EABS Conference 2009 (5)

Την Τετάρτη 29 Ιουλίου έλαβε χώρα η τελεταία συνάντηση του κοινού σεμιναρίου των ομάδων Early Christianity and Early Judaism / Rabbinics με θέμα τη χρήση της Βίβλου ως μέσο ορισμού της ταυτότητας θρησκευτικών ομάδων στο χριστιανισμό και στον Ιουδαϊσμό.

Η πρώτη εισήγηση της συνεδρίας ήταν της Anette Adelmann και έφερε τον τίτλο "Which Language Did Abraham Speak? Hermeneutical Outlines to Abraham's Origin in Syrian-Christian and Rabbinical Literature". Η ομιλήτρια παρουσίασε αρχικά το κείμενο από το βιβλίο των Ιωβηλαίων 12,22-27, στο οποίο λέγεται ότι η εβραϊκή είναι η γλώσσα της δημιουργίας, είναι μία αποκεκαλυμμένη γλώσσα και η πρώτη γλώσσα που μίλησε ο άνθρωπος. Σε διάφορα ραββινικά κείμενα (η ομιλήτρια παρουσίασε δειγματοληπτικά το κείμενο BerR 18,4) η γλώσσα της δημιουργίας και των ουράνιων όντων είναι η εβραϊκή ή η αραμαϊκή (bSanh 38b). Αυτές οι δύο γλώσσες θεωρούνται σε διάφορα ραββινικά κείμενα ότι ήταν οι γλώσσες που μιλούσε ο Αβραάμ. Στο δεύτερο μέρος της εισήγησής της η ομιλήτρια παρουσίασε κείμενα από τον Θεοδώρητο Κύρου. Στο κείμενό του Quaestiones in Genesim LX ο Θεοδώρητος απαντά στο ερώτημα "Ποία γλῶσσα ἀρχαιοτέρα" ότι η αρχαιότερη γλώσσα ήταν η συριακή. Στο ίδιο έργο, στο κεφ. LXII, o Θεοδώρητος ετυμολογεί το όνομα "ἑβραῖος" από τη συριακή λέξη "έβρα", η οποία σημαίνει "διάβασις" και το συνδέει με το χαρακτηρισμό του Αβραάμ ως "περάτη" στο Γεν 14,13. Στο ESF, fol. 10a η πρώτη γλώσσα, με την οποία ο Θεός επικοινώνησε με τον Αδάμ, είναι τα συριακά και η εβραϊκή είναι η γλώσσα που εισήγαγε ο Αβραάμ και η οποία προέρχεται από την ανάμειξη της συριακής με άλλες γλώσσες. Από τα κείμενα καθίσταται σαφές ότι η βιβλική μορφή του Αβραάμ χρησιμοποιείται ως στοιχείο με το οποίο συγκεκριμένες εθνικές ομάδες ορίζουν την ταυτότητά τους κατά την ύστερη αρχαιότητα.

Η επόμενη εισήγηση ήταν του Moshee Lavee ("Rabbinic Literature and Paul on the Noachide Laws: Divergent Chronological Prisms". Ο ομιλητής σύγκρινε την απόφαση της αποστολικής συνόδου στις Πρξ με διάφορες διατάξεις των ραββίνων όσον αφορά τους εθνικούς, που προσελκύονταν από τον Ιουδαϊσμό (τους λεγόμενους νόμους του Νώε ή νοαχιδικούς νόμους) και διαπίστωσε ομοιότητες μεταξύ τους. Υποστήριξε ότι οι αποφάσεις στην αποστολική σύνοδο στηρίζονται σε αυτούς τους νόμους. Σύγκρινε επίσης την κοινωνική δομή που μπορεί να κρύβεται πίσω από το κείμενο των Πρξ και εκείνα των ραββίνων (Ιουδαϊσμός: ο λαός του Ισραήλ - οι νεοφερμένοι - οι υπόλοιποι άνθρωποι / Χριστιανισμός: οι πιστοί + νεοφερμένοι , οι υπόλοιποι άνθρωποι). Υποστήριξε ότι στις Πρξ οι προτάσεις του Ιακώβου, οι οποίες στηρίζονται στους νοαχιδικούς νόμους, παρουσιάζονται ως μία καινοτομία (ενώ δεν είναι) και η σύνδεση με την Π.Δ. είναι χαλαρή. Αντίθετα τα ραββινικά κείμενα παρουσιάζουν αυτούς τους νόμους ως θεία αποκάλυψη από την εποχή του Νώε και τονίζεται η σύνδεση με την Π.Δ.

O Chen Marx στη συνέχεια ("Prooftext as a Literary Key to Issues of Identity in Midrash Lamentations of Rabbah") παρουσίασε μία σειρά από κείμενα από τους Θρήνους του Rabbah και συζήτησε με αφορμή τις διάφορες ιστορίες για τη συνάντηση Αθηναίων και Ιεροσολυμιτών τις στρατηγικές που χρησιμοποιούν αυτά τα κείμενα ορισμού της ταυτότητας των Ιεροσολυμιτών.

