Τρόποι παράθεσης βιβλικών κειμένων στις επιγραφές

Η ύπαρξη επιγραφών, στις οποίες παρατίθενται βιβλικά χωρία ή γίνεται αναφορά σε βιβλία της Βίβλου είναι γνωστή ήδη από τον 19ο αι., όταν δημοσιεύθηκαν οι πρώτες εργασίες σχετικά με αυτές (Böhl, Nestle, Deissmann). Το ενδιαφέρον βέβαια των ερευνητών μέχρι τώρα στράφηκε κυρίως στις χριστιανικές επιγραφές, οι οποίες είναι πολύ περισσότερες από τις ιουδαϊκές. Πρόσφατα (2006) μάλιστα κυκλοφόρησε ένα σύνταγμα των χριστιανικών επιγραφών (3ος έως και 8ος αι.) με βιβλικά παραθέματα από το δυτικό και ανατολικό τμήμα της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας (A. Felle, Biblia epigraphica. La sacra scrittura nella docimentazione epigrafica dell' orbis christianus antiquus [III-VIII secolo] Bari 2006).

Μελετώντας τις επιγραφές με βιβλικά παραθέματα πρέπει κανείς να λάβει πρώτα από όλα υπόψη ότι η αντίληψη για την παράθεση (citation) στον αρχαίο κόσμο είναι πολύ διαφορετική από τη δική μας. Οι αρχαίοι πολιτισμοί στηρίζονταν κυρίως στην προφορικότητα και φυσικά οι αρχές που εφαρμόζονταν, όταν χρησιμοποιούνταν σε ένα γραπτό κείμενο άλλες γραπτές πηγές είναι σαφώς διαφορετικές από τις σημερινές. Λαμβάνοντας υπόψη τη μέχρι σήμερα συζήτηση του θέματος καθώς και τον ιδιάζοντα χαρακτήρα των επιγραφικών κειμένων (π.χ. ο ανεπίσημος χαρακτήρας των περισσοτέρων από αυτά, το θέμα της πρόσβασης των γραπτών πηγών από τον συντάκτη του κειμένου, την ύπαρξη τυποποιημένων κειμένων για συγκεκριμένες περιστάσεις και το μορφωτικό επίπεδο του χαράκτη και του εντολέα του μνημείου), μπορεί κανείς να καταλήξει στην εξής τυπολογία:

- επιγραφικά κείμενα με κατά λέξη παραθέσεις (είτε μέσα σε ένα νέο κειμενικό πλαίσιο είτε ως αυτόνομη παράθεση), π.χ. η χριστιανική επιγραφή του τ. 3ου αι. μ.Χ. από την Αλεξάνδρεια: "ἐπὶ ἀσπίδα καὶ βασιλίσκον ἐπιβήσῃ" - κατά λέξη παράθεση του Ψα 90,13

- παράφραση, όπου λέξεις του αρχικού κειμένου ή παρόμοιες από το ίδιο σημασιολογικό πεδίο χρησιμοποιούνται σε ένα νέο κείμενο με μία νέα σύνταξη, παραπέμπουν όμως τον αναγνώστη στο αρχικό κείμενο. Για παράδειγμα η ιουδαϊκή επιτάφια επιγραφή από την Κρήτη του 4ου / 5ου αι. μ.Χ.: "Σοφία Γορτυνία πρεσβυτέρα κὲ ἀρχισυναγώγισσα Κισάμου ἔνθα. μνήμη δικέας ἰς ἐῶνα. ἀμήν." (το υπογραμμισμένο μέρος είναι μάλλον παράφραση του Παρ 10,7).

- έμμεση αναφορά (allusion) σε ένα πρόσωπο, τόπο ή βιβλίο. Για παράδειγμα η ιουδαϊκή ταφική επιγραφή από τη Φρυγία του 248/9 μ.Χ. όπου μεταξύ άλλων κατάρων αναφέρεται: "ἔσται αὐτῷ αἱ ἀραὶ αἱ γεγραμμέναι ἐν τῷ Δευτερονομίῳ"

-απόηχος /μίμηση του βιβλικού κειμένου (echo), όπου χρησιμοποιείται ένα θεματικά συγγενές λεξιλόγιο και γίνεται αναφορά σε μία γενικότερη βιβλική ιδέα, π.χ. η φράση "δοῦλος Θεοῦ" που απαντά συχνά σε χριστιανικές επιγραφές.

