Τρίτη 6 Ιανουαρίου 2009

Πρόσκληση για συμμετοχή σε συνέδριο

Από το ιστολόγιο EUAGGELION πληροφορούμαστε τη διοργάνωση συνεδρίου στο Cambridge στις 6-10 Ιουλίου 2009 με θέμα "New Testament and Ethics". Όσοι ενδιαφέρονται να συμμετάσχουν πρέπει να επικοινωνήσουν με τον Michael Bird.
Θεματικές οι οποίες θα αναπτυχθούν:

(a) Where are we with Caesar (questions of emperor cult, Romans 13, public Christianity, etc.)?
(b) Where are we with grace versus law in Pauline ethics?

Για περισσότερες πληροφορίες, πατήστε εδώ.

Ένα νέο ιστολόγιο για την προς Εβραίους

Ο N.T. Wrong μας πληροφορεί ότι ένα νέο ιστολόγιο με τον τίτλο POLUMEROS KAI POLUTROPOS λειτουργεί εδώ και λίγες μέρες στο διαδίκτυο. Ο ιδιοκτήτης του, Brian Small, είναι υποψήφιος διδάκτορας του Παν/μιου Baylor και στη διδακτορική του διατριβή θα ασχοληθεί με την προς Εβραίους. Ο Small περιγράφει έτσι τους στόχους του ιστολογίου του:
"This blog will explore the many and various ways in which the Book of Hebrews has been interpreted throughout the centuries.Expect to see reviews and summaries about articles and books on Hebrews, news about research in Hebrews, information about websites dedicated to Hebrews, and anything else pertinent to the study of Hebrews."
Για να βρεθείτε στο ιστολόγιό του, πατήστε εδώ.

Δευτέρα 5 Ιανουαρίου 2009

Codex Vaticanus: νέα ονομασία για τα Umlauts

Στο ιστολόγιο Evangelical Textual Criticism έχει αναρτηθεί ένα κείμενο σχετικά με την προτεινόμενη νέα ονομασία του σημείου της τελείας, που συχνά απαντά στο περιθώριο των σελίδων του Codex Vaticanus. Το όνομα που χρησιμοποιούνταν μέχρι σήμερα ήταν "Umlaut(s)". H νέα ονομασία που προτείνεται είναι "διστίγμη". Για να διαβάσετε το σκεπτικό πίσω από αυτήν τη νέα πρόταση, πατήστε εδώ.

Klauck: Die apokryphe Bibel (6)

Στο τρίτο μέρος του πρώτου κεφαλαίου του βιβλίου του ο Κ. ασχολείται με το Μυστικό Ευαγγέλιο του Μάρκου.

3. Σκανδαλώδεις τελετουργίες μέσα στη νύχτα; Το Μυστικό Ευαγγέλιο του Μάρκου (Α΄ μέρος)

Το συγκεκριμένο κείμενο προκάλεσε και ακόμη προκαλεί έντονες συζητήσεις κυρίως στις Η.Π.Α. Πρόκειται για δύο αποσπάσματα –ένα μεγαλύτερο κι ένα μικρότερο- που είναι ενταγμένα σε μία αρχαία επιστολή, μια συνάφεια απολύτως απαραίτητη για την κατανόησή τους.
Σε αυτό το κεφάλαιο ο Κ. ακολουθεί αντίστροφη πορεία από ό,τι στα προηγούμενα κεφάλαια· πρώτα παρουσιάζεται το αρχαίο κείμενο του Μυστικού Ευαγγελίου και η συνάφειά του και στη συνέχεια εξετάζονται ζητήματα σχετικά με την εύρεσή του, την αξία του ως πηγή και τη γνησιότητά του.