Στην τελευταία εισήγηση ("Procopius of Caesarea and the Girgashite Diaspora") ο Ory Armitay συζήτησε ένα κείμενο του Προκοπίου Καισαρείας από το έργο του Bellum Vandalicum (2.10.13-22), στο οποίο γίνεται λόγος για δύο επιγραφές στη φοινικική γλώσσα, που συνδέουν τους Γεργεσαίους με τη διώξη τους από τον Ιησού του Ναυή. Ο ομιλητής υποστήριξε ότι ο Προκόπιος πρέπει να είδε τις επιγραφές στην Αφρική κι ότι οι πληροφορίες του είναι ακριβείς. Ανέφερε επίσης μία σειρά από ραββινικά κείμενα, στα οποία γίνεται λόγος για την φυγή των Χαναναίων και ειδικότερα των Γεργεσαίων στην Αφρική. Αυτές οι παραδόσεις και οι επιγραφές, ανεξάρτητα από το εάν είναι γνήσιες, ουσιαστικά συμπληρώνουν την ιστορία της Εξόδου, όπου δε γίνεται σαφώς λόγος για την εκδίωξη των Γεργεσαίων, με διαφορετική κάθε φορά έμφαση στην εκδίωξη εκ μέρους του Ιησού του Ναυή. Ο ομιλητής συνέδεσε επίσης αυτές τις επιγραφές με τους Γεργεσαίους, τους οποίους θεώρησε ότι πραγματικά εγκαταστάθηκαν στην Αφρική.

Το νέο τεύχος του Vetus Testamentum

Στο νέο τεύχος του Vetus Testamentum 59: 3 (2009) δημοσιεύονται τα εξής άρθρα:

Michael Avioz, "The Motif of Beauty in the Books of Samuel and King", 341-359

Είναι πολύ γνωστό ότι δεν υπάρχουν λεπτομερείς περιγραφές της φυσικής ομορφιάς συγκεκριμένων προσώπων της Βίβλου. Ωστόσο ο συγγραφέας αναζητά αυτήν την ομορφιά στα βιβλία του Σαμουήλ και των Βασιλειών, όπως αυτή παρουσιάζεται στις ιστορίες ανδρών (Σαούλ, Ελιάβ, Δαυίδ, Αβεσσαλώμ και Αδωνία) και γυναικών (Αβιγάιλ, Βεθσεβά, Τάμαρ και Αβισάγ της Σουναμμίτιδος). Επίσης προσπαθεί να απαντήσει στα εξής ερωτήματα: ποιες είναι οι απόψεις των συγγραφέων των βιβλίων Σαμουήλ και Βασιλειών για τη φυσική εμφάνιση; Γίνεται κάποια διάκριση μεταξύ ανδρικής και γυναικείας ομορφιάς; Ποιο σκοπό εξυπηρετεί η επισήμανση της φυσικής ομορφιάς ενός συγκεκριμένου χαρακτήρα; Γίνεται επίσης μία ανάλυση των βιβλικών αναφορών με τη βοήθεια της φιλολογικής προσέγγισης. Ο συγγραφέας επίσης επικεντρώνεται σε μεθόδους που ασχολούνται με τους χαρακτήρες και σε αναλογίες μεταξύ των διαφόρων αφηγήσεων, και προσπαθεί να καταλήξει σε συμπεράσματα σχετικά με τις τάσεις στα βιβλία του Σαμουήλ και των Βασιλειών καθώς επίσης και σχετικά με τις ομοιογένεια της δευτερονομιστικής ιστορίας.

Edward J. Bridge, "Loyalty, Dependency and Status with YHWH: The Use of 'bd in the Psalms", 360-378

Μία διερεύνηση της χρήσης του 'bd στους Ψαλμούς καθιστά σαφές ότι σχεδόν πάντοτε χρησιμοποιείται με τη μεταφορική σημασία. Ως ρήμα έχει τη σημασία του "λατρεύω" σε σχέση προς τη θεότητα και "είμαι υπήκοος" σε σχέση προς την ανθρώπινη εξουσία. Ως ουσιαστικό η λέξη χρησιμοποιείται για να περιγράψει ένα ευρύ φάσμα πραγμάτων και ανθρώπων, όλα σε σχέση προς το Γιαχβέ. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το πώς χρησιμοποιείται το 'bd ως μεταφορά ('bdk/'bdyk) για να δηλώσει τη φωνή σε μία σειρά από ψαλμούς, αντικαθιστώντας το "εγώ" ή το "εμείς". Αυτή η χρήση πάντοτε συνδέεται με την ικεσία και την αφοσίωση στο Γιαχβέ και καταδεικνύει ότι το 'bd υποδηλώνει στο ψαλμό ότι η σχέση προς το Γιαχβέ είναι εκείνη της εξάρτησης, της υποταγής και της αφοσίωσης. Όταν χρησιμοποιείται σε σχέση με άλλους πέρα από αυτόν που μιλά στο ψαλμό, ο όρος μπορεί να δηλώνει τη θέση (status) αλλά πάντοτε θέση που πηγάζει από αλλού.

