Ανασκαφές στο όρος Σιών 2008

Στο ιστολόγιο Bible and Interpretation έχει αναρτηθεί το Χρονικό των ανασκαφικών εργασιών που διενήργησε κατά το καλοκαίρι του 2008 στο όρος Σιών η αρχαιολογική ομάδα των Shimon Gibson και James Tabor.
Για να διαβάσετε τη σχετική ανακοίνωση, πατήστε εδώ.

Ο Πιλάτος και τα χρήματα του Ναού: ένα νέο άρθρο στο ηλεκτρονικό περιοδικό ERAS

Από το ιστολόγιο Bible and Interpretation πληροφορούμαστε για ένα ενδιαφέρον άρθρο σχετικά με τον Πιλάτο και την αναταραχή που προκλήθηκε στην Ιερουσαλήμ, όταν εκείνος θέλησε να αξιοποιήσει μέρος των χρημάτων του Ναού.

Το άρθρο δημοσιεύεται στη ERAS 4 (2002). Το ERAS είναι το περιοδικό των μεταπτυχιακών φοιτητών του Τμήματος Ιστορικών Σπουδών του Παν/μίου Monash, στη Μελβούρνη της Αυστραλίας.

Πατώντας στον παρακάτω τίτλο του άρθρου θα βρεθείτε στο κείμενό του:

Susan Sorek, Render Unto Caesar? Pilate's Acquisition of Temple Funds

Η συγγραφέας συζητά τη θέση της Smallwood, η οποία υιοθετήθηκε κι από άλλους μελετητές ότι ο Πιλάτος έκανε χρήση των ιερών χρημάτων του Ναού προκειμένου να κατασκευάσει ένα υδραγωγείο για την πόλη της Ιερουσαλήμ. Αυτό ήταν μία πράξη ιεροσυλίας, αφού τα χρήματα του Ναού ήταν σύμφωνα και με το ρωμαϊκό Νόμο ιερά. Η συγγραφέας αρχικά παρουσιάζει με τη βοήθεια διαφόρων πηγών τον τρόπο που συγκεντρώνονταν αυτά τα χρήματα και τις διάφορες κατηγορίες, στις οποίες διακρίνονταν. Αναφέρεται επίσης σε δύο κείμενα του Ιωσήπου, ένα στην Ιουδ. Αρχαιολογία κι ένα στον Ιουδ. Πόλεμο, όπου φαίνεται να υπάρχει μία διάκριση μεταξύ ιερών χρημάτων και χρημάτων του Ναού. Στα ιουδαϊκά κείμενα (βλ. 2 Μακκ) υπάρχουν ανάλογα περιστατικά, όπου όμως η αντίδραση των Ιουδαίων ήταν εντονότερη και αμεσότερη. Αξιοποιώντας τα διάφορα στοιχεία που προκύπτουν από την ανάλυσή της η Sorek υποστηρίζει ότι ο Πιλάτος χρησιμοποίησε αυθαίρετα το μέρος των χρημάτων του Ναού που δεν ανήκαν στα λεγόμενα ιερά χρήματα και προερχόταν κυρίως από τις εύρωστες τάξεις της ιουδαϊκής κοινωνίας. Πέρα από τη δυσαρέσκεια που πρέπει να προκάλεσε αυτή η κίνηση στις ανώτερες τάξεις, οι Ιουδαίοι πιθανόν να αντέδρασαν επειδή ο Πιλάτος θέλησε να παρουσιάσει ως δικό του έργο ένα έργο το οποίο υλοποιήθηκε με τα χρήματα του Ναού, αναλαμβάνοντας δηλαδή αυτός το ρόλο του ευεργέτη στη θέση του Θεού (η συγγρ. παραπέμπει στη γνωστή επιγραφή από το λιμάνι της Καισάρειας).

