Το τρέχον τεύχος του RB / In the current issue of RB

Revue biblique 123:3 (2016)

• Claude Lichtert, " Structure littéraire du livre de Tobie selon la forme courte du texte grec (2e partie)," 321-356
• Nissim Amzallag, "The Paradoxical Source of Hope in Isaiah 12," 357 - 377
• Étienne Nodet, "D'un logos à l'autre (Jn 1,1 & 21,22-23)," 378 - 399 
• Hans Förster, "Zur Bedeutung von ἐγκαίνια in Joh 10,22," 400 - 417
• Bruno Callegher & Aranna D' Ottone Rambach, "Coins from the Excavations at St. John Prodromos's Church-Jerusalem," 418 - 437
• Steven Shnider, "The Winged Sun Disk in Psalm 18," 438 - 442
• Kevin Trehuedic, "Une anse LMLK surgravée et un poids de l'âge du Fer en provenance de l'église saint Jean-Baptiste Prodromos à Jérusalem," 443 - 445

Ένα νέο βιβλίο για τον πρόλογο του Ιω / A new book on the prologue of John's Gospel

Κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Mohr Siebeck ένας νέος συλλογικός τόμος με τις εισηγήσεις του πρώτου Colloqiuum Johanneum που έλαβε χώρα το 2013. Σε αυτήν την πρώτη συνάντηση ειδικών στο κατά Ιωάννην ευαγγέλιο το θέμα ήταν ο πρόλογος του  κατά Ιωάννην ευαγγελίου, η δομή, η προέλευση και βασικές ιδέες του.

Jan G. van der Watt, R. Alan Culpepper, and Udo Schnelle (eds.), The Prologue of the Gospel of John

Its Literary, Theological, and Philosophical Contexts. Papers read at the Colloquium Ioanneum 2013. WUNT 359. Tübingen: Mohr Siebeck 2016

ISBN 978-3-16-154771-3

Περιεχόμενα

Part 1: Confronting the Challenges of the Prologue

R. Alan Culpepper: The Prologue as Theological Prolegomenon to the Gospel of John – John Ashton: Really a Prologue? – William R. G. Loader: The Significance of the Prologue for Understanding John's Soteriology – Jan G. van der Watt: John 1:1 – A »Riddle”? Grammar and Syntax Considered – Catrin H. Williams: (Not) Seeing God in the Prologue and Body of John's Gospel – Ruben Zimmermann: John (the Baptist) as a Character in the Fourth Gospel: The Narrative Strategy of a Witness Disappearing – Michael Theobald: Eine Gemeinschaft von »Zeugen« (von Joh 1:7, 15 bis 3 Joh 12): Beobachtungen zur Genese des Corpus Iohanneum auf der Basis des Prologs – Christos Karakolis: The Logos-Concept and Dramatic Irony in the Johannine Prologue and Narrative

Part 2: Reading the Language and Concepts of the Prologue in Their Philosophical Context

Udo Schnelle: Philosophische Interpretation des Johannesevangeliums: Voraussetzungen, Methoden und Perspektiven – Jörg Frey: Between Torah and Stoa: How Could Readers Have Understood the Johannine Logos? – Craig R. Koester: »Spirit” (Pneuma) in Greco-Roman Philosophy and the Gospel of John – George L. Parsenios: Confounding Foes and Counseling Friends: Parrēsia in the Fourth Gospel and Greco-Roman Philosophy – Marianne Meye Thompson: »Light” (φῶς): The Philosophical Content of the Term and the Gospel of John – Jean Zumstein: »Zeichen« (σημεῖον): Philosophischer Inhalt und Gebrauch des Begriffs im Johannesevangelium

Στο τρέχον τεύχος του Open Theology / In the current issue of Open Theology

Open Theology 2:1 (2016)

Στο τρέχον τεύχος του περιοδικού Open Theology υπάρχει ειδικό αφιέρωμα στην μετάφραση των βιβλικών κειμένων:

• Ernst R. Wendland, "Poeticizing the Psalter in an African Language," 165-178
• Brenda H. Boerger, "Freeing Biblical Poetry to Sing," 179-203
• James E. Robson, "Translating the Old Testament: Learning from the King James Bible" 204-222
• Elizabeth Ann Remington Willett, "Feminist Choices of Early Women Bible Translators," 400-404
• Christiane Nord, "Function + Loyalty: Theology Meets Skopos," 566-580
• John Goldingay, "Translating Common Words," 471-475
• Eran Shuali, "Why Was the New Testament Translated into Hebrew?," 511-522
• Luke Gorton, "From Hebrew to Greek: Verbs in Translation in the Book of Ecclesiastes," 405-423
• Leonard J. Greenspoon, "Between Text and Commentary: A Characteristic Feature of Jewish Bible Versions," 476-493
• Stanley E. Porter, "Discourse Analysis and Its Possible Contribution to Bible Translation," 523-528

