BAR: ένα άρθρο για την επιγραφή του Shebnayahu

Ο Robert Deutsch δημοσιεύει στην ηλεκτρονική έκδοση του BAR ένα άρθρο για την επιγραφή που θεωρείται ότι αναφέρει τον Shebnayahu, αξιωματούχου για τον οποίο γίνεται λόγος στο βιβλίο του Ησαΐα. Στο άρθρο αναφέρεται επίσης διεξοδικά στο εύρημα σφραγίδων από την πόλη της Λαχίς, που έφεραν το όνομα του Shebnayahu. Για να διαβάσετε το άρθρο, πατήστε εδώ.

Το νέο τεύχος του JbBTh

Το νέο τεύχος του Jahrbuch für biblische Theologie 23 (2009) έχει ως θέμα του την έννοια της γης και ειδικότερα της γης του Ισραήλ στα κείμενα της Παλαιάς και Καινής Διαθήκης:

Irmtraud Fischer, "Israels Landbesitz als Verwirklichung der primordialen Weltordnung : die Bedeutung des Landes in den Erzeltern-Erzählungen", 3-24
Το θέμα του άρθρου είναι η έννοια της "γης" στις ιστορίες των Πατριαρχών στο βιβλίο της Γένεσης. Αναλύονται πληροφορίες για τα σύνορα της χώρας, για τον αυτόχθονα πληθυσμό καθώς και το πώς περιγράφεται η απομάκρυνση από τη γη. Τα κείμενα της Γένεσης που εμπεριέχουν την θεία υπόσχεση για τη Γη συγκρίνονται με τις διαφορετικές αντιλήψεις για τη γη που απαντούν στις διαφορετικές θεολογικές προσεγγίσεις της Πεντατεύχου. Τέλος στο άρθρο παρουσιάζεται η υπόσχεση για τη γη σε σχέση με την ιστορία της δημιουργίας: ο Νόμος ερμηνεύει τη δωρεά της γης ως εκπλήρωση μίας υπόσχεσης σε όλον τον Ισραήλ.

Edward Noort, "'Denn das Land gehört mir, Ihr seid Fremde und Beisassen bei mir' (Lev 25,23) : Landgabe als eine kritische Theologie des Landes", 25-45
Στο άρθρο εξετάζεται η σημασία της έννοιας "γη" μέσα στην εβραϊκή Βίβλο αξιολογώντας την σε τρεις κυρίως τομείς: στις προφητικές παραδόσεις, στις υμνολογικές παραδόσεις και στις "ιστορικές" αφηγήσεις. Στη συνέχεια παρουσιάζει με αδρές γραμμές μία κριτική "θεολογία της γης" διερευνώντας αναγνωρίσιμες τάσεις μέσα στον Κώδικα της Αγιότητας, στην ιερατική θεολογία και στο βιβλίο του Ιησού ως παράδειγμα δευτερονομιστικής θεολογίας. Ο συγγραφέας καταλήγει ότι κάθε σώμα κειμένων αντιλαμβάνεται το θέμα της "γης" τόσο διαφορετικά ώστε από μία βιβλικά οπτική γωνία δε μπορεί να καταλήξει κανείς σε μία πρόσληψη στηριζόμενη σε μία ιδεολογία της κατοχής. Η ιδέα της αιώνιας ιδιοκτησίας της γης από τον Γιαχβέ καθιστά δυνατή μία κριτική θεολογία, η οποία να επικεντρώνεται στις ηθικές προϋποθέσεις εγκατάστασης σε αυτήν τη γη.

Kathrin Liess, "'Die auf JHWH hoffen, werden das Land besitzen' (Psalm 37,9) : zur Landthematik in den Psalmen", 47-73
Προσλαμβάνοντας και καθιστώντας επίκαιρο με διάφορους τρόπους το θέμα της γης το Βιβλίο των Ψαλμών παρουσιάζει τη σημασία αυτού του θέματος για τη συγκεκριμένη πραγματικότητα του προσευχόμενου ανθρώπου. Στους θρήνους του λαού (Ψα 44. 80 κ.ά.) και στους ψαλμούς της ιστορίας (Ψα 78. 105 κ.ά.) η προηγούμενη δωρεά της γης μετατρέπεται στην ελπίδα για τη γη έχοντας βέβαια υπόψη την πραγματικότητα ότι η γη έχει πια χαθεί. Στους σοφιολογικούς ψαλμούς, όπως για παράδειγμα στον Ψα 37, η υπόσχεση της γης περιορίζεται στους φτωχούς και δίκαιους ανθρώπους. Με την υπόσχεση της γης επιβεβαιώνεται η εγκυρότητα της σχέσης "πράξη-αποτέλεσμα" και εγκαινιάζεται μία ιδιαίτερη σχέση με το Θεό. Οι Ψα 16, 73 και 142 παρέχουν μία μοναδική δήλωση για τον Θεό: η φράση "ο Γιαχβέ είναι η μερίδα της κληρονομίας μου" περιέχει μία μεταφορική ορολογία για τη γη, η οποία εκφράζει τη συνεχή σχέση του προσευχόμενου με το Θεό ενόψει της θλίψης και του θανάτου.

