρίας της υβριδικότητας για να εξηγηθεί η αμφησημία των πηγών όσον αφορά στους Ρωμαίους, μία αμφισημία η οποία επίσης εντοπίζεται και στον αρχαία χριστιανική στάση απέναντι στη Ρώμη.

Η τελευταία εισήγηση της συνεδρίας ήταν του Justin K. Hardin (University of Oxford), o οποίος σχολίασε το Ρωμ 13, 1-7 ("Anti-Imperial Polemic in Paul? A Critical Assessment of a Recent Trend"). Στο πρώτο μέρος της εισήγησής του ο ομιλητής σχολίασε κριτικά τις διάφορες ερμηνείες που δόθηκαν στο κείμενο και επικεντρώθηκε κυρίως σε εκείνες των O'Neil, Jewett, Neil Elliot και Tom Wright. Τόνισε το γεγονός ότι η συγκεκριμένη περικοπή πλαισιώνεται από δύο άλλες με εσχατολογικό περιεχόμενο (παρατήρηση που έχει ήδη κάνει ο Stefan Kraute σε σχετική μελέτη του) και υποστήριξε ότι αντίθετα από ό,τι υποστηρίζεται από πολλούς ερμηνευτές η συγκεκριμένη περικοπή δεν αποδυναμώνει τη θέση ότι το κήρυγμα του Παύλου έχει αντι-αυτοκρατορικά μηνύματα, αφού ακόμη κι εδώ ο απόστολος ουσιαστικά ασκεί κριτική στην αυτοκρατορική πολιτική.

Το νέο τεύχος του JSHJ / The current issue of JSHJ

Στο τρέχον τεύχος του Journal for the Study of the Historical Jesus 8:2 (2010) δημοσιεύονται τα εξής άρθρα:

Richard A. Horsley, "Jesus and the Politics of Roman Palestine", 99-145

Στην Παλαιστίνη της ρωμαϊκής περιόδου, η πολιτική και η θρησκεία ήταν συνδεδεμένες στενά μέσα στις σχέσεις εξουσίας που αναπτύχθηκαν μεταξύ των χωρικών της Γαλιλαίας και της Ιουδαίας και τους Ρωμαίους, τους Ηρώδες ή τους ιερείς άρχοντές τους. Αντί ωστόσο να καταφύγει κανείς στην προηγούμενη πολύ απλή διάκριση μεταξύ επανάστασης και ηρεμίας ως τις κύριες πολιτικές επιλογές που είχε ο Ιησούς, είναι ίσως δυνατό να διακρίνει μια σειρά από μορφές στη λαϊκή πολιτική-θρησκευτική αντίσταση με τη βοήθεια της συγκριτικής μελέτης της πολιτικής συμπεριφοράς των χωρικών. Για να μπορέσει να εκτιμήσει το πώς οι άνθρωποι που βρίσκονται κάτω από την κυριαρχία μίας εξουσίας, όπως συνέβαινε στην περίπτωση του Ιησού και των μαθητών του από τη Γαλιλαία, ελίσσονταν πολιτικά, είναι αναγκαίο να αναπτυχεί μία περισσότερο σύνθετη συναφειακή προσέγγιση του "κινήματος του Ιησού". Θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή σε τέτοιες θρησκευτικές πραγματικότητες όπως είναι οι βασικές κοινωνικές μορφές της αγροτικής ζωής και οι πολιτικές και οι οικονομικές πιέσεις στις οικογένειες και στις κοινότητες των χωριών μπορούν να βοηθήσουν στην κατανόηση παραλλαγμένων μορφών λαϊκής αντίστασης που είχαν τις ρίζες τους στη διατήρηση της λαϊκής παράδοσης. Το κριτικό ενδιαφέρον για της επικοινωνιακές μορφές των πηγών των ευαγγελίων, όπως αφηγήσεις και λόγοι για ζητήματα που ήταν σημαντικά για τους χωρικούς - σε αντίθεση προς τις παλαιότερες προσπάθειες να δημιουργηθούν πληροφορίες μέσα από από αποσπάσματα κειμένου - δίνει τη δυνατότητα να διακρίνει κανείς στις αφηγήσεις και στους λόγους των ευαγγελίων τον τρόπο με τον οποίο ο Ιησούς δημιούργησε ένα κίνημα ανανέωσης των κοινοτήτων και αντίστασης στους αρχιερείς, στο Ναό, στο ρωμαϊκό φορολογικό σύστημα, το οποίο όμως είχε πολύ πιο λεπτές μορφές έκφρασης από εκείνες της επανάστασης ή της συναίνεσης.

Simon J. Joseph, "The Ascetic Jesus", 146-181

Οι καινοδιαθηκολόγοι δεν συμφωνούν μεταξύ τους όσον αφορά στο ζήτημα της ασκητικότητας του Ιησού. Ο συγγραφέας του παρόντος άρθρου υποστηρίζει ότι ο ιστορικός Ιησούς θα πρέπει να θεωρηθεί Ιουδαίος ασκητής του 1ου αι. Εδώ ο ασκητισμός κατανοείται μέσα από μία κοινωνιολογική, διαπολιτισμική και συγκριτική προοπτική, μέσω της οποίας μπορούν να κατανοηθούν μία σειρά από συμπεριφορές. Κατά συνέπεια μέσα από τη σύγκριση της αρχαίας παράδοσης για τον Ιησού με άλλες σύγχρονες προς αυτήν εκφράσεις της ασκητικής πρακτικής στην αρχαιότητα, ο συγγραφέας αποπειράται να καταδείξει ότι ένα ασκητικό μοντέλο για τον ιστορικό Ιησού δεν είναι μόνο συμβατό για τον και μέσα στον Ιουδαϊσμό του 1ου αιώνα, αλλά μπορεί να εξηγήσει και συμβιβάσει μεταξύ τους διαφορετικές και αντιφατικές μεταξύ τους περιγραφές του Ιησού και να αναπτύξει τα θεωρητικά εκείπου μπορούν να συμβάλουν στη μελλοντική έρευνα για τον ιστορικό Ιησού.

Ένα νέο άρθρο στο τρέχον τεύχος του HTS / A new article in the current HTS

Στην ιστοσελίδα του τρέχοντος τεύχους του περιοδικού Hervormde teologiese studies 66:1 (2010) προστέθηκε ένα ακόμη άρθρο βιβλικού ενδιαφέροντος:

Pieter M. Venter, "A triadic construct in Jubilees 30"

Δημοσιεύσεις σχετικά με την ηθική της Π.Δ. συχνά χρησιμοποιούν τριαδικά συστήματα για να εξηγήσουν την ηθική απήχηση που έχουν τα βιβλικά κείμενα. Στο Γεν 11, 27-50, 26, Έσδρα 9, 6-15, Νεεμίας 7, 72β -10, 40, στο Κείμενο της Δαμασκού (CD) V: 1, 2-6 και στα Ιωβηλαία 8-9 και 23, χρησιμοποιούνται δομές τριών αλληλοσχετιζόμενων μεταξύ τους παραστάσεων, οι οποίες όλες συνδέονται με το γάμο. Στο παρόν άρθρο εξετάζεται ο βιασμός της Δείνα στο βιβλίο των Ιωβ 30, 1-25 και συγκρίνεται με την αρχική εκδοχή στο Γεν 33, 18 -34, 31. Ο συγγραφέας καταλήγει στο συμπέρασμα ότι και οι δύο εκδοχές χρησιμοποιούν ένα σύστημα αλληλοσχετιζόμενων παραστάσεων. Η Γένεση την τριάδα των απογόνων, του γάμου και της γης. Το βιβλίο των Ιωβηλαίων εκείνες του Νόμου, της ταυτότητας και του γάμου. Στα Ιωβηλαία το ενδιαφέρον μετατίθεται από τη ντροπή εξαιτίας του βιασμού της Δείνα στη ντροπή του μεικτού γάμου μεταξύ διαφορετικών ομάδων. Εδώ ένα πρόσωπο που ενδιαφέρεται για τη λατρεία συνδέει τους νόμους που αποκαλύφθηκαν στον Μωυσή με μία συγκεκριμένη αντίληψη για τους μεικτούς γάμους, την καθαρότητα και την ακαθαρσία. Σκοπός του είναι να προβάλει μία νέα καθαρή ταυτότητα για τους Ιουδαίους της εποχής του.