Το νέο τεύχος του DSD

Στο νέο τεύχος του Dead Sea Discoveries 16:1 (2009) δημοσιεύονται τα εξής άρθρα:

Joan E. Taylor, "On Pliny, the Essene Location and Kh. Qumran", 1-21

Ο Πλίνιος έγραψε ότι οι Εσσαίοι ζούσαν δυτικά της Ασφαλτίτιδος λίμνης, και ότι πιο κάτω ήταν η En Gedi. Κάποιοι ερευνητές συνδέουν την αναφορά του Πλινίου με το Κουμράν, άλλοι με την τοποθεσία επάνω από την En Gedi. Αν λάβουμε υπόψη ότι ο Πλίνιος γράφει για την Ιουδαία ακολουθώντας την πορεία του ποταμού της χώρα, θα ήταν πολύ φυσικό να διαβάσουμε το infra hos ως "όπως κατεβαίνει ο ποταμός πιο κάτω". Η Νεκρά Θάλασσα έχει η ίδια ένα ρεύμα και υπήρχε η πεποίθηση ότι η λίμνη είχε υπόγεια έξοδο προς το Νότο. Από τη μελέτη της έρευνας πριν από την ανακάλυψη των χειρογράφων της Νεκράς Θαλάσσης καθίσταται σαφές ότι η πληροφορία του Πλινίου ερμηνευόταν ότι αναφερόταν σε μία ευρύτερη περιοχήσ την έρημο τηε Ιουδαίας, η οποία εκτεινόταν από την En Gedi βόρεια και/ή προς την ενδοχώρα. Όταν στα μ. του 19ου αι. η En Gedi ταυτοποιήθηκε, διατυπώθηκε η άποψη ότι οι Εσσαίοι κατελάμβαναν τα σπήλαια βόρεια και πάνω από τον αρχαίο οικισμό, αλλά αυτό δε θεωρήθηκε ως η μοναδική λύση. Η συγγραφέας υποστηρίζει πως αν πάλι διαβάσουμε τον Πλίνιο κατάλληλα, δηλ. ότι αναφέρεται σε μία περιοχή στην οποία κατοικούσαν οι Εσσαίοι, τότε μπορούμε να ξεπεράσουμε τις διχοτομικές λύσεις σχετικά με τον τόπο κατοικίας των Εσσαίων.

Gudrun Holtz, "Inclusivism at Qumran", 22-54

Μέσα στον αρχαίο Ιουδαϊσμό η κοινότητα του Κουμράν θεωρείται γενικά ως μία αυστηρά κλειστή ομάδα. Η ενδελεχής ανάλυση των κειμένων του Κουμράν αποκαλύπτει ωστόσο ότι εκτός από την κυρίαρχη τάση της αποκλειστικότητας, υπάρχουν και σαφείς τάσεις συμπερίληψης των εκτός της ομάδας. Στα κείμενα του Κουμράν αυτές οι τάσεις εντοπίζονται τόσο στα εσχατολογικά κείμενα όσο και στο υλικό που ασχολείται με την αυτοσυνειδησία της κοινότητας του Κουμράν μέσα στον ιστορικό χρόνο. Τα νομικά κείμενα τα οποία εδώ κυρίως παρουσιάζονται επιβεβαιώνουν αυτό το σχήμα: η κοινότητα πρέπει να χωρισθεί από τους ειδωλολάτρες και από τα μέλη εκείνων ιουδαϊκών ομάδων, με τις οποίες παλαιότερα είχε σχέσεις. Την ίδια στιγμή πρέπει να στηρίξει τους φτωχούς και τους προσήλυτους. Οι αυστηρές νομικές διατυπώσεις που απαγορεύουν τις σχέσεις με τον μη εσσαϊκό Ιουδαϊσμό απουσιάζουν. Στα κείμενα που αναλύονται στο άρθρο οι δύο τάσεις -απομάκρυνσης και ένταξης- της ομάδας απαντούν σε διαφορετικό βαθμό. Μία πανισραηλιτική προοπτική, δηλ. τάση συμπερίληψης, απαντά στα 4QpNah, 4QFlor, 4QSM και ειδικά στα 4QMMT, 1QSa και CD/4QD ενώ στο 1QS κυριαρχούν οι τάσεις απομόνωσης από το περιβάλλον.