Jacob C. de Vos, "Die Bedeutung des Landes Israel in den jüdischen Schriften der hellenistisch-römischen Zeit", 75-99
Η πραγματική χώρα του Ισραήλ διαδραματίζει ουσιαστικά ένα μικρό μόνο ρόλο στην ιουδαϊκή γραμματεία των ελληνιστικών και ρωμαϊκών χρόνων. Γενικά η γη του Ισραήλ κατανοείται ως μία εσχατολογική ενότητα ή μία πνευματική "πατρίδα". Περισσότερο σημαντική από τη γη του Ισραήλ είναι η Ιερουσαλήμ, η πραγματική και/ή η συμβολική, ως το κοινό λατρευτικό κέντρο και σημείο αναφοράς όλων των Ιουδαίων τόσο στον Ισραήλ όσο και στην Διασπορά. Η γη του Ισραήλ συχνά υποκαθίσταται από νοητικές συλλήψεις, όπου η παρουσία του Θεού είναι δυνατή χωρίς να συνδέεται αναγκαστικά με τη γη ή τον Ναό. Πρώτη θέση σε αυτήν την περίπτωση έχει η παρουσία του Θεού κι όχι η γη.

Paul G. Klumbies, "Das Konzept des "mythischen Raumes" im Markusevangelium", 101-121
Η αντίληψη του χώρου που υπάρχει στο κατά Μάρκον ευθυγραμμίζεται προς τη συντεταγμένη του μυθικού χώρου. Την ίδια στιγμή αντικατοπτρίζει τα αξιώματα της ρωμαϊκής αντίληψης του χώρου. Γενικά από την εποχή της μελέτης του Ernst Lohmeyer, Galiläa und Jerusalem, συζητείται στην έρευνα ο προσανατολισμός του ευαγγελίου Βορράς-Νότος. Αντίθετα δεν έχει ληφθεί υπόψη ο προσανατολισμός Δύση-Ανατολή, ο οποίος συνδέεται άμεσα με την αφήγηση του Πάθους. Αυτός ο προσανατολισμός ανοίγει μία νέα προοπτική στην αντίληψη του χώρου από τον Μάρκο. Κάνοντας χρήση μίας σταυρόσχημης γεωγραφικής αντίληψης, οι απαρχές τις οποίας ανάγονται στην ιερή τάξη του χώρου στους Ετρούσκους, ο Μάρκος αναγγέλλει τη ζωή και το θάνατο του Ιησού ως γεγονός σωτηρίας με παγκόσμια σημασία.

Martin Vahrenhorst, "Land und Landverheißung im Neuen Testament", 123-147
Η γη του Ισραήλ είναι ένα αναπόσπαστο τμήμα των υποσχέσεων του Θεού προς το λαό του. Στις παραδόσεις της Κ.Δ. αυτό το θέμα φαίνεται να παίζει ένα περιθωριακό ρόλο. Μία προσεκτικότερη ματιά στις διαφορετικές πηγές αποδεικνύει ωστόσο ότι η υπόσχεση για τη γη έχει σημασία με διαφορετικούς τρόπους. Ο Ματθαίος και ο Λουκάς αντικατοπτρίζουν μια θεολογία της γης, η οποία έχει και πρακτικές συνέπειες. Ο Παύλος από τη μία πλευρά μετατρέπει το περιεχόμενο της υπόσχεσης του Θεού προς τον Αβραάμ: ο Αβραάμ δεν κληρονομεί μόνο τη γη αλλά όλη τη γη (Ρωμ 4,13). Από την άλλη ο Παύλος υπογραμμίζει τη συνεχή εγκυρότητα όλων των υποσχέσεων που έδωσε ο Θεός (Ρωμ 9,4. 15,8), κάτι που σημαίνει ότι συμπεριλαμβάνεται σε αυτές και η υπόσχεση της γης. Η προς Εβραίους αρνείται ότι ο Ιησούς στην πραγματικότητα οδήγησε το λαό στη Γη της Επαγγελίας (Εβ 3,6). Αυτό θα συμβεί στο μέλλον και οι πιστοί πορεύονται προς αυτό (4,11). Επομένως τα κείμενα της Κ.Δ. αντιπροσωπεύουν μία ποικιλία στάσεων απέναντι στη Γη της Επαγγελίας, κάτι που συμφωνεί με την εικόνα που προκύπτει κι από άλλα ιουδαϊκά κείμενα αυτής της περιόδου. Ο περισσότερο υπερφυσικός ρόλος της γης είναι σαφής στα ραββινικά κείμενα μετά την επανάσταση του Bar Kochba.