EABS / SBL International Meeting Tartu Εσθονία (1) / EABS - SBL International Meeting, Tartu Estonia (1)

Χθες το απόγευμα άρχισε τις εργασίες του το Διεθνές συνέδριο που διοργανώνουν από κοινού οι Society of Biblical Literature και European Association of Biblical Studies. Μετά τους χαιρετισμούς των προέδρων των δύο εταιριών Jorunn Økland (EABS) και John e. Kutsko (SBL) ακολούθησε η παρουσίαση του έργου της θεολογικής σχολής του Πανεπιστημίου του Tartu (του σημαντικότερου πανεπιστημίου της χώρας) (ομιλητής Riho Altnurme).
Η θεολογική σχολή ιδρύθηκε το 1632, έκλεισε κατά τη διάρκεια του Βόρειου Πολέμου (1710) και άρχισε να λειτουργεί και πάλι στα 1802. Μέχρι το 1918 ήταν γερμανόφωνο. Ανάμεσα στους γνωστούς επιστήμονες που σπούδασαν εδώ είναι και ο Adolph von Harnack. Τη μεγάλη του άνθηση τη γνώρισε κατά το δεύτερο μισό του 19ου. Στη διάρκεια της Σοβιετικής Κατοχής (1940-1991) το Τμήμα Θεολογίας έπαψε να λειτουργεί ως Σχολή και λειτούργησε ως ιερατικό σεμινάριο της Λουθηρανικής Εκκλησίας της χώρας. Από το 1991 λειτουργεί και πάλι ως πανεπιστημιακό τμήμα. Βασικές προτεραιότητές του τώρα είναι η ακαδημαϊκή θεολογική εκπαίδευση και η προαγωγή του διαλόγου με τις υπόλοιπες χριστιανικές ομολογίες της χώρας (τους Ορθοδόξους, καθολικούς κτλ).

Στη συνέχεια δύο ακόμη ομιλητές (Imas Nömmik και Amar Annus) παρουσίασαν τη ζωή και το έργο δύο σημαντικών θεολόγων του 20ου αι., οι οποίοι σπούδασαν και δίδαξαν στο Tartu. Πρόκειται για τον άγνωστο γενικά καθηγητή της θρησκείας και της Παλαιάς Διαθήκης Uku Masing και τον καθηγητή της κριτικής του κειμένου της Κ.Δ. και του Συριακού Χριστιανισμού, πολύ γνωστό για το έργο του σχετικά με τον αρχαίο χριστιανικό ασκητισμό και την κριτική έκδοση συριακών κειμένων της Αγίας Γραφής, Arthus Vööbus.

Ένα νέο βιβλίο για το λεξιλόγιο του Λουκά / A new book on the vocabulary of Luke

Κυκλοφόρησε από τον εκδοτικό οίκο Peeters ένα χρήσιμο εργαλείο για όσους μελετούν τη γλώσσα του Λουκά:

Α. Denaux - R. Corstjens - H. Mardaga, The vocabulary of Luke. An Alphabetical Presentation and a Survey of Characteristic and Noteworthy Words and Word Groups in Luke's Gospel, (Biblical Tools and Studies 10), Peeters 2009
ISBN: 978-90-429-2348-5
περίπου 720 σελ.
84 ευρώ

Περιγραφή εκδοτικού οίκου
Πρόκειται για ένα χρήσιμο εργαλείο που σκοπό έχει να βοηθήσει όσους μελετούν το ελληνικό κείμενο του κατά Λουκάν και των Πράξεων. Παρέχει έναν πλήρη αλφαβητικό κατάλογο του λεξιλογίου του κατά Λουκάν. Για κάθε λήμμα προσφέρει (1) μία συγκριτική στατιστική έρευνα εμφάνισης της λέξης στα δύο έργα του Λουκά, στο κατά Ματθαίον και στο κατά Μάρκον, (2) τις διάφορες πιθανές σημασίες της λέξης (με αναφορές κυρίως στα λεξικά των Louw-Nida και Bauer), (3) ένα συγκριτικό κατάλογο των ομάδων λέξεων (με βάση το ταμείο των Aland και Hoffmann καθώς και την έρευνα των συγγραφέων), (4) ένα συγκριτικό κατάλογο των λέξεων και ομάδων λέξεων που θεωρούνται χαρακτηριστικές του Λουκά, (5) τη σχετική γλωσσική βιβλιογραφία που αφορά στο κάθε λήμμα.
Στην εισαγωγή οι συγγραφείς κάνουν μία ιστορική και κριτική αναδρομή στην έρευνα κατά τους τελευταίους 2 αιώνες και παρέχουν ένα παράρτημα με ένα κατάλογο λέξεων ή ομάδων λέξεων που απαντούν μόνο στο Λουκάν ή και στις Πράξεις.
Το παρόν βιβλίο είναι ο καρπός της δουλειάς που έγινε στο πλαίσιο του ερευνητικού προγράμματος (1999-2003): “Het hellenistisch-Griekse taaleigen van het Lucasevangelie en de Handelingen van de Apostelen” (Μία συγκριτική μελέτη της γλώσσας των κατά Λουκάν και Πράξεων), το οποίο χρηματοδοτήθηκε από το συμβούλιο έρευνας του Καθολικού Πανεπιστημίου και από το Fonds Wetenschappelijk Onderzoek-Vlaanderen. Υπεύθυνος του προγράμματος ήταν ο καθ. Adelbert Denaux. Μαζί του συνεργάστηκαν η Rita Corstjens, η οποία διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στη συγκέντρωση και οργάνωση του υλικού και η Δρ. Hellen Mardaga, που ολοκλήρωσε το πρόγραμμα ελέγχοντας όλα τα δεδομένα (2007-2008).

Στο τρέχον τεύχος του Forum / In the current issue of Forum

Στο τρέχον τεύχος του Forum : foundations and facets ; third series 1:1 (2007) δημοσιεύονται τα εξής άρθρα:

• Rubén R. Dupertuis, "Writing and imitation : Greek education in the Greco-Roman world", 3-29
• Christine Shea, "Education in Roman Palestine", 31-39
• Joseph B. Tyson, "Implications of a late date for Acts", 41-63
• Robert M. Price, "The Apocalypses and Acts of Paul : do they know the Pauline epistles?",
  65-95
• Valerie Abrahamsen, "Evidence for a Christian goddess : the Bendis-zodiac relief at Philippi", 97-112

Δύο νέα άρθρα του L. Hurtado / Two essays of L. Hurtado

Στο ιστολόγιό του ο Larry Hurtado έχει αναρτήσει δύο ακόμη πολύ ενδιαφέροντα κείμενά του (στη σελίδα Essays):

"Remembrance and Revelation"

Κριτική συζήτηση του έργου του J. Dunn, Did the First Christians Worship Jesus? (SPCK 2010)

Στο νέο τεύχος του RestQ / In the current issue of RestQ

Στο τρέχον τεύχος του Restoration Quarterly 52:2 (2010) δημοσιεύονται μεταξύ άλλων και τα εξής δύο άρθρα βιβλικού ενδιαφέροντος:

