Βασιλείδης: Το έργο και η διδασκαλία του (Γ΄ μέρος)

Χριστολογία και σωτηριολογία

Ο Ειρηναίος διασώζει τη διδασκαλία του Βασιλείδη για τη σωτηρία του ανθρώπου διά του Χριστού (Κατὰ αἰρέσεων 1.24.4): ο αγέννητος Πατέρας έστειλε τον πρωτότοκό του Νου (τον Χριστό) για να απελευθερώσει όσους πιστέψουν σε αυτόν από τη δύναμη εκείνων που δημιούργησαν τον κόσμο. Εκείνος εμφανίστηκε στον κόσμο ως άνθρωπος και έκανε θαύματα. Δεν υπέφερε ο ίδιος, αλλά ένα Σίμων Κυρηναίος αναγκάστηκε να κουβαλήσει το σταυρό για λογαριασμό του. Αυτός ο Σίμων μεταμορφώθηκε από τον Ιησού, έτσι ώστε οι άλλοι να νομίσουν ότι είναι ο Ιησούς και να τον σταυρώσουν στη θέση του. Ο Ιησούς πήρε τη μορφή του Σίμωνα και γελούσε εις βάρος τους. Διότι, εφόσον ήταν μία ασώματη δύναμη και ο Νους του αγέννητου Πατέρα, μπορούσε να πάρει όποια μορφή ήθελε. Στη συνέχεια αναλήφθηκε κοντά στον Πατέρα.

Ο Βασιλείδης μοιράζεται με τον Σατουρνίνο τη διδασκαλία του για την έλευση του Σωτήρα άνωθεν με σκοπό την απελευθέρωση των ανθρώπων από το κράτος των δημιουργών αγγέλων. Ο Σατουρνίνος υιοθετούσε μία δοκητική χριστολογία (Ειρηναίος, Κατὰ αἱρέσεων 1.24.2: δοκήσει δὲ ἐπιπεφηνέναι ἄνθρωπον). Ο Β. στο απόσπασμα του Ειρηναίου φαίνεται να δίδασκε ότι ο Ιησούς μπορούσε να αλλάζει μορφές. Ο B. Pearson (σ. 21) υποστηρίζει ότι εδώ ίσως ο Ειρηναίος παρανόησε τη διδασκαλία του Β. και παραπέμπει σε ένα απόσπασμα από τη Δεύτερη Πραγματεία του Μεγάλου Σηθ (NHC VII, 2), το οποίο θεωρείται ότι περιέχει τη διδασκαλία του Β. και όπου λέγεται ότι ο ίδιος ο Ιησούς δεν υπέστη το σταυρικό θάνατο αλλά το φυσικό του σώμα, η δημιουργία δηλαδή των αρχόντων. Σύμφωνα με το ίδιο κείμενο όσοι πιστεύουν σε ένα σταυρωμένο σωτήρα, αυτοί υιοθετούν τη "διδασκαλία ενός νεκρού ανθρώπου (60,22. Βλ. επίσης Ειρηναίου, Κατὰ αἱρέσεων 1.24.4).
Ο Β. πιθανόν λοιπόν να υποστήριζε ότι ο Νους-Χριστός κατέβηκε στον άνθρωπο Ιησού και αντικατέστησε την ανθρώπινη ψυχή του (ίσως αυτό κατά τον Β. να έγινε την ώρα του βαπτίσματος). Με το θάνατο του Ιησού ανέβηκε και πάλι στον Πατέρα.
Η σωτηρία για τον Β. αφορά μόνο στην ψυχή κι όχι στο φθαρτό σώμα (Ειρηναίου, Κατὰ αἱρέσεων 1.24.5), μία διδασκαλία που συμφωνεί απόλυτα με την χριστολογία του. Η σωτηρία, η οποία σημαίνει απελευθέρωση από τη δύναμη των δημιουργών αρχόντων και άνοδο στον Πατέρα μετά το θάνατο, επιτυγχάνεται μέσω της γνώσης. Ο Β. δε φαίνεται ωστόσο να κάνει σαφή διάκριση μεταξύ πίστης και γνώσης (βλ. Κλήμεντος, Στρωματεῖς 5.165, όπου η πίστις ονομάζεται γνώση και υπόστασις και Ειρηναίου, Κατὰ αἱρέσεων 1.24.4).
Επίσης κάνει λόγο για μια εσχατολογική σωτηρία όλων των εκλεκτών, την οποία ονομάζει "ἀποκατάστασις", έναν όρο που μάλλον προσέλαβε από την Κ.Δ.

