+ Νεκρολογία για τον καθηγητή Σάββα Αγουρίδη (διορθωμένο link)

Στην ηλεκτρονική έκδοση της εφημερίδας ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ δημοσιεύθηκε χθες (8/3/2009) νεκρολογία για τον καθηγητή Σάββα Αγουρίδη από τον καθ. της Ιστορίας των Θρησκειών στη Θεολογική Σχολή Αθηνών, Στέλιο Λ. Παπαλεξανδρόπουλο. Για να διαβάσετε το σχετικό κείμενο, πατήστε εδώ.

Το νέο τεύχος του BIOSCS

Στο νέο τεύχος του Bulletin of the International Organization for Septuagint and Cognate Studies 41 (2008) δημοσιεύονται τα εξής άρθρα:

• Stefan Schorch, "Hellenizing women in the biblical tradition : the case of LXX Genesis", 3-16
• Larry Perkins, "Kyrios : articulation and non-articulation in Greek Exodus", 17-33
• Richard J. Saley, "Proto-Lucian and 4QSam a", 34-45
• Stefan Seiler, "Bemerkungen zu Strukturen und theologischen Akzentsetzungen im LXX-Psalter : dargestellt an Ps 82 (83)", 46-58
• Reinhart Ceulemans, "Nilus of Ancyra on proper names : considering the philological (Hexaplaric?) value of the Canticles 'Catenae'", 59-75
• Anssi Voitila, "Differences in order of sentences, lines, and verses in the Hebrew and Greek texts of Ben Sira", 76-83
• David Lincicum, "The epigraphic habit and the biblical text : inscriptions as a source for the study of the Greek Bible", 84-92
• Alexis Léonas, "The Septuagint in premodern study : a bibliography", 93-113

Το νέο τεύχος του HTS

Στο νέο τεύχος του HTS 64:4 (2008), το οποίο είναι αφιερωμένο στην έννοια της βίας, δημοσιεύονται τα ακόλουθα άρθρα βιβλικού ενδιαφέροντος. Καθώς τα περισσότερα από αυτά είναι στα ολλανδικά παραθέτουμε περίληψη στα ελληνικά:

J. Punt, “Geweld in die Nuwe Testament en die Romeinse Ryk: Ambivalensie, andersheid, agentskap” (Violence in the New Testament and the Roman Empire: Ambivalence, othering, agency), 1633-1651
Οι διάφοροι τρόποι και βαθμοί με τους οποίους η Κ.Δ. συνδέεται με την ειρήνη ή το τερματισμό και την απουσία της βίας έχουν αποτελέσει αντικείμενο συζήτησης. Πρόσφατα κάποιες μελέτες υποστήριξαν ότι τα κείμενα της Κ.Δ. ανέχονταν ή και ενθάρρυναν κάποιες φορές τη βία – θέση που συνοδεύεται από μία σειρά θεωριών που ως σκοπό έχουν να ερμηνεύσουν την παρουσία της βιβλικής βίας. Η αμφισημία της Κ.Δ. όσον αφορά στη βία, ειδικότερα η σχεδόν ταυτόχρονη απόρριψη και ανοχή της βίας, αντικατοπτρίζει την αμφισημία του περιβάλλοντος της Κ.Δ. Οι θέσεις, όσον αφορά στη βία, εντοπίζονται σε διάφορα κείμενα, τα οποία απευθύνονται σε διάφορα κοινωνικοϊστορικά πλαίσια στου ανταγωνιστικού 1ου αι. μ.Χ. και στα οποία κοινός παράγοντας είναι η πανταχού παρουσία της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας. Υποστηρίζεται ότι θα πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή στο αυτοκρατορικό ιστορικό πλαίσιο της Κ.Δ., όσον αφορά στο ζήτημα της βίας, το οποίο παρέχει το σημείο αφετηρίας για την κατανόηση του ποικίλων μηνυμάτων (και των εντάσεων που τα συνοδεύουν) στην Κ.Δ. σχετικά με τη βία.

