Καινή Διαθήκη και ραββινικά κείμενα / New Testament and rabbinic literature

Κυκλοφόρησε από τον εκδοτικό οίκο Brill ένας συλλογικός τόμος που περιέχει τις εισηγήσεις που διαβάστηκαν στο διεθνές συμπόσιο με θέμα την Καινή Διαθήκη και τη ραββινική γραμματεία στο Καθολικό Πανεπιστήμιο του Leuven τον Ιανουάριο του 2006.

Reimund Bieringer, Florentino García Martínez, Didier Pollefeyt & Peter J. Tomson (εκδ.), The New Testament and rabbinic literature (JSJ Suppl. 136), Leiden ; Boston : Brill 2010
ISBN: 978-90-04-17588-4
€ 163.00

Oι εισηγητές, από διάφορες χώρες της Ευρώπης και του Ισραήλ, παρουσιάζουν με λεπτομέρεια την ιστορία της ραββινικής γραμματείας στους χριστιανικούς ακαδημαϊκούς κύκλους και πραγματεύονται βασικά ζητήματα της μελέτης τους ραββινικού υλικού. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται σε ζητήματα της halakhah, συζητώνται όμως και ερωτήματα σχετικά με το midrash, targum και τη μυστική γραμματεία. Ο τόμος συμπληρώνεται με εκτενή βιβλιογραφία.

Περιεχόμενα τόμου

• William Horbury, "The New Testament and rabbinic study : an historical sketch", 1-40
• Isaiah M. Gafni, "The modern study of rabbinics and historical questions : the tale of the text", 43-61
• Giuseppe Veltri, "From the best text to the pragmatic edition : in editing rabbinic texts", 63-78
• Günter Stemberger, "Dating rabbinic traditions", 79-96
• Catherine Hezser, "Form-criticism of rabbinic literature", 97-110
• Roland Deines, "The social profile of the Pharisees", 111-132
• Peter J. Tomson, "Halakhah in the New Testament : a research overview", 135-206
• Lutz Doering, "Sabbath laws in the New Testament Gospels", 207-253
• Friedrich Avemarie, "Jesus and impurity", 255-279
• Thomas Kazen, "Jesus, Scripture and paradosis : response to Friedrich Avemarie", 281-288"
• Peter J. Tomson, "Divorce halakhah in Paul and the Jesus tradition", 289-332
• Jan Joosten - Menahem Kister, "The New Testament and rabbinic Hebrew", 335-350
• Menahem Kister, "'First Adam' and 'second Adam' in 1 Cor 15:45-49 in the light of midrashic exegesis and Hebrew usage", 351-365
• Miguel Pérez Fernández, "Midrash and the New Testament : a methodology for the study of gospel midrash", 367-384
• Martin MacNamara, "Targum and the New Testament : a revisit", 387-427
• Crispin H. Fletcher-Louis, "Jewish mysticism, the New Testament and rabbinic-period mysticism", 429-470

Συνάντηση του Biblicum / Biblicum Colloquium

Τη Δευτέρα 8 Φεβρουαρίου 2010 και ώρα 19:30 στην Αίθουσα Συνεδριάσεων της Θεολογικής Σχολής Α.Π.Θ. θα λάβει χώρα η συνάντηση του Biblicum του Τμήματος Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής Α.Π.Θ.

Ομιλητής ο λέκτορας της Κ.Δ. του Τμήματος Θεολογίας Χαράλαμπος Ατματζίδης.

Θέμα: Από τον Ιησού της Ιστορίας στο Χριστό της Θεολογίας

Ένα νέο βιβλίο για την προφητεία στον Ιερεμία / A new book on Jeremiah's prophecy

Κυκλοφόρησε από τον εκδοτικό οίκο de Gruyter ο τόμος με τις εισηγήσεις που διαβάστηκαν στο συμπόσιο με τον τίτλο “Prophecy in the Book of Jeremiah”, το οποίο οργανώθηκε από το Edinburgh Prophecy Network στο School of Divinity του Πανεπιστημίου του Εδιμβούργο στο διάστημα, 11–12 May 2007.