Ηθική διδασκαλία - Διδασκαλία για τη Θεία Πρόνοια

Δε στηρίζει την ηθική του διδασκαλία στην Παλαιά Διαθήκη. Σε ένα απόσπασμα του Ειρηναίου (Κατὰ αἰρέσεων 1.24.5) αναφέρεται ότι δεχόταν την βρώση ειδωλοθύτων, κάτι που μπορεί να προκύπτει από την ανάγνωση που κάνει στο 1 Κορ 8 αλλά και από τη γενικότερη θέση του, κατ' επίδραση της στωικής φιλοσοφίας, ότι όλες οι συμβατικές αξίες είναι αδιάφορα.

Από τον Κλήμεντα (Στρωματεῖς 4.86.1) προκύπτει ότι ο Β. συνέδεε τη χριστιανική ηθική της αγάπης με τη θεία πρόνοια ("το θείο θέλημα"). Ο ενάρετος άνθρωπος "αγαπά" καθετί που ορίζει ο Θεός (ακόμη και τις κακουχίες) κι είναι απελευθερωμένος από την "επιθυμία" και το "μίσος". Εδώ έχουμε προσέγγιση της βιβλικής ηθικής με τη βοήθεια της στωικής φιλοσοφίας.
Ο Κλήμης διασώζει σε ένα εκτενές απόσπασμα τη διδασκαλία του Β. για την πρόνοια (Στρωματεῖς 4.81.1-83.1). Οι δίκαιοι υποφέρουν "ἡμαρτηκότες ἐν ἄλλοις λανθάνοντες πταίσμασιν" κι επειδή είναι χριστιανοί. Ένα παιδί υποφέρει επειδή έχει "τὸ ἁμαρτητικόν" (τη ροπή προς την αμαρτία). Την ίδια ροπή αποδίδει στον Ιησού, του οποίου την περίπτωση παραλληλίζει με εκείνη του παιδιού. Γι' αυτήν τη θέση δέχεται την αυστηρή κριτική του Κλήμεντος.
Επίσης ο Β. φαίνεται ότι δίδασκε κάποια μορφή μετενσάρκωσης. Ήταν ιδιαίτερα αυστηρός στο θέμα της αμαρτίας. Σύμφωνα με τον Κλήμεντα δίδασκε ότι μόνο οι αμαρτίες που διαπράχθηκαν ακούσια ή εν αγνοία μπορούν να συγχωρεθούν (Στρωματεῖς 4.153.4). Η θεία τιμωρία στη μορφή των παθημάτων είναι το αποτέλεσμα όλων των εκουσίων αμαρτιών ακόμη και μετά το βάπτισμα.
Επηρεασμένος από τη Στωική και πλατωνική φιλοσοφία τονίζει την αγαθότητα της θείας πρόνοιας και την παιδευτική αξία των ανθρώπινων παθημάτων.

Η διδασκαλία του Β. πρέπει να εξαπλώθηκε και πέραν της Αιγύπτου. Στην ίδια την Αίγυπτο παρέμεινε ζωντανή μέχρι τον 4ο αι., όπως πληροφορούμαστε από τον Επιφάνιο. Στη διάδοσή της σημαντικό ρόλο διαδραμάτισε ο γιος και μαθητής του Β. Ισίδωρος στον οποίο αποδίδονται τρία συγγράμματα. Φαίνεται επίσης ότι η διδασκαλία του Β. ήταν γνωστή σε έναν άλλο σημαντικό γνωστικό αυτής της περιόδου, τον Βαλεντίνο, ο οποίος υιοθέτησε στοιχεία της στο δικό του θεολογικό σύστημα.
Τέλος από το ενδιαφέρον το οποίο μαρτυρείται στα σωζόμενα αποσπάσματά του για λειτουργικά ζητήματα, μπορούμε να υποθέσουμε ότι τελούνταν διάφορες λειτουργικές πράξεις στη σχολή του. Από τον Κλήμεντα πληροφορούμαστε επίσης ότι οι οπαδοί του γιόρταζαν την εορτή των Επιφανείων στις 6 Ιανουαρίου (Στρωματεῖς 1.145.6).

