Το τρέχον τεύχος του RTL / The Current Issue of RTL

Revue théologique de Louvain 45:4 (2014)

Santiago Guijarro, "La coexistence de différents sens du terme euaggelion aux origines du christianisme," 481-501 (abstract)

Γιατί επιβίωσε το ευαγγέλιο του Μάρκου / Why did Mark's Gospel Survive?

Ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον άρθρο του Michael Kok για την πρόσληψη του κατά Μάρκον ευαγγελίου στην πρώιμη πατερική εποχή καθώς κι η συμπερίληψή του στον κανόνα έχει αναρτηθεί στην ιστοσελίδα The Bible and Interpretation: 

Why Did the Gospel of Mark Survive?

Το τρέχον τεύχος του JSNT / The current issue of JSNT

Journal for the Study of the New Testament 37:3 (2015)

• Richard Last, "The Social Relationships of Gospel Writers: New Insights from Inscriptions Commending Greek Historiographers," 223-252 (abstract)
• Debbie Hunn, "Galatians 3.10-12: Assumptions and Argumentation," 253-266 (abstract)
• G. Anthony Keddie, "Paul’s Freedom and Moses’ Veil: Moral Freedom and the Mosaic Law in 2 Corinthians 3.1–4.6 in Light of Philo," 267-289 (abstract)
• Benjamin Edsall & Jennifer R. Strawbridge, "The Songs we Used to Sing? Hymn ‘Traditions’ and Reception in Pauline Letters," 290-311 (abstract)
• Paula Fredriksen, "Arms and The Man: A Response to Dale Martin’s ‘Jesus in Jerusalem: Armed and Not Dangerous’," 312-325 (abstract)
• F. Gerald Downing, "Dale Martin’s Swords for Jesus: Shaky Evidence?," 326-333 (abstract)
• Dale B. Martin, "Response to Downing and Fredriksen," 334-345 (abstract)

Στο τρέχον τεύχος του ETR / In the current issue of ETR

Etudes théologiques et religieuses 89:4 (2014)

• Bernard Gosse, "Esaïe 12 et le Psautier" (abstract)
• Aurore Dumont, "Romains 13 dans la philosophie morale et politique de Paul Ricœur" (abstract)
• Jean-Marc Tétaz, "L'identité narrative comme théorie de la subjectivité pratique. Un essai de reconstruction de la conception de Paul Ricœur" (abstract)

Το ευαγγελικό κείμενο του Μαρκίωνα / Marcion's Text of the Gospel

Από τον εκδοτικό οίκο Brill κυκλοφόρησε μία νέα μελέτη σχετικά με το ευαγγελικό κείμενο που χρησιμοποίησε ο Μαρκίων. Ο συγγραφέας της μελέτης Dieter T. Roth παρέχει μία κριτική αποκατάσταση αυτού του κειμένου και θέτει ζητήματα μεθόδου όπως και σχέσης του ευαγγελίου του Μαρκίωνα με εκείνο του Λουκά ή του ρόλου που διαδραμάτισε ο Μαρκίων στην σύσταση του κανόνα της ΚΔ: 

Dieter T. Roth, The Text of Marcion’s Gospel (New Testament Tools, Studies and Documents 49), Brill, Leiden 2015

ISBN: 9789004245204

Description

In The Text of Marcion’s Gospel Dieter T. Roth offers a new, critical reconstruction of Marcion’s Gospel including various levels of certainty for readings in this Gospel text. An extensive history of research, overview of both attested and unattested verses in the various sources, and methodological considerations related, in particular, to understanding the citation customs of the sources set the stage for a comprehensive analysis of all relevant data concerning Marcion’s Gospel. On the basis of this new reconstruction significant issues in the study of early Christianity, including the relationship between Marcion’s Gospel and Luke and the place of Marcion in the history of the canon and the formation of the fourfold Gospel, can be considered anew.