Περιεχόμενο – δομή του κειμένου (απόκρυφου ευαγγελίου και επιστολής)
Το κείμενο, το οποίο διασώζει τα δύο αποσπάσματα του Μυστικού Ευαγγελίου, είναι μία επιστολή του Κλήμεντα Αλεξανδρέα (140/150 – 220 μ.Χ.). Στους πρώτους στίχους 1-7, ο συγγρ. της επιστολής καταδικάζει την αίρεση του Καρποκράτη. Στους στίχους 8-11 αναπτύσσεται το θέμα της αλήθειας (υπάρχουν αληθινά πράγματα, υπάρχει η αλήθεια, υπάρχει όμως και μία αληθινή αλήθεια, την οποία μόνο η γνήσια πίστη γνωρίζει). Από το στ. 11 εξ. ο συγγρ. ασχολείται με το θέμα του Μυστικού Ευαγγελίου του Μάρκου. Στην αρχή (στ. 11-15) ο Κλήμης ασκεί κριτική στα όσα λένε οι Καρποκρατιανοί για το ευαγγέλιο του Μάρκου. Ακόμη κι όταν λένε κάτι αληθές, αυτό είναι αναμεμειγμένο με τόσα ψεύδη, που δεν έχει καμία αξία. Στους στ. 15-18 δίνονται κάποιες πληροφορίες για το κατά Μάρκον. Ο Μκ ως μαθητής του Πέτρου κατέγραψε στη Ρώμη τα έργα του Κυρίου, δεν περιέλαβε όμως στο ευαγγέλιό του κάποιες περισσότερο «μυστικές» όψεις του έργου του Ιησού. Το ευαγγέλιό του είναι περισσότερο ευαγγέλιο των κατηχουμένων. Στους στ. 18-26 παρουσιάζεται η ιστορία συγγραφής της αλεξανδρινής εκδοχής του κατά Μάρκον. Όταν ο Μάρκος πήγε στην Αλεξάνδρεια, αποφάσισε να επεξεργαστεί το ευαγγέλιό του προσδίδοντάς του τώρα ένα περισσότερο πνευματικό χαρακτήρα. Το νέο αυτό κείμενο απευθυνόταν στους ώριμους πνευματικά χριστιανούς. Και πάλι ο Μάρκος δεν κατέγραψε κάθε δύσκολο και υψηλό νόημα, αλλά κράτησε μυστική την «ιεροφαντικήν διδασκαλίαν του Κυρίου» (στ. 23) (ένας όρος που θυμίζει τα αρχαία μυστήρια). Από το στ. 27 της πρώτης σελίδας του χειρογράφου έως και το στ. 2 της δεύτερης σελίδας γίνεται λόγος για τα όσα ακολούθησαν το θάνατο του Μάρκου. Η εκκλησία της Αλεξάνδρειας έχει στην κατοχή της αυτό το δεύτερο ευαγγελικό κείμενο, το οποίο όμως είναι προσβάσιμο μόνο στους μυημένους στα μεγάλα μυστήρια. Από το στ. 2 έως στ. 13 εμφανίζονται στο προσκήνιο ο Καρποκράτης και οι οπαδοί του, που θεωρούν ότι αυτό το κείμενο εξυπηρετεί τις γνωστικές τους τάσεις και αλλοιώνουν το κείμενο του αρχαίου ευαγγελικού κειμένου. Επομένως στην Αλεξάνδρεια