Hans M. Barstad, / Reinhard G. Kratz (εκδ.), Prophecy in the book of Jeremiah, Berlin ; New York : de Gruyter
2009
ISBN: 978-3-11-020506-0
78 ευρώ

Περιγραφή εκδοτικού οίκου

Η μελέτη των προφητικών κειμένων της Π.Δ. γνωρίζει αυτήν τη στιγμή ριζικές αλλαγές ακολουθώντας την κατάρρευση της συμφωνίας που υπήρχε μέχρι τώρα, όσον αφορά στη μεθοδολογία, στις ανθρωπιστικές και στις βιβλικές σπουδές. Μία από τις προκλήσεις σήμερα αφορά στο ερώτημα πώς θα πρέπει να αντιμετωπίσουμε την ιστορία στη "μεταμοντέρνα" εποχή. Η Γαλλική Σχολή των Annales και η θεωρία της αφήγησης συνέβαλαν στη δραματική αλλαγή του κλίματος στις βιβλικές σπουδές. Ενώ ο "ιστορικός Ιερεμίας" θεωρούνταν παλαιότερα ότι κρυβόταν πίσω από αμέτρητες προσθήκες και ερμηνείες, οι οποίες τον άλλαξαν με έναν τέτοιο τρόπο, ώστε σήμερα να μην μπορεί να τον αναγνωρίσει κανείς, υπήρχε επίσης η πεποίθηση ότι ήταν δυνατό να επαναφέρουμε τον "πραγματικό" προφήτη με τα εργαλεία της ιστοκριτικής μεθόδου. Ωστόσο σύμφωνα με την άποψη των περισσοτέρων ακαδημαϊκών σήμερα, αυτή η επαναφορά του ιστορικού Ιερεμία δεν είναι δυνατό. Γι' αυτό το λόγο πρέπει να αναζητηθούν πολλαπλές μεθοδολογικές προσεγγίσεις για να μελετηθεί η προφητεία, ανάμεσά τους διαχρονικές και συγχρονικές. Στη συνάντηση στο Εδιμβούργου το 2007 συγκεντρώθηκαν ειδικοί στη μελέτη των προφητών από τη Δανία, Φινλανδία, Γερμανία, Ολλανδία, ΗΒ και ΗΠΑ, οι οποίοι εστίασαν τις εισηγήσεις τους σε διαφορετικές πλευρές του προφήτη Ιερεμία. Επίσης λήφθηκαν υπόψη προφητικά κείμενα από όλη την εβραϊκή Βίβλο και την αρχαία εγγύς Ανατολή.

Περιεχόμενα τόμου

• Alan G. Auld, "Jeremiah-Manasseh-Samuel : significant triangle? Or vicious circle?", 1-9
• Hans M. Barstad, "What prophets do : reflections on past reality in the book of Jeremiah", 10-32
• Bob Becking, "Means of revelation in the book of Jeremiah", 33-47
• Hannes Bezzel, "The suffering of the elect : variations on a theological problem in Jer 15:10-21", 48-73
• Christoph Bultmann, "Jeremiah epigrammatistes : towards a typology of prophecy in Jeremiah", 74-79
• Lester L. Grabbe, "Jeremiah among the social anthropologists", 80-88
• Elizabeth R.: Hayes, "Of branches, pots and figs : Jeremiah's visions from a cognitive perspective", 89-102
• Martti Nissinen, "The historical dilemma of biblical prophetic studies", 103-120
• David J. Reimer, "Redeeming politics in Jeremiah", 121-136
• Joachim L. Schaper, "On writing and reciting in Jeremiah 36",137-147
• Hermann J. Stipp, "Sprachliche Kennzeichen jeremianischer Autorschaft", 148-186
• Rannfrid I. Thelle, "Babylon in the book of Jeremiah (MT) : negotiating a power shift", 187-232
• Lena S. Tiemeyer, "The priests and the temple cult in the book of Jeremiah", 233-264
• Stuart Weeks, "Jeremiah as a prophetic book", 265-274