Bent Christiansen, "A Linguistic Analysis of the Biblical Hebrew Particle nā': A Test Case", 379-393

H δυναμική που διαθέτει η αυστηρότερη εφαρμογή των αρχών της γλωσσολογίας για την καλύτερη κατανόηση των εβραϊκών της Βίβλου καθίσταται σαφής από το παράδειγμα τουμορίου nā', το οποίο έχει μεταφραστεί με πολύ διαφορετικούς τρόπους. Η έρευνα του Shulman (1999) συνιστά τη βάση για τη διατύπωση της θέσης ότι αυτό το λεγόμενο "μόριο της ικεσίας" στην πραγματικότητα αντιπροσωπεύει ένα παλαιότερα μη ταυτοποιημένο συντακτικό στοιχείο των εβραϊκών της Βίβλου - το "βουλητικό" μόριο -όπου ο ομιλητής εκφράζει την πρόθεσή του να ακολουθήσει ένα συγκεκριμένο τρόπο δράσης. Ερμηνεύοντας το nā' ως "βουλητικό / παραινετικό" ερμηνεύεται καλύτερα η βιβλική του χρήση. Απόδειξη για τη βουλητική διάθεση είναι η χρήση του nā' ως συστατικού στοιχείου στην αρχή της πρότασης, η επανάληψή του μέσα στις εβραϊκές προτάσεις, το γλωσσολογικό κενό εναλλακτικής ευγενικής περιφραστικής διατύπωσης και η ανάγκη πειστικής ερμηνείας του nā', όταν χρησιμοποιείται ρηματικούς τύπους που εκφράζουν προτροπή.

Jonathan Grossman, "'Dynamic Analogies' in the Book of Esther", 394-414

Σε ένα σημαντικό μεθοδολογικό άρθρο, ο Paul Noble υποστηρίζει ότι η σταθερή αναλογία μεταξύ δύο αφηγήσεων θα πρέπει να θεωρηθεί ως ένα στοιχείο για τη διαπίστωση της πιθανής αναλογίας. Το επιχείρημα του Noble είναι λογικό, αλλά θα πρέπει να λάβουμε υπόψη εκείνες τις περιπτώσεις όπου η μεταβολή των χαρακτήρων σε μία αναλογία έχει ένα λογοτεχνικό σκοπό. Ακόμη κι όταν διαμόρφωση της αναλογίας γενικά επιτρέπει τη δημιουργία μίας σταθερής αναλογίας, σε κάποιες περιπτώσεις η αναλογία μεταξύ αφηγήσεων επιτρέπει την παρουσίαση ενός συγκεκριμένου χαρακτήρα από μία αφήγηση ως περισσότερο παράλληλο από κάποιον άλλο σε μιαν άλλη αφήγηση, έτσι ώστε ο αναγνώστης να έχει δυσκολίες στη διαπίστωση μίας συνεχούς και σταθερής αναλογίας. Αυτό το φαινόμενο, αν υποθέσουμε ότι είναι εσκεμμένο, μπορεί να ονομαστεί "δυναμική αναλογία". Σε αυτό το άρθρο εξετάζονται κάποιες "δυναμικές αναλογίες" στο βιβλίο της Εσθήρ. Φαίνεται ότι υπό το φως της πολλαπλότητας των περιπτώσεων, όπου αυτό το φαινόμενο απαντά στο βιβλίο της Εσθήρ, θα πρέπει να θεωρηθεί ως ένα εσκεμμένο λογοτεχνικό φαινόμενο, το οποίο πραγματικά δημιουργεί προβλήματα στον αναγνωστη στην πρόσπαθεια από μέρους του διατήρησης μίας σταθερής ανάγνωσης των αναλογιών μεταξύ των αφηγήσεων. Η "δυναμική αναλογία" στο βιβλίο της Εσθήρ είναι ένα μέσο το οποίο προκαλεί στον αναγνώστη το αίσθημα ότι δε διαθέτει τα απαραίτητα προσόντα για να εκτιμήσει πλήρως τις καταστάσεις, για τις οποίες διαβάζει και τους χαρακτήρες που συναντά κι έτσι συμβάλλει στο αίσθημα της αστάθειας και του ευμετάβλητου, που προσπαθεί ο συγγραφέας να μεταδώσει.

Tuukka Kauhanen, "Irenaeus and the Text of 1 Samuel", 415-428

Το έργο του Ειρηναίου, Κατά των αιρέσεων, είναι μία σημαντική αρχαία μαρτυρία για το κείμενο των Ο΄. Οι παραθέσεις του Ειρηναίου από το 1 Σαμ διασώθηκαν μόνο στη λατινική και αρμενική μετάφραση του έργου. Στη λατινική εκδοχή τα βιβλικά χωρία μεταφράζονται με τον ίδιο λέξη προς λέξη τρόπο όπως και το υπόλοιπο κείμενο, κάτι που την καθιστά έναν αξιόπιστο μάρτυρα του κειμένου των Ο΄ στον Ειρηναίο. Η λεγόμενη λουκιανή ομάδα χειρογράφων (L) συμφωνεί με τα παραθέματα του Ειρηναίου σε αρκετές σημαντικές περιπτώσεις, κάτι που καθιστά τον Ειρηναίο σημαντικό μάρτυρα του πρωτο-λουκιανού κειμένου. Αυτό καθίσταται σαφές από μία προσεκτική ανάλυση του προβλήματος του κειμένου στο 1 Σαμ 12,4, όπου φαίνεται ότι μόνο ο Ειρηναίος και το L έχουν διασώσει την αρχική μορφή του κειμένου.