Colloquium για την ελληνική και λατινική γλώσσα

Από το ιστολόγιο What's New in Papyrology πληροφορούμαστε τη διοργάνωση colloqiuum στο Φιλανδικό Ινστιτούτο Αθηνών στο διάστημα 17 - 20 Σεπτεμβρίου 2009 με το θέμα:

"Variation and Change in Greek and Latin. Problems and Methods"

Πρόγραμμα συνεδρίου

Thursday 17 September

14.00-15.30 Registration (Finnish Institute, Zitrou 16)

Session 1, Chair: Martti Leiwo

16.00 Martti Leiwo Opening

16.15 Heikki Solin Title later


Friday 18 September

Session 1, Chair: Heikki Solin

9.30 Pierluigi Cuzzolin: "What is linguistic variation and what is linguistic difference in Greek and
Latin?"

10.15 Paolo Poccetti: "Reflexes of variations in Latin and Greek through neither Latin nor Greek
documentations"

Coffee Break 11.00-11.30

Session 2, Chair: Eleanor Dickey

11.30 Trevor Evans: "Aspects of Linguistic Diversity in the Zenon Archive"

12.15 Marja Vierros: "Egyptian transfer features in Greek. The case of bilingual notaries in Hellenistic Egypt"

13.00 Lunch

Session 3, Chair: Paolo Poccetti

15.00 Martti Leiwo: "What is variation and what is not? An analysis of Greek ostraca letters"

15.45 Giovanbattista Galdi: "The nominative plural ending in Latin inscriptions, with special regard to the first declension"

Coffee Break 16.30-17.00

Session 4, Chair: Rolando Ferri

17.00 Eleanor Dickey: "Latin influence on Greek"

17.45 David Langslow: "Typologies of translation techniques in Greek and Latin"


Saturday 19 September

Session 1, Chair: David Langslow

9.30 Gerd Haverling: "Literary Late Latin and the development of the spoken language"

10.15 Kalle Korhonen: "Greek in contact with Arabic in medieval Sicily. Onomastics and linguistic identity"

Coffee Break 11.00-11.30

Session 2, Chair: Pierluigi Cuzzolin

11.30 Rolando Ferri: "Saying no in Roman comedy: a case of pragmatic variation"

12.15 Peter Kruschwitz: "Nothing ever really changes: Rome's 'epigraphic revolution' from a linguistic perspective"

13.00 Lunch

Session 3, Chair: Gerd Haverling

15.00 Philomen Probert: "Attic in the non-Atticist Greek Grammatical Tradition"

15.45 Hilla Halla-aho: "What does ‘Latin’ mean, and related questions"

16.30 Final Discussion

Για να διαβάσετε αναλυτικά το πρόγραμμα και για περισσότερες πληροφορίες, πατήστε εδώ.

BMCR: The Fires of Vesuvius

Έχει αναρτηθεί στην ηλεκτρονική σελίδα του Bryn Mawr Classical Reviews η βιβλιοκρισία του νέου βιβλίου της Mary Beard για την πόλη της Πομπηίας. Για να τη διαβάσετε πατήστε με το ποντίκι στον τίτλο του βιβλίου στη συνέχεια:

Mary Beard, The Fires of Vesuvius: Pompeii Lost and Found. Cambridge, MA: Belknap Press of Harvard University Press, 2008
ISBN 9780674029767
Reviewed by Carol C. Mattusch, George Mason University

Βιβλιοκρισίες στο RBL 25/06/2009

Στην ηλεκτρονική έκδοση του Review of Biblical Literature 26.06.2009 δημοσιεύονται οι εξής βιβλιοκρισίες:

Stephen C. Barton, ed., Idolatry: False Worship in the Bible, Early Judaism and Christianity
Reviewed by Markus Bockmuehl

Andrew Bernhard, Other Early Christian Gospels: A Critical Edition of the Surviving Greek Manuscripts
Reviewed by Stephen J. Patterson

