Στο τρέχον τεύχος του Scrinium / In the current issue of Scrinium

Scrinium 11:1 (2015)

Andrew Daunton-Fear, "Ignatius of Antioch and the Apostle Paul
," 59-63 (abstract)

Στο τρέχον τεύχος Verkündigung und Forschung / In the current issue of Verkündigung ung Forschung

Verkündigung und Forschung 61:1 (2016)

• Matthias Henze, "Die Pseudepigraphen des Alten Testaments," 4-18
• Thomas J. Kraus, "Die Forschung an den ‚Apokryphen des Neuen Testaments‘ – aktuelle Tendenzen auf der Basis ausgewählter Schwerpunkte," 18-32
• Ursula Ulrike Kaiser, "Das Judasevangelium," 33-47
• Friederike Kunath, "Eine Frau unter Männern – Maria Magdalena und der Anfang des Christentums," 47-59
• Silvia Pellegrini, "Die ‚Pseudepigraphie‘ in frühchristlichen, neutestamentlichen Schriften im Spiegel der aktuellen Forschung," 59-67 

Φωτογραφία της ημέρας: η θεά Ceres στην ΒΑ Αγγλία / Photo of the day: Ceres in NE England

Η χάλκινη μικρογραφία της Ceres που βρέθηκε στο South Shields
(Photo: Arbeia Fort)

Μία μικρογραφία της θεάς Ceres, το ρωμαϊκό αντίστοιχο της ελληνικής Δήμητρας ανακάλυψε ομάδα εθελοντών κατά τις αρχαιολογικές εργασίες στο ρωμαϊκό φρούριο Arbeia, στο South Shields, στην ΒΑ Αγγλία. Το φρούριο κτίσθηκε από τους Ρωμαίους κατά τον 2ο αι. μ.Χ. κι είχε διάρκεια ζωής μέχρι και τον 4ο αι. Η Ceres ήταν θεά της γονιμότητας και το όνομά της συχνά θεωρούνταν συνώνυμο με το σιτάρι και το ψωμί. Είχε το δικό της ιερατείο και στη Ρώμη συνδεόταν κυρίως με τις τάξεις των πληβείων. Στους γάμους ένα αγόρι που προπορευόταν της νυφικής πομπής κρατούσε τη δική της δάδα. Το πρόσωπό της συνδέθηκε με τις οικογενειακές αξίες, το γάμο, τη μητρότητα και τις γυναικείες αρετές. Στις απεικονίσεις της κρατά δάδα ή στάχυα σιταριού μαζί με παπαρούνες ενώ στους βραχίονές της είναι τυλιγμένα φίδια (βλ. τη φωτογραφία) και στο κεφάλι της στεφάνι από στάχυα. 

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το εύρημα: 

Bronze figure of the Roman goddess Ceres found at Arbeia Roman Fort

Εθνότητα και εκλογή στο Ρωμαίους 9 / Ethnicity and election in Romans 9

Κυκλοφόρησε από τον εκδοτικό οίκο Mohr Siebeck η μελέτη του Robert B. Foster σχετικά με τον τρόπο που ο Παύλος κατανοεί και παρουσιάζει την εκλογή και την εθνότητα στο Ρωμ 9. Ο συγγραφέας υποστηρίζει ότι ο Παύλος εφαρμόζει προφητικά κείμενα από τον Μαλαχία, Ωσηέ και Ησαΐα στην ιστορία των τέκνων του Αβραάμ όπως την αφηγείται το βιβλίο της Γένεσης. Με αυτόν τον τρόπο ο Παύλος τονίζει ότι η εκλογή είναι το προνόμιο εκείνων που είναι ταυτόχρονα ο εκλεκτός κι ο απορριφθείς λαός. Στη συνέχεια ο απόστολος εφαρμόζει την ίδια ιδέα στους χριστιανούς εξ εθνών και στον Ισραήλ γενικά για να δημιουργήσει μία νέα αβρααμική ταυτότητα για όσους ακολουθούν τον Μεσσία Χριστό. 