Itamar Kislev, "The Investiture of Joshua (Numbers 27:12-23) and the Dispute on the Form of the Leadership in Yehud", 429-445

Μία προσεκτική ανάλυση της περιγραφής της ανάληψης της αρχηγίας από τον Ιησού του Ναυή στο Αρ 27,12-23 αποκαλύπτει ότι υπάρχουν κάποιες παρεμβολές. Ο αναθεωρητής φρόντισε αυτή η αφήγηση να ανταποκρίνεται στην αφήγηση στο Δευτερονόμιο και τόνισε την ανάγκη για θεία καθοδήγηση. Επίσης τοποθέτησε τον ιερέα Ελεάζαρ σε μία ηγετική θέση μαζί με τον Ιησού και του έδωσε την υψηλότερη θέση. Αυτή η περικοπή και η αναθεώρησή της αντικατοπτρίζει την αντιπαράθεση που συνδέεται με το ζήτημα της κατάλληλης μορφής διακυβέρνησης, το οποίο απασχόλησε κατά την περσική περίοδο.

Meir Malul, "What is the Nature of the Crime of the Delinquent Daughter in Deuteronomy 22:13-21? A Rejoinder to J. Fleishman's Suggestion", 446-459

Στο άρθρο εξετάζεται η ακριβής φύση του παραπτώματος του κοριτσιού στο νόμο για την παραβάτιδα κόρη στο Δευτ 22, 13-21. Σημείο αφετηρίας είναι μία λεπτομερής κριτική της προηγούμενης πρότασης του J. Fleishman σε αυτό το περιοδικό (τόμ. 58, σσ. 191-210) να κατανοηθεί αυτή υπό το φως του νόμου της κατάρας των γονέων στο Έξ 21,17 και ως μία καινοτομία και ως ένας περιορισμός του προηγούμενου νόμου. Σε αυτήν την περίπτωση η αμαρτία του κοριτσιού είναι ισοδύναμη με το να καταραστεί τους γονείς της, το οποίο, όπως και η αμαρτία του αχόρταγου και μέθυσου γιου σύμφωνα με το Δευτ 21,18-21 σημαίνει την υπονόμευση της εξουσίας και της θέσης των γονέων, για τα οποία θα πρέπει να υποβληθεί η ποινή του θανάτου τόσο στο αγόρι όσο και στο κορίτσι. Στην κριτική που ακολουθεί ο συγγραφέας υπογραμμίζει ότι η αμαρτία του κοριτσιού είναι πρώτον όχι μία παράλειψη αλλά η διάπραξη ενός εγκλήματος και, δεύτερον, ότι αυτή η πράξη δεν στρέφεται εναντίον των γονέων της αλλά εναντίον του συζύγου της, ο οποίος είναι εκείνος που θα πρέπει να ξεκινήσει τη νομική διαδικασία. Προτείνεται μία νέα ερμηνεία, σύμφωνα με την οποία το έγκλημα του κοριτσιού ορίζεται στο στ. 21 ως μία πράξη, η οποία συνίσταται όχι μόνο στην απόκρυψη από το σύζυγό της της προηγούμενη απώλειας της παρθενίας της κι επομένως στην εξαπάτηση εκείνου και των γονέων της, αλλά επίσης στην εξαπάτηση του συζύγου της με αποτέλεσμα εκείνος να διαπράξει μία αμαρτία ανάλογη προς εκείνη της συνουσίας με γυναίκα με έμμηνο ρύση. Xωρίς την παρθενία της και επομένως χωρίς την κοινωνικά αναγνωρισμένη θέση της παρθένου, καθίσταται, όπως και η Θάμαρ (2 Σαμ 13,30) "έρημος, εγκατελελειμένη", μία θλιβερή θέση από την οποία μπορεί να τη λυτρώσει μόνο εκείνος που την εξαπάτησε (αυτός είναι ο σκοπός και το πνεύμα των νόμων για την αποπλανημένη παρθένο στο Έξ 22,15-16 και Δευτ 22,28-29). Προσπαθώντας να ξεγελάσει τον άνδρα της ώστε να εκτελέσει εκείνος, ό,τι ο νόμος και το έθιμο υπαγόρευε στον άλλο άνδρα - αυτόν που την αποπλάνησε - κι επομένως οικειοποιούμενη μία κοινωνική θέση που δεν της άξιζε, σήμαινε ουσιαστικά το να υπονομεύσει την κοινωνική δομή κτυπώντας στα νήματα εκείνα που αποτελούσαν την ουσία και την ακεραιότητα της κοινότητας (πρβλ. Παρ 30,21-23).

Emmanuel O. Nwaoru, "A Fresh Look at Amos 4:1-3 and Its Imagery", 460-474

Για κάποιες δεκαετίες, αν όχι για αιώνες, τα προβλήματα του κειμένου, της σύνταξης και της σημασίας του Αμώς 4,1-3 έχουν προκαλέσει ενδιαφέρον των ερμηνευτών εις βάρος μίας σαφούς ερμηνείας του χρησμού. Στο άρθρο εξετάζονται εκ νέου κάποια από τα ακανθώδη φιλολογικά ζητήματα αυτού του κειμένου. Τα ευρήματα, που προκύπτουν από αυτήν την εξέταση, αποδεικνύον ότι η φαινομενικά μη λογική γραμματική και οι φαινομενικά μη λογικές εικόνες του χρησμού εξυπηρετούν προφητικές ανάγκες. Διότι στη βάση αυτής της μεταφορικής γλώσσας ο προφήτης δημιουργεί τους δύο πόλους μεταξύ του κατηγορητηρίου του Γιαχβέ και της κρίσης της ανώτερης τάξης της ισραηλιτικής κοινωνίας από τη μία και κατά συνέπεια από την άλλη του μηνύματός του.