Gabrielle Oberhänsli-Widmer, "Bindung ans Land Israel - Lösung von der Eigenstaatlichkeit : der Umgang der Rabbinen mit einer virtuellen Heimat", 149-175
Προκειμένου να διασφαλίσουν την ιουδαϊκή ζωή μετά την καταστροφή του Ναού το 70 μ.Χ. οι ραββίνοι της ταλμουδικής περιόδου (1ος-6ος αι. μ.Χ.) έπρεπε να διαχωρίσουν τη βιβλική-ισραηλιτική θρησκεία από τις ιδέες για ένα κράτος κι ένα κεντρικό ιερό και να προσαρμόσουν τη θρησκεία στις συνθήκες της μόνιμης εξορίας. Πώς έλυσαν το πρόβλημα να δημιουργήσουν τη δική τους κοινότητα στη διασπορά διατηρώντας όμως ταυτόχρονα την ελπίδα για επιστροφή στη γη του Ισραήλ; Ποια ήταν η σημασία αυτής της γης για τις ιουδαϊκές κοινότητες που βρίσκονταν στην εξορία; Ήταν ο τόπος που εφαρμοζόταν η Τορά, μία γη εκπλήρωσης όλων των ονείρων, η ενσάρκωση της αγιότητας ή ο μόνος τόπος εξιλέωσης; Στην παρούσα μελέτη εξετάζεται πώς οι ραββίνοι θεολόγοι προσπάθησαν να καλύψουν το κενό που δημιούργησε η απώλεια της γης με ένα νέο όραμα για αυτή τη γη με σκοπό να διασώσουν τη σημασία της για τις επόμενες γενιές.

Yvonne Domhardt, "'Zwischen Seitenweißenewigkeiten verewigte ich - den Ewigen': Annäherungen an das Heilige Land in Else Lasker-Schülers Prosawerk 'Das Hebräerland'", 179-194
Σε όλες τις εποχές οι άνθρωποι ταξίδευαν στην Αγία Γη. Η Αγία Γη παραμένει το θέμα μέχρι και σήμερα ταξιδιωτικών ημερολογίων, αφηγήσεων και άλλων λογοτεχνικών ειδών. Στα μέσα της δεκαετίας του '30 η Else Lasker-Schüler έγραψε τη νουβέλα της για τη γη της Παλαιστίνης με τον τίτλο "Das Hebräerland". Αυτό το ιουδαϊκό έργο περιέχει μοτίβα ενός ταξιδιωτικού ημερολογίου συνδυασμένα με αυτοβιογραφικά και φανταστικά στοιχεία. Δεν εμφανίζονται στο προσκήνιο ταξιδιωτικές εμπειρίες. Στην πραγματικότητα η Else Lasker-Schüler παρουσιάζει τη γη της Παλαιστίνης με έναν υπερβολικό και ποιητικό τρόπο με σκοπό να προσδώσει σε αυτήν αγιότητα. Αυτή η αγιότητα συνδυάζεται με τη δική της ευσέβεια, η οποία διαμορφώθηκε μέσα από την εξορία και τη δική της αφοσίωση στο Θεό.

Matthias Morgenstern, "Fremde Mutter 'Erez Israel'", 195-210
Η σύνδεση των διαφόρων περιόδων της ιστορίας του Ισραήλ με ένα από τα δύο φύλα έχει τις ρίζες της βαθιά μέσα στην ιουδαϊκή παράδοση. Κατά συνέπεια η Διασπορά ήταν η περίοδος της "θηλυκότητας", ενώ η επιστροφή στη Σιών παρέχει ελπίδες για την επικράτηση της "αρρενωπότητας". Κατά παρόμοιο τρόπο το θέμα της "μητέρας γης" και των ξενητεμένων γιων της που τώρα επιστρέφουν σε αυτήν είναι ένα σημαντικό θέμα στην εβραϊκή λογοτεχνία του 20ου αι. Στο άρθρο παρουσιάζονται τρεις σύγχρονοι συγγραφείς που ασχολούνται με το θέμα, αλλά αποστασιοποιούνται από αυτό κριτικά (τα έργα των A.B. Yehoshua, Y. Sobol, Sh. Lapid).

Reinhold Zwick, "Imagination des Heiligen Landes im Bibelfilm", 211-231
Oι ιστορικά προσανατολισμένες ταινίες με θέματα από την Βίβλο εκδηλώνουν γενικά ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον για μία αυθεντική απόδοση της ατμόσφαιρας της εποχής και πιστή παρουσίαση της τοπογραφίας. Με αυτόν τον τρόπο οι παραγωγοί ελπίζουν να τονίσουν ακόμη περισσότερο τις εικόνες που προβάλλουν και να πείσουν για την αξιοπιστία τους. Η σημερινή πραγματικότητα της Παλαιστίνης δε συμφωνεί με τις εικόνες για την Αγία Γη, όπως αυτές έχουν διαμορφωθεί από παλαιότερες ευρωπαϊκές παραστάσεις για την Ανατολή (μέσω π.χ. έργων ζωγραφικής, φωτογραφιών, εικονογραφημένων βίβλων κτλ.). Γι' αυτό το λόγο σήμερα προτιμώνται ως τόποι γυρίσματος των σχετικών ταινιών η Νότια Ιταλία και το Μαρόκκο, όπου διάφορα σκηνικά συνδυάζονται με τη λεγόμενη ιδανική γεωγραφία για να καλύψουν το χώρο της φαντασίας.

