Το πρόσφατο τεύχος του Sacra Scripta / The latest issue of Sacra Scripta

Sacra Scripta 11:2 (2013)

Constantin Oancea, "Psalm 2 im Alten Testament und im frühen Judentum," 159-180

New Testament citations of Psalm 2 show that it was regarded as a messianic text in the Early Church. Although the Christian messianic understanding is usually connected to V 7, of the 12 references to Psalm 2 in the NT, only 3 are to this verse. This also makes the messianic character of Ps 2 a matter of different possible understandings for ancient and modern readers. The article explores the image of ‘the anointed’ in the primary context of the psalm and the aspects that influenced the reception of the text in Early Judaism. Analysis of motifs reveals that Psalm 2 makes use of royal ideology, prophetical traditions and themes of Wisdom in a way that indicates its genesis in Post-Exilic times. It was addressed to a Jewish community marked by rather negative experiences with other nations. The psalm was messianic from its beginning, but it regarded ‘the anointed’ as a king of the near future, when the Kingdom of YHWH will have become obvious for all nations. ‘Messiah’ is a matter of hope for the author of Psalm 2 and his community. The reception of the psalm in Early Judaism oscillated between sapiential interpretations, where emphasis is on serving the Lord and observing His commandments, and messianic interpretations, where the scenario of the Psalm is situated in the time of the eschatological confrontation.

Emanuel Contac, "The Reception of Zechariah 9:9 in the New Testament and in the Early Church," 181-205

The present paper analyzes the reception of a classical messianic prophecy ‒ Zechariah 9:9 ‒ in the Gospels of Matthew and John, respectively, highlighting the particular way in which the two evangelists quote and embed this text into their own theological fabric. The second part of the paper presents the early Rezeptionsgeschichte of Zechariah 9:9, surveying a wide variety of Christian authors who span five centuries (Justin Martyr, Irenaeus, Clement of Alexandria, Origen, Cyril of Jerusalem, John Chrysostom, Jerome, Augustine and Caesarius of Arles). Our analysis shows that while some early commentators read the text allegorically, others see in it an important witness about the earthly life of Jesus or, more generally, the history of salvation. A few important commentators use the text pollemically as they wrestle theologically with various categories of opponents (Jews, Ebionites, Valentinians, Marcionites, pagans).

Korinna Zamfir, "From Humble Servant to Incarnate Logos Christology: Ethics, Apologetics and Polemics in the Early Readings of Isa 52-53," 206-225

Early Christian authors use Isaiah 52–53 for various purposes. Beside the Christological-soteriological interpretation of Jesus’ ministry and/or suffering, the quotes serve ethical purposes. The apologetical-polemical function becomes dominant from the mid-second century onward, as part of the debates with real or fictitious Jewish and pagan opponents.

Mitchell Alexander Esswein, "Is he Going to Kill Himself?: The Willing Self-Sacrifice of Jesus and the Akedah in the Fourth Gospel," 231-261

This study examines the passages in which the Akedah is tacitly referenced by the Fourth Evangelist to explain who Christ was for his community. It identifies a plethora of thematic and linguistic expressions in John that are parallel to the developing tradition of Isaac's willing sacrifice. This analysis begins with a linguistic examination of Jewish texts that speak of an "only"/"beloved" child in the context of sacrifice (Gen 22; Judg 11:29–40; and 2 Kgs 2:26–27), and explores the translation of these terms into Greek (יחיד to μονογενής/ἀγαπητός). Secondly, key thematic developments in the evolution of the Akedah are explored in relation to John's Gospel. This study concludes that John consciously employed an Isaac-typology, and its characteristic vocabulary, to elaborate upon the meaning of Jesus' sacrifice.

Reinhard Neudecker, "Marriage and Divorce: the Pharisees and Jesus in the Ligh of Early Rabbinic Literature," 262-286

