Τρεις βιβλιοκρισίες στο BMCR

Στο ηλεκτρονικό ιστολόγιο του Bryn Mawr Classical Reviews έχουν αναρτηθεί οι βιβλιοκρισίες τριών βιβλίων με θέματα που αφορούν στην ιστορία των ιδεών και της θρησκείας στην εποχή της Κ.Δ. Πατώντας στον τίτλο του εκάστοτε βιβλίου θα βρεθείτε στη σχετική βιβλιοκρισία:

Theodore Scaltsas, Andrew S. Mason (ed.), The Philosophy of Epictetus.
Oxford: Oxford University Press, 2007. Pp. 181.
ISBN 978-0-19-923307-6. $59.95

Kathryn Gutzwiller, A Guide to Hellenistic Literature. Blackwell Guides to Classical Literature. Malden, MA: Blackwell Publishing, 2007. Pp. xv, 261; figs. 11; maps 3.

ISBN 978-0-631-23321-3. $84.95.

ISBN 978-0-631-23322-0. $34.95 (pb).

Joerg Ruepke, Religion of the Romans. (Translation of 2001 edition by Richard Gordon). Cambridge, UK/Malden, MA: Polity Press, 2007. Pp.368.

ISBN 9780745630151. $26.95 (pb).

Ένα νέο βιβλίο για το Λευτικό και τους Αριθμούς

Από τον εκδοτικό οίκο Peeters κυκλοφόρησε ένα νέο βιβλίο για τα βιβλία του Λευιτικού και των Αριθμών. Πρόκειται για τις εισηγήσεις σχετικά με τα δύο αυτά βιβλία της Πεντατεύχου, που διαβάστηκαν στο πλαίσιο του Colloquium Biblicum Lovaniense (2006):

T. Römer (εκδ.), The Books of Leviticus and Numbers (Bibliotheca Ephemeridum Theologicarum Lovaniensum 215), Peeters 2008
ISBN: 978-90-429-2094-1
85 ευρώ

Περιγραφή του εκδοτικού οίκου:

Για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα τα δύο αυτά βιβλία είχαν βρεθεί στο περιθώριο το επιστημονικού ενδιαφέροντος. Μετά την υποχώρηση ωστόσο των παραδοσιακών μοντέλων μελέτης των κειμένων, το Λευιτικό και οι Αριθμοί βρέθηκαν και πάλι στο προσκήνιο της μελέτης των βιβλίων της Πεντατεύχου. Σύμφωνα με το σημερινό επιστημονικό consensus η Τορά γεννήθηκε κατά την Περσική περίοδο ως ιδρυτικό κείμενο του Ιουδαϊσμού, που τότε γεννιόταν. Τα δύο αυτά βιβλία περιέχουν πολλά κείμενα, τα οποία αντικατοπτρίζουν τα τελευταία στάδια διαμόρφωσης της Τορά κατά την Περσική περίοδο και ταυτόχρονα αποκαλύπτουν μία συνεχή ανάγκη για την ερμηνεία του μωσαϊκού Νόμου στις εκάστοτε ιστορικές συνθήκες. Στο πρώτο μέρος του βιβλίου περιλαμβάνονται εισηγήσεις, οι οποίες έχουν ως θέμα τους γενικά θέματα προέλευσης, δομής και λειτουργίας μέσα στην Πεντάτευχο των δύο αυτών βιβλίων. Οι μελέτες του δεύτερου τμήματος πραγματεύονται επιμέρους θέματα, που καλύπτουν τους τομείς της κριτικής κειμένου, ιστορίας της σύνθεσης, συγχρονικής ανάλυσης, ιστορίας της πρόσληψης. Ο τόμος περιλαμβάνει 30 εισηγήσεις ειδικών από όλον τον κόσμο και συμβάλλει στην πρόοδο της ακαδημαϊκής έρευνας σχετικά με αυτά τα βιβλία.