• Frank R. Ames - J.D. Miller, "Prayer and syncretism in 1 Timothy", 65-80
  
• Brad A. Pruitt, "The sabbatical year of release : the social location and practice of Shemittah in Deuteronomy 15:1-18", 81-92

RBL 21/7/2010

Οι νέες βιβλιοκρισίες στην ηλεκτρονική έκδοση του περιοδικού Review of Biblical Literature:

Paul Barnett, Finding the Historical Christ: After Jesus, Volume 3
Reviewed by Matthew Recla

David W. Chapman, Ancient Jewish and Christian Perceptions of Crucifixion
Reviewed by John T. Carroll

Gordon D. Fee, The First and Second Letters to the Thessalonians
Reviewed by James W. Aageson

Edna Johnson, A Semantic and Structural Analysis of Ephesians
Reviewed by Timothy Gombis

Brigitte Kahl, Galatians Re-imagined: Reading with the Eyes of the Vanquished
Reviewed by Vernon K. Robbins

Gwynn Kessler, Conceiving Israel: The Fetus in Rabbinic Narratives
Reviewed by Catherine Hezser

Markus McDowell, Prayers of Jewish Women: Studies of Patterns of Prayer in the Second Temple Period
Reviewed by Rodney A. Werline

Ludwig Morenz and Stefan Schorch, eds., Was ist ein Text? Alttestamentliche, ägyptologische und altorientalistische Perspektiven
Reviewed by Wido van Peursen

Antonio Negri, The Labor of Job: The Biblical Text as a Parable of Human Labor
Reviewed by Norman C. Habel

Ron E. Tappy and P. Kyle McCarter Jr., eds., Literate Culture and Tenth-Century Canaan: The Tel Zayit Abecedary in Context
Reviewed by Ian Young

Κατά Ιωάννην και ο ιστορικός Ιησούς / Gospel of John and Historical Jesus

Κατά τα τελευταία χρόνια πληθαίνουν οι φωνές εκείνων που υποστηρίζουν ότι το κατά Ιωάννην, το οποίο δεν διαδραμάτισε κανένα ρόλο στη λεγόμενη αναζήτηση του Ιστορικού Ιησού, θα πρέπει να αντιμετωπιστεί διαφορετικά και να θεωρηθεί ως μία πηγή γι΄ αυτόν. Το ενδιαφέρον άρθρο του Paul N. Anderson (George Fox University, Oregon USA) κινείται σε αυτήν την κατεύθυνση. Ειδικότερα ο Anderson συζητά την πιθανότητα το τέταρτο ευαγγέλιο να αποτελεί μία εξίσου σημαντική δίπλα στα συνοπτικά ευαγγέλια πηγή για τον ιστορικό Ιησού και συζητά τα κριτήρια που μέχρι σήμερα εφαρμόστηκαν στην έρευνα του Ιστορικού Ιησού αντιπροτείνοντας κάποια που θα μπορούσαν να εφαρμοστούν στην περίπτωση του τετάρτου ευαγγελίου, ώστε να προκύψουν σημαντικές ιστορικές πληροφορίες για τον Ιησού.

[Α.Τ.: χωρίς τα όσα γράφει ο Anderson να ακυρώνουν την αξία των συνοπτικών στην έρευνα για τον ιστορικό Ιησού, είναι απαραίτητο να εξεταστεί σοβαρά και εκ νέου η αξία του κατά Ιωάννην και να μην απορριφθεί το τέταρτο ευαγγέλιο ως ένα κείμενο έντονα θεολογικά χρωματισμένο από το συγγραφέα του κι επομένως ιστορικά αναξιόπιστο. Καθώς το περιεχόμενο και οι πραγματικές διαστάσεις της ιστορικότητας επαναπροσδιορίζονται σήμερα, είναι απαραίτητο να δοθεί στο κατά Ιωάννην μία διαφορετική θέση και να αντιμετωπισθεί ως μία εξίσου σημαντική πηγή για τον Ιστορικό Ιησού. Τίποτε δεν αποκλείει, αυτό που διασώζει ως μοναδικό ο Ιωάννης ή που είναι έντονα χρωματισμένο με το θεολογικό του ύφος να ανάγεται σε παραδόσεις που σχετίζονται άμεσα με τον ιστορικό Ιησού. Σε κάθε περίπτωση, βέβαια και σε αυτό έχει δίκιο ο Anderson, είναι αναγκαίο - με βάση τα νέα δεδομένα περί ιστορικότητας - να επαναπροσδιορισθούν τα κριτήρια που εφαρμόζονται στην αναζήτηση του Ιστορικού Ιησού, ώστε να μην αποκλείεται εκ προοιμίου το τέταρτο ευαγγέλιο, αλλά να αντιμετωπίζεται με την ίδια προσοχή όπως και οι συνοπτικοί. ]

Για να διαβάσετε το άρθρο του Anderson, πατήστε εδώ.

Νέα άρθρα βιβλικού ενδιαφέροντος στο τρέχον HTS / New articles of biblical interest in the current HTS

Στην τρέχουσα ηλεκτρονική έκδοση του Hervormde teologiese studies 66:1 (2010) έχουν αναρτηθεί τα εξής άρθρα βιβλικού ενδιαφέροντος:

Friedrich W. (Fritz) de Wet, "Speaking the language of the kingdom of God in the context of a society in transition"
Δεν είναι εύκολο να μιλήσει κανείς με τη βιβλική γλώσα της Βασιλείας του Θεού μέσα στη συνάφεια της νοτιοαφρικανικής κοινωνίας, η οποία βρίσκεται σε μια φάση μετάβασης από τη φάση των πατριαρχικών δομών εξουσίας στις φιλελεύθερες δημοκρατικές δομές. Πώς μπορεί να υιοθετηθεί η γλώσσα της βασιλείας του Θεού μέσα σε μια κοινωία που απαιτεί έναν "διακριτικό" και "πολιτικά ορθό" λόγο χωρίς να μετατρέψει μέσα σε αυτήν την πορεία την έντονη σκοπιμότητα των απαρχών της στη διαθήκη σε ένα χλιαρό λόγο; Η αντιμετώπιση της πρόκλησης "απόδοσης" της γλώσσας της Βασιλείας σε ένα τύπο γλώσσας που να αρμόζει στη σημερινή εποχή χωρίς όμως να θυσιάζει ή να μειώνει τη δυνατή της σκοπιμότητα απαιτεί την ανάπτυξη μίας νέας ευαισθησίας. Μία τέτοια ευαισθησία απαιτείται να μεταφερούν όλες οι διαστάσεις μίας αληθινής, με αυθεντία και αυθεντικότητα επικοινωνίας στην καθομιλούμενη γλώσσα. Στο παρόν άρθρο αξιοποιούνται τα πορίσματα της θεωρίας του επιτελεστικού λόγου (speech act theory) των J.L. Austin και J. Searle προκειμένου να αποκτηθεί μία πιο συγκροτημένη και πλούσια σε προοπτικές κατανόηση της γλώσσας της Βασιλείας του Θεού και αξιοποίησής της με ένα τέτοιο τρόπο που να ταιριάζει στη σημερινή νοτιοαφρικανική πραγματικότητα.