Walter Brueggemann, A Pathway of Interpretation: The Old Testament for Pastors and Students
Reviewed by Danny Mathews

Warren Carter, The Roman Empire and the New Testament: An Essential Guide
Reviewed by Pieter J. J. Botha

J. Harold Ellens, Sex in the Bible: A New Consideration
Reviewed by William R. G. Loader

Jonathan Gan, The Metaphor of Shepherd in the Hebrew Bible: A Historical-Literary Reading
Reviewed by Claudia D. Bergmann

Jeffrey P. Greenman, Timothy Larsen, and Stephen R. Spencer, eds., The Sermon on the Mount through the Centuries: From the Early Church to John Paul II
Reviewed by Charles H. Talbert

Philip A. Noss, ed., A History of Bible Translation
Reviewed by Francis Dalrymple-Hamilton

Friedrich V. Reiterer; Renate Egger-Wenzel, ed., "Alle Weisheit stammt vom Herrn": Gesammelte Studien zu Ben Sira
Reviewed by Oda Wischmeyer

Markus Saur, Der Tyroszyklus des Ezechielbuches
Reviewed by Lena-Sofia Tiemeyer

Martin A. Shields, The End of Wisdom: A Reappraisal of the Historical and Canonical Function οf Ecclesiastes
Reviewed by Harold C. Washington

H. G. M. Williamson, A Critical and Exegetical Commentary on Isaiah 1-27: Volume 1: Commentary on Isaiah 1-5
Reviewed by Francis Landy

Ένα νέο βιβλίο για τη σχέση Βίβλου και συστηματικής θεολογίας

Κυκλοφορεί ένας νέος συλλογικός τόμος από τον εκδοτικό οίκο Baker Academy με θέμα τη σχέση της βιβλικής θεολογίας με τη δογματική:

M. Bockmuehl - A.J. Torrance (eds.), Scripture's doctrine and theology's Bible : how the New Testament shapes Christian dogmatics, Grand Rapids, Mi. : Baker Academic, 2008
ISBN: 978-0-8010-3601-9
20,99 ευρώ

Περιεχόμενα βιβλίου

• J.R. Wagner, "The Septuagint and the 'search for the Christian Bible'", 17-28
• Markus Bockmuehl, "Is there a New Testament doctrine of the Church?", 29-44
• R.W. Moberly, "Johannine christology and Jewish-Christian dialogue", 45-58
• Nicholas T. Wright, "Reading Paul, thinking Scripture", 59-71
• James C. Paget, "The religious authority of Albert Schweitzer's Jesus", 75-90
• Jan Muis, "Karl Barth and Friedrich Mildenberger on Scripture in doctrine", 91-103
• John B. Webster, "Rowan Williams on Scripture", 105-123
• Benedict T. Viviano, "The normativity of Scripture and tradition in recent Catholic theology", 125-140
• Alan Torrance, "Can the truth be learned? : redressing the "theologistic fallacy" in modern biblical scholarship", 143-163
• Oliver O'Donovan, "The moral authority of Scripture", 165-175
• Bernd Wannenwetsch, "The fourfold pattern of Christian moral reasoning according to the New Testament", 177-190
• Kevin J. Vanhoozer, "The apostolic discourse and its developments", 191-207

Ἀρθρα βιβλικού ενδιαφέροντος στο νέο ThZ

Στο νέο τεύχος του Theologische Zeitschrift 65:2 (2009) δημοσιεύονται μεταξύ άλλων και τα εξής άρθρα βιβλικού ενδιαφέροντος:

Annette Schellenberg, "Humankind as the 'Image of God'. On the Priestly predication (Gen 1:26-27; 5:1; 9:6) and its relationship to the ancient Near Eastern understanding of images", 97-115

