Βίβλος και αρχαιολογία / Bible and archaeology

Στην ιστοσελίδα The Bible and Interpretation o ομότιμος καθηγητής της Π.Δ. του Παν/μίου του Sheffield Philip Davies έχει δημοσιεύσει ένα σύντομο κείμενό του για τον τρόπο που θα πρέπει να αξιοποιεί ο ιστορικός τα αρχαιολογικά ευρήματα και τα βιβλικά κείμενα στην ανασύνθεση της ιστορίας του παρελθόντος: 

Philip Davies, "Bible and Archaeology: Another try"

H παρατήρηση του καθηγητή στο τέλος του άρθρου ότι τα βιβλικά κείμενα (είτε είναι ιστοριογραφικά είτε όχι) ουσιαστικά διασώζουν διασώζουν την "πολιτισμική μνήμη" του παρελθόντος, είναι - κατά τη γνώμη μου- καίρια, γιατί δίνει απάντηση στο μεγάλο ζήτημα της ιστορικότητας των βιβλικών κειμένων και ανοίγει το δρόμο για ένα πεδίο έρευνας που θα άξιζε οι βιβλικοί να ασχοληθούν με αυτό στο μέλλον.

Μαθήματα βιβλικής εβραϊκής / Courses of biblical Hebrew

Το Ίδρυμα «Άρτος Ζωής» προσφέρει και αυτή τη χρονιά δωρεάν μαθήματα Βιβλικής Εβραϊκής Γλώσσας.

Τα μαθήματα θα γίνονται στα γραφεία του Ιδρύματος, Μπουμπουλίνας 28, Εξάρχεια (πίσω από το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο), ξεκινούν την Τρίτη 16 Οκτωβρίου 2012 και θα συνεχιστούν έως τις αρχές Ιουνίου 2013.

Α΄ επίπεδο – αρχάριοι:

Δεν προϋποτίθεται γνώση της εβραϊκής γλώσσας. Όσοι παρακολουθήσουν με συνέπεια τα μαθήματα θα είναι σε θέση στο τέλος της περιόδου να διαβάζουν με σχετική ευκολία τα βιβλικά κείμενα στο πρωτότυπο.

Το μάθημα θα γίνεται κάθε Τρίτη, 6-8 μ.μ. Έναρξη μαθημάτων: Τρίτη, 16 Οκτωβρίου 2012.

Διδάσκουσα: Βασιλική Χαμουργιωτάκη, θεολόγος, αριστούχος απόφοιτος του πρώτου κύκλου μαθημάτων εβραϊκών του Άρτου Ζωής, υπότροφος University of Haifa International School (UHIS), Summer Ulpan 2012.

Β΄ επίπεδο – προχωρημένοι:

Απευθύνεται στους αποφοίτους του τμήματος 2011-2012 αλλά και σε όλους όσοι ήδη είναι σε θέση να διαβάζουν βιβλικά κείμενα στο πρωτότυπο και να τα μεταφράζουν.

Το μάθημα θα γίνεται κάθε Πέμπτη, 6-8 μ.μ. Έναρξη μαθημάτων: Πέμπτη, 18 Οκτωβρίου 2012.

Διδάσκουσα:  Μυρτώ Θεοχάρους, δρ. Πανεπιστημίου Cambridge,  καθηγήτρια Εβραϊκών και Παλαιάς Διαθήκης στο Ελληνικό Βιβλικό Κολέγιο.

Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να επικοινωνήσουν με τον «Άρτο Ζωής» στο 210-8824547, e-mail: artos@otenet.gr

Το ψηφιακό αρχείο του ΘΕΟΛΟΓΙΑ / The digital archive of THEOLOGIA

Στην ιστοσελίδα του επιστημονικού περιοδικού ΘΕΟΛΟΓΙΑ υπάρχει πλέον ειδική σελίδα με το ψηφιοποιημένο αρχείο των παλαιότερων τευχών του περιοδικού. Μέχρι τώρα έχουν ψηφιοποιηθεί και είναι ελεύθερα προσβάσιμα στον ενδιαφερόμενο αναγνώστη τα τεύχη των ετών 1923-1933. 

Για να βρεθείτε στην κεντρική σελίδα του περιοδικού κι από εκεί στο αρχείο, πατήστε εδώ.