A. van Aarde, “Paulus se versie van “draai die ander wang” – gedagtes oor geweld en toleransie” (Paul's version of “turning the other cheek” – rethinking violence and tolerance), 1667-1697
Σκοπός του άρθρου είναι να υποστηρίξει ότι η απόρριψη από μέρους του Παύλου της ιδέας της εκδίκησης πρέπει να αντιμετωπισθεί ως το αποτέλεσμα μίας προσωπικής μεταστροφής από έναν αποκαλυπτικό καταστροφικό τρόπο σκέψης - όσον αφορά εκείνους που τον εξοργίζουν- προς μία κατάστασης ανοχής και τελικά «εσωτερικοποίησης της εσχατολογικής ελπίδας». Αντί να επιτιμά ο Παύλος προσευχόταν για εκείνους που του προκαλούσαν προβλήματα. Αυτή η στάση αντιμετωπίζεται ως μία άλλη εκδοχή της παράδοσης του Ιησού ότι κανείς πρέπει να στρέψει και την άλλη σιαγόνα του σε εκείνον που του καταφέρει ένα ράπισμα. Το άρθρο εξηγεί την εκδοχή του Παύλου και την αλλαγή της στάσης απέναντι στη βία χρησιμοποιώντας όρους της θεωρίας του René Girard για τον αποδιοπομπαίο τράγο και τη ρητορική του Παύλου για τη μίμηση, την οποία σταθερά προβάλλει από την 1 Θεσσ μέχρι την τελευταία του επιστολή, την προς Ρωμαίους. Για τον Παύλο ο Ιησούς Χριστός είναι το πρότυπό του. Το ευαγγέλιο του Παύλου για τη συμμετοχή στο παράδειγμα του Ιησού αντίθετα προς τη βία που ασκήθηκε εναντίον του είναι που δημιουργεί το πλαίσιο που βοηθά στην υπέρβαση του κακού.

D.F. Tolmie, “Geweld in Galasiërs?” (Violence in Galatians?), 1698-1714
Μολονότι η προς Γαλάτας προκαλεί το ενδιαφέρον των ερμηνευτών, ο ρόλος τον οποίο διαδραματίζει η βία μέσα σε αυτήν σπάνια έχει συζητηθεί. Στο άρθρο ο συγγραφέας ασχολείται με αυτό το ζήτημα. Το ερώτημα που τίθεται είναι: «μέχρι ποιο σημείο η βία διαδραματίζει κάποιο ρόλο μέσα στην επιστολή και γιατί;» Με σκοπό να δώσει μία απάντηση στο διπλό ερώτημα ο συγγραφέας εξετάζει τρεις πλευρές του ζητήματος: τις άμεσες αναφορές στη βία μέσα στην επιστολή, τη βίαιη ρητορική που χρησιμοποιείται στην Γαλ από τον Παύλος και τέλος το εάν η θεολογία της Γαλ μπορεί να χαρακτηρισθεί ως βίαιη θεολογία.

R. van Houwelingen, “Een godvechter wordt voorvechter“ (A godfighter becomes a fighter for God), 1715-1733
Οι Ποιμαντικές Επιστολές αναφέρονται δύο φορές, με βιογραφική διάθεση, στο θρησκευτικό παρελθόν του Παύλου. Στην 1 Τιμ ο Παύλος χαρακτηρίζεται ως «πρότερον βλάσφημος καὶ διώκτης καὶ ὑβριστὴς» (1,13). Αυτοί οι χαρακτηρισμοί είναι στερεότυποι για έναν «θεομάχο»και είναι γνωστοί τόσο από τη θύραθεν όσο και την ιουδαϊκή γραμματεία της εποχής. Ωστόσο ο Παύλος δεν υπέστη την θεία τιμωρία αλλά δέχθηκε τη χάρη του Θεού. Έτσι έγινε μαχητής του Θεού, ένας υπερασπιστής του Χριστιανισμού. Με βάση αυτό το υπόβαθρο πώς μπορεί το 2 Τιμ 1,3 να δηλώνει για τον ίδιο Παύλο ότι «λατρεύει ἀπὸ προγόνων ἐν καθαρᾷ συνειδήσει» το Θεό; Αυτό μπορεί να θεωρηθεί μια παράξενη ανακολουθία. Η ερμηνεία των δύο δηλώσεων καθιστά ωστόσο σαφές ότι οι Ποιμαντικές Επιστολές προβάλλουν μία συνεπή εικόνα του Παύλου. Έπρεπε να επαναπροσδιορίσει την πίστη του, κάνοντάς το όμως αυτό δεν στράφηκε στη λατρεία κάποια άλλου Θεού αλλά του Θεού των προγόνων του.