Στο νέο τεύχος του Irish Biblical Studies / In the new issue of Irish Biblical Studies

Στο νέο τεύχος του Irish Biblical Studies 27:4 (2009) δημοσιεύονται τα εξής άρθρα:

• Nijay K. Gupta, "'Vessel (skeuos)' in 1 Thessalonians 4.4 and the Epistle of Jeremiah : the strategy of a Pauline metaphor in light of the Apostle's Jewish background, teaching, and theology", 138-155
• D. Johnston, "Setting the book of Ruth in its literary context with special reference to the epilogue of the book of Judges", 156-162

To νέο τεύχος του BZ / The new issue of BZ

Στη νέα έκδοση του Biblische Zeitschrift 54:1 (2010) δημοσιεύονται τα εξής άρθρα:

• Erich Bosshard-Nepustil, "Der schreibende Gott am Sinai", 1-19
• Volker Wagner, "Eine antike Notiz zur Geschichte des Pesach (2 Kön 23,21-23)", 20-35
• Reinhard von Bendemann, "Christus der Arzt : Krankheitskonzepte in den Therapieerzählungen des Markusevangeliums (Teil 1)", 36-53
• Rodrigo J. Morales,"The Spirit, the righteous sufferer, and the mysteries of God : echoes of Wisdom in 1 Corinthians?", 54-72
• Carsten Ziegert, ""Mein Auge verschmachtet vor Elend" : zu Kontext und Struktur von Psalm 88", 73-82
• Bernard Gosse, "Abraham dans les Ps 105 et 47", 83-91
• Wolfram Herrmann, "Der Modus des Glaubens : zur Frage der Glaubensweise auf der Grundlage des Alten Testaments", 92-102
• Ingo Broer, "Der Münchener Neutestamentler Friedrich Wilhelm Maier - ein Modernist? : neues Licht aufgrund der Personalakte", 103-113

Συλλογικός τόμος προς τιμήν του St. Timm / FS of St. Timm

Κυκλοφόρησε από τον εκδοτικό οίκο Ugarit ο συλλογικός τόμος προς τιμήν του καθηγητή της Π.Δ. και της Βιβλικής Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου του Αμβούργου Stefan Timm:

Michael Pietsch - Friedhelm Hartenstein (εκδ.), Israel zwischen den Mächten : Festschrift für Stefan Timm zum 65. Geburtstag, Münster : Ugarit-Verlag 2009
ISBN 978-3-86835-025-8
96 ευρώ