Το νέο τεύχος του ΘΕΟΛΟΓΙΑ / The new issue of Theologia

Κυκλοφόρησε το δεύτερο τεύχος του περιοδικού ΘΕΟΛΟΓΙΑ για το έτος 2012 (τόμος 82) με το αφιέρωμα "Θεολογία και Οικονομία, προσεγγίσεις στη σύγχρονη κρίση, Α΄ μέρος". Ανάμεσα στις ενδιαφέρουσες μελέτες του τόμου δημοσιεύεται κι η μελέτη του καθηγητή της Κ.Δ. Πέτρου Βασιλειάδη με τον τίτλο «Η βιβλική θεώρηση της οικονομίας», στην οποία ο καθηγητής με αφορμή σύγχρονες ζυμώσεις στον διαχριστιανικό χώρο περιγράφει την κλασική περί οικονομίας βιβλική θεώρηση, σημειώνοντας την αλλαγή παραδείγματος που παρατηρείται στην νεώτερη βιβλική επιστήμη αναφορικά με την οικονομία, ύστερα από τη χρήση της κοινωνιολογικής μεθόδου.
Για να διαβάσετε το δελτίο τύπου του περιοδικού πατήστε εδώ.

Ιουδαϊκή συναγωγή στην Λιμύρα / Jewish synagogue in Limyra

Στην ηλεκτρονική έκδοση της τουρκικής Hurriyet αναρτήθηκε η είδηση της ανακάλυψης μίας ιουδαϊκής συναγωγής στην αρχαία πόλη Λιμύρα της Λυκίας. Τα πρώτα ευρήματα που οδήγησαν στην ταυτοποίηση του κτιρίου με αρχαία ιουδαϊκή συναγωγή, ήταν σύμφωνα με τις πληροφορίες που έδωσε ο επικεφαλής του Αυστριακού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου, που διενεργεί την ανασκαφή, Dr. Martin Seyer μία επτάφωτη λυχνία κι ένα τελετουργικό λουτρό. Εκτός από μία φωτογραφία (βλ. φωτό), το δημοσίευμα δε δίνει άλλες πληροφορίες ούτε χρονολόγηση του κτιρίου. Για να το διαβάσετε, πατήστε εδώ.

Η νέα συναγωγή είναι η δεύτερη που ανακαλύφθηκε στην Λυκία. Η πρώτη βρέθηκε στα Μύρα (4ος/5ος αι.) κι ο Τούρκος ιστορικός İnci Türkoğlu έχει αναρτήσει στην προσωπική του ιστοσελίδα, στο academia.edu, το άρθρο που δημοσίευσε από κοινού με άλλους αρχαιολόγους για αυτήν την ανακάλυψη:

 Nevzat ÇEVİK – Özgü ÇÖMEZOĞLU – Hüseyin Sami ÖZTÜRK – İnci TÜRKOĞLU, "A Unique Discovery in Lycia:The Ancient Synagogue at Andriake, Port of Myra", Adalya 13 (2010), 335-366

Στο τρέχον τεύχος του JBL / In the current issue of JBL

Στο τρέχον τεύχος του περιοδικού Journal of Biblical Literature 131:3 (2012) δημοσιεύονται τα εξής άρθρα: 

Serge Frolov, "Judah Comes to Shiloh: Genesis 49:10ba, One More Time", 417–422

Philip Y. Yoo, "The Four Moses Death Accounts", 423–441

Brian P. Irwin, "Not Just Any King: Abimelech, the Northern Monarchy, and the Final Form of Judges", 443–454

Benjamin J. M. Johnson, "The Heart of Yhwh's Chosen One in 1 Samuel", 455–466

Martien A. Halvorson-Taylor, "Secrets and Lies: Secrecy Notices (Esther 2:10, 20) and Diasporic Identity in the Book of Esther", 467–485

Ryan M. Armstrong, "Psalms Dwelling Together in Unity: The Placement of Psalms 133 and 134 in Two Different Psalms Collections", 487–506

Ryan P. Bonfiglio, "Archer Imagery in Zechariah 9:11–17 in Light of Achaemenid Iconography", 507–527

Robert K. McIver, "Eyewitnesses as Guarantors of the Accuracy of the Gospel Traditions in the Light of Psychological Research", 529–546

John K. Goodrich, "Voluntary Debt Remission and the Parable of the Unjust Steward (Luke 16:1–13)", 547–566

Joshua W. Jipp, "Paul's Areopagus Speech of Acts 17:16–34 as Both Critique and Propaganda", 567–588

Curtis Hutt, "'Be Ye Approved Money Changers!' Reexamining the Social Contexts of the Saying and Its Interpretation", 589–609 

Ένα άρθρο βιβλικού ενδιαφέροντος στο τρέχον ZThK / An article of biblical interest in the current ZThK

Στο τρέχον τεύχος του περιοδικού Zeitschrift für Theologie und Kirche 109:3 (2012) δημοσιεύεται μεταξύ των άλλων κι ένα άρθρο βιβλικού ενδιαφέροντος:

Stefan Krauter, "Auf dem Weg zu einer theologischen Würdigung von Röm 13,1-7", 287-306 

To Ρωμ 13, 1-7 δεν είναι το "δόγμα περί κράτους" του αποστόλου Παύλου. Ούτε είναι μία συμβουλή προς τους χριστιανούς της Ρώμης να αποφύγουν τις πολιτικές αναταραχές. Το κείμενο θα πρέπει να αντιμετωπισθεί ως ένας θεολογικός στοχασμός για την εξουσία. Τα επιχειρήματα του Παύλου επηρεάζονται από τις θρησκευτικές του πεποιθήσεις καθώς επίσης και από τις πολιτικές και κοινωνικές συνθήκες της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας.