Επίσης στο περιοδικό δημοσιεύονται και τα εξής άρθρα :

• Georg Röwekamp, "Die 'Verschluss-Sache Jesus' entschlüsseln : Gedanken zu einer Theologie von Reisen ins Heilige Land", 233-241
• Norbert Collmar, "Das Land der Bibel als Thema des Religionsunterrichts", 243-262
• Gerhard Gronauer, "Die Wahrnehmung des Staates Israel in der evangelischen Publizistik zwischen 1948 und 1972", 263-272
• Jörg Bremer - Marie T. Wacker, "Zeitdiagnose: Heiliges Land : zum Umgang mit dem Land im heutigen Israel/Palästina / Jörg Bremer im Gespräch mit Marie-Theres Wacker", 275-294

Άρθρα βιβλικού ενδιαφέροντος στο νέο MThZ

Στο νέο τεύχος του Münchener Theologische Zeitschrift 60 (2009) δημοσιεύονται μεταξύ άλλων και τα εξής άρθρα βιβλικού ενδιαφέροντος:

Martin Bauschke, "Von der Feindschaft um der Glaubens willen. Abraham und sein Vater", 29-41

Στη σκιά της γνωστής ιστορίας της θυσίας του Αβραάμ υπάρχει μία άλλη ιστορία της σχέσης πατέρα-γιου, η οποία επίσης μαρτυρεί την υπαρξιακή σχέση του Αβραάμ όχι τώρα με το γιο του αλλά με τον πατέρα του. Αυτή η διήγηση, στην οποία ο Αβράαμ αναλαμβάνει το ρόλο του γιου, είναι πιθανόν η σημαντικότερη ιστορία του Αβραάμ μέσα στο Κοράνιο. Το δράμα πατέρα-γιου αποκαλύπτει με παραδειγματικό τρόπο πώς ο Αβραάμ, στην πορεία των πράξεων του Μωάμεθ, προοδευτικά καθίσταται το πρότυπό του και χαρακτήρας ταύτισης, έτσι ώστε να μπορεί κανείς να κάνει λόγο για μία αντεστραμμένη σχέση μεταξύ Αβραάμ και Μωάμεθ. Επιπλέον καθίσταται σαφής ο αμφίσημος τρόπος παρουσίασης του Αβραάμ στο Κοράνιο, "η αβρααμική διαφοροποίηση". Από τη μία ο Αβραάμ αντιπροσωπεύει το δικαίωμα κάθε ανθρώπου να απολαμβάνει την ελευθερία στην πίστη του κι από την άλλη ο Αβραάμ ενσαρκώνει τη δαιμονοποίηση της πολυθεΐας, η οποία χαρακτηρίζεται ως ειδωλολατρία και παγανισμός.

Stephan Witetschek, "Christus und Caesar bei Lukas und Johannes. Der Kaiserkult in Ephesos und das Neue Testament", 51-61
Κατά το τέλος του 1ου αι. μ.Χ. η Έφεσος κατέστη ένα κέντρο λατρείας του Ρωμαίου αυτοκράτορα στην επαρχία της Ασίας. Οι ελληνικές πόλεις της επαρχίας είχαν ήδη εγκαθιδρύσει τη λατρεία του αυτοκράτορα στην εποχή του Αυγούστου. Ήταν η έκφραση της ευγνωμοσύνης για την ασφάλεια και σταθερότητα, τις οποίες διασφάλιζε η ρωμαϊκή κυριαρχία. Ο συγγραφέας της Αποκάλυψης αρνείται αυτήν τη λατρεία με τον πλέον καυστικό τρόπο. Ο Λουκάς πάλι είναι πιο ανοικτός απέναντι στο εξελληνισμένο περιβάλλον του και το ρωμαϊκό κράτος, αλλά κι αυτός έχει τις επιφυλάξεις του απέναντι στη ρωμαϊκή εξουσία και την θεοποίηση ανθρώπων.

Rainer Schwindt, "Vom Ort zum Raum. Exegetische und systematische Überlegungen zur Geschichte von Jesus und der Syrophönizierin (Mk 7,24-31), 62-71
O συγγραφέας επιδιώκει να καταδείξει τη σημασία της βιβλικής ερμηνείας στη σύγχρονη συζήτηση για την ταυτότητα. Αντιπαραβάλλει παρατηρήσεις σχετικές με την αφήγηση της συνάντησης του Ιησού με την Συροφοινίκισσα στο Μκ 7,24-31 με κοινωνιολογικές θέσεις σχετικές με την θεωρία του χώρου.

Δύο νέα άρθρα στην ιστοσελίδα του Ν. Παύλου

Ο συνάδελφος Ν. Παύλου ανάρτησε στην ιστοσελίδα του δύο νέα άρθρα, στα οποία με μήνυμά του μας παρέπεμψε (τον ευχαριστούμε για την ενημέρωση).
Πατώντας επάνω στον τίτλο του κάθε άρθρου θα βρεθείτε στο σχετικό κείμενο:

Παρουσίαση του βιβλίου του καθηγητή Δημήτρη Καϊμάκη, Η Ιουδαϊκή Αποκαλυπτική Γραμματεία και η Θεολογία της

ΒΙΒΛΟΣ ΚΑΙ ΔΑΡΒΙΝΟΣ ΣΤΟ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΣΥΝΥΠΑΡΞΗ Ή ΑΝΤΙΠΑΡΑΘΕΣΗ;

Το νέο τεύχος του JSOT

Στο νέο τεύχος του Journal for the Study of the Old Testament 33:4 (2009) δημοσιεύονται τα εξής άρθρα:

Nissim Amzallag,"Yahweh, the Canaanite God of Metallurgy?", 387-404

Στην αρχαιότητα η ΝΑ Χαναάν ήταν ένα πολύ σημαντικό κέντρο επεξεργασίας του χαλκού. Μολονότι είναι πιθανόν να υπήρχε μία χαναανιτική θεότητα, προστάστις της μεταλλουργίας, η ταυτότητά της παραμένει άγνωστη. Ορισμένα βιβλικά κείμενα υπανίσσονται την καταγωγή του Γιαχβέ από τη Ν. Χαναάν, δεν παρέχονται όμως οποιεσδήποτε πληροφορίες όσον αφορά στη λατρεία του πριν καταστεί ο θεός του Ισραήλ. Στην παρούσα μελέτη εξετάζεται, εάν ο Γιαχβέ ήταν αρχικά ο χαναανιτικός θεός της μεταλλουργίας. Οι εξής παρατηρήσεις συνηγορούν υπέρ αυτής της υπόθεσης: (1) ο Γιαχβέ λατρευόταν από τους Εδωμίτες και ιδιαίτερα από τους Κενίτες, μία μικρή φυλή που θεωρούνταν Χαναναίοι μεταλλουργοί, (2) η ισραηλιτική λατρεία του Γιαχβέ συνδεόταν με το χαλκό και με τον χάλκινο όφι, ένα συνηθισμένο σύμβολο της μεταλλουργίας, (3) η τήξη του χαλκού θεωρήθηκε στο Εξ 4 ως ένα ιδιαίτερο σημάδι του Γιαχβέ, (4) υπάρχει αναλογία μεταξύ του Γιαχβέ και του θεού της μεταλλουργίας στην Αίγυπτο (Ptah), στη Μεσοποταμία (Ea / Enki) και στο Ελάμ (Napir). Όλοι τους είναι μοναχικές και μυστηριώδεις θεότητες, (5) η διαμάχη με τους άλλους θεότηες είναι στοιχείο κοινό στο γιαχβισμό και σε αρχαίες μεταλλουργικές παραδόσεις. Αυτά τα στοιχεία υπαινίσσονται ότι, πριν ο Γιαχβέ γίνει αντικείμενο δημόσιας λατρείας στον Ισραήλ, ήταν ο θεός της χαναανιτικής συντεχνίας των μεταλλουργών.

Nick Wyatt, "Circumcision and Circumstance: Male Genital Mutilation in Ancient Israel and Ugarit", 405-431

Η περιτομή εμφανίζεται στο Γεν 17 ως μία παιδική τελετή και σημείο της διαθήκης. Τα Γεν 34 και Εξ 4,24-26 γράφηκαν έχοντας υπόψη μία τελετή ενηλίκων που συνδεόταν με το γάμο και τη γονιμότητα. Με τη βοήθεια της ανάπτυξης της λογοτεχνικής ιστορίας του μοτίβου, η παρούσα μελέτη αποπειράται μία ιστορική αναπαραστάση της εξέλιξης της τελετουργικής παράδοσης, από μία συνηθισμένη γαμήλια τελετή της διάβασης (de passage) στο Δ. σημιτικό χώρο σε μία ειδικά ιουδαϊκή παιδική τελετή κοινωνικής ενσωμάτωσης.

Yitzhak Berger, "Ruth and the David—Bathsheba Story: Allusions and Contrasts", 433-452

Πολλοί ερευνητές υποστηρίζουν ότι το βιβλίο της Ρουθ υπαινίσσεται την αφήγηση για τον Ιούδα και τη Θάμαρ με σκοπό να προσφέρει μία αντιθετική και ολοκληρωμένη εικόνα της καταγωγής του Δαυίδ. Στο άρθρο υποστηρίζεται ότι το βιβλίο επίσης υπαινίσσεται τη σχετική διήγηση για τον Δαυίδ και τη Βηθσαβεέ παρουσιάζοντας τη συμπεριφορά του Δαυίδ σε αυτό το περιστατικό ως απομάκρυνση από τις αρχές της καταγωγής που προάγει η ιστορία της Ρουθ και του Βοόζ. Το δεύτερο μισό του βιβλίου της Ρουθ περιέχει τρία στοιχεία, το καθένα από τα οποία παρουσιάζει εντυπωσιακή ομοιότητα προς ένα στοιχεία της ιστορίας της Βηθσαβεέ. Και στις τρεις περιπτώσεις υποστηρίζεται ότι ο συγγραφέας του βιβλίου της Ρουθ προσπαθεί να τονίσει την αντίθεση που υπάρχει μεταξύ των χαρακτήρων σε αυτές τις δύο ιστορίες.

Raymond De Hoop, "Isaiah 40.13, the Masoretes, Syntax and Literary Structure: A Rejoinder to Reinoud Oosting", 453-463

Ο συγγραφέας συζητά το Ησ 40,13, όπως αυτό ερμηνεύθηκε σε ένα πρόσφατο άρθρο του Reinoud Oosting (JSOT 32 [2008]: 353-82). Στη μελέτη του ο Oosting παρουσίασε μία νέα ερμηνεία του κειμένου του Ησαΐα και υποστήριξε ότι ο τονισμός του στίχου υπαινίσσεται ότι οι μασωρίτες κατανόησαν εσφαλμένα το κείμενο ως ερώτηση και απάντηση: "Ποιος οδήγησε το πνεύμα; Ο Γιαχβέ!". Ο συγγρ. υποστηρίζει ότι η παρουσίαση από τον Oosten του μασωριτικού τονισμού και της σημασίας του στηρίζεται σε μία παρανόηση. Επιπλέον υποστηρίζεται ότι η κλασική ερμηνεία του εβραϊκού κειμένου, που αποδίδει το κείμενο - "ποιος μέτρησε το πνεύμα του Γιαχβέ και [ποιος είναι] ο σύμβουλός του που τον έκανε να γνωρίζει;"- η οποία απορρίπτεται από τον Oosting, έχει στέρεες βάσεις και θα έπρεπε να προτιμηθεί.