Έχοντας ως αφετηρία την παρατήρηση ότι στην αντίληψη της Αρχαίας Ανατολής η λειτουργία και η ουσία (ποιότητα) των λατρευτικών εικόνων και των βασιλέων, οι οποίοι χαρακτηρίζονται ως "εικόνα" (ενός) θεού, δε μπορούν να διακριθούν μεταξύ τους, σε αυτήν τη μελέτη τίθεται εκ νέου το ζήτημα της σημασίας των ιερατικών δηλώσεων για το κατ' εικόνα. Μετά από συζήτηση της πρωτοϊστορίας, όπως αυτή παρουσιάζεται στον Ιερατικό Κώδικα - όπου ο άνθρωπος αποδεικνύεται ανίκανος κυρίαρχος (Γεν 6,9-13) και δεν αναγνωρίζεται πλέον σε αυτό το αξίωμά του από το Θεό (Γεν 9,1-7), εξακολουθεί όμως να είναι "εικόνα του Θεού" (Γεν 9,6) - εξάγονται από το συγγραφέα τα εξής συμπεράσματα: (1) οι δηλώσεις του Ιερατικού Κώδικα για το κατ' εικόναν δεν αφορούν στη λειτουργία του ανθρώπου ως κυρίου επί των ζώων, (2) ως "εικόνα Θεού" χαρακτηρίζεται ο άνθρωπος στον Ρ όχι εξαιτίας της ουσίας του αλλά παρά αυτήν. (3) Το ενδιαφέρον εστιάζεται όχι στον άνθρωπο, που είναι κατ' εικόνα Θεού, αλλά στο Θεό, ο οποίος δημιούργησε / αντιμετωπίζει τον άνθρωπο ως εικόνα του. (4) Επειδή ο Θεός είναι ο ένας κι επομένως και ο δημιουργός όλων των ανθρώπων, ισχύουν οι δηλώσεις του ιερατικού κώδικα για τους "ανθρώπους" ουσιαστικά για όλους τους ανθρώπους, όπως το καθιστούν σαφές περαιτέρω ενδείξεις στον κείμενο του Ρ.

Andreas Schüle, "The Divine-Human Marriages (Genesis 6:1-4) and the Greek Framing of the Primeval History", 116-128
Ο συγγραφέας ερμηνεύει με τη βοήθεια της ελληνικής μυθολογίας το συχνά αντιμετωπιζόμενο ως ξένο σώμα επεισόδιο των λεγόμενων "γάμων των αγγέλων" στο Γεν 6,1-4. Με την αναφορά ενός φύλου των "ηρώων", το οποίο προκύπτει από την ένωση ανθρώπων και θεών, το Γεν 6,1-4 παραπέμπει στη μυθολογία των ηρώων, η οποία κατέχει κεντρική θέση στην ελληνική αρχαιότητα και την ενσωματώνει στην αρχαία ιστορία για τη δημιουργία και την αύξηση των ανθρώπων. Η κεντρική δήλωση είναι ότι στην πρώιμη φάση της ανθρωπότητας τα σύνορα μεταξύ της θεϊκής και της ανθρώπινης σφαίρας ήταν ακόμη ρευστά. Σε αυτό θέτει ένα τέλος ο Γιαχβέ, καθώς περιορίζει τη διάρκεια ζωής του ανθρώπου σε 120 χρόνια.

Τιμητικός τόμος για τον καθηγητή U. Luz

Κυκλοφόρησε πρόσφατα από τον εκδοτικό οίκο Neukirchener Verlagsgesellschaft ο συλλογικός τόμος προς τιμήν του καθηγητή της Κ.Δ. Ulrich Luz με αφορμή τον εορτασμό των 70ών γενεθλίων του. Οι μελέτες του τόμου έχουν ως σημεία αναφοράς ζητήματα ερμηνευτικής και θεολογίας της Κ.Δ. και το κατά Ματθαίον ευαγγέλιο, τομείς της βιβλικής επιστήμης με τους οποίους ασχολείται ο καθ. Luz:

Peter Lampe/ Moisés Mayordomo (Hg.), Neutestamentliche Exegese im Dialog. Hermeneutik - Wirkungsgeschichte - Matthäusevangelium, 2008
ISBN: 978-3-7887-2283-8
39,99 ευρώ