Η αποκατάσταση της δημιουργίας κι η θέση των ζώων στη νέα δημιουργία / The Restoration of the Creation and the Place of the Animals in the New Creation

Η Καθολική Θεολογική Σχολή του Πανεπιστημίου του Στρασβούργου διοργανώνει διεθνή επιστημονική συνάντηση με θέμα την αποκατάσταση της δημιουργίας και των σχέσεων ανθρώπου και ζώων μέσα σε αυτή τη νέα δημιουργία στο διάστημα 12-14 Μαρτίου 2015. 

Το πρόγραμμα και τη φιλοσοφία της ακαδημαϊκής συνάντησης μπορείτε να τα δείτε πατώντας στον παρακάτω τίτλο:

Colloque International : La restauration de la création : quelle place pour les animaux ?

Τα θαύματα στη συνοπτική παράδοση (VII): θαύματα σωτηρίας / Miracles in the synoptic tradition (VII): miracles of delivery

Εισαγωγικά

Πρόκειται για θαυματουργικές επεμβάσεις του Ιησού / Θεού με αποτέλεσμα τη διάσωση από φυσικούς κινδύνους ή την απελευθέρωση από την φυλακή (βλ. Πραξ 12,1 εξ.· 16,1 εξ.). Αυτά τα θαύματα αφορούν σε δύο περιοχές: στον κόσμο της φύσης και στον κόσμο των ανθρώπων. Στα ευαγγελικά κείμενα παραδίδονται δύο θαύματα σωτηρίας από τις δυνάμεις της φύσης: α) η γαλήνευση της τρικυμισμένης θάλασσας (Μκ 4,35-41· Μτ 8,18. 23-27· Λκ 8,22-25) και β) ο περίπατος του Ιησού επάνω στη θάλασσα (Μκ 6,45 εξ.· Μτ 14,22-33· Ιω 6,16-21). 

Ιστορία της έρευνας των θαυμάτων σωτηρίας

Γενικά δεν έχει αμφισβητηθεί η ιστορική βάση των θαυμάτων σωτηρίας. Είναι βέβαιο ότι ο Ιησούς συχνά ταξίδεψε με τους μαθητές του στη θάλασσα της Γαλιλαίας. Πολλοί όμως ερμηνευτές υποστήριξαν ότι η περιγραφή των γεγονότων είναι επηρεασμένη από ανάλογες παλαιοδιαθηκικές αφηγήσεις ή ελληνιστικά μοτίβα σωτηρίας από φυσικούς κινδύνους, τα οποία απαντούν σε αφηγήσεις θαυμαστών παρεμβάσεων διάφορων αρχαίων θεοτήτων (βλ. Διόσκουρους, Διόνυσο, Ίσιδα κ.ά.). Επομένως εικάζουν ότι οι ευαγγελικές αφηγήσεις σωτηρίας από κινδύνουν ουσιαστικά αποτελούν προϊόν της μεταπασχάλιας περιόδου. Η παρουσία, ωστόσο, τέτοιων μοτίβων (η οποία δεν μπορεί να αμφισβητηθεί) δεν αποκλείει αναγκαστικά την ιστορική βάση των περιστατικών. Αυτά τα μοτίβα ουσιαστικά αντικατοπτρίζουν τον τρόπο κατανόησης και ερμηνείας των θαυμάτων από τους παρευρισκόμενους και τα μέλη της πρώτης εκκλησιαστικής κοινότητα, καθώς καθίστανται εργαλεία κατανόησης των γενομένων μέσα από παραστάσεις ήδη γνωστές. Η ορθότητα της λογοκρατικής εξήγησης των θαυμάτων και της κατανόησής τους μέσα από επιστημονικές ερμηνείες, είναι συνήθως αδύνατο να αποδειχθεί. Ακόμη κι υπάρχει κάποια φυσική εξήγηση, αυτό δε μπορεί να αποκλείσει την ιστορικότητα του θαύματος ούτε να υποβαθμίσει τη σημασία της εμπειρίας του θαύματος για τη διαμόρφωση της αυτοσυνειδησίας της πρώτης Εκκλησίας.

Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά

• η περιγραφή της κατάστασης του κινδύνου
• σωτηρία από τις δυνάμεις της φύσεις είτε με μία επιφάνεια/αγγελοφάνεια είτε με την παρέμβαση του Χριστού που είναι επιβάτης κι ως εκείνη τη στιγμή είναι αμέτοχος στα γεγονότα
• εντολή στα στοιχεία της φύσης να ηρεμήσουν

Ιστορικό υπόβαθρο

Για τον άνθρωπο της εποχής της ΚΔ οι δυνάμεις της φύσης κατευθύνονται συχνά από αγγέλους ή δαίμονες. Γι' αυτό ειδικά το θαύμα της γαλήνευσης της τρικυμισμένης θάλασσας θυμίζει πολύ τους εξορκισμούς. Διαφέρει, ωστόσο, από εκείνους στο ότι ο Ιησούς αντιμετωπίζει όχι τα δαιμόνια αλλά τον αέρα, τα κύματα κτλ. Τα θαύματα σωτηρίας ομοιάζουν με τους εξορκισμούς στο μοτίβο της εντολής που δίνει ο Ιησούς να σωπάσουν - στην περίπτωση των εξορκισμών στα δαιμόνια και σε εκείνη της γαλήνευσης των φυσικών στοιχείων στα κύματα και στον αέρα. Από την άλλη, στην περίπτωση του περίπατου του Ιησού επάνω στα κύματα υπάρχουν στοιχεία επιφάνειας, κάτι που παραπέμπει στην Ανάσταση (βλ., για παράδειγμα, τη φράση "ἐγώ εἰμι" που απαντά και στις εμφανίσεις του Αναστάντος).

Στην αντίληψη των ανθρώπων της αρχαιότητας η γαλήνευση των στοιχείων της φύσης ή ο περίπατος επάνω στη θάλασσα είναι στοιχεία της θεϊκής δύναμης. Με το Θεό ομοιάζει εκείνος, σύμφωνα με τον Δίωνα Χρυσόστομο, "ο οποίος αυτό που φαίνεται αδύνατο, μπορεί να το καταστήσει δυνατό, εκείνος που μπορεί να περπατήσει επάνω στη θάλασσα" (30.3). Στην ιστορία αναφέρονται διάφορα παραδείγματα βασιλέων, οι οποίοι θέλησαν να αποδείξουν την θεϊκή τους καταγωγή και προσπάθησαν να "περπατήσουν" με κάποιο τρόπο επάνω στη θάλασσα ή να την τιθασσεύσουν (π.χ. Ξέρξης, Αντίοχος Δ΄ Επιφανής, Καλιγούλας). Αλλά και στον Ιουδαϊσμό υπάρχουν ανάλογες ιδέες. Ο Γιαχβέ ως δημιουργός είναι εκείνος που ελέγχει τα στοιχεία της φύσης (χαρακτηριστική η ιστορία στο Ιωνάς 1) και μπορεί να περπατήσει επάνω στα νερά της θάλασσας (Ιώβ 9,8). Αυτές οι ιδέες είναι χρήσιμες για να κατανοήσει κανείς το θεολογικό περιεχόμενο των θαυμάτων σωτηρίας μέσα στα ευαγγέλια καθώς και το ότι στο Μτ 14,33 εξ., όταν οι μαθητές βλέπουν τον Ιησού να περπατά επάνω στα κύματα, αναφωνούν ότι αυτός είναι ο "υἱὸς τοῦ Θεοῦ". 