E. van Eck, “Jesus en geweld: Markus 12:1-12 (en par) en Thomas 65” (Jesus and violence: Mark 12:1-12 (and par) and Thomas 65), 1735-1765
Ως μία αναπτυγμένη αγροτική (αριστοκρατική) κοινωνία, ο κοινωνικός ιστός της Παλαιστίνης του 1ου αι. στηριζόταν σε εντάσεις μεταξύ της ελίτ (αρχόντων) και των χωρικών (των υπηκόων). Στη βάση αυτών των συγκρούσεων βρίσκονται μη συμβατές μεταξύ τους αξίες (ιδεολογίες). Οι κάτοικοι της Μεσογείου γενικά ήταν ανταγωνιστικοί από τη φύση τους – επομένως πρόθυμοι να εμπλακούν σε φυσική αντιπαράθεση με την παραμικρή πρόκληση. Η βία κατά τον 1ο αι. μ.Χ. ωστόσο ήταν κάτι παραπάνω από μία φυσική σύγκρουση – ήταν ένα καθεστώς βίας. Ποια ήταν η στάση του Ιησού απέναντι στη βία; Μία ιδεολογική-κριτική ανάγνωση του Μκ 12,1-12 (και των παράλληλων) καταδεικνύει ότι οι κανονικές εκδοχές του κειμένου στην παραβολή των εργατών του αμπελώνα –όπου ο Ιησούς ανέχεται τη βία – δε μπορούν να θεωρηθούν ότι αντικατοπτρίζουν τη στάση του ιστορικού Ιησού απέναντι στη βία. Η στάση του Ιησού απέναντι στη βία αντικατοπτρίζεται μάλλον στο ευαγγέλιο του Θωμά 65, όπου ο Ιησούς παρουσιάζεται να επικρίνει κάθε είδους βία. Στη μελέτη επαναλαμβάνεται η ανάγκη ανάγνωσης του κειμένου από την ιδεολογικοκριτική οπτική γωνία ώστε να αποφευχθεί ο κίνδυνος εγκλωβισμού του ιστορικού Ιησού μέσα στο κείμενο των ευαγγελίων (Α.Τ.:ο συγγρ. χρησιμοποιεί στην περίληψή του τον αμετάφραστο όρο “gospelizing”).

W.J.C. Weren, “Het gebruik van geweld bij het bestraffen van overspel in Bijbelse teksten (Deuteronomium 22:13-29 en Johannes 7:53-8:11)” [The use of violence in punishing adultery in Biblical texts (Deuteronomy 22:13-29 and John 7:53-8:11)], 1767-1785
Το ενδιαφέρον του συγγραφέα επικεντρώνεται στο ερώτημα σε ποια βαθμό μέσα στα βιβλικά κείμενα η άσκηση βίας θεωρείται θεμιτή κατά την τιμωρία της μοιχείας. Ο συγγρ. συζητά επίσης τη στάση του Ιησού απέναντι στην αυστηρή τιμωρία. Ο Ιησούς συμφωνεί με την ποινή που θέσπισε ο Μωυσής αλλά με την προϋπόθεση ότι καθένας μέσα στην ομάδα των εκτελεστών δεν φέρει ο ίδιος καμία αμαρτία. Καθώς αυτό δε μπορεί να ισχύσει, είναι αδύνατο επίσης να εφαρμοσθεί η ποινή. Ο τρόπος με τον οποίο παρεμβαίνει ο Ιησούς συμφωνεί με τις συζητήσεις που υπάρχουν στην Π.Δ. και στον αρχαίο Ιουδαϊσμό και οι οποίες έχουν ως σκοπό να περιορίσουν την άσκηση βίας κατά την τιμωρία παραπτωμάτων σεξουαλικής φύσης. Στην κατακλείδα ο συγγραφέας ασχολείται με την αξιολόγηση και με το ερώτημα κατά πόσο είναι σχετικά με το θέμα τα δύο βιβλικά κείμενα που συζητήθηκαν στο άρθρο.

J. Verheyden, “Een irenische dialoog met Wim Weren over geweld in Johannes 7:53-8:11” (An irenic dialogue with Wim Weren about violence in John 7:53-8:11), 1787-1791
Στο άρθρο ο συγγραφέας ασχολείται με το άρθρο του Wim Weren στον ίδιο τόμο. Αρχικά συζητά κάποιες ερμηνευτικές προσεγγίσεις του θέματος της βίας στην περικοπή για τη μοιχαλίδα στο Ιω 7,53-8,11. Στη συνέχεια συζητά τη χρήση του Δτν σε αυτό το κείμενο μέσα στο πλαίσιο μίας ρηξικέλευθης νέας αντίληψης του Ιησού για τη βία.