Teresa Ann Ellis, "Jeremiah 44: What if 'the Queen of Heaven' is YHWH?", 465-488

Το Ιερ 44 παρέχει μία εικόνα ασυνήθιστη μέσα στην προφητική λογοτεχνία - οι θηλυκοί αντίπαλοι του προφήτη δεν παρουσιάζονται με όρους που συνδέονται με τη σεξουαλικότητα. Ο Ιερεμίας απορρίπτει μία ομάδα γυναικών και ανδρών της Ιουδαίας που λατρεύουν "τη βασίλισσα του Ουρανού". Η κεντρική του κατηγορία είναι ότι προκάλεσαν την οργή του Γιαχβέ κι έτσι οδήγησαν στην πτώση του βασιλείου του Ιούδα. Ωστόσο στο άρθρο υποστηρίζεται ότι υπάρχουν αρκετές ενδείξεις στο κείμενο για να διατυπωθεί ένα εναλλακτικό σενάριο, όπου οι οπαδοί της Βασίλισσας του Ουρανού απαλλάσσονται με το αντιεπιχείρημα ότι δεν ήταν οι δικές τους πράξεις που εξόργισαν τον Γιαχβέ αλλά οι πράξεις των βασιλέων του Ιούδα, οι οποίοι πρόβαλαν αντίσταση σε αυτόν, προσφέροντας θυσίες στη Βασίλισσα του Ουρανού. Σε αυτήν την περίπτωση ποιες μπορεί να ήταν οι σχέσεις μεταξύ της Βασιλίσσας του Ουρανού και του Γιαχβέ;

Rebecca G.S. Idestrom, "Echoes of the Book of Exodus in Ezekiel", 489-510

Στο άρθρο εξετάζονται οι θεματικές συνδέσεις μεταξύ του βιβλίου της Εξόδου και του βιβλίου του Ιεζεκιήλ. Και τα δύο βιβλία τονίζουν το θέμα της γνώσης του Θεού μέσω των θεϊκών πράξεων. Επίσης εξετάζονται και άλλα θέματα και μοτίβα από την Έξοδο, τα οποία απαντούν στον Ιεζεκιήλ, συμπεριλαμβανομένων της αφήγησης της κλήσης, συναντήσεις με το Θεό, αιχμαλωσία, σημεία, πληγές, κρίση, λύτρωση, διαθήκη / ναός. Σημειώνονται αρκετά παράλληλα μεταξύ του Μωυσή και του Ιεζεκιήλ και θέτουν το ερώτημα, εάν ο Ιεζεκιήλ θεωρήθηκε ένας δεύτερος Μωυσής. Και οι δύο ήταν Λευίτες που έγιναν προφήτες και αρχηγοί του λαού του Θεού σε μία εποχή κρίσης. Τέλος, εξετάζονται κάποιες συνέπειες αυτών των σχέσεων στην ερμηνεία του βιβλίου του Ιεζεκιήλ.

L.W. Hurtado: οι καινοδιαθηκικές σπουδές κατά τον 20ο αι. (9)

Η δεκαετία του '70 κι εξής

Μελέτες για την "Q"

Στα 1969 δημοσιεύθηκε η μελέτη του G. Lührmann, στην οποία αποδίδονταν στην Q συγκεκριμένα κεντρικά θεολογικά χαρακτηριστικά. Στον τόμο που εξέδωσαν λίγο αργότερα οι H. Koester και James M. Robinson (Trajectories through Early Christianity, 1971) διατυπωνόταν η θέση ότι η Q αποτελεί ένα πολύ σαφές πρώιμο φιλολογικό είδος κειμένου για τον Ιησού που θα μπορούσε να συγκριθεί με ανάλογες συλλογές λογίων σοφών ανδρών της αρχαιότητας. Η μελέτη που υπήρξε καθοριστική για τις σπουδές στην Q αυτής της περιόδου είναι εκείνη του John Kloppenborg (The Formation of Q, 1987). O Kloppenborg υποστήριξε ότι η Q υπέστη πολλές αναθεωρήσεις, ότι σε μία μεταγενέστερη φάση προστέθηκαν λόγια αποκαλυπτικού χαρακτήρα και ότι η εικόνα του Ιησού που προκύπτει από αυτήν είναι πολύ διαφορετική από εκείνη των ευαγγελίων.
To ενδιαφέρον για την Q παρέμεινε αμείωτο σε όλον τον υπόλοιπο 20ο αιώνα. Οι περισσότεροι ωστόσο βιβλικοί επιστήμονες δέχονται βέβαια την ύπαρξη της Q, εκφράζουν όμως αμφιβολίες για το κατά πόσο αυτή αντιπροσωπεύει μία ιδιαίτερη μορφή αρχέγονου χριστιανισμού και κατά πόσο μπορούν να διακριθούν ιδιαίτερα στάδια της σύνταξής της. Ανάμεσα σε αυτούς που εκφράζουν τέτοιες αμφιβολίες είναι οι: C. Allison, Christopher M. Tuckett, Jens Schröter.