Ludwig Schmidt, "P in Deuteronomium 34", 475-494

Σε παλαιότερες έρευνες τα Δτν 34,1α, 7-9 θεωρούνταν κυρίως αποσπάσματα από την ιερατική αφήγηση για το θάνατο του Μωυσή. Από το 1988 κι εξής αυτό δεν γίνεται πλέον δεκτό. Στο άρθρο υποστηρίζεται η παραδοσιακή άποψη. Η απουσία της ιερατικής αναφοράς στο θάνατο του Μωυσή δεν είναι απόδειξη εναντίον του Ρ, αφού η αναθεώρηση της Πεντατεύχου χρησιμοποίησε επίσης μόνο αποσπάσματα της ιερατικής αφήγησης για τη γέννηση του Ησαύ και του Ιακώβ (Γεν 25,19. 20.26β). Επιπλέον καθίσταται σαφές ότι ο θάνατος του Ααρών (Αρ 20,22 εξ.), το Αρ 22,1, η ανακοίνωση του θανάτου του Μωυσή και ο διορισμός του Ιησού (Αρ 27,12 εξ.) ανήκουν στον Ρ και προετοιμάζουν για το θάνατο του Μωυσή. Η ηλικία του Μωυσή στο Έξ 7,7 (Ρ) επιβεβαιώνει ότι ο Ρ γνώριζε το αρχαιότερο δευτερονομιστικό στρώμα στο Δτν 3,23 εξ. 31,1-8 και 34,1-6*.

Jan Joosten, "A Note on w∂yiqtol and Volitive Sequences", 495-498

Πρόσφατα ο Joel Baden υποστήριξε ότι στα βιβλικά εβραϊκά το w∂ + yiqtol δηλώνει μία ξεχωριστή λειτουργία. Ο συγγραφέας ασκεί κριτική σε αυτήν τη θέση με βάση τόσο μορφολογικά όσο και συνταντικά κριτήρια.

Aaron D. Rubin, "Genesis 49:4 in Light of Arabic and Modern South Arabian", 499-502

Η σπάνια λέξη pahaz "πανούργος, δόλιος" στο Γέν 49,4 μπορεί να επιλέχθηκε για να χαρακτηρίσει τον Ρουβήν με σκοπό να κάνει κι ένα λογοπαίγνιο. Λέξεις συγγενείς από τη σύγχρονη αραβική περιέχουν επίσης σεξουαλικά υπονοούμενα και μια τέτοια εξήγηση ταιριάζει στη συνάφεια του βιβλικού κειμένου.

Στα 50 πρώτα ιστολόγια του μήνα

Κυκλοφόρησαν στο διαδίκτυο σήμερα οι δύο μηνιαίες ανασκοπήσεις του κόσμου των ιστολογίων για το μήνα Ιούλιο. Η πρώτη είναι η γνωστή ανασκόπηση Biblical Studies Carnival, αυτήν τη φορά από τον Jim West, όπου μπορεί κανείς να βρει αναφορές σε όλες τις σημαντικότερες αναρτήσεις του μήνα (πατήστε εδώ).

Επίσης αναρτήθηκε στο σχετικό ιστολόγιο ο κατάλογος των 50 πρώτων σε επισκεψιμότητα και συχνότητα ανανέωσης των αναρτήσεων. Λοιπόν η έκπληξη ήταν μεγάλη, όταν διαπίστωσα ότι στη 34η θέση βρίσκεται το ιστολόγιό μου (μεταξύ 230 περίπου ιστολογίων βιβλικού περιεχομένου). Ευχαριστώ όλους τους αναγνώστες του ιστολογίου, που με τη συμπαράστασή τους κατέστησαν δυνατή την παρουσία στο διεθνή διαδικτυακό κόσμο ενός ελληνόφωνου ιστολογίου.

EABS Conference 2009 (4)

Το απόγευμα της Τρίτης (28 Ιουλίου 2009) συνεχίστηκαν οι εργασίες του κοινού σεμιναρίου των ομάδων Early Christianity & Early Judaism/Rabbinics.