J. van der Watt / K. Kok, „Geweld in 'n evangelie van liefde: Die Evangelie van Johannes se perspektief op geweld teen Jesus en sy dissipels” (Violence in a gospel of love: The perspective of the Gospel of John on violence against Jesus and his disciples), 1793-1812
Αυτό το άρθρο είναι το πρώτο από δύο που πραγματεύονται τη βία στο ευαγγέλιο του Ιωάννη. Σε αυτά επισημαίνονται οι τεχνικές δυσφήμισης σύμφωνα με τις οποίες το status της αντίπαλης ομάδας απορρίπτεται κατηγορηματικά από τους Ιουδαίους από τη μία και από τους οπαδούς του Ιησούς από την άλλη. Υποστηρίζεται ότι το κεντρικό ζήτημα της σύγκρουσης περιστρέφεται γύρω από το ερώτημα: πού είναι παρών ο Θεός; Ανάμεσα στους Ιουδαίους ή ανάμεσα στα μέλη της ομάδας του Ιησού; Η σύγκρουση και η βία στο Ιω θα πρέπει να κατανοηθεί μέσα στο πλαίσιο αυτού του σημαντικού ερωτήματος.

P.B. Decock, “Beeldspraak over oorlog en schepping, geweld en geweldloosheid in de Openbaring van Johannes” (Images of war and creation, violence and nonviolence in the Revelation of John), 1837-1853
Μεγάλο μέρος των βίαιων εικόνων της Αποκάλυψης μπορεί να θεωρηθεί ότι έχει ως πηγή έμπνευσής του την παράσταση του Θεού ως ουράνιου πολεμιστή που θα νικήσει τις δυνάμεις του χάους, οι οποίες απειλούν τη δημιουργία και θα οδηγήσει την κτίση στην ολοκλήρωσή της. Αυτή η βίαιη στάση συνδέεται με το Θεό και τον αναστημένο Ιησού αν και το προφητικό έργο των εκκλησιών συμμετέχει ως ένα σημείο στη θεϊκή εξουσία και στη βία της (11,5-6). Ωστόσο η νίκη των ανθρώπων επιτυγχάνεται μόνο μέσω της λατρείας του Θεού αντί της λατρείας της λατρείας του Σατανά και του θηρίου και μέσω της προφητικής μαρτυρίας με σκοπό να έρθει για τους κατοίκους του κόσμου η μετάνοια κι έτσι να νικηθεί η αμαρτία, η οποία καταστρέφει τη δημιουργία. Αυτή η ανθρώπινη νίκη καθίσταται δυνατή μέσω του «αίματος του Ιησού» και απαιτείται από τους μαθητές του να συνεχίσουν το έργο του Ιησού μέχρι το τέλος (2,26) ώστε να συμμετάσχουν στη νέα δημιουργία στην οποία ο μεσίτης του Θεού από την αρχή είναι ο Ιησούς (3,14).

P.G.R. de Villiers, “Die ontmaskering van die bose: Eksegetiese perspektiewe op geweld in Openbaring 18” (Exposure of evil: Exegetical perspectives onviolence in Revelation 18), 1855-1893
Στο άρθρο εξετάζεται η βία στο Αποκ 18 από ερμηνευτικής απόψεως εξαιτίας της σημαντικής θέσης που καταλαμβάνει στη σύγχρονη συζήτηση για τη βία στην Κ.Δ. Αρχικά ο συγγρ. πραγματεύεται τη σύνθετη σημασία της βίας σε σχέση μάλιστα με την πολύπλοκη δομή του βιβλίου στο σύνολό του και αυτού του κεφαλαίου ειδικότερα. Υποστηρίζει ότι αντίθετα με ό,τι συνήθως λέγεται στη σύγχρονη έρευνα για το Αποκ 18, το κεφάλαιο έχει μια προσεκτική δομή οργανωμένη σε κύκλους στην οποία τα συστατικά στοιχεία της καθορίζουν με αποφασιστικό τρόπο τη σημασία του και στην οποία η βία είναι ένα σημαντικό μοτίβο. Ο συγγρ. αναλύει επίσης πώς το υπόλοιπο κείμενο επιβεβαιώνει τις συγγραφικές ικανότητες του συγγραφέα του και την στρωτή δομή του Αποκ 18 ως ενός κειμένου για μια βίαιη πόλη. Επίσης καταδεικνύεται πώς διαφορετικά στοιχεία μέσα σε ένα κείμενο κατά έναν ειρωνικό τρόπο μπορούν να σκιαγραφήσουν την πτώση της βίαιης πόλης της Βαβυλώνας και τις αιτίες γι’ αυτό. Σκιαγραφεί επίσης τον τρόπο με τον οποίο οι συνέπειες της πτώσης της Βαβυλώνας αναπτύσσονται από μία γήινη και μία θεϊκή οπτική. Σε όλα αυτά τα διαφορετικά μέρη καθίσταται σαφής η εμφανής θέση της βίας.