Robert B. Foster, Renaming Abraham's Children: Election, Ethnicity, and the Interpretation of Scripture in Romans 9, WUNT II. 421 (Tübingen: Mohr Siebeck, 2016)

XVIII + 327 σελίδες

ISBN 978-3-16-154483-5

89,00 €

Στο τρέχον τεύχος του SCH / In the current issue of SCH

Studies in Church History 52 (2016)

Frances Andrews, "Doubting John?," 17-48 (abstract)

Στο τρέχον τεύχος του SJTh / In the current issue of SJTh

Scottish Journal of Theology 69:3 (2016)

• Joshua McNall, "Shrinking pigeon, brooding dove: the Holy Spirit in recent works by Sarah Coakley and N. T. Wright," 295-308 (abstract)
• Thomas Andrew Bennett, "Julian of Norwich, the Bible, and creative, orthodox theology: always novel, never new," 309-325 (abstract)

Στο τρέχον τεύχος του ETL / In the current issue of ETL

Ephemerides Theologicae Lovanienses 92:2 (2016)

• Thomas Witulski, "Iustinus und die Johannesoffenbarung: De Rezeption der Apokalypse durch den Apologeten in ihrer Relevanz für deren Datierung," 179-202 (abstract)
• Samuel Pomeroy, "Numbering the Heaven(s):  John Chrysostom's Use of Greek Exegetical Traditions for Interpreting Gen 1,6-8 (Hom. Gen. IV)," 203-228  (abstract)
• Willem A.M. Beuken, "Questioning a Warrior: Otherness as Literary Strategy in Isaiah 63,1-6," 285-300 (abstract)
• Daniel A. Smith, "The Disappearance of Jesus in Q: A Response to Harry T. Fleddermann," 301-322 (abstract)
• Tobias Nicklas and Janet E. Spittler, "Christ and the Pelican: Function, Background and Impact of an Image," 323-337 (abstract)

Στο τρέχον τεύχος του REJ / In the current issue of RÉJ

Revue des Études Juives 175:1/2 (2016)

• Fernando Bermejo-Rubio, "Changing Methods, Disturbing Material: Should the Criterion of Embarrassment Be Dismissed in Jesus Research?," 1-25
• Nava Neriya-Cohen, "Rashbam's Understanding of the Carpe Diem Passages in Qoheleth," 27-46
• Judith Kogel, "La diffusion inattendue du Dictionnaire hébreu de Provence édité par Angel Sáenz-Badillos," 47-66
• Haggai Mazuz, "The Midrashic Sources of Sa'īd b. Ḥasan," 67-81
• Élodie Attia, "Une nouvelle liste de livres hébreux conservée à la Bayerische Staatsbibliothek de Munich," 83-105

Το τρέχον τεύχος του BTB / The current issue of BTB

Biblical Theology Bulletin 46:3 (2016)

• An-Ting Yi, "'You Have a Demon!': An Anthropological Reading of the Notion of Possession in the Gospel of John," 115-122 (abstract)
• Sarah E. Rollens, "Inventing Tradition in Thessalonica: The Appropriation of the Past in 1 Thessalonians 2:14–16," 123-132 (abstract)
• Ian Hussey, "The Soteriological Use of “Call” in the New Testament: An Undervalued Category?," 133-143 (abstract)
• James Crossley, "By What Authority Are You Doing These Things?: A Brief History of the Bible in English Political Discourse from Margaret Thatcher to Jeremy Corbyn," 144-153 (abstract)

Φωτογραφία της ημέρας: Ρωμαϊκός γάμος / Photo of the day: Roman marriage

Σκηνή γαμήλιας τελετής. Λεπτομέρεια από σαρκοφάγο του 2ου αι. μ.Χ.
Βρετανικό Μουσείο.

Στην αρχαία Ρώμη υπήρχαν διάφοροι τύποι σύναψης γάμου κι ανάλογο τυπικό κατά περίπτωση. Οι δύο βασικοί τύποι γάμου ήταν: ο αρχαιότερος τύπος ήταν εκείνος σύμφωνα με τον οποίο η γυναίκα περνούσε στην κηδεμονία του συζύγου της (conventio in manu). Σε αυτήν την περίπτωση έχανε κάθε κληρονομικό δικαίωμα στην πατρική της οικογένεια. Yπήρχαν τρεις διαφορετικοί τύποι τέτοιου γάμου: confarreatio,  συνήθως ανάμεσα στις αριστοκρατικές οικογένειες, coemptio, όπου λάμβανε χώρα μία συμβολική αγοραπωλησία της νύφης μεταξύ των δύο οικογενειών και usus, όπου ένα ζευγάρι θεωρούνταν παντρεμένο μετά από ένα χρόνο συγκατοίκησης. Aπό τα χρόνια της Δημοκρατίας κι εξής επεκράτησε ωστόσο ο τύπος του ελεύθερου γάμου (sine manu), όπου η γυναίκα παρέμενε κάτω από την κηδεμονία του πατέρα της. Σε αυτήν την περίπτωση διατηρούσε τα κληρονομικά της δικαιώματα στην πατρική της οικογένεια και μπορούσε να πάρει πίσω την προίκα της σε περίπτωση διάλυσης του γάμου. Εκτός από αυτούς τους δύο τύπους γάμου που είχαν νομική αναγνώριση υπήρχαν και διάφοροι άλλοι τύποι γάμου, οι οποίοι ήταν ηθικά αποδεκτοί δεν είχαν όμως νομική αναγνώριση. Τα παιδιά τέτοιων γάμων έπαιρναν το κοινωνικό status της συζύγου κι ο πατέρας δεν είχε νομικά δικαιώματα σε αυτά. Τέτοιου είδους γάμοι ήταν οι γάμοι μεταξύ δούλων, αν βέβαια είχαν την άδεια του κυρίο τους. Σε αυτές τις περιπτώσεις ο κύριός τους διατηρούσε το δικαίωμα να πουλήσει τα παιδιά των δούλων του, αν ήθελε. 