Άρθρα βιβλικού ενδιαφέροντος στο τρέχον τεύχος του ThR / Articles of biblical interest in the current issue of ThR

Στο τρέχον τεύχος του περιοδικού Theologische Rundschau 77:3 (2012) δημοσιεύονται μεταξύ άλλων και τα εξής άρθρα βιβλικού ενδιαφέροντος:

• Walter Dietrich, "Von den ersten Königen Israels : Forschung an den Samuelbüchern im neuen Jahrtausend ; zweiter Teil", 263-316 
• Jaan Lahe, "Probleme und Tendenzen in der Gnosis-Forschung im Zeitraum 1980-2000 : ein Literatur- und Forschungsbericht ; (Teil 1)", 365-392

Στο τρέχον τεύχος του ETL / In the current issue of ETL

Στο τρέχον τεύχος του περιοδικού Ephemerides theologicae Lovanienses 88:1 (2012) δημοσιεύονται μεταξύ άλλων και τα εξής άρθρα βιβλικού ενδιαφέροντος:

• Harry T. Fleddermann, "The plot of Q", 43-69 
• Pierre M. Boucher, "Jn 3,3.7: gennethenai anothen : (4) l'adverbe anothen dans l'aire dialectale du quatrième évangile", 71-93 
• Armin D. Baum, "'Rhetorik des Schweigens'? : der unvollständige Schluss der Apostelgeschichte (Act 28,30-31) im Licht antiker Literaturtheorie und historiographischer Praxis", 95-128 
• Christopher M. Tuckett, "Tobit 12,8 and 2 Clement 16,4", 129-144 
• Jan Lambrecht, "Paul and epistolary thanksgiving", 167-171 
• Jan Lambrecht, "What kind of logic is there in 1 Corinthians 7,14cd?", 173-178 
• Jens Schröter, "The apocryphal gospels in the context of early Christian theology : Colloquium Biblicum Lovaniense LX (July 26-28, 2011)", 233-244

Η Μαρία Μαγδαληνή στο ΒΗΜΑ της ΚΥΡΙΑΚΗΣ / Mary Magdalene in the Sunday issue of BHMA

Η δημοσίευση του σπαράγματος του συμβατικά ονομαζόμενου Ευαγγελίου της Συζύγου του Ιησού φαίνεται ότι έδωσε την αφορμή στο σύντομο άρθρο της Μαρίας Αντωνιάδου στην οnline έκδοση της εφημερίδας ΒΗΜΑ. 