T. Nicklas, “Vom Umgang mit biblischen Texten in antisemitischen Kontexten” (The Bible in anti-Semitic contexts), 1895-1921
Ο συγγρ. επικεντρώνει το ενδιαφέρον του στη χρήση και παράχρηση των κειμένων της Κ.Δ. κατά την εποχή του Εθνικοσοσιαλισμού. Μετά τον ορισμό των κεντρικών εννοιών περιγράφει πώς οι αντισημίτες συγγραφείς ερμήνευσαν τα βιβλικά κείμενα. Στη συνέχεια δίνει μια γενική περιγραφή των συγγραφέων που προσπάθησαν να αποδείξουν τις άρειες καταβολές του Ιησού και την αντι-ιουδαϊκή του στάση (π.χ. τη λεγόμενη “Pantherathesis”). Στη συνέχεια εξηγεί πώς (και γιατί) ο Παύλςο θεωρήθηκε «πολύ Ιουδαίος» από το Γ΄ Ράιχ και εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο η ερμηνεία των Ναζί εξακολουθεί να επηρεάζει. Τέλος καταλήγει με μία επισκόπηση των εξελίξεων σήμερα όσον αφορά στο ζήτημα.

H.G.R. de Villiers, “Hermeneutiese perspektiewe op geweld in die Nuwe Testament” (Hermeneutical perspectives on violence in the NewTestament), 1923-1951
Στο άρθρο εξετάζονται οι ερμηνευτικές προσεγγίσεις του θέματος της βίας στην Κ.Δ., όπως αυτές εμφανίζονται στα άρθρα του παρόντος τόμου και στις καινοδιαθηκικές σπουδές γενικότερα. Αντιπαραθέτει την παραδοσιακή αντίληψη για την Κ.Δ. ως βιβλίο της ειρήνης με τη σύγχρονη κατανόηση της βίαιης φύσης της. Ακολουθεί μία συζήτηση της πολύπλευρης φύσης τόσο της αντίληψης περί ειρήνης όσο κι εκείνης περί βίας και των διαφόρων μορφών με τις οποίες αυτές εκφράζονται. Μετά την ανάλυση της σχέσης μεταξύ της βίας και των εναλλακτικών μορφών της, περιγράφονται οι διάφορες μορφές βίας με όρους της σχέσης τους προς τις υπαρξιακές πραγματικότητες. Ακολουθούν παρατηρήσεις για τη διατύπωση μίας ικανοποιητικής μεθοδολογίας μελέτης της βάις, του τρόπου με τον οποίο η βία αντιμετωπίζεται στα κείμενα της Κ.Δ. και τέλος προτείνονται τρις δυνατές ερμηνείες της φύσης της βίας.

Ένα νέο βιβλίο για το Β΄ Μακκαβαίων

Κυκλοφορεί από τον εκδοτικό οίκο de Gruyter μία νέα μετάφραση και σχόλια του βιβλίου Β΄ Μακκαβαίων. Μεταφραστής και υπομνητιστής είναι ο Daniel Schwartz, καθηγητής της ιουδαϊκής ιστορίας στο Hebrew University της Jerusalem:

Daniel R. Schwartz, 2 Maccabees, de Gruyter, Berlin 2008
ISBN 978-3-11-019118-9
128 ευρώ

Περιγραφή του εκδοτικού οίκου
Το 2 Μακκαβαίων είναι ένα ιουδαϊκό έργο που συντάχθηκε κατά το 2ο αι. π.Χ. και διασώθηκε από την Εκκλησία. Γραμμένο στην ελληνιστική κοινή και παρουσιάζοντας τα γεγονότα από μία ιουδαιοελληνιστική οπτική γωνία, το 2 Μακκ αφηγείται και ερμηνεύει τα γεγονότα που έλαβαν χώρα στην Ιερουσαλήμ πριν τη Μακκαβαϊκή επανάσταση: τον εξελληνισμό και την επανίδρυση της Ιερουσαλήμ ως πόλη, το διωγμό των Ιουδαίων από τον Αντίοχο τον Επιφανή και τα μαρτύρια που ακολούθησαν, την επανάσταση εναντίον των Σελευκιδών υπό την αρχηγία του Ιούδα Μακκαβαίου. Το 2 Μακκ είναι μία σημαντική πηγή τόσο για τα γεγονότα που περιγράφει όσο και για τις αξίες και τα ενδιαφέροντα του Ιουδαϊσμού της ελληνιστικής Διασποράς, τα οποία αντικατοπτρίζει -τα οποία είναι πολύ διαφορετικά από εκείνα που προβάλλονται στον αντίζηλό του, το 1 Μακκαβαίων.