Jacobus (Kobus) Kok, "Die Irrglaube in Kolosse: Aanbidding van of met engele in Kolossense 2:18?"
Θέμα του παρόντος άρθρου είναι η αίρεση των Κολοσσών. Η προς Κολοσσαείς επιστολή είναι πραγματικά μία προβληματική επιστολή εξαιτίας της αβεβαιότητας όσον αφορά στο συγγραφέα της καθώς και του ασαφούς χαρακτήρα της αίρεσης που αντιμετωπίζεται εδώ. Η πλειοψηφία των ερευνητών είναι της γνώμης ότι οι ψευδοδιδάσκαλοι στη σύναξη ενθάρρυναν τη λατρεία των αγγέλων (πρβλ. Κολ 2, 18) . Όπως προκύπτει από τη συζήτηση στο άρθρο, αυτό ισχύει, εάν ο στίχος κατανοηθεί ως γενική αντικειμενική. Η ανάλυση στο άρθρο δίνει τη δυνατότητα να κατανοήσουμε τι ρόλο διαδραμάτιζαν οι άγγελοι σε συγκεκριμένους θρησκευτικούς κύκλους της αρχαίας Εκκλησίας (για παράδειγμα ως διάμεσοι στην αποκάλυψη). Ο σύνδεσμος μεταξύ των ἀγγέλων στο Κολ 2, 18 και τῶν στοιχείων τοῦ κόσμου στο Κολ 2, 20 διερευνάται επίσης στο άρθρο. Ο συγγραφέας παρουσιάζει στους αναγνώστες της επιστολής τον Ιησού ως τον σταυρωμένο Χριστό όλου του κόσμου (βλ. Κολ 1, 15-20), κάτι που βοηθά στην κατανόηση του πώς αντιδρούσαν οι αρχαίες χριστιανικές κοινότητες σε αιρέσεις, όπως αυτή στις Κολοσσές και στη διερεύνηση της σχέσης μεταξύ αγγελολογίας και χριστολογίας.

Sergio Rosell, "Loving God… unto death: The witness of the early Christians"
Θέμα του άρθρου είναι οι κοινωνικές και θολογικές δυναμικές που οδήγησαν τους πρώτους πιστούς στο να κατανοήσουν το μαρτύριο ως ένα νόμιμο και αξιοπρεπή τρόπο με τον οποίο εξέφρασαν στον ύψιστο βαθμό την αγάπη τους για το Θεό. Το μαρτύριο έχει τις ρίζες του στην ιουδαϊκή παράδοση, αν και δέχθηκε μία νέα ώθηση από το 2ο αι. κι εξής. Στην παρούσα μελέτη ο συγγραφέας αναζητά μέσα στην Κ.Δ. την αιτία αυτής της νέας εξέλιξης, τόσο μέσα στα λόγια του Ιησού όσο και στις επιστολές του Παύλου. Υποστηρίζεται ότι η θεολογία του μαρτυρίου στον απόστολο Παύλο παρείχε αρκετό έδαφος για μια τέτοια κατανόηση, όπως αυτή που απαντούμε στον Ιγνάτιο Αντιοχείας, έναν από τους κύριους εκπροσώπους αυτής της στάσης. Τέλος, ο συγγραφέας αναζητά μία σύγχρονη κατανόηση και εφαρμογή της ιδέας ενός αναίμακτου μαρτυρίου που να έχει αξία για τους σημερινούς πιστούς.

Andries G. van Aarde, Yolanda Dreyer, "Matthew studies today – a willingness to suspect and a willingness to listen"
Σκοπός αυτού του άρθρου είναι η περιγραφή της κατάστασης στην οποία βρίσκονται σήμερα οι σπουδές στο κατά Ματθαίον με τη βοήθεια της ιδέας του Paul Ricoeur για την "ερμηνευτική γέφυρα". Οι συγγραφείς του άρθρου επικεντρώνονται στη σχέση των γυναικών στο κατά Ματθαίον με τους άνδρες μαθητές. Σημείο αφετηρίας του άρθρου είναι ότι η ερμηνεία του κατά Ματθαίον βρίσκεται σε ένα σημαντικό σημείο. Σημαντικό στοιχείο για να προχωρήσουμε πέρα από αυτό το σημείο καμπής είναι η ετοιμότητα να διατυπώσουμε υποψίες και η προθυμία να ακούσουμε. Η υποψία αφορά στις παρωχημένες ιδέες που υποστηρίζονται μέσα σε αυτό και η προθυμία στο να αφουγκραστούμε τις φωνές που παραμένουν κρυμμένες εξαιτίας εκείνων των ιδεολογιών μέσα στο κείμενο που τις αφαίρεσαν το λόγο. Σε μία πορεία κατανόησης η έμφαση πρέπει να βρίσκεται στην ηθική διάσταση κι όχι στην απλή συγκέντρωση γνώσεων. Μέσα από αυτήν την προοπτική στο άρθρο παρέχεται μία πρόγευση των οπτικών της μελέτης του κατά Ματθαίον οι οποίες θα μπορούσαν να κυριαρχήσουν στο μέλλον.

Η προέλευση των χειρογράφων της Ν. Θαλάσσας / Τhe origin of the Dead Sea Scrolls

Το ιστολόγιο Biblische Ausbildung μας παραπέμπει σε δύο δημοσιεύματα σχετικά με την προέλευση των χειρογράφων της Ν. Θαλάσσης (Κουμράν). Κατά τα τελευταία χρόνια πληθαίνουν οι φωνές εκείνων που αμφισβητούν τη σύνδεση των κειμένων που βρέθηκαν στις σπηλιές του Κουμράν με μία αποκαλυπτική ομάδα η οποία πιθανόν έζησε στην ίδια περιοχή και στην τοποθεσία, όπου εντοπίστηκε αρχαίος οικισμός.
Σύμφωνα με τις μετρήσεις που έκαναν επιστήμονες του Ιταλικού Εθνικού Ινστιτούτου Πυρηνικής Φυσικής (ININF) στην Κατάνια της Ιταλίας ο λεγόμενος Κύλινδρος του Ναού κατασκευάστηκε στο Κουμράν, στην ίδια περιοχή όπου τελικά βρέθηκε εκατοντάδες χρόνια αργότερα. Αξιοποιώντας την τεχνολογία ΧΡΙΡΕ (X-ray and Particle Induced X-ray emission) ο επικεφαλής της ομάδας φυσικός Giuseppe Pappalardo και οι συνεργάτες του ανέλυσαν το νερό με το οποίο έγινε η επεξεργασία της περγαμηνής του κυλίνδρου και κατέληξαν ότι έχει την ίδια ιδιαίτερη χημική σύσταση που έχει το νερό της περιοχής του Κουμράν.
Για να διαβάσετε τη σχετική ανακοίνωση του ININF πατήστε εδώ.

Στο τρέχον τεύχος του SCJR / In the current issue of SCJr

Το τρέχον τεύχος του Studies in Christian-Jewish Relations 5:1 (2010) είναι αφιερωμένο στα θρησκευτικά όρια και στην υπέρβασή τους (με έμφαση σε εκείνα μεταξύ Χριστιανισμού και Ιουδαϊσμού). Μεταξύ των άλλων έχουν αναρτηθεί και τα εξής άρθρα που παρουσιάζουν ενδιαφέρον για όσους μελετούν τα βιβλικά κείμενα:

• David J. Rudolph, "Paul's 'Rule in All the Churches' (1 Cor 7:17-24) and Torah-Defined Ecclesiological Variegation"
• Holly Taylor Coolman, "Christological Torah"
• Jodie Boyer Hatlem and Doug Johnson Hatlem, "Unmuzzling the Ox: Should Torah be Normative for Gentile Christians?"
• Adam Gregerman, "Response to Papers Presented at the American Academy of Religion Conference"
• Thomas H. Tobin, S.J. and Jeffry V. Mallow, Emeritus, "The Jewishness of Jesus and Christian-Jewish Dialogue: A Colloquium in Honor of Joep van Beeck, S.J." (conference proceedings)
• Daniel J. Harrington, S.J.,"The Word Set Free: Presenting the New Testament in its First Century Context" (conference proceedings)
• Susannah Heschel and Kevin P. Spicer, "The Aryan Jesus: Christian Theologians and the Bible in Nazi Germany" (conference proceedings)