Το νέο τεύχος του Biblische Notizen

Στο νέο τεύχος του Biblische Notizen 140 (2009) δημοσιεύονται τα εξής άρθρα:

Peter Weimar, "Gen 38 - Eine Einschaltung auf die Josephsgeschichte. Teil 2", 5-30

Η προκατάληψη που εκφράσθηκε κατά καιρούς στην έρευνα, σύμφωνα με την οποία το Γεν 38 αποτελεί ξένο στοιχείο μέσα στην ευρύτερη συνάφεια της ιστορίας του Ιωσήφ, επιβεβαιώνεται εν μέρει. Αυτό το κεφάλαιο στηρίζεται σε μία αρχικά ανεξάρτητη ιστορία που αποτελείται από τους στίχους 6-11*. 13-19*. 24-26α, η οποία δεν συντάχθηκε για μία μεγαλύτερη αφηγηματική συνάφεια. Με τη βοήθεια αναθεωρητικών προσθηκών, ίσως από τον τελικό συντάκτη του κειμένου, αυτή η ιστορία εναρμονίσθηκε σε ένα δεύτερο επίπεδο, όχι μόνο με τη φιλολογική συνάφεια της ιστορίας του Ιωσήφ, αλλά πέρα από αυτήν με όλο το βιβλίο της Γενέσεως, μέσα στο πλαίσιο του οποίου το κεφάλαιο 38 εξυπηρετεί ένα συγκεκριμένο σκοπό.

Hans-Georg von Mutius, "Die Zitierung von Psalm 78,51 im Midrasch ha-Gadol des David Ben Amram aus Aden (13./14. Jhdt.) und in der alt-irischen Vetus Latina (Ps 77,51)", 31- 34

Το μεσαιωνικό υεμενιτικό Midrash ha-Gadol (13ος/14ος αι.) περιέχει μια παραλλαγή του Ψα 78,51 και διαβάζει "στη χώρα τους" αντί "στην Αίγυπτο". Η διαφορετική αυτή γραφή μαρτυρείται επίσης στη λατινική Vetus Latina για το Ψα 77,51 (in terra eorum). Η συγγένεια των κειμένων στον Ψα 78/77, 51 και Ψα 150,36 παραμένει αδιευκρίνιστη.

Bob Becking, "The Identity of Nabu-sharrussu-ukin, the Chamberlain. An Epigraphic Note on Jeremiah 39,3*", 35-46

Ένα νεοβαβυλωνιακό κείμενο, που πρόσφατα ήρθε στο φως, αναφέρει το όνομα ενός αξιωματούχου: Nabu-sharrassu-ukin ο rab saresi. Το όνομά του διαφωτίζει το αινιγματικό κείμενο Ιερ 39,3, όπου ο Nergal-Shareser ο samgar, θα πρέπει να διαβαστεί ως Nebu-Sar-Sechim ο rab-saris. Υπάρχει μεγάλη πιθανότητα ο αξιωματούχος της νέας αυτής επιγραφής να ταυτίζεται με εκείνον που αναφέρεται στο σχετικό χωρίο του Ιερ. Αυτή η ταυτοποίηση ωστόσο δε σημαίνει και πλήρη επιβεβαίωση της ιστορίας του Ιερ 38.

Meik Gerhards, "Das Jonasbuch und "hellenistische Religionskultur"- zum Gespräch mit U. Mell", 47-67

Ο συγγραφέας συζητά τη θέση του U. Mell ότι το βιβλίο του Ιωνά είναι έργο φιλοελληνιστικών ιουδαϊκών κύκλων του 3ου αι. π.Χ.. που ανήκαν στο ίδιο κίνημα "μεταρρυθμισμένου" ελληνιστικού Ιουδαϊσμού όπως κι εκείνοι που υποστήριξαν τις θρησκευτικές μεταρρυθμίσεις του Αντιόχου. Ενώ ο Mell υποστηρίζει ότι ο σκοπός αυτού του βιβλίου είναι να διαδώσει ένα είδος ηθικού μονοθεϊσμού, που θα ενώσει όλους τους ανθρώπους ανεξάρτητα από την ιδιαίτερη θρησκεία τους, στο άρθρο παρουσιάζεται η θέση ότι το βιβλίο του Ιωνά υπογραμμίζει την ιδιαιτερότητα του Ισραήλ ανάμεσα στους άλλους λαούς. Δε φαίνεται να υπάρχει μια κοινή θέση μεταξύ του Ιωνά και των φιλελληνιστών μεταρρυθμιστών της εποχής του Αντιόχου.