Περιεχόμενα τόμου

• Walter Dietrich, "Krumm und gerade, holprig und eben. Wege zwischen dem Alten und dem Neuen Testament", 3-16
• Ulrich H.J. Körtner, "'Der Mensch, vom Weibe geboren' (Hiob 14,1). Versuch über die Geburtlichkeit der Person", 17-32
• Christian Link, "Modelle, biblische Texte zu verstehen", 33-44
• Moisés Mayordomo, "Gewalt in der Johannesoffenbarung als Problem ethischer Kritik", 45-70
• Migaku Sato, "Zen und Gnosis", 85-98
• Manabu Tsuji, "Die Intertextualität von 1 Tim 2,1-3 / Tit 3,1-2", 99-110
• Samuel Vollenweider, "Heilvolle Wende? Exegese im Zeichen der Kulturwissenschaften", 111-120
• Seeichi Yagi, "'Bashologie' im Neuen Testament und synoptische Evangelien", 121-132
• Petr Pokorný, "Reflexionen über die Rolle der Evangelien in den Anfängen der Kirche", 135-148
• James Dunn, "Matthew as Wirkungsgeschichte", 149-166
• Armand Puig i Tàrrech, 'Israël et l' église dans l' évangile de Matthieu", 167-182
• Heikki Räissänen, "Matthew in Bibliodrama", 183-196
• Christopher Rowland, "Marginalia in Matthew", 197-212
• Jens Schröter, "Exegese als Theologie. Beobachtungen zur Matthäusinterpretation des Origenes im Anschluss an hermeneutische Erwägungen von Ulrich Luz" , 213-236
• Gerd Theißen, "Gesetz und Golden Regel. Die Ethik des Matthäusevangeliums zwischen Regel- und Empathieorientierung", 237-254
• Matthias Konradt, "Die Taufe des Gottessohnes. Erwägungen zur Taufe Jesu im Matthäusevangelium (Mt 3,13-17)", 257-276
• Karl-Wilhelm Niebuhr, "Die Seligpreisungen in der Bergpredigt nach Matthäus und im Brief des Jakobus. Zugänge zum Menschenbild Jesu?", 275-296
• Takaaki Haragichi, "Die Rezeption der biblischen Seligpreisungen bei den Apostolischen Vätern", 297-306
• Kiyoshi Mineshige, "Wer sind 'die Armen im Geist'? Japanische Interpretationen von Mt 5,3", 307-318
• Urs von Arx, "Bemerkungen zu Mt 16,17-19 und zur Rede vom Petrusamt", 319-334
• Dale C. Allison Jr., "'After his Resurrection' (Matt 27,53) and the Descens ad inferos", 335-354
• Peter Lampe, "ΜΕΧΡΙ ΤΗΣ ΣΗΜΕΡΟΝ. Α New Edition of Matthew 27:64b; 28:13 in Today's Pop Science and a Salty Breeze from the Dead Sea", 355-366

Ανεύρεση μαρμάρινης κεφαλής του Τίτου

Από το πρακτορείο ειδήσεων του msnbc πληροφορούμαστε την ανεύρεση μεταξύ άλλων αρχαιοτήτων μίας μαρμάρινης κεφαλής του αυτοκράτορα Τίτου στους αρχαίους Ποτεόλους (φωτ.). Ο Τίτος, γιος του αυτοκράτορα Βεσπασιανού και δεύτερος κατά σειρά αυτοκράτορας της δυναστείας των Φλαβίων συνδέεται με την εποχή της Κ.Δ. και ειδικότερα με την πρώτη Ιουδαϊκή Επανάσταση και τον ιστορικό της Ιώσηπο, αλλά και με ένα πρόσωπο που εμφανίζεται στην αφήγηση των Πράξεων, τη Βερενίκη, αδελφή του Ηρώδη Αγρίππα Β΄.
Η κεφαλή βρέθηκε σε αρχαίο αγωγό νερού μαζί με τμήματα από άλλα μαρμάρινα αγάλματα.
Για να διαβάσετε το σχετικό δημοσίευμα, πατήστε εδώ.