Για να δείτε τα περιεχόμενα, πατήστε εδώ.

Βιβλιοκρισία του νέου βιβλίου της M. Beard για την Πομπηία

Στην ηλεκτρονική σελίδα της California Literary Review δημοσιεύεται η βιβλιοκρισία της Judith Harris για το νέο βιβλίο της Mary Beard, The Fires of Vesuvius: Pompeii Lost and Found, Belknap Press 2008, ISBN 978-0674029767 (από όσο πληροφορούμαι είναι το ίδιο με βιβλίο της συγγραφέως Pompeii: The Life of a Roman Town, Profile Books 2008, ISBN: 978-1861975164).

Για να διαβάσετε τη βιβλιοκρισία, πατήστε εδώ.

Πράξεις 15 και κοινωνική ταυτότητα

Παραπέμπουμε στην ενδιαφέρουσα εισήγηση του J.C. Baker την οποία ανάρτησε στο ιστολόγιό του σήμερα. Ο συγγραφέας συζητά στο πρώτο μέρος την κοινωνιολογική ερμηνευτική προσέγγιση, το ερμηνευτικό μοντέλο του Gadamer (Horizontenverschmelzung) και τη θεωρία της κοινωνικής ταυτότητας (SIA), τα οποία στη συνέχεια εφαρμόζει στην ερμηνεία των όσων περιγράφονται στο Πρξ 15.

Για να διαβάσετε το ενδιαφέρον κείμενο, πατήστε εδώ.

Ένα νέο βιβλίο για τους Σικάριους

Από την Society of Biblical Literature κυκλοφορεί το εξής βιβλίο:

Mark Andrew Brighton, The Sicarii in Josephus's Judean War: Rhetorical Analysis and Historical Observations, (Early Judaism and Its Literature), 2008

ISBN: 1589834062

$26.95

Περιγραφή εκδοτικού οίκου

Το βιβλίο αυτό είναι μία εκτενής μελέτη των σικάριων στο έργο του Ιωσήπου Ιουδαϊκός Πόλεμος. Αναλυτικές ρητορικές αναλύσεις όχι μόνο για της αφήγησης σχετικά με τη Μασάδα, όπου ο Ιώσηπος περιγράφει πώς οι Σικάριοι αυτοκτόνησαν, αλλά και άλλων κειμένων του Πολέμου, όπου περιγράφονται ή προκύπτουν από τη συνάφεια οι δραστηριότητές τους. Στη μελέτη καταδεικνύεται πώς ο Ιώσηπος υιοθέτησε στην αφήγησή του τους Σικάριους με σκοπό να αναπτύξει και να προβάλει με μεγαλύτερη ακρίβεια διάφορα σημαντικά θέματα του έργου του. Η μελέτη απομακρύνεται από την κλασική θέση ότι οι Σικάριοι ήταν μία οπλισμένη και φανατική παραφυάδα των Ζηλωτών και υποστηρίζει ότι από μία ιστορική άποψη οι "Σικάριοι" ήταν ένας κάπως ασαφής όρος που χρησιμοποιούνταν για να χαρακτηρισθούν Ιουδαίοι της ιουδαϊκής επανάστασης, οι οποίοι συνδέονταν με πράξεις βίας εναντίον των συμπατριωτών τους και είχαν θρησκευτικές / πολιτικές προθέσεις.

Δύο νέες πολυτονικές γραμματοσειρές

Στο διαδίκτυο διατίθενται δύο νέες και πολύ χρήσιμες πολυτονικές γραμματοσειρές:

ΙFAO-Grec . Αυτή η γραμματοσειρά διατίθεται από το Institut français d’archéologie orientale - Le Caire και περιέχει σύμβολα και σημεία που είναι χρήσιμα για το μεταγραμματισμό επιγραφών και παπύρων. Στη γαλλόφωνη σελίδα στην οποία σας παραπέμπουμε (πατήστε εδώ), μπορείτε να βρείτε ελληνική και κοπτική γραμματοσειρά, πίνακες χαρακτήρων και μεταγραμματισμών (για Windows και Mac)

SBL Greek. Από την Society of Biblical Literature διατίθεται μία όμορφη πολυτονική γραμματοσειρά. Πατήστε εδώ για να βρεθείτε στη σχετική σελίδα.