Αφηγηματολογία και βιβλική εξήγηση / Narratology and biblical exegesis

Κυκλοφόρησε από τον εκδοτικό οίκο Mohr Siebeck μία νέα μελέτη για την αξιοποίηση της αφηγηματολογίας στην ερμηνεία βιβλικών κειμένων και μάλιστα σε ένα συγκεκριμένο παράδειγμα, εκείνο της ερμηνείας του Μτ 28:

Sönke Finnern, Narratologie und biblische Exegese.Eine integrative Methode der Erzählanalyse und ihr Ertrag am Beispiel von Matthäus 28, (WUNT II 285), Mohr Siebeck, Tübingen 2010
637 σελίδες
ISBN: 978-3-16-150381-8
€ 99.00

Περιγραφή εκδοτικού οίκου
Κατά τα τελευταία χρόνια η βιβλική εξήγηση όλο και περισσότερο αξιοποιεί τις νέες λογοτεχνικές μεθόδους ανάλυση στην ερμηνεία βιβλικών αφηγηματικών κειμένων. Κυρίως αξιοποιεί τη λεγόμενη αφηγηματολογία. Εξαιτίας όμως των διαφορετικών εφαρμογών της μεθόδου και των διαφορετικών ορολογιών είναι ακόμη δύσκολο να έχει κανείς μία καθαρή εικόνα.
Ο Sönke Finnern παρέχει μία συστηματική εισαγωγή στη διεπιστημονική κατάσταση της έρευνας, όσον αφορά στην αφηγηματολογία, και αναπτύσσει μία γενική και λεπτομερή μέθοδο για την ανάλυση αφηγήσεων. Αντιμετωπίζει το περιβάλλον (setting), την πλοκή, τους χαρακτήρες, την προοπτική και την πρόσληψη μίας αφήγηση μέσα από την οπτική της "γνωσιολογικής στροφής". Η γνωσιολογική εφαρμογή ("πώς αντιλαμβάνεται την αφήγηση εκείνος που την προσλαμβάνει;) καθιστά δυνατό το συνδυασμό ιστορικοκριτικών μεθοδολογικών σταδίων. Στη συνέχεια η θεωρία ελέγχεται στο παράδειγμα του Μτ 28. Στο τελευταίο μέρος της μελέτης ο συγγραφέας προτείνει μία νέα οργάνωση των εξηγητικών - και γενικά φιλολογικών - μεθόδων.

Η πόλη Βηδσαϊδά / The town of Bethsaida

Και πάλι στην ιστοσελίδα The Bible and Interpretation έχει αναρτηθεί ένα σύντομο κείμενο της καθ. του Rocky Mountain College, Elizabeth McNamer, σχετικά με τα αρχαιολογικά ευρήματα από την αρχαία πόλη (η οποία για πρώτη φορά εντοπίστηκε το 1967, αν και ήδη κατά το 19ο αιώνα είχε υποδειχθεί από τον αρχαιλόγο Edward Robinson). Η συγγραφέας του άρθρου δίνει κάποια στοιχεία σχετικά με την ιστορία της πόλης κατά τον 1ο και εξής μέχρι την παρακμή της πόλης. Μεταξύ των πολύ σημαντικών αρχαιολογικών ευρημάτων είναι εκείνα που συνδέονται με την αλιεία και επιβεβαιώνουν την ονομασία της (πόλη των ψαράδων), υπολείμματα ενός ρωμαϊκού ναού αφιερωμένου στη λατρεία της αυτοκρατορικής οικογένειας (το οποίο χρονολογείται στα 30 μ.Χ., όταν ο Φίλιππος Ηρώδης κατέστησε τη Βηδσαϊδά πόλη και τη μετονόμασε σε "Ιουλία" προς τιμήν της Λιβίας Ιουλίας, συζύγου του Αυγούστου) και τέλος ένα κεραμικό όστρακο με ένα σταυρό χαραγμένο επάνω του, που βρέθηκε σε ένα σπίτι αλιέα, ένδειξη της παρουσίας χριστιανών στην πόλη (οι οποίοι κατά την McNamer κατέφυγαν στην πόλη μετά το θάνατο του Ιησού).
Για να διαβάσετε το σχετικό κείμενο, πατήστε εδώ.

Χρονολόγηση της Εβραϊκής Βίβλου με βάση γλωσσολογικά δεδομένα / Linguistic Dating of the Hebrew Bible

Στην ιστοσελίδα The Bible and Interpretation αναρτήθηκε ένα άρθρο των καθηγητών του Πανεπιστημίου του Sydney Ian Young, Robert Rezetko και Martin Ehrensvärd με θέμα τη χρονολόγηση της Εβραϊκής Βίβλου με βάση γλωσσολογικά δεδομένα. Οι τρεις συγγραφείας αμφισβητούν την παλαιότερη αντίληψη ότι η βιβλική εβραϊκή μπορεί να διακριθεί σε δύο περιόδους: την πρώιμη βιβλική εβραϊκή, που χρονολογείται στην εποχή της μοναρχίας και στην ύστερη βιβλική εβραϊκή στην περίοδο μετά την επιστροφή από την Αιχμαλωσία. Υποστηρίζουν ότι οι δύο αυτοί τύποι εβραϊκής ουσιαστικά υπήρξαν παράλληλα στη διάρκεια της λεγόμενης βιβλικής περιόδου. Ο πρώτος τύπος αντιπροσωπεύει μία συντηρητική τάση στις γλωσσικές επιλογές των συγγραφέων, ενώ ο δεύτερος μία περισσότερο ελεύθερη στάση.
Για να διαβάσετε το σχετικό κείμενο, πατήστε εδώ.

Πρακτικά συμποσίου για τα κείμενα του Κουμράν / Proceedings of a symposium on Qumran texts

Κυκλοφόρησαν από τον εκδοτικό οίκο Brill τα πρακτικά του 10ου διεθνούς συμποσίου του Orion Center for the Study of the Dead Sea Scrolls and Associated Literature το οποίο είχε λάβει χώρα το 2005:

Esther G. Chazon & Betsy Halpern-Amaru (εκδ.), σε συνεργασία με την Ruth A. Clements, New Perspectives on Old Texts; Proceedings of the Tenth International Symposium of the Orion Center for the Study of the Dead Sea Scrolls and Associated Literature, 9–11 January, 2005, (Studies on the Texts of the Desert of Juda 88), Brill 2010

ISBN: 978 90 04 18307 0
272 σελ.
€ 103.00

Περιγραφή εκδοτικού οίκου

Σε αυτόν τον τόμο παρουσιάζονται νέες προοπτικές των αρχαίων κειμένων που ανακαλύφθηκαν στο Κουμράν. Ειδικότερα στις μελέτες του τόμου προσφέρονται νέες προσεγγίσεις σε συγκεκριμένα κείμενα και φιλολογικά είδη εφαρμόζοντας μεθόδους και θεωρίες που αντλούνται από επιστημονικούς κλάδους που δε συνδέονται άμεσα με τη μελέτη των κειμένων της Ν. Θάλασσας και μέσα από τη διερεύνηση νέων καθώς και παλαιών ζητημάτων που προκύπτουν από τη μελέτη αυτών των κειμένων. Τα θέματα που αποτελούν αντικείμενο μελέτης είναι μεταξύ άλλων η ταυτότητα της ομάδας, η μνήμη, η θεωρία της τελετουργίας, η κοινωνιολογία της σέκτας, η φιλοσοφία της εκπαίδευσης, η λειτουργική ανθρωπολογία, ο ιουδαϊκός Νόμος, η ιστορία της θρησκείας και ο μυστικισμός. Οι μελέτες του παρόντος τόμου παρουσιάστηκαν για πρώτη φορά κατά το 10ο ετήσιο συμπόσιο Orion το 2005 με διοργανωτή το Orion Center for the Study of the Dead Sea Scrolls and Associated Literature στο Εβραϊκό πανεπιστήμιο στην Ιερουσαλήμ.