Οι αρχαιότητες της Ρώμης

Στην ιστοσελίδα ABZU διαβάζουμε για την ανάρτηση στον ιστό από το Παν/μιο της Heidelberg των τριών τόμων του Bonaventura van Overbeke, Les Restes De L'Ancienne Rome (1709)
Band 1
Band 2
Band 3

(Πατώντας σε έναν από τους παραπάνω τόμους θα βρεθείτε σε αυτόν)

Μια νέα ενδιαφέρουσα επιγραφή

Κατά το τελευταίο διάστημα μία σειρά από δημοσιεύματα ασχολούνται με το ενδιαφέρον εύρημα μίας επιγραφής του 8ου αι. π.Χ. από το Zincirli, την τοποθεσία της αρχαίας πόλης Sam' al, πρωτεύουσας ενός πλούσιου βασιλείου της εποχής του Σιδήρου. Την επιγραφή έφεραν στο φως μέλη της Αποστολής Neubauer του Oriental Institute (Παν/μιο του Chicago). Η επιγραφή είναι η πρώτη στο είδος της, που έρχεται στο φως, και μας δίνει σημαντικές πληροφορίες για τα ταφικά έθιμα και τις μεταθανάτιες προσδοκίες της εποχής. Παραθέτουμε το κείμενο της επιγραφής (βλ. και φωτογρ. της), όπως αυτό δημοσιεύθηκε στους Times Online και στο Science Daily. Το κείμενο είναι γραμμένο με το φοινικικό αλφάβητο και σε μία σημιτική διάλεκτο, που ομοιάζει τα αραμαϊκά και τα εβραϊκά.

"I, Kuttamuwa, servant of Panamuwa, am the one who oversaw the production of this stele for myself while still living. I placed it in an eternal chamber(?) and established a feast at this chamber(?): a bull for [the storm-god] Hadad, ... a ram for [the sun-god] Shamash, ... and a ram for my soul that is in this stele. …"

Η στήλη βρέθηκε in situ να ακουμπά σε έναν τοίχο ενός μικρού δώματος . Στην παράσταση απεικονίζεται ο νεκρός Kuttamuwa, βασιλικός αξιωματούχος, ο οποίος σηκώνει με το δεξί του χέρι το ποτήρι με το κρασί. Στο κείμενο της επιγραφής καλεί τους απογόνους του να προσφέρουν τροφή στην ψυχή του. Πραγματικά μπροστά από τη στήλη βρέθηκαν υπολείμματα τροφής και σπασμένα σκεύη. Οι ειδικοί πιστεύουν ότι το μνημείο αποτελεί απόδειξη Ινδοευρωπαϊκοί πληθυσμοί μετακινήθηκαν στην περιοχή πολύ νωρίτερα. Κατά τον 8ο αι. π.Χ. μιλούσαν την τοπική σημιτική διάλεκτο και είχαν πλήρως ενσωματωθεί στην τοπική κοινωνία. Το κείμενο συνδυάζει και πάλι σύμφωνα με τους ειδικούς πεποιθήσεις σημιτικές και μη: πίστη σε ψυχή, η οποία συνεχίζει να ζει μετά το θάνατο, η οποία όμως δεν κατοικεί στα οστά του νεκρού αλλά στην ταφική του στήλη [σημ. δική μου: σε παλαιότερη μελέτη συνάντησα την πληροφορία ότι στην ευρύτερη περιοχή της Συρίας nephesh ονομαζόταν και η ταφική στήλη]. Οι άνθρωποι εκείνης της εποχής φαίνεται ότι έκαιγαν τους νεκρούς, κάτι που η Π.Δ. απέρριπτε.

Για να διαβάσετε εκτενή δημοσιεύματα σχετικά με το ενδιαφέρον αυτό εύρημα πατήστε: Daily Science, New York Times.

Το νέο τεύχος του CBQ

Στο νέο τεύχος του Catholic Biblical Quarterly 70:4 (2008) δημοσιεύονται τα εξής άρθρα βιβλικού ενδιαφέροντος:

• Rom-Shiloni, Dalit, "Psalm 44 : the powers of protest", 683-698
• Tan, Nancy N., "Where is foreign wisdom to be found in Septuagint proverbs?", 699-708
• Tkacz, Catherine B., "Esther, Jesus, and Psalm 22", 708-728
• Anderson, Garwood P., "Seeking and saving what might have been lost : Luke's restoration of an enigmatic parable tradition", 729-749
• O'Donnell, Timothy T., "Complementary eschatologies in John 5:19-30", 750-765
• Koester, Craig R., "Roman slave trade and the critique of Babylon in Revelation 18", 766-786

Υφολογική ανάλυση του Κολ 1,15-20

Ένα παλαιότερο αλλά ενδιαφέρον άρθρο για την υφολογική ανάλυση του Κολ 1,15-20 έχει αναρτηθεί στο διαδίκτυο. Για να βρεθείτε σε αυτό (μορφή pdf), πατήστε επάνω στον τίτλο.