The teaching of Jesus on marriage and divorce is particularly clear in the gospel of Matthew. Matthew deals with this theme in connection with the Decalogue commandment “You shall not commit adultery” (Exod 20:14). The logion of Jesus on divorce appears as a doublet in Matt 5:32 within Matthew’s so-called antitheses and in Matt 19:9 within its original context, which presents also Jesus’ view of marriage. In both places Jesus’ teaching challenges that of the Scribes and Pharisees. Matthew does not spell out the positions of the Scribes and Pharisees in greater detail. He limits himself to abbreviations and mere hints, which makes it necessary to look for fuller background information.The standpoint of the Scribes and Pharisees that Matthew, particularly in his antitheses, chooses to indicate moves to a great extent on the level of legal exegesis and practical (juridical) justice. This standpoint is challenged by Jesus’ teaching which, however, is on a moral level and which presents a spirituality for the perfect: “You must be perfect, as your heavenly Father is perfect” (Matt 5:48). On the level of justice that can be put into practice in a society of ordinary people who do break the commandments, Jesus may well have approved a good number of the Scribal and Pharisaic rules and regulations as being made “for the hardness of the human heart” (cf. Matt 19:8). In fact, in Matt 23:2-3 Jesus calls upon his followers to do and observe everything the Scribes and Pharisees tell them, because they “sit on Moses’ seat”. Here it is agreed that in principle they are the heirs of Moses and that their teaching, in spite of Jesus’ criticism, merits attention.

Dan Batovici, "A Few Notes on the Use of the Scripture in Galatians," 287-301

This paper revisits the question of the function of the Old Testament references in the Epistle to the Galatians. The inquiry is largely focused on direct quotations which are each analyzed with regard to their specific function within the argument in which they are employed. A number of characteristics emerge from the analysis which will then be assessed against the solutions proposed in previous scholarship on the topic.

Τα θαύματα στη συνοπτική παράδοση (VIII): η θέση τους στο κατά Μάρκον / Miracles in the synoptic tradition (VIII): their place in Mark's Gospel

Αναμφισβήτητα τα θαύματα αποτελούν συστατικό μέρος των ευαγγελικών αφηγήσεωνγια την επίγεια δράση του Ιησού, η σημασία τους όμως μέσα σε αυτές δεν θα πρέπει να απολυτοποιείται, όπως συχνά γίνεται. Απεναντίας, αυτό που διαπιστώνει κανείς μετά από μία προσεκτική ανάγνωση τέτοιων θαυμάτων είναι ότι οι ευαγγελιστές φροντίζουν να απορρίψουν οποιαδήποτε σύνδεσή τους με μαγικές πράξεις και να τονίσουν την θεολογική τους σημασία περισσότερο από το ίδιο το θαυματουργικό γεγονός. 

Στο κατά Μάρκον τα θαύματα αντιμετωπίζονται γενικά με έναν θετικό τρόπο αλλά πάντοτε με μία διάθεση κριτικής θεολογικής αξιολόγησής τους. Αυτό φαίνεται από το γεγονός ότι συχνά συνοδεύονται από ερμηνευτικούς σχολιασμούς. Τα θαύματα είναι σαφώς μέρος της δράσης του Ιησού, όπως προκύπτει από την αναφορά τους στα λεγόμενα "summaria" (περιληπτικές περιγραφές της δράσης του Ιησού που καλύπτουν ένα μεγάλο χρονικό διάστημα της δράσης του Ιησού), αλλά και από την περιγραφή επιμέρους περιστατικών θαυμάτων σε όλη τη διάρκεια της δημόσιας δράσης του Ιησού. 

Μολονότι ο Μάρκος περιέχει ένα αναλογικά με το εύρος του ευαγγελίου του μεγάλο αριθμό θαυμάτων δεν θα πρέπει κανείς να παραβλέψει τη σχέση μεταξύ λόγου/κηρύγματος και πράξεων του Ιησού στο συγκεκριμένο ευαγγέλιο. Για την ακρίβεια, τα θαύματα λειτουργούν ως η επιβεβαίωση της διδασκαλίας του Ιησού κι επομένως ουσιαστικά εκείνη προηγείται. Έτσι, των πρώτων θαυμάτων εξορκισμού/θεραπείας προηγείται η διδασκαλία του Ιησού για την έλευση της Βασιλείας και η κλήση των πρώτων μαθητών (1,14-20). Ο αφηγηματικός κύκλος θαυμάτων στο Μκ 4,35-5,43 συνδέεται άμεσα κι εξαρτάται από την αντιπαράθεση του Ιησού με τις ιουδαϊκές αρχές (2,1-3,6) και την ενότητα των παραβολών (4,1-34). Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η περιγραφή της αντίδραση του πλήθους στο πρώτο θαύμα εξορκισμού (1,23-28), όπου χαρακτηριστικά οι παρευρισκόμενοι αναρωτιούνται: "τί ἐστιν τοῦτο; διδαχὴ καινὴ κατ' ἐξουσίαν καὶ τοῦ πνεύμασιν τοῖς ἀκαθάρτοις ἐπιτάσσει καὶ ὑπακούουσιν αὐτῷ". Εδώ προηγείται η αναφορά στην καινή διδαχή του Ιησού (για την οποία έγινε λόγος στο 1,21-22) κι ακολουθεί η θαυματουργική εκδίωξη των δαιμόνων. Με αυτόν τον τρόπο δεν απολυτοποιείται το θαύμα, αλλά πάντοτε είναι στενά συνδεδεμένο με το κήρυγμα της Βασιλείας του Θεού.