Περιεχόμενα

• Hartwig Altenmüller, "Trauer um den guten Hirten", 1-13
• Rüdiger Bartelmus, "'Israel' zwischen den Babyloniern und den Persern : kritisch-theologische Überlegungen zu Jer 29,4-7 und Jes 44,24-45,7", 15-23
• Claudia Bender, "Elemente textiler Herrschaftsrepräsentation im Alten Testament", 25-46:
• Stefan Beyerle, "Aram und Israel im 9./8. Jh. v.Chr. aus der Perspektive der aramäischen und assyrischen Inschriften", 47-76
• Izak Cornelius, "In search of goddess in ancient Palestinian iconography", 77-98
• Manfred Görg, "Der Gott aus der Wüste : zu den Anfängen einer Monolatrie im Alten Orient", 99-108
• Sebastian Grätz, "Das Bild des Königs im Dritten Esrabuch (3. Esr) : Beobachtungen zur Gesamtkonzeption des apokryphen Esrabuches", 109-120
• Friedhelm Hartenstein, "Unheilsprophetie und Herrschaftsrepräsentation : zur Rezeption assyrischer Propaganda im antiken Juda (8./7. v.Chr.)", 121-143
• Ulrich Hübner, "Der Mondtempel auf Rugm al-Kursi in der Ammonitis", 145-153
• Klaus Koch, "Die Berufung auf die Religion Abrahams bei Juden, Christen und Moslems",155-172
• Paul A. Krüger, "Mundus inversus in the Hebrew Bible : a kaleidoscopic ancient Near Eastern topos", 173-193
• Dieter Kurth, "Ätiologien in ägyptischen Texten und im Alten Testament", 195-202
• Ute Neumann-Gorsolke, "'Bis zur Stätte Sichem, ad 'elôn môre' : Überlegungen zu Text und Bedeutung der Ortsbezeichnungen in Gen 12,6", 203-223
• Michael Pietsch, "'Götzenpfaffen' oder "Astralkultpriester"? : eine sprach- und religionsgeschichtliche Studie zu den alttestamentlichen kemarîm", 225-255
• Sirje Reichmann, "Psalm 104 und der 'Große Sonnenhymnus des Echnaton': Erwägungen zu ihrem literarischen Verständnis", 257-288
• Johannes Renz, "'Jahwe ist der Gott der ganzen Erde' : der Beitrag der außerkanonischen althebräischen Texte zur Rekonstruktion der vorexilischen Religions- und Theologiegeschichte Palästinas", 289-377
• Udo Rüterswörden, "Jonas Seefahrt", 379-398
• Andreas Scherer, "Die Niedrigkeit des Menschen als religiöses Motiv in Israel und Mesopotamien : mit einem Ausblick auf Südasien", 399-418
• Bernd U. Schipper, "Schlangenbeschwörung in Ägypten und in Israel", 419-436
• Thomas Willi, "Die Völkerwelt in den Chronikbüchern", 437-453
• Ina Willi-Plein, "Barsillai der Gileaditer", 455-472

Το νέο τεύχος του BTB / The new issue of BTB

Στο νέο τεύχος του Biblical Theology Bulletin 40:1 (2010) δημοσιεύονται τα εξής άρθρα:

• James K. Lee, "The landless Levite and the call of Israel", 4-8
• Brian R. Doak, "Legalists, visionaries, and new names : sectarianism and the search for apocalyptic origins in Isaiah 56-66", 9-26
• Mark T. Finney, "Honor, rhetoric and factionalism in the ancient world : 1 Corinthians 1-4 in its social context", 27-36
• Richard Nunan, "Catholics and evangelical Protestants on homoerotic desire : Augustine vs. Pelagius", 37-51

Άρθρα βιβλικού ενδιαφέροντος στo νέο τεύχος του ETL / Articles of biblical interest in the new issue of ETL

Στο νέο τεύχος του Ephemerides Theologicae Lovanienses 85:4 (2009) δημοσιεύονται τα εξής άρθρα βιβλικού ενδιαφέροντος:

Didier Luciani, "L'ironie vétéro-testamentaire. De Good à Sharp", 385-410
To ενδιαφέρον των ερμηνευτών για το λογοτεχνικό μέσο της ειρωνείας άρχισε, όταν εμφανίσθηκαν οι νέες λογοτεχνικές κριτικές προσεγγίσεις των κειμένων. Ο Edwin M. Good (Irony in the Old Testament, Philadelphia, PA, 1965) φαίνεται πως ήταν ο προάγγελός της. Η έκδοση της μελέτης της Carolyn J. Sharp (Irony and Meaning in the Hebrew Bible, Bloomington, IN, 2009) δίνει την αφορμή να επστρέψουμε σε αυτήν πολυεπίπεδη αντίληψη, να καταδείξουμε τη σημασία που έχει για την ερμηνεία της Π.Δ. και να εξετάσουμε τις ερμηνευτικές προκλήσεις μέσα σε μία ευρύτερη μεταμοντέρνα προοπτική.

Jean-Marie Auwers, "Les interventions du choeur dans le Cantique des cantiques", 439-448
Το Άσμα Ασμάτων είναι ένας διάλογος μεταξύ ενός άνδρα και μίας γυναίκας, στον οποίο όμως εμφανίζονται και άλλοι χαρακτήρες. Είναι δυνατό να διευκρινίσουμε ποιοι είναι αυτοί οι άνθρωποι και πότε παρεμβαίνουν στο ποίημα; Μπορεί να γίνει λόγος για έναν χορό, ο οποίο μπαίνει στο διάλογο κατ' επανάληψιν; Το Άσμα συντάχθηκε για να διαβάζεται ή για να παίζεται επί σκηνής; Αυτά είναι κάποια από τα ερωτήματα που προσπαθεί να απαντήσει το παρόν άρθρο.