Ένα νέο άρθρο στο JHS

Στο τρέχον τεύχος του ηλεκτρονικού περιοδικού Journal of Hebrew Scriptures 9 (2009) έχει αναρτηθεί ένα νέο άρθρο (πατώντας με το ποντίκι στον τίτλο θα βρεθείτε στο κείμενο του άρθρου):

Raymond F. Person Jr., ed. "In Conversation With Thomas Römer, The So-Called Deuteronomistic History:A Sociological, Historical And Literary Introduction (London: T. & T. Clark, 2005)"

Περίληψη
Αυτή η συζήτηση σχετικά με το βιβλίο του Thomas Römer, The So-Calles Deuteronomistic History: A Sociological, Historical and LIterary Introduction (London: T & T Clark, 2005) ξεκίνησε με μία ιδιαίτερη συνεδρίa για τη δευτερονομιστική ιστορία στην Society of Biblical Literature κατά την ετήσια συνάντηση της εταιρείας το Νοέμβριο 2008, στη Βοστόνη MA. H δημοσίευση περιλαμβάνει μία εισαγωγή από τον εκδότη και συμβολές από τους Richard Nelson, Steven McKenzie, Eckart Otto και Yairah Amit. H συζήτηση κλείνει με μία απάντηση του Thomas Römer.

Το νέο τεύχος του Novum Testamentum

Στο νέο τεύχος του Novum Testamentum 51:3 (2009) δημοσιεύονται τα εξής άρθρα:

Chris Keith, "The Initial Location of the Pericope Adulterae in Fourfold Tradition", 209-231

Το άρθρο αποτελεί απάντηση στη θέση που διατυπώθηκε πρόσφατα από τον J. Rius-Camps ότι η Pericope Adulterae αρχικά συντάχθηκε από τον Μάρκο. Ο Rius-Camps παρέβλεψε με αυτήν την πρότασή του σημαντικά αποδεικτικά στοιχεία του κειμένου και της πατερικής παράδοσης σχετικά με το πού οι αρχαίοι χριστιανοί αντιμετώπιζαν την ιστορία του Ιησού και της μοιχαλίδος. Αυτά τα στοιχεία υποδεικνύουν ότι, ενώ η συγκεκριμένη περικοπή δεν υπήρχε από την αρχή στο ευαγγέλιο του Ιωάννη, η πρώτη της θέση μέσα στην παράδοση των τεσσάρων ευαγγελίων ήταν η παραδοσιακή της θέση, δηλαδή το Ιω 7,53-8,11.

Giovanni Battista Bazzana, "Early Christian Missionaries as Physicians. Healing and its Cultural Value in the Greco-Roman Context", 232-251

Το Q 10 παρουσιάζει κάποια χαρακτηριστικά, τα οποία εξισώνουν τους απεσταλμένους του Ιησού με τους ιατρούς του ελληνορωμαϊκού κόσμου. Επιπλέον, κάποια αρχαία χριστιανικά κείμενα ανέπτυξαν την ίδια εικόνα την οποία όμως συνόδευσαν και με μία σχετική κοινωνική κριτική. Aντίστροφα κατά τα χρόνια της αρχαίας αυτοκρατορίας η αίγλη και τα προνόμια των ιατρών, οι οποίοι είχαν καλούς δεσμούς με πάτρωνες, είχαν ενισχυθεί σημαντικά μέσω της αυτοκρατορικής νομοθεσίας. Η χριστιανική επιλογή να παρουσιασθούν οι ιεραπόστολοι ως ιατροί μπορεί να γίνει κατανοητή με την υιοθέτηση της ανθρωπολογικής κατηγορίας της "μιμήσεως". Αυτή συμπεριλάμβανε και την κριτική του συστήματος της πατρωνίας κι επομένως εξασφάλιζε ένα τμήμα της επιτυχίας της χριστιανικής ιεραποστολής σε κάποια τμήματα της αρχαίας κοινωνίας.