Περιεχόμενα

• Noah Hacham, "Exile and self-identity in the Qumran sect and in Hellenistic Judaism", 3-21
• Loren T. Stuckenbruck, "The legacy of the teacher of righteousness in the Dead Sea Scrolls", 23-49
• Michael A. Daise, "Ritual density in Qumran practice : ablutions in the 'Serekh ha-Yahad'", 51-66
• Eyal Regev, "From Enoch to John the Essene - an analysis of sect development : 1 Enoch, Jubilees, and the Essenes", 67-93
• Bilha Nissan, "Education and wisdom in the Dead Sea Scrolls in light of their background in antiquity", 97-116
• Torleif Elgvin, "The use of Scripture in 1Q/4QMysteries", 117-131
• Lawrence H. Schiffman, "'Memory and manuscript' : books, scrolls, and the tradition of the Qumran texts", 133-150
• Cana Werman, "The wood-offering : the convoluted evolution of a halakhah in Qumran and rabbinic law", 151-181
• Crispin H. Fletcher-Louis, "Further reflections on a divine and angelic humanity in the Dead Sea Scrolls", 185-198
• Martha Himmelfarb, "The polemic against the tevul yom : a reexamination", 199-214
• Philip S. Alexander, "Qumran and the genealogy of western mysticism", 215-235

Το χειρόγραφο των ευαγγελίων Garima / The manuscript of Garima gospels

Και πάλι η είδηση είναι από το ιστολόγιο PaleoJudaica. Η ηλεκτρονική έκδοση της Art Newspaper δημοσίευσε χθες ένα άρθρο του Martin Bailey σχετικά με το αρχαίο κοπτικό χειρόγραφο των ευαγγελίων με το όνομα Garima (βλ. και προηγούμενη ανάρτησή μας. Για να διαβάσετε το σχετικό δημοσίευμα της εφημερίδας, πατήστε εδώ.

Διάγραμμα του αρχαίου εβραϊκού κόσμου / Diagram of the ancient Hebrew world

O Jim Davila στο ιστολόγιό του PaleoJudaica παραπέμπει σε ένα πολύ ενδιαφέρον διάγραμμα του Michael Paukner για τον τρόπο που αρχαία εβραϊκή σκέψη αντιλαμβανόταν τον κόσμο. Για να βρεθείτε στη σχετική σελίδα, πατήστε εδώ.

Τιμητικός τόμος για τον καθηγητή John Emerton / Festischrift for Prof. John Emerton

Κυκλοφόρησε από τον εκδοτικό οίκο Brill ο συλλογικός τιμητικός τόμος για τον καθηγητή της Εβραϊκή στο Πανεπιστήμιο του Cambridge John Emerton. Oι μελέτες που περιέχονται σε αυτόν αφορούν, όπως προδίδει και ο τίτλος του τόμου, θέματα σχετικά με τα βιβλία της Γένεσης, του Ησαΐα και των Ψαλμών, τα οποία αποτέλεσαν αντικείμενο της μελέτης του καθηγητή κατά την επιστημονική του πορεία:

Katherine Dell, Graham Davies και Yee Von Koh (εκδ.), Genesis, Isaiah and Psalms: A Festschrift to honour Professor John Emerton for his eightieth birthday, Brill 2010
ISBN: 978 90 04 18231 8
261 σελίδες
€ 103.00

Περιεχόμενα του τόμου

• Arie van der Kooij, "The story of paradise in the light of Mesopotamian culture and literature", 3-22
  
• Terry Fenton, "Nimrod's cities : an item from the rolling corpus", 23-31
  
• Ina Willi-Plein, "Power or inheritance : a constructive comparison of Genesis 16 and Genesis 21", 33-43
  
• John F.Healey, "The Nabataean 'God of the Fathers'", 45-57
  
• Graham I. Davies, "The transition from Genesis to Exodus", 59-78
  
• Bertil Albrektson, "Novelists as interpreters of Genesis", 79-92
  Menahem Haran, "Isaiah as a prophet to Samaria and his memoirs", 95-103
• Alan R. Millard, "'Take a large writing tablet and write on it' : Isaiah - a writing prophet?", 105-117
• Katharine J. Dell, "The suffering servant of Deutero-Isaiah : Jeremiah revisited", 119-134
• Joachim L. Schaper, "God and the gods : pagan deities and religious concepts in the Old Greek of Isaiah", 135-152
• Knud Jeppesen, "Frants Buhl as an Old Testament scholar : the Isaiah commentary in Danish", 153-162
• Anthony Gelston, "Editorial arrangement in Book IV of the Psalter", 165-176
• Yee V. Koh, "G.H. Wilson's theories on the organization of the Masoretic Psalter", 177-192
• Stefan C. Reif, "Psalm 93 : an historical and comparative survey of its Jewish interpretations", 193-214
• Patrick D. Miller, "Gregory of Nyssa : the superscriptions of the Psalms", 215-229
• Rudolf Smend, "Wellhausen on the Psalms", 230-246
  

Το νέο τεύχος του περιοδικού Bibliotheca Sacra / In the current issue of Bibliotheca sacra

Στο νέο τεύχος του περιοδικού Bibliotheca Sacra 167/667 (2010) δημοσιεύονται τα εξής άρθρα:

• Thomas C. Oden, "Early Libyan Christianity from Marmarica to Tripolitania", 259-280
  
• Benjamin L. Merkle, "The meaning of ekklesia in Matthew 16:18 and 18:17", 281-291
  
• David A. Mappes, "What is the meaning of "faith" in Luke 18:8?", 292-306
  
• Stephen S. Kim, "The significance of Jesus' healing the blind man in John", 307-318
  
• S.J. Murphy, "The role of Barnabas in the Book of Acts", 319-341
  
• Charles C. Bing, "Does fire in Hebrews refer to hell?", 342-357
  
  

Ένας νέος συλλογικός τόμος για τη μετάφραση των Ο΄ / A new Sammelband on Septuagint

Κυκλοφόρησε από τον εκδοτικό οίκο Mohr Siebeck ένας νέος συλλογικός τόμος με τις εισηγήσεις που διαβάστηκαν στην ημερίδα του ερευνητικού προγράμματος Septuaginta Deutsch που έλαβε χώρα στο Wuppertal το 2008:

Wolfgang Kraus - Martin Karrer (εκδ.) & τη συνεργασία του Martin Meiser, Die Septuaginta - Texte, Theologien, Einflüsse. 2. Internationale Fachtagung veranstaltet von Septuaginta Deutsch (LXX.D), Wuppertal 23.-27. Juli 2008, (WUNT I 252), Mohr Siebeck, Tübingen 2010
ISBN: 978-3-16-150225-5
750 σελίδες
€ 144.00

Περιεχόμενα τόμου

• Emanuel Tov, "Reflections on the Septuagint with special attention paid to the post-Pentateuchal translations", 3-22
  
• Adrian Schenker, "Was führte zur Übersetzung der Tora ins Griechische? : Dtn 4,2-8 und Platon (Brief VII,326a-b)", 23-35
  
• Gilles Dorival, "New light about the origin of the Septuagint?", 36-47
  
• Armin Lange, "Textual standardization in Egyptian Judaism and in the 'Letter of Aristeas'", 48-71
  
• Arie van der Kooij, "The Old Greek of Isaiah and other prophecies published in Ptolemaic Egypt", 72-84
  
• Johannes Engels, "Syrien, Phönikien und Judäa in den "Geographika" Strabos von Amaseia (Strab. Geog. 16,2,1-46)", 85-98
  
• Siegfried Kreuzer, "Übersetzung - Revision - Überlieferung : Probleme und Aufgaben in den Geschichtsbüchern", 101-116
  