σύμφωνα με την επιστολή κυκλοφορούσαν 3 διαφορετικές εκδοχές του κατά Μάρκον: το κανονικό κείμενο που έφερε ο Μάρκος από τη Ρώμη, η πνευματική εκδοχή, που συνέγραψε ο Μάρκος στην Αλεξάνδρεια και τέλος το αλλοιωμένο κείμενο των Καρποκρατιανών. Στους στ. 10-13 της 2ης σελίδας το θέμα και πάλι είναι η αλήθεια. Ο Κ. προτείνει την εξής ανάγνωση των στ. 11-12: θα πρέπει να ζητηθεί από τους Καρποκρατιανούς να υποστηρίξουν με όρκο τη θέση τους ότι το Μυστικό ευαγγέλιο του Μάρκου δεν έχει υποστεί αλλοιώσεις. Με τη βοήθεια βιβλικών χωρίων ο Κλήμης εξηγεί τον τρόπο που πρέπει κανείς να αντιμετωπίζει τους Καρποκρατιανούς και γενικότερα τους αιρετικούς.
Από το στ. 19 ο Κλήμης παραθέτει τα δύο αποσπάσματα του Μυστικού Ευαγγελίου. Ανάμεσα στο Μκ 10,34 και 10,35 πρόσθεσε ένα νέο κείμενο. Ο Ιησούς και οι μαθητές του πηγαίνουν στη Βηθανία πέραν του Ιορδάνη. Εκεί ζούσε μία γυναίκα, της οποίας ο αδελφός πέθανε. Μετά από παράκλησή της ο Ιησούς ανασταίνει το νεαρό άνδρα (η αφήγηση χρησιμοποιεί στοιχεία από τη διήγηση της ανάστασης του Λαζάρου στο Ιω και από τη διήγηση του Μάρκου για την ανάσταση του Ιησού). Ο νεαρός («νεανίσκος») «ἐμβλέψας αὐτῷ [τῷ Ἰησοῦ] ἠγάπησεν αὐτὸν» (φράση που αντιστρέφει όσα λέγονται στο κανονικό Μκ 10,21). Ο Ιησούς δεν του επιτρέπει να τον ακολουθήσει. Αργότερα πληροφορούμαστε ότι ο νεαρός άνδρας ήταν πλούσιος. Μετά από 6 μέρες ο Ιησούς του αναθέτει μία αποστολή, η οποία δε μας αποκαλύπτεται. Αργά το απόγευμα αναζητά τον Ιησού (η σκηνή θυμίζει τη συνάντηση με το Νικόδημο στο Ιω 3,2). Φορά μόνο «σινδόνα ἐπὶ γυμνοῦ», μια φράση που θυμίζει το Μκ 14,51 (τη σκηνή σύλληψης του Ιησού). Ο νεαρός μένει όλη τη νύχτα κοντά στον Ιησού και γίνεται μαθητής του. Στη συνέχεια ο Ιησούς αναχωρεί. Εδώ το τελειώνει η πρώτη περικοπή.
Η δεύτερη περικοπή ακολουθεί το 10,46 του κανονικού ευαγγελίου. Στην Ιεριχώ περιμένουν τον Ιησού η αδελφή του νεαρού, η μητέρα του και η Σαλώμη κι ο Ιησούς δεν τις δέχεται. Το γιατί δεν είναι βέβαιο.
Γι’ αυτά τα δύο κείμενα, που είναι γνήσια, ο Κλήμης υπόσχεται ότι θα δώσει μία εξήγηση, το κείμενο όμως διακόπτεται δυστυχώς εδώ.