Αυτό βέβαια δε σημαίνει σε καμιά περίπτωση ότι ο Μάρκος υποβαθμίζει ή ακυρώνει τα θαύματα. Απεναντίας, τα θαύματα είναι δηλωτικά της ταυτότητας του Ιησού και κομμάτι της χριστολογίας του ευαγγελίου. Ειδικότερα, οι εξορκισμοί και οι θεραπείες, τα οποία κατέχουν σημαντική θέση μέσα στο δεύτερο στη σειρά του κανόνα ευαγγέλιο, είναι αποκαλύψεις της θεότητας του Ιησού. Χαρακτηριστικά, τα δαιμόνια εμφανίζονται ως γνώστες της ταυτότητας του Ιησού, την οποία ομολογούν. Από την άλλη όμως, αυτή η ομολογία περιορίζεται μέσω της εντολής του Ιησού να σωπάσουν ή στην περίπτωση των θεραπευμένων ασθενών να μην διαδώσουν την είδηση της θεραπείας. Πρόκειται για μία ενδιαφέρουσα αφηγηματική τεχνική του κατά Μάρκον με βαθύτερη θεολογική σημασία, το λεγόμενο "μυστικό του Μεσσία". Σε όλο το ευαγγέλιο ο Ιησούς εμφανίζεται να ζητά από τους παρευρισκόμενους να μην αποκαλύψουν τα θαυμαστά, των οποίων υπήρξαν μάρτυρες. Κι αυτό γιατί για το ευαγγέλιο του Μάρκου η στιγμή που αποκαλύπτεται απόλυτα η ταυτότητα του Ιησού είναι ο σταυρός (βλ. χαρακτηριστικά την ομολογία του κεντυρίωνα 15,39). Τα θαύματα σαφώς είναι δηλωτικά της θεότητας του Ιησού, η κορύφωση της αποκάλυψης αυτής της αλήθειας θα γίνει επάνω στον σταυρό και με την ανάσταση (9,9). Σε ένα δεύτερο, μάλιστα, επίπεδο η εντολή σε όσους γίνονται μάρτυρες των θαυμάτων να μην διαδώσουν την είδηση ίσως λειτουργεί κι ως μία προτροπή προς τα μέλη της κοινότητας που διαβάζει το Μκ να διαχειριστούν με διάκριση τη μαρτυρία των θαυμάτων. 

Ένα ακόμη ενδιαφέρον θεολογικό στοιχείο σχετικό με τις αφηγήσεις θαυμάτων στο Μκ είναι η σύνδεσή τους συχνά με το μοτίβο της πνευματικής τυφλότητας και άγνοιας που χαρακτηρίζει τους μαθητές αλλά και τους συγχρόνους του Ιησού. Η σύνδεση της θεραπείας του τυφλού Βαρτιμαίου, για παράδειγμα, με το θέμα της μαθητείας και της πνευματικής όρασης είναι προφανής στο 10,52 (καὶ εὐθὺς ἀνέβλεψεν καὶ ἠκολούθει αὐτῷ). Κατά ανάλογο τρόπο, η θεραπεία του τυφλού στο 8,22-26 αποκτά ένα βαθύτερο θεολογικό νόημα, καθώς αυτής προηγείται ο έλεγχος του Ιησού προς τους μαθητές, οι οποίοι ανησυχούν για τα τρόφιμα κι ο Ιησούς τους παραπέμπει στο θαύμα του χορτασμού. Το μοτίβο της άγνοιας των μαθητών και της αδυναμίας τους να κατανοήσουν είναι εμφανές στα θαύματα σωτηρίας και δωρεάς στο κατά Μάρκον. Στο θαύμα της κατάπαυσης της τρικυμίας, για παράδειγμα, ο Ιησούς ελέγχει τους μαθητές για τη δειλία και την έλλεψη πίστης και στο θαύμα του περίπατου επάνω στη θάλασσα αναφέρεται ότι εκείνοι έδειξαν δειλία, γιατί δεν είχαν κατανοήσει το βαθύτερο νόημα του θαύματος του χορτασμού (6,52). Ο Ιησούς αποκαλύπτεται μπροστά τους ως ο Θεός Δημιουργός κι ο Θεός της Παλαιάς Διαθήκης, εκείνοι όμως αδυνατούν να το αντιληφθούν, μία έμμεση κριτική του Μκ ότι τα θαύματα δεν είναι από μόνα τους αρκετά για να προκαλέσουν την πίστη.