Συνήθως οι κοπέλες παντρεύονταν από 12 έτη κι άνω, ενώ τα αγόρια από τα 14 κι άνω. Στις αριστοκρατικές οικογένειες πριν τον γάμο υπήρχε ένα μεγάλο διάστημα αρραβώνος ώστε οι δύο οικογένειες να γνωριστούν καλύτερα. Σε αυτό το διάστημα η μέλλουσα σύζυγος μπορούσε να ζήσει μαζί με τον μέλλοντα σύζυγό της στο σπίτι του. 

Η μέρα των γάμων επιλεγόταν με μεγάλη προσοχή ώστε να μην υπάρχουν κακοί οιωνοί που θα μπορούσαν με κάποιο τρόπο να βλάψουν την τύχη των νεονύμφων. 

Την παραμονή του γάμου η μελλόνυμφη θυσίαζε τα παιχνίδιά του στους lares της οικογένειας. Το νυφικό ένδυμα αποτελούνταν από ένα πέπλο σε κόκκινο χρώμα (flammeum) κι ένα λευκό ένδυμα το οποίο έδεναν με ζώνη που είχε ένα ιδιαίτερο τύπο κόμπου (nodus herculeus). Αυτόν έπρεπε να τον λύσει ο γαμπρός. Την συνόδευε μία γυναίκα που είχε παντρευτεί μόνο μία φορά στη ζωή της (pronuba). Πρώτα γίνονταν οι σχετικές θυσίες, στη συνέχεια υπογραφόταν το σύμφωνο του γάμου (tabulae nuptiales) και μετά η pronuba έπαιρνε τα χέρια του άνδρα και της γυναίκας και τα έβαζε το ένα μέσα στο άλλο (βλ. εικόνα). Αυτήν ήταν η πιο σημαντική στιγμή της γαμήλιας τελετής. Οι νεόνυμφοι έδιναν σιωπηλούς όρκους πίστης.

Ακολουθούσε το γαμήλιο γλέντι κι ο γαμπρός στο τέλος του προσποιούνταν ότι άρπαζε τη νύφη από την αγκαλιά της μητέρας. Ήταν μία συμβολική ανάμνηση της αρπαγής των γυναικών των Σαββίνων. Με πομπή της οποίας προηγούνταν τρία μικρά αγόρια η νύφη έφτανε στο σπίτι του γαμπρού. Το ένα από τα αγόρια είχε δάδα με φωτιά από την εστία του σπιτιού της νύφης και οι στάχτες του θεωρούνταν σημάδι τύχης και μοιράζονταν στους παρευρισκόμενους. Ο σύζυγος που περίμενε μέσα την ρωτούσε το όνομά της κι εκείνη απαντούσε: "Όπου εσύ είσαι Γάιος, εγώ θα είμαι Γαΐα". Στη συνέχεια την σήκωναν επάνω από το πλατύσκαλο του σπιτιού, το οποίο δεν έπρεπε να πατήσει, αφού ακόμη δεν ήταν μέλος της οικογένειας ούτε όμως και ξένη. Μέσα στο σπίτι ο γαμπρός τελούσε μία σύντομη θρησκευτική τελετή κι η pronuba κάθιζε τη νύφη στο γαμήλιο κρεβάτι. Την επόμενη μέρα η νύφη ντυμένη πλέον ως matrona θυσίαζε στους lares και τους penates της νέας της οικογένειας. 

Άραγε ποιους τύπους γάμου είχε ο Παύλος υπόψη του, όταν στην Α΄ Κορινθίους ζητά από τις χριστιανές και τους χριστιανούς να μη διαλύσουν το γάμο τους με τους εθνικούς συντρόφους τους κι ουσιαστικά τους αναγνωρίζει εντάσσοντάς τους μέσα σε ένα ευρύτερο σωτηριολογικό πλαίσιο;