Άρθρα βιβλικού ενδιαφέροντος στο νέο τεύχος του Studies in Religion

Στο νέο τεύχος του Studies in Religion δημοσιεύονται μεταξύ άλλων και τα εξής άρθρα βιβλικού ενδιαφέροντος:
  • Jean J. Lavoie, "Ironie et ambiguïtés en Qohélet 10,16-20", 183-209
  • Arthur J. Droge, "Cynics or Luddites? : excavating Q studies", 249-269
  • Herbert Berg - Sarah Rollens, "The historical Muhammad and the historical Jesus : a comparison of scholarly reinventions and reinterpretations", 271-292
  • Sébastien Falardeau, "Augustin conjugue-t-il souvent Ex 3,14 à Ex 3,15? : études sur l'exégèse augustinienne d'Ex 3,14-15", 293-310

Άρθρα βιβλικού ενδιαφέροντος στο νέο τεύχος του JETS

Στο νέο τεύχος του Journal of Evangelical Theology 51:4 (2008) δημοσιεύονται μεταξύ άλλων και τα εξής άρθρα βιβλικού ενδιαφέροντος:
  • Gregory Goswell, "The order of the books in the Hebrew Bible", 673-688
  • Richard D. Patterson, "Metaphors of marriage as expressions of divine-human relations", 689-702
  • Mavis M. Leung, "The narrative function and verbal aspect of the historical present in the Fourth Gospel", 703-720
  • James Greenbury, "1 Corinthians 14:34-35 : evaluation of prophecy revisited", 721-731
  • Robert M. Bowman, "Jesus Christ, God Manifest : Titus 2:13 revisited", 733-752
  • Casey W. Davis, "Hebrews 6:4-6 from an oral critical perspective", 753-767

Κυριακή 4 Ιανουαρίου 2009

Μετρώντας το χρόνο κατά την αρχαιότητα

Ένα ενδιαφέρον άρθρο για τη μέτρηση του χρόνου κυρίως στο Βυζάντιο αλλά και κατά τη ρωμαϊκή εποχή δημοσιεύεται στη σημερινή έκδοση της εφημερίδος ΒΗΜΑ. Η αρθρογράφος, Μαρία Θερμού, παρουσιάζει τους διάφορους τρόπους χρονολόγησης, εξηγεί τη σημασία και τη χρήση της έννοιας "ινδικτιών", συζητά το θέμα της πρωτοχρονιάς σε Ανατολή και Δύση και κάνει τις εξής ενδιαφέρουσες παρατηρήσεις όσον αφορά στον τρόπο αντίληψης του χρόνου κατά τα βυζαντινά κυρίως χρόνια:
"...από τον 8ο αιώνα οι Βυζαντινοί άρχισαν να χρονολογούν με αφετηρία το έτος κτίσεως του κόσμου. Προσπάθησαν πολύ, έκαναν σύνθετους υπολογισμούς και ύστερα από διάφορες προτάσεις κατέληξαν στο ότι η αρχή του χρόνου έπρεπε να ορισθεί το 5509/8 π.Χ.και ειδικότερα η 21η Μαρτίου, ημερομηνία της εαρινής ισημερίας. Η παλαιότερη μάλιστα επιγραφή που αναφέρεται σε αυτό το σύστημα χρονολόγησης έχει εντοπισθεί στον Παρθενώνα και μιλάει για το έτος 6792 από κτίσεως κόσμου, δηλαδή το 704. Είναι χαρακτηριστικό αυτό που αναφέρει η κυρία Τζιτζίμπαση, ότι δηλαδή οι Βυζαντινοί δεν έζησαν ποτέ τις χρονολογίες-σταθμούς 1000 ή 1500 μ.Χ., απλούστατα διότι ποτέ δεν υπολόγισαν τον χρόνο με αφετηρία τη γέννηση του Ιησού."

Για να διαβάσετε ολόκληρο το άρθρο, πατήστε εδώ.
(Παράσταση του μήνα Ιούλιου με τη μορφή νέου άνδρα που κρατά στάχυα και δρεπάνι. Ψηφιδωτό του 5ου αι. μ.Χ. από τη Θεσσαλονίκη)