Renate Egger-Wenzel, "The change of the Sacrifice Terminology from Hebrew into Greek in the Book of Ben Sira", 69-93

Πρέπει να υποθέσουμε ότι ο Σειράχ εξαιτίας του πλούσιου λεξιλογίου του αναφορικά με τη λατρεία και τις θυσίες είχε στενή σχέση με τη λατρεία. Δε μπορούμε ωστόσο να είμαστε σίγουροι ότι ανήκε στο λατρευτικό προσωπικό. Ο Σειράχ γνώριζε την παγιωμένη λατρευτική γλώσσα, συχνά όμως προτιμά σπάνιες αναφορές, οι οποίες υπαινίσσονται μια καλή γνώση της ιουδαϊκής γραμματείας. Αυτό που αρχικά μοιάζει να είναι η υλική στήριξη των ιερέων μέσω των προσφορών (Σειρ 7,29-31), μπορεί να συνδέεται με το θαύμα του μάννα στο Έξ 16. Οι αναφορές αυτές λοιπόν στο κείμενο δίνουν μία νέα διάσταση σε αυτή, που θα πρέπει να διερευνηθεί.

Ο εγγονός του Σειράχ δε γνωρίζει ωστόσο τόσο καλά τη γλώσσα της λατρείας. Συχνά δανείζεται λέξεις από τον κόσμο της θυσίας, δε φαίνεται όμως να γνωρίζει καλά την ακριβή τους μετάφραση ή χρησιμοποιεί συνειδητά -όπως ο παππούς του- τους δικούς του τρόπους έκφρασης καταφεύγοντας σε μία περίτεχνη ελληνική γλώσσα. Έτσι για να αποδώσει τα σπάνια εβραϊκά του Σειράχ δημιουργεί νέες φράσεις, ενώ φαίνεται να αντιλαμβάνεται ποιο υλικό θυσίας κρύβεται πίσω από καθεμιά. Παράλληλα προσπαθεί να το ορίσει.

Συγκεκριμένα παραδείγματα βρίσκουμε στο Σειρ 38,11α με τη φράση "μνημόνιο σεμιδάλεως" ή στο 7,13c με τη φράση "δόσιν βραχιόνων". Από τη μια ο εγγονός εξηγεί ότι ένα μνημόνιον είναι μια θυσία σιτάλευρου αρίστης ποιότητας. Από την άλλη διευκρινίζει ότι η προσφορά που υψώνεται με τα χέρια είναι δώρο από τους βραχίοντες του προσφερόμενου ζώου. Ίσως αυτή να είναι η προσπάθεια του εγγονού του Σειράχ να καταστήσει γνωστή στους αναγνώστες της δικής του γενιάς, οι οποίοι ζούσαν έξω από την Παλαιστίνη και δεν είχαν εμπειρία των θυσιών στο Ναό της Ιερουσαλήμ, τη θυσιαστική ορολογία παρουσιάζοντας το υλικό της θυσίας και κάνοντας επίσης μία αναφορά στην πράξη.