Paul Carbonaro, "Les lecteurs anciens de la Lettre d'Aristée", 449-466
Η επιστολή Αριστέα διαβάστηκε από πολλούς θεολόγους από την εποχή του Φίλωνα μέχρι σήμερα. Οι αρχαίοι αναγνώστες της δίνουν μία ενδιαφέρουσα ερμηνεία, την οποία όμως δεν πρόσεξαν οι σύγχρονοι σχολιαστές της μετά τον Joseph Juste Scaliger. Η επιστολή δεν είναι ιστορική αφήγηση της μετάφρασης του ιουδαϊκού Νόμου επί της βασιλείας του Πτολεμαίου Β΄ του Φιλάδελφου ούτε έχει απογητικό χαρακτήρα. Είναι ένα πολιτικό κείμενο που απορρίπτει τους τυραννικούς θεσμούς, τους οποίους ανέπτυξε ο Ιωάννης Υρκανός, ο αρχιερέας στην Ιερουσαλήμ κατά το τέλος του 2ου αι. π.Χ., ο επικεφαλής του ανεξάρτητου ιουδαϊκού κράτους που αποδεσμεύθηκε την κυριαρχία των Σελευκιδών. Δε θα πρέπει επομένως να χρησιμοποιείται ως απόδειξη ότι η Τορά μεταφράστηκε στα ελληνικά κατά την αρχή της ελληνιστικής περιόδου.

Marie-Luise Lakmann, "Neutestamentliche Texte aus Khirbet Mird.P⁸³ und 0244", 467-478
Στο Πανεπιστήμιο του Leuven (Βέλγιο) φυλάσσεται μία συλλογή σπαραγμάτων που βρέθηκαν στο Khirbet Mird στα 1952. Ανάμεσά τους είναι αποσπάσματα από τρεις κώδικες με το κείμενο της Κ.Δ., δύο από τα οποία (P⁸³, 0244) εκδίδονται εδώ με εκτενείς περιγραφές των χειρογράφων και παλαιογραφικές και κωδικολογικές σημειώσεις. Συμπεριλαμβάνονται επίσης μεταγραφές και φωτογραφίες. Ο P83 είναι δύο αποσπάσματα από έναν κώδικα του κατά Ματθαίον ευαγγελίου που χρονολογείται στον 6ο αι. Το κείμενο του ενός καταστράφηκε γύρω στα 1980. Από τον μεγαλογράμματο 0244 σώζεται μόνο ένα απόσπασμα σε περγαμηνή. Είναι ένας κώδικας με το κείμενο των Πράξεων. Πρέπει να ήταν του 5ου αι. Μάλλον πρόκειται για δίγλωσσο χειρόγραφο.

Jan Lambrecht, "Paul's Reasoning in 1 Corinthians 6,12-20", 479-486
Στο άρθρο 'The Roots of a 'Libertine' Slogan in 1 Corinthians 6,18' ο Jay E. Smith υποστηρίζει τη θέση ότι σύμφωνα με κάποιους πιστούς στην Κόρινθο το φυσικό σώμα είναι ηθικά αδιάφορο. Στο σύντομο κείμενο ο Lambrecht εξετάζει την επιχειρηματολογία του Παύλου στο 6,12-20. Ο Παύλος κάνει τη διάκριση μεταξύ του "σύμφωνου με το νόμο" και του "ωφέλιμου" στο στ. 12β κι έτσι θέτει όρια στο 12α. Η γενική θέση του στ. 12γ δεν μπορεί πια να ισχύσει. Διορθώνεται στο 12δ. Στους στ. 13-14 αντιπαραθέτει το "σώμα" προς την "κοιλία" και το "ο Θεός εγείρει" και "ο Θεός καταστρέφει". Ο στ. 18γ περιέχει μία διόρθωση του γενικού κανόνα στο 18δ. Ο Παύλος δε λέει σαφώς ότι οι θέσεις στους στ. 12α, 12γ, 13α και 18β ή κάποιο από αυτά είναι σλόγκανς των Κορινθίων.