Mερικά ακόμη ψηφιοποιημένα χειρόγραφα της ΚΔ / Some more digitized NT manuscripts

Στο ιστολόγιο Evangelical Textual Criticism ο Peter Head ανάρτησε μία σειρά από ελληνικά χειρόγραφα που έχουν ψηφιοποιηθεί και είναι πλέον προσβάσιμα διαδικτυακά: 

• Minuscule 298 (Paris, BN, Gr. 73)
• Minuscule 484 (London, BL, Burney 21) [AD 1291-92]
• Minuscule 485 (London, BL, Burney 23)
• Minuscule 2485 (London, BL, Add. MS 41180 (fol. 92-93)
• Lectionary l184 (London, BL, Burney 22) [AD 1319]
• Lectionary l238 (London, BL, Egerton 3046)
• Lectionary l339 (London, BL, Egerton 2163)
• Lectionaries: l2373, l2374, l2375 (London, BL, Add MS 43790B)

Τα σπίτια της Πομπηίας / Pompeian Households

Η Penelope Allison διατηρεί στο διαδίκτυο μία πολύ ενδιαφέρουσα ιστοσελίδα που υπομνηματίζει και εμπλουτίζει το βιβλίο της Pompeian Households: An Analysis of the Material Culture (2004) με κατόψεις των σπιτιών της Πομπηίας και σχόλιασμό των χώρων και του αρχαιολογικού υλικού που έχει βρεθεί εκεί. Πολύ και χρήσιμο υλικό για όσους μελετούν τον οίκο της εποχής της Καινής Διαθήκης:

Pompeian Households: An On-line Companion

Τρία άρθρα βιβλικού ενδιαφέροντος στο τρέχον τεύχος του Communio / Three articles of biblical interest in the current issue of Communio

Το τρέχον τεύχος του περιοδικού Internationale Katholische Zeitschrift: Communio 44:1 (2015) είναι αφιερωμένο στην εικόνα του Θεού ως Πατέρα. Μεταξύ των άλλων δημοσιεύονται και δύο βιβλικού ενδιαφέροντος άρθρα. Το ένα μάλιστα, του Ludger Schwienhorst-Schönberger, είναι ολόκληρο ελεύθερο στο διαδίκτυο:

• Ludger Schwienhorst-Schönberger, "Gott als Mutter?"
• Reinhold Schneider, "«Das Vaterunser» – wiedergelesen"
• Margaretha Gruber, "Annäherungen an den Gebetsglauben Jesu. Lesespuren im Markusevangelium"

D.G. Horrell: An Introduction to the Study of Paul (3rd edition)

Από τον εκδοτικό οίκο Bloomsbury κυκλοφόρησε η τρίτη έκδοση του εισαγωγικού έργου του καθ. του Exeter David Horrell στον Παύλο και τη σκέψη του. Πρόκειται για ένα εξαιρετικό φοιτητικό εγχειρίδιο αλλά κι ένα χρήσιμο εργαλείο για όποιον θέλει να έχει μία πρώτη γεύση της παύλειας θεολογίας. Το γεγονός ότι το βιβλίο επανεκδίδεται για τρίτη φορά βελτιωμένο και επικαιροποιημένο είναι μια καλή απόδειξη της σημασίας του:

David G. Horrell, An Introduction to the Study of Paul (T&T Clark Approaches to Biblical Studies), 3rd ed., Bloomsburry, London / New York 2015

ISBN: 9780567656254

248 p.