Thomas Hieke, "Alles Auslegungssache. Methodisch-hermeneutische Erwägungen zur Kontextualisierung biblischer Auslegung", 95-110

Οι εμπειρίες της καθημερινής ζωής διδάσκουν ότι η επικοινωνία είναι θέμα ερμηνείας. Όπως ο Θεός μεταδίδει τη θεία αποκάλυψη μέσω των ανθρώπων, έτσι και οι λόγοι του Θεού, που εκφράζονται με την ανθρώπινη γλώσσα, χρήζουν ερμηνείας. Η κατανόηση των βιβλικών κειμένων ωστόσο προάγεται ωστόσο από τη λεγόμενη contextualization, δηλ. τη μελέτη της συνάφειας της ίδιας της Βίβλου, της ιστορίας πρόσληψης και της πίστης της κοινότητας πίστης και πράξης σήμερα. Σε αυτήν την πορεία η ακαδημαϊκή ανάλυση των βιβλικών κειμένων της Π.Δ. δεν είναι αυτοσκοπός, αλλά γεννά επίσης τη "ζωή" από πολλές απόψεις. Τέλος θα πρέπει να τονισθεί ότι εξαιτίας των πολλών διαστάσεων της contextualization η αποστολή της βιβλικής ερμηνείας δεν έχει ακόμη εκπληρωθεί.

Friedrich Gustav Lang, "Maßarbeit im Markus-Aufbau. Stichometrische Analyse und theologische Interpretation, Teil 1", 111-134

Μαγνητοφωνημένη διάλεξη του P. Harland για τις αντιλήψεις περί κόσμου στο Γνωστικισμό

Ο Philip Harland ανάρτησε στο ιστολόγιό του ακόμη μία μαγνητοφωνημένη διάλεξή του για τις αντιλήψεις περί κόσμου του Γνωστικισμού. Για να βρεθείτε στη σχετική σελίδα και να κατεβάσετε το αρχείο σε διάφορους τύπους, πατήστε εδώ.

BMCR βιβλιοκρισία: Πόλη και σχολείο στην Αθήνα και την Αλεξάνδρεια της Ύστερης Αρχαιότητας

Στην ιστοσελίδα του Bryn Mawr Classical Review έχει αναρτηθεί η βιβλιοκρισία του νέου βιβλίου για την παιδεία στην Αθήνα και την Αλεξάνδρεια της Ύστερης Αρχαιότητας:

Edward J. Watts, City and School in Late Antique Athens and Alexandria (First paperback printing, originally published 2006). The Transformation of the Classical Heritage; 41. Berkeley/London:
University of California Press, 2008.

ISBN 9780520258167.

$27.50 (pb).
Reviewed by Jerker Blomqvist, Lund University

Για να διαβάσετε τη βιβλιοκρισία, πατήστε εδώ.

Επίσης μέρη του βιβλίου για ανάγνωση μόνο διατίθενται στο google.books. Για να βρεθείτε στη σχετική σελίδα, πατήστε εδώ.

Ένα νέο βιβλίο για το γέλιο από τον Όμηρο μέχρι τον αρχέγονο Χριστιανισμό

Ένα νέο βιβλίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις του Cambridge University Press για το γέλιο και το χιούμορ στην αρχαιότητα:

Stephen Halliwell, Greek Laughter. A Study of Cultural Psychology from Homer to Early Christianity, Cambridge University Press 2008
ISBN: 978-0521717748
40,99 ευρώ