Η πρώτη εισήγηση ήταν η δική μου εξαιτίας κάποιας μικρής αλλαγής στο πρόγραμμα. Το θέμα μου ήταν "The Use of Canonical and Non-Canonical Texts by Clement of Alexandria in Polemical Contexts: An Early Christian Example of Setting Boundaries and Signifying Identities". Σε αυτήν παρουσίασα τον τρόπο που χρησιμοποιεί ο Κλήμης Αλ. την Αγία Γραφή στο διάλογό του με αυτές τις ομάδες, τις οποίες θεωρεί έξω από τη δική του εκκλησιαστική ομάδα. Συζήτησα τον τρόπο επίσης που χρησιμοποιεί τον όρο "γραφή" και παράδοση σε αυτό το διάλογο καθώς και την επιχειρηματολογία του σχετικά με τον ορθό τρόπο κατανόησης και ερμηνείας της Γραφής. Χρησιμοποιώντας στοιχεία της κοινωνιολογικής θεωρίας για την ταυτότητα της ομάδας εξήγησα ότι με την αναφορά στην αρχαιότητα (η δική του ερμηνεία είναι εκείνη που στηρίζεται στη διδασκαλία του Κυρίου και των αποστόλων) ο Κλ. επιχειρηματολογεί ότι η δική του ερμηνεία είναι η μόνη αυθεντική κι εκείνη που οδηγεί στη γνώση (σε αντιδιαστολή προς εκείνην των αντιπάλων του). Ένα ενδιαφέρον φαινόμενο είναι η χρήση χωρίων από μη κανονικά κείμενα, τα οποία χρησιμοποιούν οι αντίπαλοί του και τα οποία ο Κλ. επανερμηνεύει αναδεικνύοντας κατά τη γνώμη του το αληθινό τους περιεχόμενο. Αυτό το κάνει όχι γιατί δεν γνωρίζει την πραγματική τους θεολογική αξία, αλλά προφανώς μέσα στη γενικότερη στρατηγική της αντιμετώπισης των συνομιλητών του. Το συμπέρασμα της παρουσίασης ήταν ότι ο Κλ. χρησιμοποιεί την Αγία Γραφή ως μέσο ορισμού των ορίων της ομάδος του και ενίσχυσης της ταυτότητάς της. Σε προσεχή ανάρτηση θα κάνω μία αναλυτική παρουσίαση της εισήγησης.

Η δεύτερη εισήγηση ήταν της καθ. Catrin Williams (Παν/μιο του Bangor, Ουαλλία), η οποία χρησιμοποιώντας το μοντέλο της πολιτισμικής μνήμης (cultural memory) σχολίασε την περικοπή Ιω 8,31-59. Αξιοποιώντας και μεταλλάσσοντας τη μνήμη για τον Αβραάμ, όπως αυτή διασώζεται μέσα σε παλαιότερες ιουδαϊκές παραδόσεις, ο Ιωάννης διαμορφώνει μία συλλογική μνήμη για την κοινότητα, στην οποία απευθύνεται. Ωστόσο από την άλλη πλευρά στο κείμενο καθίσταται σαφές ότι "τέκνα του Αβραάμ" δεν είναι χαρακτηρισμός της ταυτότητας των πιστών καθώς ο Ιησούς σαφώς διακρίνεται από αυτόν, ο οποίος είναι ο πατέρας των Ιουδαίων. Η κοινότητα των πιστών συνδέεται με τον Ιησού, ο οποίος είναι σαφώς ανώτερος του Αβραάμ.

Τρίτη στη σειρά ήταν η εισήγηση του Bob Royalty (Wabash College, Crawfordsville IN), ο οποίος σύγκρινε τον τρόπο που αντιμετωπίζεται η Γραφή ως παράδοση στην Α΄ Τιμ και στο απόκρυφο ευαγγέλιο της Μαρίας ("Scripture as Tradition: Authority and Subversion in 1 Timothy and the Gospel of Mary"). Στο πρώτο μέρος της εισήγησής του ο ομιλητής παρουσίασε το θεωρητικό πλαίσιο της προσέγγισής του εξηγώντας όρους όπως "ορθοδοξία" και "αίρεση". Υποστήριξε την άποψη ότι η έννοια της αίρεσης υπάρχει πριν εμφανισθούν οι αιρετικοί. Στο δεύτερο μέρος παρουσίασε κεντρικά σημεία των δυο κειμένων σε σχέση με το θέμα της Γραφής και της παράδοσης. Σύμφωνα με την 1 Τιμ η μόνη αλήθεια είναι εκείνη που περιέχεται στην επιστολή και η οποία συνδέεται άμεσα με το πρόσωπο του Παύλου. Επιπλέον το θέμα του φύλου καταλαμβάνει μία σημαντική θέση στην επιστολή, καθώς ο συγγραφέας εκδηλώνει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τις σχέσεις των δύο φύλων και ορίζει το ρόλο της γυναίκας με βάση τα ρωμαϊκά πρότυπα. Από την άλλη η ομάδα που βρίσκεται πίσω από το Ευαγγέλιο της Μαρίας θεωρεί με τη σειρά του ότι είναι η ομάδα που κατέχει την αλήθεια. Επιπλέον κι εδώ το φύλο έχει μία ιδιαίτερη θέση, καθώς τώρα οι γυναίκες έχουν το δικαίωμα να διδάσκουν. Επιπλέον το ίδιο ευαγγέλιο φαίνεται να ενθαρρύνει την παραγωγή και άλλων παρόμοιων κειμένων. Εδώ η παράδοση συνδέεται με μία γυναίκα και όχι με τον Πέτρο και τους υπόλοιπους μαθητές.