Το αποκαλυπτικό μήνυμα του Ιησού και η εποχή μας / Jesus' apocalyptic message and our age

Στην ιστοσελίδα και πάλι The Bible and Interpretation αναρτήθηκε πριν από λίγο ένα κείμενο της Helen Bond, καθηγήτρια της Κ.Δ. του Παν/μίου του Edinburgh και το οποίο ως θέμα του έχει κατά πόσο η αποκαλυπτική διάσταση του κηρύγματος του Ιησού (η Bond δηλώνει ότι αποδέχεται πλήρως την θέση ενός αποκαλυπτικού Ιησού) μπορεί να έχει κάποια σημασία για την εποχή μας. Παραθέτει κάποια παραδείγματα και καταλήγει:

"The apocalyptic Jesus is no longer "other" and remote, but ethically aware, in touch with the planet, and right on trend. Preaching imminent cataclysmic disaster is no longer a sign of weirdness, but a sane response to scientific research. Rather than a misguided fanatic irretrievably stuck in the first century, Jesus starts to sound rather modern. If any Jesus can save the world in the early twenty-first century, it is surely the apocalyptic Jesus."

Για να διαβάσετε το κείμενο της H. Bond, πατήστε εδώ.

Ένα άρθρο για τη σύνταξη των ευαγγελίων / An article on the composition of the gospels

Στην ιστοσελίδα The Bible and Interpretation έχει αναρτηθεί εδώ και μερικές μέρες ένα ενδιαφέρον σύντομο άρθρο του R. Joseph Hoffmann με θέμα το μεγάλο πρόβλημα της σύνταξης των ευαγγελίων. Ο Hoffmann παρουσιάζει στο πρώτο μέρος του άρθρου του τις κυρίαρχες απόψεις στην έρευνα (θεωρία των δύο πηγών, θεωρία Griesbach, παραδοσιακή άποψη για την ταύτιση της σειράς των ευαγγελίων στον κανόνα με τη χρονολογική κτλ.). Στη συνέχεια τονίζει την αδυναμία όλων αυτών των απόψεων να δώσουν μία ικανοποιητική και αποδεκτή από όλους απάντηση. Σημειώνει μάλιστα:

"Looking for the “origin” of a gospel is bit like looking for the body of Jesus in the tomb on Easter morning: it was here just a minute ago."

Στο δεύτερο μέρος του άρθρου ο Hoffmann συγκρίνει τα ευαγγέλια με την περίπτωση του Ανακρέοντα, του γνωστού αρχαίου ποιητή του 6ου αι. π.Χ. Τα λιγοστά κείμενά του που σώθηκαν συγκεντρώθηκαν από τον Αρίσταρχο (2ος αι. π.Χ.). Σήμερα όμως σώζονται πολλά κείμενα, τα οποία φέρουν το όνομά του χωρίς όμως να είναι στην πραγματικότητα δικά του. Αποτελούν απομιμήσεις του ύφους και του έργου του. Έτσι ο Ανακρέων διασώζεται μέσω όλων αυτών των απομιμήσεων και αντιγραφών.
Ο H. υποστηρίζει ότι υπάρχει μεγάλη ομοιότητα μεταξύ της περίπτωσης του Ανακρέοντος και της ιστορίας σύνταξης των ευαγγελίων.

"... at a programmatic level, it needs to scrap the idea of authorial attribution completely and to acknowledge that the production of New Testament gospels, at least in the case of the synoptics, was an anacreonic process—a process of imitation, based on the desire to imitate and enhance rather than merely to produce or propagate an original. Admirers of the Jesus-story were using a prototype for copy exercises. Whose story it was is of no importance, and remains of no importance well into the second century."