$ 25.95

Description /  Περιγραφή

This tried and tested introduction to Paul needs little introduction of its own. After considering Paul's importance and influence, and the important sources for the study of Paul, the volume covers the following key topics: the earliest period of Christianity - from Jesus to Paul; Paul's life before and after his 'conversion'; his individual letters; the major elements of his theology; his attitude to Israel and the Jewish law; perspectives on the Pauline assemblies, including their socio-economic location, meeting places, and attitudes towards women; and Paul's legacy in the New Testament and beyond.

The volume has been revised throughout and fully updated with respect to bibliography, and to presenting the latest debates surrounding Paul's thought in a manageable format - including those around 'old' and 'new' perspectives, with a new section on the 'radical' new Jewish perspective, and those related to the socio-economic status and character of the Pauline assemblies. The helpful study questions and reading lists have also been revised.

Περιεχόμενα / Contents 

Preface to the Third Edition

Preface to the Second Edition

Preface

Abbreviations

List of figures

1. Introduction: Paul the man-mountain

2. From Jesus to Paul: pre-Pauline Christianity

3. Paul's life: before and after his encounter with Christ

4. Paul the letter-writer

5. Paul the theologian: the central elements of Paul's gospel

6. Paul, Israel and the Jewish law

7. Perspectives on the Pauline assemblies

8. Paul's legacy in the New Testament and beyond

9. Coming full circle: why study Paul today?

Bibliography

Index of biblical references

Index of subjects and authors 

Ένα άρθρο βιβλικού ενδιαφέροντος στο τρέχον τεύχος του ITQ / A new article of biblical interest in the current issue of ITQ

Irish Theological Quarterly 80:1 (2015)

Glenn B. Siniscalchi, "Maurice Casey on the Resurrection and Bereavement Experiences," 19-29 (abstract)

Ένα νέο βιβλίο για την εσχατολογία του κατά Μάρκον / A new book on the Markan eschatology

Από τον εκδοτικό οίκο Bloomsbury / T & T Clark κυκλοφόρησε μία νέα μελέτη για την εσχατολογία του κατά Μάρκον ευαγγελίου με βάση κυρίως το Μκ 13:

Timothy Geddert, Watchwords: Mark 13 in Markan Eschatology (LNTS), Bloomsbury 2015
ISBN: 9781474231305
368 p.
$128

Περιγραφή / Description 

Mark has written a remarkable Gospel. Deceptively simple on the surface, its mystery and ambiguity have intrigued and challenged scholar and lay reader alike. Through veiled clues, controlled word usage and carefully contrived ambiguity, Mark embeds profound theological reflections in the stories he tells. The eschatological discourse (Mark 13) is a prime example. Modern scholars have attempted in vain to eliminate the ambiguities of Mark 13. Does Mark expect the End to come very soon? What is the relationship between the Fall of the Temple and the End of the Age? But the evidence indicates that Mark has deliberately produced the very uncertainty which has troubled scholars and which they want to eliminate. In Mark, attention is diverted from 'signs' and 'evidences' to the twin and inseparable themes of 'discernment' and 'discipleship'. These themes are captured by the two primary 'watchwords' of Mark 13, which call believers to understand the significance of events they experience and to serve (and if necessary suffer) faithfully in the unknown period before the return of the Son of Man. In his communication techniques, his content and his priorities, Mark models himself after the Jesus he portrays. He calls readers, as Jesus called disciples, to follow and to understand - and sometimes to follow without understanding - until the unknown future when the Son of Man will reveal in its fullness the Kingdom now secretly present for those with eyes to see and ears to hear.

Trivium: Ανατολικές λατρείες στη ρωμαϊκή αυτοκρατορία / Trivium: Oriental cults in the Roman empire

Trivium 4 (2009)

Les « religions orientales » dans le monde grec et romain / Die »orientalischen Religionen« in der griechischen und römischen Welt

Τα πέντε στάδια του αντισημιτισμού στην ευρωπαϊκή τέχνη / The five stages of antisemitism in European art

Ένα πολύ ενδιαφέρον κείμενο του Bernard Starr για την αντισημιτική πρόσληψη της Βίβλου στην ευρωπαϊκή τέχνη από τον Μεσαίωνα μέχρι σήμερα δημοσιεύει η Huffington Post.

Five Stages of Anti-Semitism in Art -- From Medieval to Modern Times