Η φωτογραφία της ημέρας: ρωμαϊκό λουτρό στη Via Ostiense / Photo of the day: Roman baths at Via Ostiense

Ένα ρωμαϊκό λουτρό και τάφοι  1ου έως 4ου αι. μ.Χ. ήρθαν στο φως στη διάρκεια των εργασιών για την ανέγερση εκκλησίας στην περιοχή της Casal Bernocchi. Οι αρχαιολόγοι έφεραν σε φως το σύστημα υδροδότησης και θέρμανσης του λουτρού. Παραμένει ανοικτό το ζήτημα εάν το λουτρό ήταν μέρος ρωμαϊκής βίλλας ή εάν εξυπηρετούσε τους ταξιδιώτες που χρησιμοποιούσαν την  Via Ostiense, κοντά στην οποία βρέθηκε. Οι τάφοι ήταν πλούσιοι σε κτερίσματα, ενώ οι νεκροί ήταν ηλικίας 20-40 ετών. Σύμφωνα με μία μελέτη που κυκλοφόρησε νωρίτερα μέσα στο έτος το προσδόκιμο ενός μέσου Ρωμαίου εργάτη ήταν 30 έτη. 

Rome workers unearth ancient baths and tombs

Στο τρέχον τεύχος του Chaos e Cosmos / In the current issue of Chaos e Cosmos

Chaos e Kosmos 15 (2014)

• Flavia Barcellona, "Aelii Aristidis Smyrnei Oratio in Sarapidem"
• Ugo Bianchi, "Verbale della prima riunione per l’istituzione di un 'Gruppo di promozione di studi e ricerche relativi alle religioni mistiche, misteriche e soteriologiche d’età ellenistico-romana'"
• Laurent Bricault, "La molteplice identità degli dèi d’Egitto nel mondo greco-romano"
• Dan-Tudor Ionescu, "The Ara Pacis Augustae: a Symbol of the Augustan Age in the Campus Martius in Rome"
• Sara Lanna, "La 'giustizia utile alla città' e la sapienza del vivere insieme"
• Maria Lorenzi, "San Bruno di Segni e il Salmo CL"
• Claudia Santi, "Iuppiter nella religione civica di Roma arcaica"
• Ennio Sanzi, "Magia e Culti orientali XI. Adnotationes Sarapiacae ad usum discipulorum"
• Fábio Vergara Cerqueira, "The presence of music in Greek worship: An iconographical approach"
• Carlo Santaniello, "A Soldier’s Destiny: Archilochus Fr. 2 W."
• Daniele Ciavaldini, "Modificazioni di un territorio e del suo tessuto sociale, ovverosia dal chaos dei dati al kosmos dell’interpretazione"

Αρχαία λιμάνια - αρχαία ναυσιπλοΐα / Ancient ports - ancient seafaring

Για όσους ενδιαφέρονται για τα αρχαία λιμάνια και την αρχαία ναυσιπλοΐα η σελίδα του Arthur de Graauw προσφέρει πλούσιο υλικό: κατάλογοι αρχαίων λιμένων, αρχαίες πηγές, πληροφορίες για τα αρχαία συστήματα πλοήγησης, αρχαίους χάρτες και απεικονίσεις αρχαίων καραβιών:

Ancient Ports and Harbours

Το τρέχον τεύχος του Early Christianity / The current issue of Early Christianity

Early Christianity 7:2 (2016)

• Sören Swoboda, "Mitleid wecken im flavischen Rom? Zur Plausibilisierung einer Intention des Josephus im Bellum Judaicum," 155-185 (abstract)
• Wally V. Cirafesi ; Gregory Peter Fewster, "Justin's απομνημονευματα and Ancient Greco-Roman Memoirs," 186-212 (abstract)
• David L. Eastman, "Ignatius, Pseudo-Ignatius, and the Art of Pauline Reception," 213-229 (abstract)
• Gregor Wurst, "EvPhil 52,2 (55b) – eine neue Rekonstruktion," 230-233 (abstract)
• Klaus Hallof, "Ein christlicher Steckkalender aus Sikyon (IG IV2 3, 1825)," 237-246 (abstract)
• Bonifatia Gesche, "Projekt: Sirach-Synopse," 249-255