John F. Balchin, "Colossians 1:15-20: An Early Christian Hymn? The Arguments from Style," Vox Evangelica 15 (1985): 65-94.

Τρία βιβλία του καθ. Δ. Καϊμάκη για τη γραμματεία και θεολογία του μεσοδιαθηκικού Ιουδαϊσμού

Κυκλοφορούν τρία βιβλία του καθηγητή της Π.Δ. του Τμήματος Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής του Α.Π.Θ. σχετικά με τη γραμματεία και τη θεολογία του μεσοδιαθηκικού Ιουδαϊσμού (Κουμράν, αποκαλυπτικά κείμενα, Ενώχ κτλ.):

Τα χειρόγραφα του Κουμράν και η θεολογία τους, εκδόσεις Βάνιας, Θεσσαλονίκη 2004

Η εύρεση των χειρογράφων της Νεκράς Θαλάσσης υπήρξε για το χώρο των βιβλικών σπουδών μια πάρα πολύ σημαντική ανακάλυψη. Τα χειρόγραφα αυτά είναι κατάλοιπα μιας κοινότητας που έζησε στην περιοχή της Παλαιστίνης δύο αιώνες πριν και έναν μετά την εμφάνιση του Ιησού στο χώρο. Η γνώση θεολογικών δοξασιών που σχετίζονται με την πίστη της κοινότητας βοηθάει πολύ στο να κατανοήσει κανείς τα ρεύματα των ιδεών που διακινούνταν την εποχή του Ιησού στην Παλαιστίνη. Προέρχονται βέβαια από το χώρο του Ιουδαϊσμού, διαφοροποιούνται όμως ως ένα σημείο από αυτόν.
Για το χριστιανικό κόσμο η προσέγγιση και η γνώση αυτών των θεμάτων, όπως αυτά βιώνονταν από τη συγκεκριμένη ομάδα πιστών, αποτελεί βοηθητικό υλικό για την κατανόηση της εξέλιξης της ιουδαϊκής θρησκευτικής σκέψης. Πολλά από τα θέματα αυτά πέρασαν αργότερα και στη διδασκαλία του χριστιανισμού. Ενδιαφέρον λοιπόν είναι να προσπαθήσει κανείς να δει εάν υπάρχουν ομοιότητες ή σημαντικές αποκλίσεις μεταξύ τους.
«Τα Ελοχίμ δεν θα ταραχθούν εις τον αιώνα …» Ζητήματα παλαιοδιαθηκικής και μεσοδιαθηκικής γραμματείας, εκδόσεις Βάνιας, Θεσσαλονίκη 2006
ISBN: 960-288-149-6

Η αποκαλυπτική γραμματεία και το Κουμράν είναι μια περιοχή πολύ δελεαστική για όποιον ενδιαφέρεται να παρακολουθήσει την εξέλιξη της θρησκευτικής σκέψης από την Π. Διαθήκη στην Καινή. Το ενδιαφέρον μας στη συγκεκριμένη περίπτωση περιορίζεται σ’ ένα από τα πιο σημαντικά ευρήματα που ανακαλύφτηκαν στα σπήλαια του Κουμράν, το οποίο λόγω του ότι δεν σώθηκε και σε πολύ καλή κατάσταση, άργησε να εκδοθεί σε μια ικανοποιητική μορφή. Πρόκειται για τη λεγόμενη «αγγελική λειτουργία». Εδώ γίνεται μια προσπάθεια να μεταφραστεί από το εβραϊκό πρωτότυπο και να σχολιαστεί.
Η αποκαλυπτική γραμματεία αποτελεί το συνδετικό κρίκο ανάμεσα στην Παλαιά και την Καινή Διαθήκη. Όλα τα βασικά θεολογικά θέματα που συναντά κανείς στην Παλαιά και που σχετίζονται με την αγγελολογία, την έννοια του μεσσία, την έννοια του χρόνου και της εσχατολογίας, τα συναντούμε σ’ αυτήν. Κύριος και πιο σπουδαίος εκπρόσωπός της είναι το βιβλίο του Ενώχ. Η προσπάθειά μας εστιάζεται στο να δοθεί μια αναλυτική περίληψη του βιβλίου, με ένα σχολιασμό κυρίως των θεμάτων που αναφέρθηκαν πιο πάνω, χωρίς όμως να περιοριζόμαστε μόνο σε αυτά.
Η εβδομηκοντολογία είναι ένας χώρος της παλαιοδιαθηκικής επιστήμης, που ασχολείται με τη μετάφραση των Ο΄ και τα ποικίλα προβλήματα που απορρέουν από τη χρησιμοποίησή της από την εκκλησία και τη συναγωγή. Ορισμένα από αυτά αποτελούν το αντικείμενο ειδικών μελετών που ακολουθούν.
Ο τόμος κλείνει με σχολιασμό ορισμένων σημαντικών θεολογικά ενοτήτων από την Π. Διαθήκη.
H ιουδαϊκή αποκαλυπτική γραμματεία και η θεολογία της, Εκδόσεις Βάνιας 2007
ISBN 978-960-288-179-8