Η τελευταία εισήγηση ήταν του Lautaro Roig Lanzillotta (Πανεπιστήμιο του Groningen). Ο τίτλος της εισήγησή του ήταν "Self-Demarcation in Valentinianism?". Ο ομιλητής αντιδιέστειλε την ανθρωπολογία των Βαλεντινιανών, όπως αυτή παραδίδεται από τους Κλήμεντα Αλ. και τον Ειρηναίο και εκείνη που παραδίδεται σε ορισμένα κείμενα, τα οποία σήμερα θεωρούνται βαλεντινιανά κείμενα. Κατά τους χριστιανούς συγγραφείς σύμφωνα με την βαλεντινιανή ανθρωπολογία οι άνθρωποι διακρίνονται σε πνευματικούς, ψυχικούς και υλικούς. Αντίθετα με την εικόνα που μας παραδίδουν όμως εκείνοι οι Βαλεντιανοί φαίνεται να μην αισθάνονται την ανάγκη διάκρισής τους από τις υπόλοιπες ομάδες, αλλά αντίθετα έβλεπαν μία δυνατότητα σωτηρίας όλων. Σύμφωνα με τη σωτηριολογία τους καθετί πηγάζει από την ουράνια σφαίρα και καταλήγει πάλι σε εκείνη.

Βιβλιοκρισίες στο RBL 30/07/2009

Στην ιστοσελίδα του Review of Biblical Literature έχουν αναρτηθεί οι εξής βιβλιοκρισίες:

Keith Bodner, 1 Samuel: A Narrative Commentary
Reviewed by Tim Bulkeley

J. Bretschneider, J. Driessen, and K. van Lerberghe, eds., Power and Architecture: Monumental Public Architecture in the Bronze Age Near East and Aegean
Reviewed by Aren Maeir

Adela Yarbro Collins and John J. Collins, King and Messiah as Son of God: Divine, Human, and Angelic Messianic Figures in Biblical and Related Literature
Reviewed by Stephen Reed

Stacy Davis, This Strange Story: Jewish and Christian Interpretation of the Curse of Canaan from Antiquity to 1865
Reviewed by David M. Whitford

Michael B. Dick, Reading the Old Testament: An Inductive Introduction
Reviewed by George C. Heider

Tamara Cohn Eskenazi and Andrea L. Weiss, eds., The Torah: A Women's Commentary
Reviewed by Yael Shemesh

Friedhelm Hartenstein, Das Angesicht JHWHs: Studien zu seinem hφfischen und kultischen Bedeutungshintergrund in den Psalmen und in Exodus 32-34
Reviewed by Mark W. Hamilton

Brad E. Kelle and Frank Ritchel Ames, eds., Writing and Reading War: Rhetoric, Gender, and Ethics in Biblical and Modern Contexts
Reviewed by Pierre Johan Jordaan

Seyoon Kim, Christ and Caesar: The Gospel and the Roman Empire in the Writings of Paul and Luke
Reviewed by Warren Carter

Tat-siong Benny Liew, What Is Asian American Biblical Hermeneutics? Reading the New Testament
Reviewed by Jae Won Lee

Evan Powell, The Myth of the Lost Gospel
Reviewed by Sarah E. Rollens

Moses Taiwo, Paul's Rhetoric in 1 Corinthians 10:29b-30
Reviewed by Mark A. Jennings

James W. Thompson, Hebrews
Reviewed by Alan C. Mitchell

Jason A. Whitlark, Enabling Fidelity to God: Perseverance in Hebrews in Light of Reciprocity Systems in the Ancient Mediterranean World
Reviewed by Ryan D. Chivington

Ενδιαφέροντα ευρήματα στο όρος Σιών

Σε παλαιότερη ανάρτηση είχαμε αναφερθεί στην ανεύρεση λίθινου αγγείου που φέρει επιγραφή και μια πληθώρα κοχυλιών πορφύρας (πατήστε εδώ για να διαβάσετε την προηγούμενη ανάρτηση). Ένα άρθρο της ηλεκτρονικής έκδοσης του Israel National News παρουσιάζει αναλυτικότερα τα ευρήματα και τις εκτιμήσεις των ειδικών σχετικά με αυτά. Ειδικότερα οι ειδικοί δεν είναι βέβαιοι για τη γλώσσα της επιγραφής κι εκτιμούν ότι ίσως σε αυτήν αναφέρεται κρυπτογραφημένο το όνομα του Θεού. Σχετικά με τα κοχύλια πορφύρας οι ειδικοί επισημαίνουν ότι πορφυρά ήταν τα ενδύματα του ιερέα καθώς και τα tzitziz ή φυλακτήρια που φορούσαν οι Ιουδαίοι κατά την αρχαιότητα. Για να διαβάσετε το άρθρο και να δείτε τις φωτογραφίες των ευρημάτων, πατήστε εδώ.

(Πηγή: PaleoJudaica)

Ένα σύντομο άρθρο για τον Ιούδα

Στην ηλεκτρονική έκδοση του The New Yorker μπορεί να διαβάσει κανείς το σύντομο άρθρο της Joan Acocella σχετικά με τον Ιούδα, την προδοσία του και το πώς αντιμετωπίσθηκε τόσο ο ίδιος όσο και η πράξη του από το συγγραφέα του γνωστού Ευαγγελίου του Ιούδα. Αν και το άρθρο δεν προσφέρει ουσιαστικά τίποτε νέο στη συζήτηση, είναι ωστόσο μία καλή επισκόπηση του προβλήματος της μορφής του Ιούδα. Για να διαβάσετε ολόκληρο το άρθρο, πατήστε εδώ.