Iστορικός Ιησούς
Κατά τις τελευταίες δεκαετίες του αιώνα δημοσιεύθηκαν πολλές αξιόλογες μελέτες για τον ιστορικό Ιησού. Πρώτη χρονικά είναι η τελευταία μελέτη του Dodd The Founder of Christianity (1970). Άλλες σημαντικές μελέτες είναι: Geza Vermes, Jesus the Jew (1973), Ben F. Meyers, The Aims of Jesus (1979, 2002), E.P. Sanders, Jesus and Judaism (1985) και μελέτες των John D. Crossan, John P. Meier, N. Thomas Wright. H νέα έρευνα για τον ιστορικό Ιησού (new quest) επηρεάστηκε πολύ από τα θεολογικά ζητήματα που έθεσε ο Bultmann, η λεγόμενη όμως "τρίτη έρευνα" (third quest) αντιπροσωπεύει μία νέα στροφή προς την αναζήτηση του ιστορικού Ιησού.
Ένα από τα σημαντικότερα και πλέον αμφιλεγόμενα ερευνητικά προγράμματα της περιόδου είναι το λεγόμενο Jesus Seminar, το οποίο ιδρύθηκε από τον Robert W. Funk (1985) και ασχολήθηκε με το ερώτημα ποια από τα στοιχεία της παράδοσης για τον Ιησού θα μπορούσαν με ασφάλεια να αποδοθούν στον ίδιο. Οι υποθέσεις που διατυπώθηκαν από τους εκπροσώπους του (ότι ο Ιησούς ήταν ένας περιπλανώμενος σοφός ή ότι οι εσχατολογικές ιδέες δεν καταλάμβαναν σημαντική θέση στη διδασκαλία του) αμφισβητήθηκαν από μεγάλη μερίδα των ερευνητών.

Φεμινιστικές σπουδές
Μετά τις σημαντικές εξελίξεις από το 1960 εξής στο δυτικό κόσμο ιδιαίτερη ανάπτυξη παρουσιάζουν οι φεμινιστικές σπουδές κυρίως στη Β. Αμερική. Ανάμεσα στις μελέτες που δημοσιεύθηκαν κατά την περίοδο αυτή σημαντικότερες θεωρούνται εκείνες της Elisabet Schüssler Fiorenza και κυρίως το βιβλίο της In Memory of Her (1983), στο οποίο υποστήριζε ότι στην Κ.Δ. υπάρχουν ίχνη μίας περισσότερο ισότιμης αντιμετώπισης των γυναικών στην αρχαία Εκκλησία. Άλλες εκπρόσωποι της φεμινιστικής προσέγγισης είναι οι: Adella Y. Collins, Beverly Gaventa, Carolyn Osiek, Paula Friedriksen, Amy-Jill Levine, Adele Reinhartz, Marianne M. Thompson κ.ά. Σημαντικές εκπρόσωποι στη Βρετανία είναι οι: Morna D. Hooker, Margaret Thrall, Judith Lieu.

Αγγλόφωνοι βιβλικοί επιστήμονες
Η Βόρεια Αμερική διαδραματίζει όλο και σπουδαιότερο ρόλο στις βιβλικές σπουδές αυτής της περιόδου. Σε αυτό συνέβαλε και η Society of Biblical Literature, η οποία ιδρύθηκε το 1880. Όργανό της είναι το περιοδικό Journal of Biblical Literature (κυκλοφόρησε για πρώτη φορά το 1881).
Μολονότι οι βρετανικές βιβλικές σπουδές δε διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο γενικά, ορισμένες σημαντικές μορφές αυτής της περιόδου είναι οι: C.F.D. Moule, James D.G. Dunn, Graham N. Stanton, Richard Bauckham.

Άλλες σημαντικές εκδοτικές εξελίξεις
Στο τελευταίο τέταρτο του αιώνα η σειρά Wissenschaftliche Untersuchungen zum Neuen Testament κατέστη μία από τις σημαντικότερες θεολογικές σειρές μελετών για την Κ.Δ. Στη δεκαετία του '70 κυκλοφόρησε για πρώτη φορά το περιοδικό The Journal for the Study of the New Testament. Ως συμπλήρωμα σε αυτό δημιουργήθηκε μία σειρά μονογραφιών (JSNT Supplements και αργότερα με το όνομα The Library of the New Testament Studies).