Peter W. Gosnell, "Law in Romans. Regulation and Instruction", 252-271

Στην προς Ρωμαίους ο Παύλος παρουσιάζεται ανακόλουθος, όταν παραθέτει από το Νόμο, ενώ ταυτόχρονα διακηρύσσει ότι όσοι πιστεύουν στο όνομα του Ιησού θα πρέπει να απαλλαγούν από αυτόν. Στο άρθρο αρχικά συγκρίνεται η χρήση του όρου "νόμος" από τον Παύλο σε σχέση με τις αναφορές του στη Γραφή. Ο συγγραφέας παρατηρεί την τάση του Παύλου να αναφέρεται στο "νόμο' ως γραπτές ρυθμίσεις, όχι ως Γραφή και στη συνέχεια συζητά προβληματικές περικοπές για να υποστηρίξει ότι ο Παύλος χρησιμοποιεί τον όρο "νόμος" με έναν αμφίσημο τρόπο προκειμένου να στηρίξει τα επιχειρήματά του. Αυτά στηρίζουν την αναφορά του στους νόμους στο 13,8-10. Ο Παύλος εμφανίζεται να υποστηρίζει την ανάγνωση της Τορά ως διδακτικής γραφής, ενώ ταυτόχρονα διακηρύσσει τη ρυθμιστική της δύναμη, η οποία βρίσκει τον τελικό της στόχο στο Χριστό.

Christiane Zimmermann, "Wiederentstehung und Erneuerung (Tit 3:5). Zu einem erhaltenswerten Aspekt der Soteriologie des Titusbriefs", 272-295

Η σωτηριολογική μεταφορά στο Τιτ 3,5 "διὰ λουτροῦ παλιγγενεσίας καὶ ἀνακαινώσεως" φαίνεται να είναι συνδυασμός παύλειας και εθνικής γλώσσας. Ο παύλειος νεολογισμός "ἀνακαίνωσις" περιγράφει την ατομική σωτηρίαως μία παγκόσμια διαδικασία στο πλαίσιο μίας νέας δημιουργίας και φαίνεται πως στοχεύει στο να εξηγήσει τον προηγούμενο όρο "παλιγγενεσία". Ο συγγραφέας της προς Τίτον επιστολής χρησιμοποιεί τον όρο "παλιγγενεσία", ο οποίος είναι επιρρεασμένος από την πρόσληψη της στωικής ορολογίας από τον Φίλωνα, για να περιγράψει όψι μόνο τη σωτηρία των επιμέρους ατόμων αλλά και όλων των πιστών με μία οικουμενική έννοια. Καθώς ο στωικός όρος "παλιγγενεσία" χρησιμοποιείται για την κοσμική ανανέωση του κόσμου, αυτή η έννοια διατηρείται και στη χρήση του όρου στην προς Τίτον επιστολή. Κατά συνέπεια ο όρος "παλιγγενεσία" πρέπει να μεταφραστεί μάλλον με τον όρο "regeneration" παρά με τον όρο "rebirth".

Max Rogland, "μακροθυμειν in Ben Sira 35:19 and Luke 18:7. A Lexicographical Note", 296-301

Στο άρθρο εξετάζει η λεξικολογική σημασία του όρου "μακροθυμεῖν" στο Λκ 18,7 με σκοπό να διερευνηθεί εάν το ρήμα σημαίνει "δείχνω υπομονή ή υπομένω" ή "καθυστερώ ή επιβραδύνω". H πρώτη σημασία μαρτυρείται στις αρχαίες ελληνικές πηγές, ενώ οι μαρτυρίες για τη δεύτερη είναι λιγοστές και συνήθως στηρίζονται σε αναφορές στο Σειρ 35,19 [22], όπου η λέξη "μακροθυμεῖν" απαντά παράλληλα με τον όρο "βραδύνειν". Ο συγγραφέας σημειώνει τα όρια του παραλληλισμού ως λεξικογραφικού εργαλείου και στη συνέχεια εξετάζει το εβραϊκό κείμενο του Σειρ 35,19. Το ρήμα μακροθυμεῖν χρησιμοποιείται για να αποδώσει την hithpael του ρήματος ℘ℑℵ, ενός ρήματος που ποτέ δε δηλώνει την "αργότητα στην εκτέλεση μιας πράξης", αλλά μάλλον αναφέρεται στην αυτοσυγκράτηση και στην αυτοκυριαρχία. Απουσιάζουν επομένως οι λεξικολογικές μαρτυρίες που να βεβαιώνουν τη σημασία του "μακροθυμεῖν" ως "καθυστερώ, επιβραδύνω". Κάθε έννοια της χρονικής "καθυστέρησης" στο Λκ 18 ή στο Σειρ 35 θα πρέπει να αποδοθεί στην ευρύτερη λογοτεχνική συνάφεια κι όχι στο σημασιολογικό περιεχόμενο του ίδιου του ρήματος.