Στο τρέχον τεύχος του ExpT / In the current issue of ExpT

Expository Times 127:10 (2016)

• Hannah S. An, "The Prophet Like Moses (Deut. 18:15–18) and the Woman at the Well (John 4:7–30) in Light of the Dead Sea Scrolls," 469-478 (abstract)
• Andrés García Serrano, "The Pauline Sense of the Expression “Now the Lord is the Spirit” (2 Cor. 3:17a)," 479-487 (abstract)
• Richard K. Moore, "Commemorating 500 Years of the Greek New Testament in Print: Erasmus and his Legacy," 488-493 (abstract) 

Φωτογραφία της ημέρας: κοιμητήριο Φιλισταίων στην Ashkelon / Photo of the day: Philistine cemetery at Ashkelon

Πηγή: http://www.haaretz.com/jewish/archaeology/1.729879

Ο εικονιζόμενος είναι ένας από τους πολλούς σκελετούς που έφερε στο φως η αρχαιολογική σκαπάνη σε κοιμητήριο της Ashkelon. Πρόκειται για ένα μεγάλο κοιμητήριο Φιλισταίων, το πρώτο που έρχεται στο φως στην Παλαιστίνη. Σύμφωνα με τις πρώτες αξιολογήσεις των ειδικών βάσει του τρόπου ταφής οι Φιλισταίοι πρέπει να ήρθαν από από την περιοχή του Αιγαίου κι είχαν στενές σχέσεις με τους Φοίνικες. Οι 150 ταφές του κοιμητηρίου χρονολογούνται μεταξύ του 11ου και του 8ου αι. Το νέο αυτό εύρημα εκτιμάται ότι θα συμβάλει στην κατανόηση του τρόπου ζωής και των εθίμων των Φιλισταίων. Τα κτερίσματα των τάφων είναι τα συνηθισμένα της αρχαιότητας (κοσμήματα, αγγεία, βέλη). Μικρά αρωματοδοχεία βρέθηκαν δίπλα στο πρόσωπο των νεκρών (σε δύο περιπτώσεις δίπλα στη μύτη τους, για να μπορούν μυρίζουν το άρωμα και στην άλλη ζωή). Στο κοιμητήριο βρέθηκαν επίσης ταφικοί θάλαμοι κι ένα ταφικό κτίσμα συλημμένο. 

Τα ευρήματα από την Ashkelon, μία από τις σημαντικές πόλεις των Φιλισταίων στην Παλαιστίνη, βεβαιώνουν ότι αυτοί δεν ανήκαν στον αυτόχθονα πληθυσμό. Κατά πάσα πιθανότητα ήρθαν από την Κρήτη, χωρίς, ωστόσο, να είναι βέβαιο ότι αυτός ήταν ο τόπος καταγωγής τους. 

Διαβάστε περισσότερα:

Archaeologists find first-ever Philistine cemetery in Israel (Ηaaretz)
Discovery of Philistine  Cemetery May Solve Biblical Mystery (National Geographic)

Φωτογραφία της ημέρας: Απελεύθεροι έμποροι δούλων / Photo of the day: Freedmen traders of slaves

Η στήλη του Αύλου Καπρείλιου Τιμόθεου στην Αμφίπολη
(Φωτο: https://elearning.unifr.ch/antiquitas/fr/noticesimages/81)

Επιτύμβια στήλη του δουλέμπορου Αύλου Καπρείλιου Τιμόθεου. Βρέθηκε στην Αμφίπολη και σήμερα φυλάσσεται στο Μουσείο της Καβάλας. Σύμφωνα με τον Hervé Duchêne πρέπει να χρονολογηθεί περίπου στον 1ο αι. μ.Χ. 

Η στήλη χωρίζεται σε τρεις εικονογραφικές ζώνες κι η επιγραφή κάτω από την πρώτη, που είναι και μεγαλύτερη σε διαστάσεις, έχει ως εξής: 