Κλείνοντας την παρουσίασή του ο Hurtadο θέτει το ερώτημα για το μέλλον των βιβλικών σπουδών. Ήδη κατά το τέλος του αιώνα η ποικιλία στις βιβλικές σπουδές είναι ιδιαίτερα εμφανής. Επίσης επιστήμονες από τη Λατινική Αμερική, την Ασία και την Αφρική αρχίζουν να εμφανίζονται στο προσκήνιο. Αυτοί αξιοποιούν κυρίως της "απελευθερωτικές" (Liberationist) ή μετα-αποικιακές προσεγγίσεις (post-colonial). Σε αυτές ασκούν ιδιαίτερη επίδραση οι πολιτιστικές προϋποθέσεις των χωρών από τις οποίες προέρχονται αυτοί οι ερμηνευτές. Στο τέλος του αιώνα δεν κυριαρχεί καμιά ιδιαίτερη σχολή ή μορφή, ενώ το ενδιαφέρονο για τις καινοδιαθηκικές σπουδές παραμένει αμείωτο.

Ιστορία του κειμένου της Κ.Δ. - Coherence Method

Στο Ινστιτούτο της έρευνας του κειμένου της Κ.Δ. του Παν/μίου του Münster (Institute foe New Testament Textual Research) αναφερθήκαμε και παλαιότερα. Στην ιστοσελίδα του Ινστιτούτου, το οποίο ασχολείται με την καταλογογράφηση και την κριτική έκδοση του κειμένου της Κ.Δ. (έκδοση Nestle - Aland), έχει αναρτηθεί μία αναλυτική παρουσίαση της μεθόδου που έχει αναπτύξει το Ινστιτούτο για την αξιολόγηση των μαρτύρων του κειμένου της Κ.Δ., γνωστής και ως Coherence Method. Για να κατεβάσετε το σχετικό φάκελο με τα αρχεία (στα αγγλικά), πατήστε εδώ.

Διάφορες βιβλιοκρισίες στο BMCR

Στην ηλεκτρονική σελίδα του Bryn Mawr Classical Review έχουν αναρτηθεί μεταξύ άλλων και κάποιες βιβλιοκρισίες βιβλίων που παρουσιάζουν ενδιαφέρον για τον μελετητή της Αγίας Γραφής και του ιστορικού και πολιτιστικού περιβάλλοντός της:

Stephanie Dalley, Esther's Revenge at Susa. From Sennacherib to Abasuerus
Oxford: Oxford University Press, 2007.
ISBN 978-0-19-921663-5
$99.00
Reviewed by Gary Beckman

Ineke Sluiter, Ralph M. Rosen (ed.), Kakos: Badness and Anti-value in Classical Antiquity. Mnemosyne: Supplements. History and Archaeology of Classical Antiquity; 307. Leiden/Boston: Brill, 2008.
ISBN 9789004166240.
$231.00
Reviewed by Pamela Gordon

Βιβλιοκρισίες στο Review of Biblical Literature 14/5/2009

Στην ηλεκτρονική έκδοση του Review of Biblical Literature έχουν αναρτηθεί μία σειρά από νέες βιβλιοκρισίες βιβλίων βιβλικού ενδιαφέροντος:

Noam Adler
A Comprehensive Collection of Oil Lamps of the Holy Land from the Adler Collection
Reviewed by Jodi Magness

Janice Capel Anderson and Stephen D. Moore, eds.
Mark and Method: New Approaches in Biblical Studies
Reviewed by Renate Viveen Hood

Roger S. Bagnall, ed.
Egypt in the Byzantine World 300-700
Reviewed by David Frankfurter

Johanna Brankaer and Hans-Gebhard Bethge, eds.
Codex Tchacos: Texte und Analysen
Reviewed by Michael Kaler

David B. Burrell
Deconstructing Theodicy: Why Job Has Nothing to Say to the Puzzle of Suffering
Reviewed by F. Rachel Magdalene

Warren Carter
John and Empire: Initial Explorations
Reviewed by Stephan Witetschek

Raymond F. Collins
The Power of Images in Paul
Reviewed by Nils Neumann

Craig A. Evans, ed.
Encyclopedia of the Historical Jesus
Reviewed by Christoph Stenschke

Susan Haber; edited by Adele Reinhartz
"They Shall Purify Themselves": Essays on Purity in Early Judaism
Reviewed by Jonathan D. Lawrence

Mika Hietanen
Paul's Argumentation in Galatians: A Pragma-Dialectical Analysis
Reviewed by Johan S. Vos

Jerome Murphy-O'Connor
St. Paul's Ephesus: Texts and Archaeology
Reviewed by Jan Van Der Watt

Marvin Sweeney
Reading the Hebrew Bible after the Shoah: Engaging Holocaust Theology
Reviewed by Jon D. Levenson

Benedict T. Viviano
Matthew and His World: The Gospel of the Open Jewish Christians Studies in Biblical Theology
Reviewed by Boris Repschinski

Το νέο τεύχος του Bibliotheca sacra

Στο νέο τεύχος του Bibliotheca sacra 166: 662 (2009) δημοσιεύονται μεταξύ άλλων και τα εξής άρθρα βιβλικού ενδιαφέροντος:

• Robert B. Chisholm, "Identity crisis : assessing Samson's birth and career", 147-162
• Gordon H. Johnston, "The enigmatic genre and structure of the Song of Songs : part 2", 163-180
• James P. Tanner, "Is Daniel's seventy-weeks prophecy messianic? : part 1", 181-200
• Kirk R. MacGregor, "Is 1 Corinthians 11:2-16 a prohibition of homosexuality?", 201-216
• Ed Glasscock, "Forgiveness and cleansing according to 1 John 1:9", 217-231