Η θεολογική σημασία 

Τα θαύματα σωτηρίας δηλώνουν με τον πλέον σαφή τρόπο ότι ο Ιησούς είναι ο Θεός, ο Γιαχβέ της δημιουργίας κι ο μόνος πραγματικός Θεός σε σύγκριση με τους άλλους θεούς-σωτήρες του εθνικού περιβάλλοντος της πρώτης Εκκλησίας. Έχουν, επομένως, έναν διπλό σκοπό: α) είναι ομολογίες της πρώτης Εκκλησίας ότι ο Ιησούς είναι ο Θεός της ιστορίας και της δημιουργίας και β) διατηρούν μία απολογητική τάση προς τους έξω από την κοινότητα (Ιουδαίους και εθνικούς), καθώς αποδεικνύουν τον Ιησού ως τον Θεό και Κύριο της δημιουργίας. Τους δύο παραπάνω σκοπούς τους επιτυγχάνουν κυρίως μέσα από την διακειμενική χρήση της ΠΔ και την υιοθέτηση μοτίβων του εθνικού κόσμου.

H παραγωγή αντιγράφων της Βίβλου από τους χριστιανούς και η ψηφιοποίησή τους / The production of Bible copies by Christians and their digitization

Σε συνέχεια της προηγούμενης ανάρτησης για την ψηφιοποίηση του Βατικανού Κώδικα δύο ακόμη σχετικές δημοσιεύσεις στο διαδίκτυο:

α) Στη σειρά Bible Study and the Christian Life μια ενδιαφέρουσα συζήτηση με τον William Yarchin σχετικά με τα πρώτα χριστιανικά χειρόγραφα της Βίβλου (πρώτιστα της ΠΔ αλλά και της ΚΔ). Μεταξύ των θεμάτων που συζητώνται στη συνέντευξη είναι το θεολογικό υπόβαθρο της λ. "κύριος", ο πάπυρος 52 (ο αρχαιότερος πάπυρος της ΚΔ), η παραγωγή χειρογράφων στα χρόνια του Μ. Κωνσταντίνου και πολιτικό και πολιτιστικό υπόβαθρο αυτής της παραγωγής:

The Beginning of the Production of Christian Bibles

β) Μία σύντομη συνέντευξη της Liv Ingeborg Lied για τη σπουδαιότητα και τη χρησιμότητα των συνεχώς αυξανόμενων ψηφιοποιημένων χειρογράφων:

Digitization and manuscripts as visual objects: effects of a media change 

Codex Vaticanus Online!

Ο Βατικανός Κώδικας είναι πλέον προσβάσιμος στο διαδίκτυο. Έτσι προστίθεται κι αυτός στον μεγάλο πλέον αριθμό χειρογράφων τα οποία έχουν ψηφιοποιηθεί και βρίσκονται στη διάθεση της ακαδημαϊκής κοινότητας. Να σημειωθεί ότι ο Βατικανός είναι ο αρχαιότερος μαζί με τον Σιναϊτικό μεγαλογράμματος σχεδόνα πλήρης κώδικας (λείπει μέρος της προς Εβραίους και επομένως δε γνωρίζουμε αν συμπεριλάμβανε και την Αποκάλυψη), ο οποίος διασώζει το λεγόμενο αλεξανδρινό τύπο κειμένου:

Vat.gr.1209 Biblia. Greco (sec. IV)

Βιβλιοκρισία: A. Malherbe, Light from the Gentiles / Book review: Light from the Gentiles

Διαβάστε την βιβλιoκρισία του τελευταίου τόμου με μελέτες του πρόσφατα εκλιπόντος Abraham Malherbe στην Bryn Mawr Classical Review: 

Abraham J. Malherbe, Light from the Gentiles: Hellenistic Philosophy and Early Christianity. Collected essays, 1959-2012 (2 vols.) (Edited by Carl R. Holladay, John T. Fitzgerald, James W. Thompson, and Gregory E. Sterling.) Supplements to Novum Testamentum, 150.   Leiden; Boston: Brill, 2014

Reviewed by Troels Engberg-Pedersen, University of Copenhagen