Σύμφωνα με τον πρόλογο του βιβλίου αυτό είναι το πρώτο βιβλίο που κάνει μία συνολική παρουσίαση της στάσης του αρχαίου ελληνικού κόσμου απέναντι στο γέλιο. Ο συγγραφέας ανατρέχει σε υλικό από τη λογοτεχνία, τη μυθολογία, τη φιλοσοφία, τη θρησκεία και τα αρχαία ήθη και αναλύει τη θεωρία και την πρακτική του γέλιου ως μία πλούσια και αποκαλυπτική έκφραση των ελληνικών αξιών και νοοτροπιών. Από τους γελώντες θεούς του Ομήρου μέχρι την καταδίκη του γέλιου από κάποιους χριστιανούς Πατέρες το θέμα παρέχει γοητευτικά μέσα διερεύνησης σύνθετων χαρακτηριστικών της πολιτισμικής ψυχολογίας. Η ελληνική κοινωνία ανέπτυξε ιδιαίτερους θεσμούς (ανάμεσά τους το συμπόσιο και διάφορες θρησκευτικές εορτές) για τον εορτασμό του γέλιου ως μίας ικανότητας που θα μπορούσε να λειτουργήσει ως γέφυρα μεταξύ θεών και ανθρώπων. Από την άλλη αντιμετώπιζε το γέλιο με φόβο εξαιτίας της δύναμης που έχει να εκθέσει άτομα και ομάδες σε ντροπή και ακόμη και στη βία. Κινούμενο ανάμεσα στις ιδέες της απόλαυσης και του πόνου, της φιλίας και της εχθρότητας, του ευτράπελου και του σοβαρού, το γέλιο κατέστη θέμα σε διάφορες συνάφειες. Χρησιμοποιώντας ένα πολύπλοκο μοντέλο της πολισμικής ιστορίας ο Stephen Halliwell αναζητά την ανάπτυξη του θέματος του γέλιου σε μία σειρά από σημαντικά ποιητικά και πεζά κείμενα. Μακριά από τις σύγχρονες περιγραφές του "χιούμορ" ο συγγραφέας επιδιώκει να καταδείξει πώς οι αντιλήψεις του αρχαίου κόσμου για το γέλιο συνέβαλε στη διαμόρφωση του ελληνικού τρόπου κατανόησης του σώματος, του νου και του νοήματος της ζωής.

Το βιβλίο παρουσίασε σε μία εκτενή βιβλιοκρισία στο ΤLS (The Times Literary Supplement) no. 5525 (20.2.2009) η Mary Beard. Πατώντας εδώ, μπορείτε να διαβάσετε την ενδιαφέρουσα βιβλιοκρισία στη σελίδα του TLS.

Από αυτή σημειώνω την παρατήρηση της Mary Beard, όσον αφορά το ερώτημα, γιατί τα αστεία της αρχαιότητας εξακολουθούν να είναι επίκαιρα και να προκαλούν τουλάχιστον το μειδίαμά μας ακόμη και σήμερα:

"It is not, I suspect, much to do with supposedly “universal” topics of humour (though death and mistaken identity bulked large then as now). It is more a question of a direct legacy from the ancient world to our own, modern, traditions of laughter. Anyone who has been a parent, or has watched parents with their children, will know that human beings learn how to laugh, and what to laugh at (clowns OK, the disabled not). On a grander scale, it is – in large part at least – from the Renaissance tradition of joking that modern Western culture itself has learned how to laugh at “jokes”; and that tradition looked straight back to antiquity... We can still laugh at these ancient jokes, in other words, because it is from them that we have learned what “laughing at
jokes” is."

Εργαλείο σύγκρισης του κειμένου χειρογράφων της Κ.Δ.

Απο το ιστολόγιο Biblical Studies and Technological Tools πληροφορούμαστε για ένα πολύ ενδιαφέρον εργαλείο σύγκρισης του κειμένου των διαφόρων μαρτύρων του κειμένου της Κ.Δ. Το εργαλείο αυτό φέρει τον όνομα Manuscript Comparator και είναι προσβάσιμο στη σελίδα του OpenScriptures.org. Για να βρεθείτε στη σχετική σελίδα, πατήστε εδώ.

Η χρήση του Διαδικτύου στις ανθρωπιστικές επιστήμες

Στο νέο τεύχος του Digital Humanities Quarterly 3:1 (2009) δημοσιεύονται κάποια πολύ ενδιαφέροντα άρθρα για τον τρόπο αξιοποίησης του Διαδικτύου στις ανθρωπιστικές σπουδές (κλασική φιλολογία, αρχαιολογία, ιστορία, επιγραφική κτλ.). Ο ρόλος που διαδραματίζει το διαδίκτυο τα τελευταία χρόνια στη διάδοση πληροφοριών και γνώσης γενικότερα είναι ιδιαίτερα σημαντικός. Οι ψηφιακές συλλογές κειμένων (βιβλίων, άρθρων κτλ.), οι ψηφιακές βάσεις δεδομένων (παπύρων, επιγραφών, κλασικών και πατερικών κειμένων), τα ιστολόγια, οι ηλεκτρονικές εκδόσεις περιοδικών και εφημερίδων αυξάνονται συνεχώς προς όφελος του ερευνητή.