Αὖλος Καπρείλιος, Αὔλο[υ] ἀπελεύθερος, Τιμόθεος, σωματένπορος

Στην επάνω ζώνη εικονίζεται ο νεκρός Τιμόθεος σε ημικλινή στάση σε παράσταση ταφικού δείπνου, ως ήρωας (βλ. φίδι, δένδρο και άλογο στα δεξιά της παράστασης), μία συνηθισμένη παράσταση στις επιτάφιες στήλες των ελληνιστικών και ρωμαϊκών χρόνων. Ενδιαφέρον παρουσιάζει η παράσταση δούλου στα αριστερά του νεκρού, εκεί που στις συνηθισμένες απεικονίσεις νεκρικών δείπνων συναντούμε μία γυναικεία μορφή. Ίσως κι αυτό αποτελεί μία ακόμη υπόμνηση του επαγγέλματος του νεκρού, αλλά και της κοινωνικής διαφοροποίησής του από τους δούλους του σπιτικού του. Ο νεκρός είναι απελεύθερος κάποιου Αύλου Καπρίλιου (γνωρίζουμε ότι η ρωμαϊκή οικογένεια εμπόρων των Caprilii είχε εγκατασταθεί στη Μακεδονία ήδη από τα χρόνια της Δημοκρατίας) και μετά την απελευθέρωσή του απέκτησε τη ρωμαϊκή πολιτεία κι υιοθέτησε το όνομα του πάτρωνά του κρατώντας όμως το αρχικό του όνομα Τιμόθεος ως cognomen. Στη μεσαία ζώνη υπάρχει η παράσταση τρύγου. Ανδρικές μορφές κουβαλούν καλάθια με σταφύλια κι ένας άνδρας δεξιά κουβαλά έναν αμφορέα. Η επιλογή αυτής της παράστασης δεν πρέπει να είναι τυχαία. Ο οίνος χρησιμοποιούνταν συχνά ως ανταλλάξιμο αγαθό στο δουλεμπόριο του ρωμαϊκού κόσμου (C.R. Koester, 2008: 773). Ίσως επίσης να συνδέεται και με την καλλιέργεια αμπελιού που ήταν διαδεδομένη στην περιοχή της Αμφίπολης και των Φιλίππων. Η τελευταία ζώνη παρουσιάζει την πομπή 12 αιχμαλώτων οι οποίοι οδηγούνται δέσμιοι στο σκλαβοπάζαρο: 8 άνδρες που τους ακολουθούν δύο γυναίκες και δύο παιδιά. Ο άνδρας επικεφαλής της πομπής είναι μάλλον ο ίδιος ο δουλέμπορος. 

Η παράσταση παρουσιάζει εξαιρετικό ενδιαφέρον από πολλές απόψεις: α) δίνει πληροφορίες για σημαντικές πτυχές της κοινωνικής και οικονομικής ζωής της Μακεδονίας του 1ου αι. μ.Χ., β) αντικατοπτρίζει με πολύ σαφή τρόπο πώς μπορούσε να δηλωθεί το κοινωνικό status μίας συγκεκριμένης ομάδας ανθρώπων, στην περίπτωσή μας ενός δουλέμπορου και γ) στην περίπτωση του Τιμόθεου υποδηλώνει την αμφισημία της κοινωνικής του θέσης· ένας πρώην δούλος έμπορος δούλων χρησιμοποιεί το επάγγελμά του ως στοιχείο της κοινωνικής του θέσης και μέσο προβολής . Επιπλέον, αξιοσημείωτη είναι η προσπάθειά του να μιμηθεί τις ανώτερες κοινωνικές τάξεις και να ταυτισθεί μέσα από την υιοθέτηση κοινών εικονογραφικών μοτίβων μαζί τους. Ο Τιμόθεος αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα απελεύθερου και το μνημείο είναι απόδειξη της κοινωνικής αμφισημίας και κινητικότητας αυτής της τάξης: πάντα κουβαλούν το κοινωνικού στίγμα του δούλου, ταυτόχρονα όμως το ρωμαϊκό κοινωνικό σύστημα και οι οικονομική τους επιφάνεια τους δίνει τη δυνατότητα να διεκδικήσουν μία ανώτερη θέση στην κοινωνία. Δεν είναι βέβαιο ότι οι συμπολίτες του Τιμόθεου τον αντιμετώπισαν ποτέ ως ίσο με αυτούς, σίγουρα όμως ο δουλέμπορος της Αμφίπολης είχε τα οικονομικά μέσα και το θάρρος (αν κι όχι την κοινωνική θέση) να διεκδικήσει μία θέση στην κοινωνία της εποχής του και στη μνήμη των επερχόμενων γενεών.

Βιβλιογραφία
H. Duchêne, (1986). "Sur la stèle d’Aulus Caprilius Timothéos, sômatemporos". BCH 110:513-530.
C. R. Koester (2008). "Roman Slave Trade and the Critique of Babylon in Revelation 18". CBQ 70/4: 766-786