Διακειμενικότητα και Βίβλος

Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Baylor University Press ένας νέος συλλογικός τόμος με θέμα τη διακειμενική προσέγγιση των βιβλικών κειμένων:

R.B. Hays / S. Alkier / L.A. Huizenga, Reading the Bible intertextually, Waco, Tex. : Baylor University Press 2009
ISBN: 978-1-60258-180-7
$49.95

Περιγραφή εκδοτικού οίκου
Ο παρών τόμος διερευνά τις ερμηνευτικές πρακτικές των συγγραφέων των τεσσάρων ευαγγελίων. Κάθε άρθρο εξετάζει τους ιδιαίτερους τρόπους, με τους οποίους οι ευαγγελιστές υφαίνουν την ιστορία του Ιησού μέσα από μία νέα ανάγνωση με διάφορους τρόπους της Π.Δ. Επιπλέον οι διάφοροι τρόποι, με τους οποίους οι ευαγγελιστές διαβάζουν τη Βίβλο του Ισραήλ είναι σύμφωνη προς τις διαφορετικές αντιλήψεις για τη ζωή της κοινότητας του Ιησού. Αυτή η νέα ανάγνωση οδηγεί σε διεπιστημονικές και διακειμενικές αναγνώσεις του κειμένου, γραμμένες από μερικούς από τους σημαντικότερους καινοδιαθηκολόγους της εποχής μας.

Περιεχόμενα

• Stefan Alkier, "Intertextuality and the semiotics of biblical texts", 3-21
• Steve Moyise, "Intertextuality and historical approaches to the use of scripture in the New Testament", 23-32
• Michael Schneider, "How does God act? : intertextual readings of 1 Corinthians 10", 35-52
• Eckart Reinmuth, "Allegorical reading and intertextuality : narrative abbreviations of the Adam story in Paul (Romans 1:18-28)", 53-61
• Leroy A. Huizenga, "The Matthean Jesus and the Isaac of the early Jewish encyclopedia", 63-81
• Florian Wilk, "Paul as user, interpreter, and reader of the book of Isaiah", 83-99
• Richard B. Hays, "The liberation of Israel in Luke-Acts : intertextual narration as countercultural practice", 101-117
• Marianne Grohmann, "Psalm 113 and the song of Hannah (1 Samuel 2:1-10) : a paradigm for intertextual reading?", 119-135
• George Aichele, "Canon as intertext: restraint or liberation?", 139-156
• Peter von Möllendorff, "Christian apocalypses and their mimetic potential in pagan education : a contribution concerning Lucian's 'True history'", 157-169
• Thomas A. Schmitz, "Nonnus and his tradition", 171-189
• Magdolna Orosz, "Literary reading(s) of the Bible : aspects of a semiotic conception of intertextuality and intertextual analysis of texts", 191-204
• Hans G. Heimbrock, "Reading the Bible in the context of "thick description" : reflections of a practical theologian on a phenomenological concept of contextuality", 205-220
• Stefan Alkier, "New Testament studies on the basis of categorical semiotics", 223-248

Το νέο τεύχος του PEQ

Στο νέο τεύχος του Palestine Exploration Quarterly 141:2 (2009) δημοσιεύονται τα εξής άρθρα:

• Konstantinos D. Politis, "Father Michele Piccirillo 1944-2008", 86
• Garth Gilmour, "An Iron Age II pictorial inscription from Jerusalem illustrating Yahweh and Asherah", 87-103
• Adam Zertal - Dror Ben-Yosef - Oren Cohen -Ron Beeri, "Kh Aujah el-Foqa (Ataroth) : an Iron Age fortified city in the Jordan Valley", 104-123
• Ziony Zevit, "Is there an archaeological case for phantom settlements in the Persian period?", 124-137
• Michael Brown, "Ancestral veneration and the settlement history of Tell Sukas", 138-151

Άρθρα βιβλικού ενδιαφέροντος στο νέο EThL

Στο νέο τεύχος του Ephemerides Theologicae Lovanienses 85:1 (2009) δημοσιεύονται μεταξύ άλλων και τα εξής άρθρα βιβλικού ενδιαφέροντος:

• Rainer Schwindt, "Die Erwartung eschatologischer Mitherrschaft der Erlösten bei Paulus", 23-45
• Isaac Kalimi, "Robbers on the road to Jericho : Luke's story of the Good Samaritan and its origin in Kings/Chronicles", 47-53
• Elie Assis, "Family and community as substitutes for the Temple after its destruction : new readings in Psalms 127 and 133", 55-62
• Reinhart Ceulemans, "A 'catena Hauniensis' discovered for the book of Canticles", 63-70
• Michael MacLoughlin, "Synoptic pericope order", 71-97
• Daniel A. Smith, "Matthew and Q : the Matthean deployment of Q and Mark in the apocalyptic discourse", 99-116
• Delbert R. Burkett, "The return of Proto-Mark : a response to David Neville", 117-134
• Jan Lambrecht, "Critical reflections on Paul's "partisan ek" as recently presented by Don Garlington", 135-141
• Jan Lambrecht, "From glory to glory (2 Corinthians 3,18) : a reply to Paul B. Duff", 143-146