Δύο άρθρα σχετικά με τον αρχέγονο Χριστιανισμός στο νέο JECS

Στο νέο τεύχος του Journal of Early Christian Studies 17:1 (2009) δημοσιεύονται μεταξύ άλλων και δύο άρθρα που ασχολούνται με θέματα γνωστικισμού και αποκρύφων:

Chris Frilingos, "No Child Left Behind: Knowledge and Violence in the Infancy Gospel of Thomas", 27-54

Πρόσφατες μελέτες διέκριναν ένα μεγάλο χάσμα μεταξύ της ιδιαίτερα χαμηλής άποψης για την εκπαίδευση στο Ευαγγέλιο του Θωμά για την Παιδική Ηλικία του Ιησού και την μεγάλη εκτίμηση για την παιδεία στο ρωμαϊκό κόσμο. Ο συγγραφέας υποστηρίζει ότι αυτό το ευαγγέλιο εκφράζει μία διφορούμενη στάση απέναντι στην παιδεία. Το απόκρυφο ευαγγέλιο περιγράφει την παιδική ηλικία του Ιησού σε μια σειρά επεισοδίων τα οποία υπαινίσσονται τις προβληματικές συνέπειες της γενικής εξάπλωσης της ελληνικής παιδείας στο ρωμαϊκό κόσμο. Όπως και άλλα κείμενα αυτής της περιόδου, το ευαγγέλιο της Παιδικής Ηλικίας του Θωμά εναρμονίζεται στην καθημερινή ρουτίνα της απόδοσης δικαιοσύνης και της εκπαίδευσης κατά τα αυτοκρατορικά χρόνια. Ο συγγρ. του άρθρου έχει δύο στόχους: πρώτον να συνδέσει το ευαγγέλιο με τα σημαντικότερα πολιτιστικά προβλήματα της εποχής του και δεύτερον να εξηγήσει τα σχετικά με το σχολείο επεισόδια του ευαγγελίου. Ο άτακτος και βίαιος ήρωας αυτών των αφηγήσεων επιδεικνύει μία νέα γνώση που απλά μιμείται την παράδοση: είναι σχεδόν αλλά όχι ακριβώς ένας μαθητής της παιδείας, σχεδόν αλλά όχι ακριβώς μαθητής του "νόμου".

Benjamin H. Dunning, "What Sort of Thing Is This Luminous Woman?: Thinking Sexual Difference in On the Origin of the World", 55-84

Στο άρθρο εξετάζεται η αιτιολογία της διαφορετικής ανθρώπινης σεξουαλικής συμπεριφοράς σύμφωνα με το έργο Περὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ κόσμου. Αυτό το κείμενο του Nag Hammadi παρουσιάζει τη σεξουαλικά διαφοροποιημένη ανθρώπινη υποκειμενικότητα μέσα από μία σειρά σύνθετων ερμηνευτικών συνδυασμών που στηρίζονται σε διάφορες αναγνώσεις της "εικόνας" και της "ομοίωσης" στο Γεν 1,26. Αφού οι άρχοντες δημιούργησαν τον Αδάμ η σεξουαλική διαφορά εξηγείται μέσα από μία εναλλακτική αφήγηση της δημιουργίας. Εδώ η Σοφία κατασκευάζει την Εύα με βάση μία διαφορετική "εικόνα" και "ομοίωση" από αυτήν που χρησιμοποίησαν οι άρχοντες για να δημιουργήσουν τον Αδάμ. Το αποτέλεσμα είναι μία ανθρωπολογική αντίληψη στην οποία η σεξουαλική διαφορά των φύλων είναι πρωταρχική και στηρίζεται σε δύο διαφορετικές διαδικασίες δημιουργίας, οι οποίες συνυφαίνουν τη φωτεινότητα της θεϊκής σφαίρας με το πρωταρχικό αρσενικό και το πρωταρχικό θηλυκό ανθρώπινο ον με δύο ξεχωριστούς και δυσαφομοίωτους τρόπους.