Ο Διόνυσος και η αμπελουργία στο Αιγαίο

Στο σημερινό φύλλο της ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗΣ (Τέχνες Γράμματα σ. 11) δημοσιεύεται ένα πολύ ενδιαφέρον άρθρο του ομότιμου καθηγητή του Παν/μίου Αθηνών, Χρ. Γ. Ντούμα, σχετικά με τις απαρχές της λατρείας του Διονύσου στη μεσογειακή λεκάνη και τη σύνδεσή του με την καλλιέργεια του κρασιού. Μολονότι το θέμα μπορεί εκ πρώτης όψεως να μη θεωρηθεί ότι είναι βιβλικού ενδιαφέροντος, προσφέρει ωστόσο μία ακόμη ψηφίδα στο μωσαϊκό του ιστορικοκοινωνικού περίγυρου της Βίβλου. Αρκεί να θυμηθούμε τις συχνές αναφορές κυρίως στην Π.Δ. στο αμπέλι και στα προϊόντά του. Το ψαλμικό "οίνος ευφραίνει καρδίαν ανθρώπου" για παράδειγμα αντικατοπτρίζει μία συγκεκριμένη πολιτισμική πραγματικότητα κι εξακολουθεί να έχει ισχύ μέχρι τις μέρες μας.
Σύμφωνα με τον καθ. Ντούμα αρχαιολογικά ευρήματα της καλλιέργειας του αμπελιού βρέθηκαν σε όλην τη μεσογειακή λεκάνη. Σύμφωνα με τις αρχαιολογικές μαρτυρίες η εξημέρωση της αμπέλου συντελέσθηκε στην περιοχή μεταξύ του Καυκάσου και της Αρμενίας, γύρω στα 6000 π.Χ. Εκεί σύμφωνα με το κείμενο της Γενέσεως ο Νώε «ήρξατο γεωργός γης και εφύτευσεν αμπελώνα. Και έπιεν εκ του οίνου και εμεθύσθη και εγυμνώθη εν τω οίκω αυτού» (Γένεσις 9,20).
Οι αρχαιότερες αρχαιολογικές μαρτυρίες από τον ελλαδικό χώρο προέρχονται από τον προϊστορικό οικισμό στο χωριό Σιταγροί της Δράμας. [Α.Τ.: η περιοχή του Παγγαίου θεωρείται στη μυθολογία η πατρίδα του θεού Διόνυσου]. Από κει η καλλιέργεια του αμπελιού πέρασε στα νησιά και μέχρι την Κρήτη. Με τη διάδοση της αμπελοκαλλιέργειας συνδέεται άμεσα και ο θεός Διόνυσος.
Για να διαβάσετε το άρθρο σε ηλεκτρονική μορφή, πατήστε εδώ.

Αρχαίες συριακές χριστιανικές πηγές στο διαδίκτυο

Στο ιστολόγιο DailyHebrew.com έχει αναρτηθεί ένας κατάλογος εκδόσεων αρχαίων συριακών χριστιανικών πηγών και μελετών σχετικά με αυτές, οι οποίες διατίθενται ελεύθερες στο διαδίκτυο. Για να βρεθείτε στη σχετική ανάρτηση του ιστολογίου, πατήστε εδώ.

Ένα οστεοφυλάκιο που συνδέεται με τον Σίμωνα Κυρηναίο;

Η April DeConick έχει αναρτήσει μία σύντομη παρουσίαση ενός οστεοφυλακίου, που εκτίθεται αυτές τις μέρες μαζί με άλλα ενδιαφέροντα αντικείμενα στο Houston Museum of National History στο πλαίσιο της έκθεσης: "The Birth of Christianity - A Jewish Story"
Πρόκειται για ένα οστεοφυλάκιο του 1ου αι. που φέρει σε μία πλευρά του την επιγραφή ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ (υιός του) ΣΙΜΩΝΑ. Στο σκέπασμα υπάρχει πάλι το όνομα ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ και η εβραϊκή λέξη QRNYT. Αν τελικά είναι σωστή η άποψη ότι το τελευταίο γράμμα θα έπρεπε να είναι H κι όχι Τ, τότε η λέξη σημαίνει ΚΥΡΗΝΑΙΟΣ, στην αντίθετη περίπτωση θα πρέπει να διαβάσουμε ΚΥΡΗΝΙΤΗΣ. Το οστεοφυλάκιο βρέθηκε το 1941 στην κοιλάδα Κεδρών από τον αρχαιολόγο Eleazar Sukenik και συνδέθηκε με την πληροφορία του Μκ 15,21 ότι ο Σίμων ο Κυρηναίος που κουβάλησε το σταυρό του Ιησού είχε δύο γιους, τον Αλέξανδρο και τον Ρούφο. Μολονότι δε μπορούμε με βεβαιότητα να συνδέσουμε τον Αλέξανδρο του ευαγγελίου με εκείνον του οστεοφυλακίου, η πιθανότητα είναι ιδιαίτερα γοητευτική.
Για να διαβάσετε όλο το κείμενο της DeConick, πατήστε εδώ.