Για να δείτε τη θεματολογία του νέου τεύχους και να βρεθείτε στα επιμέρους άρθρα, πατήστε εδώ.

Άρθρα βιβλικού ενδιαφέροντος στο SBL Forum

Στο SBL Forum αυτού του μήνα έχουν αναρτηθεί ορισμένα άρθρα βιβλικού ενδιαφέροντος:

Love Turns into Hate: The Rape of Tamar (2 Sam 13:1–22) in Baroque Art
Sara Kipfer

Know*Be*Do: Using the Bible to Teach Ethics to Children
Valerie A. Stein

"They’ve Given You a Number and Taken Away Your Name": Gnostic Themes in The Prisoner, Television’s Ultimate Cult Classic”
Mark Holwager and Valarie Ziegler

The City as Salvific Space: Heterotopic Place and Environmental Ethics in the New Jerusalem )Thomas W. Martin

Έκθεση "Μακεδονίας νόμισμα"

Εγκαινιάσθηκε χθες στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης η περιοδική έκθεση με τον τίτλο "Μακεδονίας νόμισμα", η οποία διοργανώνεται από κοινού από το Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης και την ALPHA BANK.

Στην έκθεση παρουσιάζονται 270 αργυρά και χρυσά μακεδονικά νομίσματα που χρονολογούνται στον 6ο έως τον 1ο π.Χ. αιώνα, μέρος της συλλογής 4.000 και πλέον μακεδονικών και 10.000 της τράπεζας.

Σχετικό δημοσίευμα για την έκθεση μπορεί ο ενδιαφερόμενος αναγνώστης να βρει στη σημερινή έκδοση της απογευματινής εφημερίδας ΤΑ ΝΕΑ (πατήστε εδώ).

Εγκαινιάζοντας την εκδήλωση ο Πρόεδρος του Δ.Σ. της τράπεζας, Γιάννης Κωστόπουλος, διηγήθηκε την εξής ιστορία:

"Ο Μέγας Αλέξανδρος ήθελε να κατακτήσει τον κόσμο. Με το νόμισμα όμως των 14,5 γραμμαρίων που κληρονόμησε από τον πατέρα του, κι ήταν ελαφρύτερο από το αντίστοιχο αθηναϊκό των 17,5 γραμμαρίων, τα πράγματα ήταν δύσκολα. Έτσι, άλλαξε το νομισματικό σύστημα, με αποτέλεσμα το αλεξάνδρειο νόμισμα να εντοπίζεται ακόμα και σήμερα και στην Ινδία και την Αίγυπτο"

Στην έκθεση μπορεί κανείς να δει τέτοια αλεξάνδρεια τετράδραχμα, που θεωρούνται τα διεθνή νομίσματα της ελληνιστικής εποχής αλλά και σπανιότερα δείγματα, όπως το οκτάδραχμο του Αλέξανδρου Α΄ (498- 454 π.Χ.) που κοσμεί και το εξώφυλλο του καταλόγου της έκθεσης.

Στον υπαίθριο χώρο του Μουσείου στο πλαίσιο των εκπαιδευτικών προγραμμάτων του, μετά το Πάσχα θα εγκατασταθεί ένα αντίγραφο αρχαίου νομισματοκοπείου στο οποίο οι ενδιαφερόμενοι θα κόβουν τα δικά τους λαμπερά νομίσματα από «χρυσό» πηλό.

Η έκθεση θα λειτουργεί μέχρι τις 8 Ιουνίου 2009.