Η παρομοίωση της εκκλησίας με το πλοίο στα ψευδοκλημέντια

Στην παρομοίωση της εκκλησίας με το πλοίο στις Ψευδοκλημέντιες Ομιλίες αναφερθήκαμε στην προηγούμενη ανάρτηση. To πλοίο και η θύελλα στη θάλασσα ως αλληγορικές εικόνες είναι ήδη γνωστά στον αρχαίο εθνικό κόσμο (π.χ. Ιλιάδα ιε΄381-384.618-629. Πλάτωνος, Πολιτ. 272e. 273c-e. Πλουτάρχου, Περὶ Ἴσιδος καὶ Ὀσίριδος 377Ε. Σοφοκλέους, Ἀντιγόνη 586-592 κ.ά.) Ο συμβολισμός της Εκκλησίας με το πλοίο είναι γνωστός στην αρχαία Εκκλησία τουλάχιστον ήδη από το 2ο αι. αλλά φαίνεται να έχει τις ρίζες του ήδη στην Κ.Δ. Ο Τερτυλλιανός, ο οποίος είναι ο πρώτος που αναφέρει τον παραλληλισμό, φαίνεται να προϋποθέτει ότι ο παραλληλισμός είναι ήδη γνωστός (De bap., xii). Έχουμε επίσης μεταγενέστερες μαρτυρίες τόσο εικονογραφικές όσο και φιλολογικές αυτής της σύνδεσης (βλ. για παράδειγμα τη μαρτυρία των Αποστολικών Διαταγών ΙΙ.48 ή του Κλήμεντα Αλεξ. Παιδαγωγός 3,2). Παραθέτω εδώ το κείμενο των Ψευδοκλημέντιων Ομιλιών, το οποίο διασώζει μία ιδιαίτερα λεπτομερή και όμορφη κατά τη γνώμη μου αναλογία μεταξύ της εικόνας του πλοίου και της Εκκλησίας:

EpClem 14,1-15,3

Ἔοικεν γὰρ ὅλον τὸ πρᾶγμα τῆς ἐκκλησίας νηὶ μεγάλῃ, διὰ σφοδροῦ χειμῶνος ἄνδρας φερούσῃ ἐκ πολλῶν τόπων ὄντας καὶ μίαν τινὰ ἀγαθῆς βασιλείας πόλιν οἰκεῖν θέλοντας. ἔστω μὲν οὖν ὑμῖν ὁ ταύτης δεσπότης θεὸς καὶ παρεικάσθω ὁ μὲν κυβερνήτης Χριστῷ, ὁ πρωρεὺς ἐπισκόπῳ, οἱ ναῦται πρεσβυτέροις, οἱ τοίχαρχοι διακόνοις, οἱ ναυστολόγοι τοῖς κατηχοῦσιν, τοῖς ἐπιβάταις τὸ τῶν ἀδελφῶν πλῆθος, τῷ βυθῷ ὁ κόσμος, αἱ ἀντίπνοιαι τοῖς πειρασμοῖς ... τὰ δὲ ἀπόγεια τῶν χειμάρρων [καὶ τὰ] φυσήματα ταῖς τῶν πλάνων καὶ ψευδοπροφητῶν ὁμιλίαις ... οἱ ὑποκριταὶ τοῖς πειραταῖς παρεικασμένοι νοείσθωσαν ... εὐσταθείτωσαν οὖν οἱ ἐπιβάται ἑδραῖοι ἐπὶ τῶν ἰδίων καθεζόμενοι τόπων, ἵνα μὴ τῇ ἀταξίᾳ σεισμὸν ἢ ἑτεροκλινίαν παρέχωσιν. οἱ ναυστολόγοι τοὺς μισθοὺς ὑπομιμνησκέτωσαν. οἱ διάκονοι μηδὲν ἀμελείτωσαν ὧν ἐπιστεύθησαν. οἱ πρεσβύτεροι ὥσπερ ναῦται καταρτιζέτωσαν ἐπιμελῶς τὰ χρῄζοντα ἑκάστῳ. ὁ ἐπίσκοπος ὡς πρωρεὺς ἐγρηγορὼς τοῦ κυβερνήτου μόνου τοὺς λόγους ἀντιβαλλέτω. ὁ Χριστὸς ὡς σωτὴρ κυβερνήτης φιλείσθω καὶ μόνος περὶ ὧν λέγει πιστευέσθω. οἱ δὲ πάντες τῷ θεῷ περὶ τοῦ οὐρίᾳ πλέειν προσευχέσθωσαν.