Ο συγγραφέας μάλιστα χαρακτηρίζει τα τέσσερα ευαγγέλια ως τέσσερις ασκήσεις αντιγραφής.

[Α.Τ.: Η θέση του Hoffmann είναι πραγματικά πρωτότυπη, όσον αφορά στο παράδειγμα του Ανακρέοντα και την υπόθεση ότι τα ευαγγέλια ουσιαστικά είναι η συσσώρευση ενός υλικού που προήλθε από την απομίμηση, διεύρυνση, αντιγραφή κτλ. του λιγοστού υλικού που πραγματικά προέρχεται από τον Ιησού. Νομίζω ότι ουσιαστικά κι εδώ έχουμε παραλλαγμένη την ίδια παλιά θέση ότι επάνω από τον ιστορικό Ιησού έχει συσσωρευθεί μία πληθώρα υλικού, ξένου στην πραγματικότητα προς αυτόν, που ο ερμηνευτής ως καλός αρχαιολόγος καλείται να παραμερίσει για να βρει κάπου εκεί στο βάθος θαμμένο τον ιστορικό Ιησού; Απλά η θέση του Η. δεν κατονομάζει αυτό το πρόβλημα, αλλά το μεταθέτει στο επίπεδο της σύνταξης των ευαγγελικών κειμένων χωρίς να αποκλείει τη δημιουργική συμμετοχή των ευαγγελιστών και ίσως και της κοινότητάς τους. Είναι όμως έτσι τα πράγματα; Αν τα ευαγγέλια είναι πραγματικά ασκήσεις αντιγραφής και προσθήκης, τότε πώς εξηγείται η συμφωνία σε κάποια βασικά σημεία μεταξύ των ευαγγελίων και των παύλειων κειμένων (βλ. π.χ. Α΄ Κορ 15); Ή μήπως εννοεί ο Η. ότι η παράδοση για την ανάσταση για παράδειγμα αναπτύχθηκε στην εκκλησία και στη συνέχεια πέρασε στα ευαγγέλια; Πότε όμως έγινε αυτό; Σίγουρα πολύ νωρίς, γιατί ο Παύλος στην Α΄ Κορ (μ. 1ου αι. ) την γνωρίζει; Πόσο όμως αυτή η παράδοση θα μπορούσε να αναπτυχθεί αυθαίρετα κι ανεξάρτητα από τη μαρτυρία όσων είχαν ζήσει τα γεγονότα; Η ιδέα ότι κάποιοι ανώνυμοι συντάκτες παρέλαβαν κάποιο (προφορικό;) αυθεντικό υλικό και το εμπλούτισαν μιμούμενοί το, αφήνει απέξω στο μεγαλύτερο μέρος όλους αυτούς που υπήρξαν μάρτυρες των γεγονότων (και δεν εννοώ μόνο τους μαθητές). Μπορούμε ακόμη να υποθέσουμε ότι μόνο μετά το θάνατο του Ιησού και την ανάστασή του άρχισαν να αναπτύσσονται τέτοιες παραδόσεις για το πρόσωπό του. Σε αυτό το σημείο νομίζω ότι θα πρέπει να δώσουμε δίκιο στον J. Dunn και στον K. Bailey ότι τέτοιες παραδόσεις άρχισαν να αναπτύσσονται ήδη πριν την ανάσταση, εξαιτίας της θαυμαστής προσωπικότητας του Ιησού, της διδασκαλίας και των θαυμάτων του κι ότι η διάδοση αυτών των παραδόσεων έγινε μέσα από το μηχανισμό της oral informal controlled tradition. Νομίζω ότι ίσως θα πρέπει να πάμε ένα βήμα παραπέρα από την παραδοσιακή αναζήτηση του ιστορικού Ιησού, την οποία περιγράψαμε πιο πριν. Ίσως τα πράγματα να είναι περισσότερο πολύπλοκα από μία ανακρεόντια λύση.]

Για να διαβάσετε το άρθρο του Hoffmann, πατήστε εδώ.