• Robert J. Hiebert, "Establishing the textual history of Greek 4 Maccabees", 117-139
  
• Martin Karrer - Marcus Sigismund - Ulrich Schmid, "Textgeschichtliche Beobachtungen zu den Zusätzen in den Septuaginta-Psalmen", 140-161
  
• Michaël N. van der Meer, "The question of the literary dependence of the Greek Isaiah upon the Greek Psalter revisited", 162-200
  
• Peter J. Gentry, "Issues in the text-history of LXX Ecclesiastes", 201-222
  
• Heinz J. Fabry, "'Der Herr macht meine Schritte sicher' (Hab 3,19 Barb.) : die Versio Barberini, eine liturgische Sondertradition von Hab 3?", 223-237
  
• Gert J. Steyn, "Two New Testament papyri on the quotations in Hebrews and their possible value in the reconstruction of LXX texts", 238-255
  
• Martin Meiser, "Hieronymus als Textkritiker", 256-271
  
• Cameron Boyd-Taylor, "Echoes of the Septuagint in Byzantine Judaism", 272-288
  
• Marcus Sigismund, "Anmerkungen zu alttestamentlichen Zitaten in der gotischen neutestamentlichen Bibelüberlieferung", 289-310
  
• Takamitsu Muraoka, "The logico-semantic analysis of the genitive relationship in the LXX Greek (Gen 1-25)", 313-321
  
• Anna Passoni Dell'Acqua, "Translating as a means of interpreting : the Septuagint and translation in Ptolemaic Egypt", 322-339
  
• Christoph Kugelmeier, "'Voces biblicae' oder 'voces communes'? : zum Sprachgebrauch der Septuaginta im Lichte neuerer Papyrusforschungen", 340-356
  
• Hans Ausloos - Bénédicte Lemmelijn, "Content-related criteria in characterising the LXX translation technique", 357-376
  
• Jan Joosten, "'Al tiqré' as a hermeneutical device and the Septuagint", 377-390
  
• Jong H. Kim, "Die Wiedergabe von ebed mit dulos oder pais in der Septuaginta der Samuel- und Königebücher", 391-403
  
• Eberhard Bons, "Seltene Wörter in der Septuaginta des Amosbuches (Am 3,5.15) : izeutes, schazomai, therinos, peripteros", 404-415
  
• Pierre M. Bogaert, "Baal au féminin dans la Septante", 416-434
  
• Katrin Hauspie, "Hebrew transliterations in the Septuagint version of Ezekiel elucidated : in search of the sources of Theodoret of Cyrrhus", 435-444
  
• Martin Rösel, "Tempel und Tempellosigkeit : der Umgang mit dem Heiligtum in der Pentateuch-LXX", 447-461
  
• Helmut Utzschneider, "Die LXX als 'Erzählerin' : Beobachtungen an der LXX-Fassung der Geburts- und Kindheitsgeschichte des Mose (Ex 2,1-10)", 462-477
  
• Natalio Fernández Marcos, "Jephthah's daughter in the Old Greek (Judges 11:29-40)", 478-488
  
• Philippe Hugo, "Abner der Königsmacher versus David den gesalbten König (2Sam 3,21.39) : die Charakterisierung Abners und Davids als Merkmale der literarischen Abweichung zwischen dem Massoretischen Text und der Septuaginta", 489-505
  
• Beate Ego, "Mordechais Verweigerung der Proskynese vor Haman im Kontext der religiösen Vorstellungswelt des Esterbuches", 506-522
  
• Albert Pietersma, "A commentary on Psalm 15 in Greek : text-production and text-reception", 523-542
  
• Mario Cimosa - Gillian Bonney, "Angels, demons and the Devil in the book of Job (LXX)", 543-561
  
• William R. Loader, " Proverbs' 'trange woman': image and reality in LXX Proverbs and Ben Sira, Hebrew and Greek", 562-575
  
• Cécile Dogniez, "La nécromancie dans la LXX d'Isaïe", 576-589
  
• Johann Cook, "Interpreting the Septuagint : exegesis, theology and/or Religionsgeschichte?", 590-606
  
• Tim MacLay, "Why not a theology of the Septuagint?", 607-620
  Jutta Leonhardt-Balzer, "Philo und die Septuaginta", 623-637
  
• Mogens Müller, "Josephus und die Septuaginta", 638-654
  
• Cilliers Breytenbach, "JesLXX 53,6.12 als Interpretatio Graeca und die urchristlichen Hingabeformeln", 655-670
  
• Jan Dochhorn, "Das Testament Hiobs als exegetischer Text : ein Beitrag zur Rezeptionsgeschichte der Hiob-Septuaginta", 671-688
  
• Jean M. Auwers, "Les désignations des bien-aimés dans le Cantique des cantiques et leur traduction dans les langues modernes", 689-701
  
• Riemer Roukema, "Patristic interpretation of Micah : Micah read as a book about Christ", 702-719
  

Στο νέο τεύχος του JETS / In the current issue of JETS

Στο νέο τεύχος του Journal of Evangelical Theological Society 53:2 (2010) δημοσιεύονται μεταξύ άλλων και τα εξής άρθρα βιβλικού ενδιαφέροντος:

• Gregory Goswell, "The order of the books of the New Testament", 225-241
  
• Grant R. Osborne, "Moving forward on our knees : corporate prayer in the New Testament", 243-267
  
• Benjamin J. Johnson, "What type of son is Samson? : reading Judges 13 as a biblical type-scene", 269-286
  
• Don Garlington, "'Who is the greatest?'", 287-316
  
• Andrew E. Steinmann, "Literary clues in Judges : a response to Robert Chisholm", 365-373

Αφιέρωμα στο Θεό Ύψιστο στο Γαριζίμ / Dedication to the Most High God on Mount Garizim

Στην τρέχουσα ηλεκτρονική έκδοση του Journal of Greco-Roman Christianity and Judaism 7 (2010) έχει αναρτηθεί ένα ενδιαφέρον άρθρο για μία αφιέρωση στο Θεό Ύψιστο που βρέθηκε στο όρος Γαριζίμ:

Michael Meerson, "One God Supreme: A Case Study of Religious Tolerance and Survival"
Ο συγγραφέας σχολιάζει την ελληνική επιγραφή που συνοδεύει το ηλιακό ρολόι που βρέθηκε στο όρος Γαριζίμ και φωτογραφία του οποίου δημοσιεύθηκε σε άρθρο του Qadmoniot 33 (2000) (Y. Magen, “Mount-Gerizim – A Temple City”). Πρόκειται για επιγραφή της ελληνιστικής ή πρώιμης ρωμαϊκής περιόδου και το κείμενο έχει ως εξής:

Θεῷ ὑψίστῳ / Πτολεμαῖ[ος] ὁ χρηματαγω[γὸς] / τῶν ἀπ’ Α[ἰγ]ύπτου ἁγίων δ [...]

Από την επιγραφή ο συγγραφέας συμπεραίνει ότι το ο Πτολεμαίος μετέφερε δωρεά από τη σαμαριτική κοινότητα της Αιγύπτου στο σαμαριτικό ναό στο Γαριζίμ. Ο συγγραφέας αναλύει διάφορες αρχαίες πηγές σχετικά με το ναό στο όρος Γαριζίμ και καταλήγει στο συμπέρασμα ότι ο ίδιος ναός σε διαφορετικές εποχές αφιερώθηκε στο Θεό των Σαμαριτών, στον Ύψιστο Θεό και στο Δία Ύψιστο.