Ένα ιδιαίτερο γραμματειακό είδος που αναπτύχθηκε δύο αιώνες πριν από την έλευση του Ιησού στον κόσμο και συνεχίστηκε και τον πρώτο αιώνα μ.Χ. είναι η λεγόμενη αποκαλυπτική ιουδαϊκή γραμματεία. Τα θέματα που διαπραγματεύεται η γραμματεία αυτή αποτελούν, μέχρι ένα σημείο, συνέχεια των θεμάτων της Παλαιάς Διαθήκης, δίνουν όμως και τοποθετήσεις που αποτελούν ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της αποκαλυπτικής γραμματείας. Το ιστορικό πλαίσιο μέσα στο οποίο γράφηκαν και αναπτύχθηκαν τα κείμενα αυτά παίζει σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη της ιουδαϊκής θεολογικής σκέψης. Είναι προφανές πως μεγάλο μέρος του προβληματισμού των κειμένων πέρασε, μέσα από τη γραμματεία αυτή, στην ίδια την Καινή Διαθήκη. Έτσι, θέματα που έχουν να κάνουν με την αγγελολογία, το μεσσιανισμό, το δυισμό, την αίσθηση του χρόνου και της εσχατολογίας, την ανάσταση των νεκρών ή την αθανασία της ψυχής, έχουν τη συνέχειά τους στο κείμενο της Καινής Διαθήκης και κατά συνέπεια στο χριστιανικό κόσμο.

Ένα νέο βιβλίο για τη θεολογία της Καινής Διαθήκης

Κυκλοφορεί ένα νέο βιβλίο με τα πρακτικά συνεδρίου, που έγινε στη Ρώμη το 2001 και το οποίο είχε θέμα το έργο του καθηγητή της Κ.Δ. Heikki Räisänen και την θεολογίας της Κ.Δ. :

Moving beyond New Testament theology? : essays in conversation with Heikki Räisänen Helsinki, Göttingen : Finnish Exegetical Society ; Vandenhoeck und Ruprecht 2005
ISBN 951-9217-43-6; 3-525-53605-4

Περιεχόμενα

• Penner, Todd C., "The challenge from within : reading Räisänen against dominant methodological discourse", 1-31
• Balla, Peter, "Are we beyond New Testament theology?", 32-44
• Laffey, Alice L., "Reflections down the road", 45-60
• Stell, Stephen L., "The ends of New Testament studies and the effects of those ends", 61-104
• Stenström, Hanna, "Fair play? : Some questions evoked by Heikki Räisänen's 'Beyond New Testament theology'", 105-132
• Punt, Jeremy, "Decolonising and recolonising New Testament theology : a postcolonial perspective from Africa", 1-33-160
• Scholz, Susanne, "Standing at the crossroads with Räisänen's program : toward a future of biblical studies in post-biblical societies", 161-178
• Levine, Amy J., "Homeless in the global village", 179-196
• Byrskog, Samuel, "Räisänen through Theissen : a program and a theory", 197-220
• Stegemann, Wolfgang, "Much ado about nothing? : sceptical inquiries into the alternatives 'theology' or 'religious studies'", 221-242
• Strecker, Christian, "New Testament Research: theological or atheological? : some observations on Heikki Räisänen's two-stage program", 243-263
• Moxnes, Halvor, "From theology to identity : the problem of constructing Early Christianity", 264-281
• Pyysiäinen, Ilkka, "Intuition, reflection and the evolution of traditions", 282-307
• VanderStichele, Caroline, "Historical-criticism and interreligious dialogue : a conversation with Räisänen", 308-335
• Robbins, Vernon K., "Lukan and Johannine tradition in the Qur'an : a story of (and program for) Auslegungsgeschichte and Wirkungsgeschichte", 336-368
• Matlock, R.B., "Beyond the great divide? : history, theology, and the secular academy", 369-399
• Räisänen, Heikki, "What I meant and what it might mean ... : an attempt at responding", 400-443
• Räisänen, Heikki, "Last things first: "eschatology" as the first chapter in an overall account of Early Christian ideas", 444-487

Για μια βιβλιοκρισία που αναρτήθηκε παλαιότερα μέσα στο 2008 για το σχετικό βιβλίο στο Review of Biblical Literature, πατήστε εδώ.