Μάλιστα το δημοσίευμα επιγράφεται με τον αρκετά πιασάρικο δημοσιογραφικό τίτλο "Η γυναίκα που ταράζει την Εκκλησία των ανδρών".
Επιτρέψτε μου μερικές σκέψεις σχετικά με αυτό το δημοσίευμα. Κατά τη γνώμη μου απουσιάζουν σημαντικά κομμάτια του μωσαϊκού της εικόνας της Μαρίας, όπως αυτή προκύπτει από τις πηγές μας, ενώ παρερμηνεύονται κάποιες από αυτές.
Ειδικότερα ξεκινώντας από τα κείμενα της Κ.Δ. είναι γεγονός ότι η Μαρία εμφανίζεται αρκετές φορές, όπως δε νομίζω ότι προκύπτει από κάπου ότι ήταν εύπορη, όπως υποστηρίζει το δημοσίευμα ή ότι έχει ηγετικό ρόλο μέσα στην ομάδα των γυναικών. Είναι βέβαια γεγονός ότι η Μαρία απαντά μεταξύ των γυναικών που παρακολουθούν την ταφή και πηγαίνουν στον τάφο και στους τρεις συνοπτικούς και στον Ιωάννη. Η επίμονη εμφάνιση του ονόματός της μεταξύ εκείνων των γυναικών καθώς και η ιδιαίτερη αφήγηση για την εμφάνιση του Αναστημένου σε αυτήν στον Ιωάννη μαρτυρεί την ύπαρξη μίας ιδιαίτερης παράδοσης η οποία συνδέεται με το πρόσωπό της. Πολύ πιθανόν συγγενείς ή κάποιος κύκλος που συνδέεται με αυτήν αλλά και με τις άλλες γυναίκες (δεν είναι η μόνη που θυμάται η παράδοση) να διατηρεί τη μνήμη της εμφάνισης του Ιησού σε αυτήν και στις άλλες γυναίκες. Εκεί που η Μαρία αποκτά ηγετικό ρόλο και τη θέση μαθήτριας ανώτερης από τον Πέτρο είναι στα γνωστικά κείμενα, βλ. Ευαγγέλιο Μαρίας ή Ευαγγέλιο Φιλίππου. Υπάρχει όμως μια ανοικτή συζήτηση στην έρευνα από πού προέρχεται αυτή η παράδοση στη διαμόρφωση της οποίας διαδραματίζει σημαντικό ρόλο κι η αφήγηση του Ιω.
Όσον αφορά στις εμφανίσεις του Ιησού σε αυτήν, το δημοσίευμα δείχνει άγνοια του κειμένου των κανονικών ευαγγελίων και στοιχειωδών γνώσεων Εισαγωγής στην Κ.Δ. Ουσιαστικά μόνο ο Ιωάννης αναφέρει μια ιδιαίτερη συνάντηση της Μαρίας με τον Αναστημένο. Στον Ματθαίο η Μαρία είναι μία από τις γυναίκες που πηγαίνουν στον τάφο από τις οποίες ο Μτ ξεχωρίζει δύο, την Μαγδαληνή και μια άλλη Μαρία, στις οποίες εμφανίζεται ως ομάδα ο Αναστημένος, ενώ στο Μκ, αν ισχύουν όσα γνωρίζουμε από την κριτική του κειμένου, το ευαγγέλιο τελειώνει απότομα στο 16, 8 αφήνοντας ανοικτό το τέλος του ευαγγελίου και αποσιωπώντας μια συνάντηση του Αναστημένου με τις γυναίκες (τα όσα ακολουθούν είναι αρχαία αλλά μεταγενέστερη προσθήκη). Άδικα κατηγορείται ο Λκ για "θάψιμο" της Μαρίας. Η παρανόηση ή παρερμηνεία του Λκ έγινε από τον πάπα Γρηγόριο τον Διάλογο.   Πουθενά ο ευαγγελιστής δεν την ταυτίζει με την πόρνη της γνωστής ιστορίας. Αν θέλουμε να μιλήσουμε για αποσιώπηση των γυναικών ως μαρτύρων της Ανάστασης, αυτή έγινε σαφώς πριν τον Λκ και στην παράδοση που ο Παύλος παραλαμβάνει και επαναλαμβάνει στο Α΄ Κορ 15.
Οπωσδήποτε το γεγονός ότι προκρίθηκαν ανδρικές μορφές στην παράδοση, ενώ κάποιες άλλες, γυναικείες, πέρασαν στο παρασκήνιο έχει να κάνει και με τις ανδροκρατούμενες κοινωνικές δομές του περιβάλλοντος της αρχαίας Εκκλησίας, οι οποίες σχετικά νωρίς πέρασαν μέσα στη ζωή και την οργάνωσή της ως αποτέλεσμα πιθανόν της καθυστέρησης της Παρουσίας. Δε νομίζω όμως ότι αυτό αποτελεί την αποκλειστική εξήγηση του φαινομένου. Ας μην ξεχνούμε ότι στην Ανατολή η Μαρία Μαγδαληνή συνέχισε να τιμάται ως ισαπόστολος από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα καταλαμβάνοντας μία θέση δίπλα στους άνδρες "συμμαθητές" της. Επιμένω πως η ιστορία είναι πολύ πιο σύνθετη από ό,τι μπορούμε σήμερα να αντιληφθούμε και πως οι απλουστευμένες ερμηνείες του αποσπασματικού υλικού, που έχουμε στη διάθεσή μας, αδικούν την ιστορία και περιορίζονται σε επιφανειακές αναγνώσεις των δεδομένων. Προκαλούν βέβαια εντύπωση και αναδεικνύουν μυθιστορήματα του τύπου Κώδικας ντα Βίντσι στα πλέον ευπώλητα παγκοσμίως, όμως σε καμιά περίπτωση δεν αποτελούν τις μοναδικές αναγνώσεις των λιγοστών δεδομένων και μάλιστα, όπως ισχυρίζονται, απελευθερωμένες από την ανδρική οπτική και νοοτροπία. Κατά τη γνώμη μου τέτοιες ερμηνείες, που αγνοούν δεδομένα ή τα παραποιούν, πέφτουν στο ίδιο ολίσθημα της ιδεολογικοποίησης των δεδομένων και ανακατασκευάζουν κι αυτές την ιστορία μέσα από μία συγκεκριμένη οπτική. Θεμιτό μόνο στο μέτρο που αναγνωρίζουν την υποκειμενική τους προσέγγιση και το μυθιστορηματικό τους, πολλές φορές,  χαρακτήρα.