[Α.Τ.: Ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα όσα σημειώνει ο συγγραφέας για τη λατρεία του Θεού Υψίστου. Ο Θεός Ύψιστος είναι μία ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα θεότητα των ελληνορωμαϊκών χρόνων, η προέλευση και η ταυτότητα της οποίας, έχει προκαλέσει συζητήσεις μεταξύ των ερευνητών. Ο συγγραφέας συνδυάζει στην αρχή του άρθρου του (χωρίς ωστόσο να αποδεικνύει γιατί) τη λατρεία του Θεού Υψίστου με εκείνη του «ἑνὸς θεοῦ» και αμφισβητώντας τη γενική άποψη ότι εδώ πρόκειται για «ιουδαιοχριστιανικό» τίτλο, παραπέμπει στο άρθρο της L. Di Segni (SCI 13 (1994): 94-115), όπου επισημαίνονται οι ειδωλολατρικές απαρχές του. Μάλιστα μεταξύ των παραδειγμάτων που αναφέρει η Di Segni κάποια προέρχονται από τη Σαμάρεια. Στη συνέχεια παραπέμπει στον S. Mitchell, ο οποίος σχολιάζοντας τα μνημεία της λατρείας του Θεού Υψίστου υποστηρίζει ότι πίσω από αυτά κρύβεται μία ενιαία κίνηση των ανθρώπων με παρόμοιες μονοθεϊστικές πεποιθήσεις. Ο συγγραφέας ωστόσο, σωστά κατά τη γνώμη μου, υπογραμμίζει ότι σε πολλές περιπτώσεις υπάρχει ένα σαφώς ειδωλολατρικό υπόβαθρο. Επίσης σωστή είναι η προσπάθειά του να αποδεσμεύσει τον «ἕνα θεό» και τον «θεὸ ὕψιστο» από το ιουδαϊκό περιβάλλον θεωρώντας τους εθνικούς το ίδιο ικανούς να συλλάβουν την ιδέα μιας ανώνυμης θεότητας. Στη συνέχεια παρουσιάζει και σχολιάζει τις επιγραφικές μαρτυρίες για τη λατρεία του Θεού Υψίστου στην ανατολική πλευρά της Μεσογείου και καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι δύο παραπάνω τίτλοι είναι καθαρά ειδωλολατρικοί κι ότι ο δεύτερος (θεός ὕψιστος) παραπέμπει σαφώς στην πολυθεΐα. Ο τίτλος αυτός επικρατεί στο διάστημα 2ος αι. π.Χ. έως 2ος αι. μ.Χ. και στη συνέχεια τον διαδέχεται εκείνος του «ἑνὸς θεοῦ». Εξαιτίας της ειδωλολατρικής τους προέλευσης ο συγγραφέας θεωρεί ότι οι Ιουδαίοι τους απέφευγαν, αν και δεν απουσιάζουν και κάποιες αποκλίσεις από τον κανόνα. Εξαίρεση επίσης αποτελεί και το παράδειγμα των Σαμαρειτών που υιοθετούν αυτούς τους τίτλους.

Μολονότι ο τίτλος "θεός ύψιστος" μπορεί να παραπέμπει καταρχάς σε ένα πολυθεϊστικό σύστημα και σε μία ιεραρχία μέσα σε αυτό, οπωσδήποτε προδίδει μία "ενοθεϊστική" τάση (ο Άγγελος Χανιώτης στο βιβλίο που κυκλοφόρησε πρόσφατα σχετικά με τέτοια φαινόμενα, S. Mitchell - P. van Nuffelen (εκδ.), One God. Pagan Monotheism in the Roman Empire (σσ. 112 εξ.) κάνει λόγο για "μεγαθεϊσμό"), που πρέπει να συνδυασθεί και με τα φιλοσοφικά ρεύματα της εποχής αλλά και με το θρησκευτικό πλουραλισμό της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας. Θα πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι στη συντριπτική τους πλειοψηφία τα μνημεία του Θ.Υ. είναι ανεικονικά και συχνά συνδέονται με την ιδέα του φωτός και τον ήλιο, όπως και στην περίπτωση του μνημείου από το Γαριζίμ. Από την άλλη αυτός ο θεός φαίνεται να ενδιαφέρεται για τις καθημερινές ανάγκες των πιστών του και αποδεικνύεται σωτήρας τους. Αυτός ο διπλός χαρακτήρας της θεότητας θα μπορούσε να θεωρηθεί ως ένα κοινό στοιχείο και με το θεό των Ιουδαίων, κάτι που δημιουργούσε τις γέφυρες για να υιοθετηθεί κατά περίπτωση ο τίτλος και από αυτούς. Οπωσδήποτε είναι σωστή η παρατήρηση του Meerson ότι στην πλειοψηφία τους τα μνημεία του Θ.Υ. δε συνδέονται με Ιουδαίους. Από την άλλη ωστόσο η χρήση του τίτλου στην μετάφραση των Ο΄ και τα κάποια ιουδαϊκά παραδείγματα επιτρέπουν να δεχθούμε ότι κι εκείνοι κυρίως μέσα στο περιβάλλον της Διασποράς υιοθέτησαν τον τίτλο. Τα όρια μεταξύ ιουδαϊκών και ειδωλολατρικών αναφορών στο Θ.Υ. δεν είναι ωστόσο πάντοτε καθαρά. Υπάρχουν πολλές περιπτώσεις όπου οι μαρτυρίες κινούνται στη "γκρίζα" περιοχή μεταξύ των ορίων των δυο πραγματικοτήτων κι αυτό καθιστά το Θ.Υ. μία τόσο ενδιαφέρουσα θεότητα. Ένα τέτοιο παράδειγμα είναι το ηλιακό ρολόι του Γαριζίμ. Κλείνοντας να σημειώσουμε ότι σε κάθε περίπτωση είναι απαραίτητο το κάθε μνημείο να εξετάζεται ξεχωριστά και μέσα στην ιδιαίτερη συνάφειά του. ].

Το τέλος του κατά Μάρκον (L. Hurtado) / The ending of Mark (L. Hurtado)

Ο Larry Hurtado ανάρτησε σήμερα στο ιστολόγιό του ένα κείμενό του για το τέλος του κατά Μάρκον, στο οποίο υποστηρίζει ότι αντίθετα με την άποψη της πλειοψηφίας ερευνητών ότι ουσιαστικά η κορύφωση του κατά Μάρκον είναι η σκηνή της Σταύρωσης κι ότι το τέλος του κατά Μάρκον στο 16, 8 μάλλον κλείνει το ευαγγέλιο "άδοξα" αφήνοντας τον αναγνώστη με απορίες, η σκηνή της εμφάνισης του αγγέλου στις γυναίκες αποτελεί ουσιαστικά την κορύφωση του ευαγγελίου κι ότι ο ρόλος των γυναικών εκεί είναι ιδιαίτερα σημαντικός.

[Α.Τ.: Μολονότι, όπως παρατηρεί ο ίδιος ο Hurtado, η θέση αυτή δεν είναι ευρέως αποδεκτή από την ακαδημαϊκή κοινότητα, θεωρώ ότι δίνει μία καλή λύση στο γνωστό πρόβλημα του τέλους του κατά Μάρκον. Το "ανοικτό" του τέλος, το οποίο αποδόθηκε σε πολλούς λόγους και γρήγορα συμπληρώθηκε στη χειρόγραφη παράδοση (βλ. το κριτικό υπόμνημα της 27ης έκδοσης της Nestle-Aland) μπορεί ουσιαστικά να οδηγεί σε μία κλιμάκωση της ευαγγελικής διήγησης, αφήνοντας όμως στον αναγνώστη την απόφαση, εάν θα αποδεχθεί ή όχι το γεγονός της ανάστασης στηριζόμενος στη μαρτυρία των γυναικών για τον άδειο τάφο και τη δήλωση του νεανία ότι ο Ιησούς ηγέρθη. ]

Για να πάτε στη σχετική σελίδα του ιστολογίο του Hurtado, όπου θα βρείτε και κάποιες άλλες δημοσιεύσεις του, πατήστε εδώ.