Προφητεία και μοναρχία στον αρχαίο Ισραήλ

Στο ιστολόγιό του ο καθ. Claude Mariottini ανάρτησε σήμερα ένα σύντομο κείμενο για τη σχέση προφητείας και μοναρχίας και τη διάκριση μέσα στη Βίβλο των προφητών σε αληθινούς και ψευδείς. Ένα τέτοιο παράδειγμα προφητών είναι και οι Ιερεμίας και Ανανίας (Ιερ 28). Ο Mariottini σύντομα παρουσιάζει τις ιστορικοκοινωνικές συνθήκες της εποχής τους και πραγματεύεται τις αιτίες και το περιεχόμενο της αντιπαράθεσής τους. Για να διαβάσετε το σχετικό κείμενο, πατήστε εδώ.

Ένα νέο βιβλίο του καθ. Μ. Κωνσταντίνου

Κυκλοφορεί ένα νέο βιβλίο του καθηγητή της Π.Δ. στο Τμήμα Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής Α.Π.Θ. Μιλτιάδη Κωνσταντίνου. Πρόκειται για την έκδοση των κειμένων του καθηγητή, τα οποία δημοσιεύθηκαν παλαιότερα στο περιοδικό ΣΥΝΑΞΙΣ. Αυτός ο μικρός τόμος είναι ο πρώτος που εκδίδει ο εκδ. οίκος ΑΡΜΟΣ στη σειρά "ΣΥΝΑΞΙΣ". Όπως οι ίδιοι εκδότες σημειώνουν η σειρά θα έχει τα εξής χαρακτηριστικά:

Τη σπουδή και την παρεμβατικότητα. Κείμενα νευρώδη, που κατά καιρούς φιλοξενήθηκαν στο περιοδικό, αφορούν φλέγοντα ζητήματα των ημερών μας και είναι μάλλον δυσεύρετα...

Ο τόμος με τα άρθα του καθ. Μ. Κωνσταντίνου έχει τον εξής τίτλο:

Παλαιά Διαθήκη. Αποκρυπτογραφώντας την πανανθρώπινη κληρονομιά, (Σύναξη 1), ΑΡΜΟΣ, Θεσσαλονίκη 2008

ISBN: 960-527-450-7
8,50 ευρώ

Στο οπισθόφυλλο διαβάζουμε την εξής περιγραφή του τόμου:
Πόσο μας αφορά ένα βιβλίο εβραϊκό; Πως εξηγείται η βία που γεμίζει πολλές σελίδες του; Πόση ιστορία και πόσος συμβολισμός συνθέτουν τελικά την Παλαιά Διαθήκη; Μιλώντας μια γλώσσα σύγχρονη, οι μελέτες του Μιλτιάδη Κωνσταντίνου, καθηγητή της Παλαιάς Διαθήκης στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο, ρίχνουν φως σε μια σειρά συγχύσεων, άγνοιας και παραναγνώσεων.

Περιεχόμενα του βιβλίου

-Χίλια χρόνια και μια μέρα. Η συμβολική γλώσσα των αφηγηματικών κειμένων της Παλαιάς Διαθήκης
-Παλαιά Διαθήκη: "Η Ιστορία της Θείας Οικονομίας" ή "Μυθολογία των Εβραίων"
-Το ήθος του ... Θεού. Σκληρός Κύριος ή μακρόθυμος Πατέρας;
-Πτώση και σωτηρία

Ο καθηγητής Μιλτιάδης Κωνσταντίνου έχει επίσης μία ενδιαφέρουσα ιστοσελίδα, όπου ο ενδιαφερόμενος εκτός από τη βιογραφία του καθηγητή κι άλλες πληροφορίες μπορεί να βρει μία σειρά επίσης άρθρων του.

Για να βρεθείτε στην ιστοσελίδα του πατήστε εδώ.