Vered Noam - Elisha Qimron, "A Qumran Composition of Sabbath Laws and Its Contribution to the Study of Early Halakah", 55-96

Στο άρθρο παρουσιάζεται μία σύνθετη έκδοση με νέες αποκαταστάσεις του κειμένου, σημειώσεις και μετάφραση μία σύνθεσης που οι συγγραφείς την ονομάζουν "Νόμοι για το Σάββατο" (4Q264a και 4Q421). Τρεις από αυτούς τους νόμους αναλύονται εκτενώς και συγκρίνονται με τη ραββινική halakah : η μεταφορά μουσικών οργάνων και εκτέλεση μουσικών κομματιών με αυτά, η ανάγνωση ενός βιβλίου και το να αφήσει κανείς αναμμένα κάρβουνα. Αυτή η σύγκριση, η οποία είναι ευεργετική και για τις δύο πλευρές, συμβάλλει στην κατανόηση και στην αποκατάσταση της ιστορίας της halakah.

Ira Rabin -Oliver Hahn -Timo Wolff -Admir Masic -Gisela Weinberg, "On the Origin of the Ink of the Thanksgiving Scroll (1QHodayota)", 97-106

Σε αυτήν τη μελέτη οι συγγραφείς παρουσιάζουν τη δυνατότητα εντοπισμού της περιοχής όπου κατασκευάστηκαν τα χειρόγραφα του Κουμράν, συνδυάζοντας την ποσοτική ανάλυση των ιχνών με την φασματοσκοπική ανάλυση της μελάνης. Αυτή η μέθοδος, με την οποία καταλήγουν ότι το 1QHodayota προέρχεται από την περιοχή της Νεκράς Θαλάσσης, αποκτά μία γενικότερη αξία.

Gary A. Rendsburg, "Linguistic and Stylistic Notes to the Hazon Gabriel Inscription", 107-116

Στο άρθρο παρουσιάζονται τέσσερα σημεία στην πρόσφατα ανακαλυφθείσα επιγραφή του Hazon Gabriel: 1) η λέξη στο στ. 24, 2) η φράση στο στ. 77, 3) το φαινόμενο της παρήχησης στο κείμενο και 4) η εμφάνιση της παραλλαγής, ιδιαίτερα του "τάδε λέγει ο Γιαχβέ" σε όλο το κείμενο.

Το νέο τεύχος του Théologique Évangélique

Στο νέο τεύχος του Théologie évangélique 7:2 (2008) δημοσιεύονται τα εξής άρθρα:

• Alan R. Millard, "La Bible et l'archéologie : amies ou ennemies?", 97-104
• Alan R. Millard, "Archéologie et histoire biblique : quelques exemples", 105-115
• Henri Blocher, "Histoire, vérité et foi chrétienne", 117-134
• Matthieu Richelle, "L'épigraphie nord-ouest sémitique et son intérêt pour l'étude de l'Ancien Testament", 135-172
• Christophe Paya, "Le Nouveau Testament: démission de Dieu?", 173-202

Το νέο τεύχος του JSPs

Στο νέο τεύχος του Journal for the Study of Pseudepigrapha 18:3 (2009) δημοσιεύονται τα εξής άρθρα:

William `CHIP' Gruen, III, "Seeking a Context for the Testament of Job", 163-179

Είναι γενικά αποδεκτό ότι η Διαθήκη του Ιώβ είναι μία επεξεργασία του υλικού του κανονικού βιβλίου του Ιώβ. Ωστόσο δεν υπάρχει η ίδια συμφωνία σχετικά με το πού ή πότε συντάχθηκε αυτό το ψευδεπίγραφο κείμενο και γιατί η σύγκρουση μεταξύ Ιώβ και Σατανά τέθηκε σε ένα νέο πλαίσιο. Αντί να προσφέρει ο Θεός τον Ιώβ για να δοκιμαστεί από τον Σατανά, ο Ιώβ αγωνίζεται με ενεργητικότητα εναντίον του Σατανά και καταβάλλει το πρώτο κτύπημα καταστρέφοντας έναν ειδωλολατρικό ναό. Στόχος του άρθρου είναι να τοποθετήσει τη Διαθήκη του Ιώβ στη ρωμαϊκή Αίγυπτου των αρχών του 2ου αι. Ειδικότερα εντάσσει το επεισόδιο της καταστροφής του ναού μέσα στη γενικότερη συνάφεια του φαινομένου της θρησκευτικής βίας της ΝΑ Μεσογείου. Υποστηρίζετια ότι η επανάσταση της ιουδαϊκής Διασποράς κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Τραϊανού ίσως υπήρξε η πηγή έμπνευσης για τα πρώτα 27 κεφάλαια του βιβλίου.

David C. Mitchell, "A Dying and Rising Josephite Messiah in 4Q372", 181-205

Στο άρθρο παρουσιάζονται η δυσκολίες που υπάρχουν όσον αφορά την επικρατούσα ερμηνεία του 4Q372, η οποία θεωρεί ότι το κείμενο αναφέρεται στην πτώση του Βόρειου Βασιλείου. Στη μελέτη υποστηρίζεται ότι η μορφή του Ιωσήφ στο 4Q372 φαίνεται να είναι ένας δίκαιος βασιλιάς ή "εσχατολογικός πατριάρχης" που παραθέτει στην επιθανάτια κλίνη του τους Ψαλμούς 89 και 22, όπως ο πάσχων Μεσσίας Εφραίμ στην like Pesikta Rabbati 36-37. Υποστηρίζεται επίσης ότι 4Q372 δεν ανήκει στο φιλολογικό είδος της ιστορίας αλλά σε εκείνο της προφητείας, μία θέση που υποστηρίζεται από τους ρηματικούς τύπους. Μία τέτοια ερμηνεία έχει συνέπειες για τη χρονολόγηση του Μεσσίας Ιωσήφ.

Helen R. Jacobus, "The Curse of Cainan (Jub. 8.1-5): Genealogies in Genesis 5 and Genesis 11 and a Mathematical Pattern", 207-232

Στη μελέτη υποστηρίζεται ότι ο Καϊνάν (Ο' Γεν 10,24. 11,12 [Ο' Α] 1 Χρον 1,18. Ιωβ 8,1-5. Λκ 3,36-37), ο 13ος πατριάρχης μετρώντας από τον Αδάμ στο γενεαλογικό πίνακα στο μασωριτικό κείμενο (ΜΤ) και τη Σαμαριτανική Πεντάτευχο (SP) ήταν γνωστός στους συγγραφείς του Πρωτο-ΜΤ και του Πρωτο-SP. Με τη βοήθεια της κειμενικής και χρονογενεαλογικής ανάλυσης, συγκεντρώνονται τα στοιχεία εκείνα που καταδεικνούον ότι η 13η γενεά από τη γενιά του Αδάμ πρέπει να αντιμετωπίσει μία κατάρα. Ένας αριθμητικός έλεγχος των ποικίλων χρονογενεαλογικών δεδομένων στα Γεν 5 και Γεν 11 στα ΜΤ, SP, Ο΄ Βατικάνειο (Β), Ο΄ Αλεξανδρινό (Α) και την Peshitta καταδεικνύει ότι η γενιές και η "γέννηση" των γενιών από τους προγόνους δημιουργεί ένα μαθηματικό μοντέλο ενσωματωμένο στην αφήγηση. Φαίνεται ότι τα διαφορετικά δεδομένα στα κείμενα συντάχθηκαν από την ίδια μαθηματική σχολή Ιουδαίων ίσως στην Παλαιστίνη και στην Αλεξάνδρεια. Το αριθμητικό παράδειγμα λαμβάνει υπόψη του και την παρουσία του Καϊνάν στους Ο΄ Α και Ο΄ Β και την απουσία του στο πρωτο-ΜΤ, πρωτο-SP και στην Πεσιτώ. Είναι πιθανό οι χρονογενεαλογίες στα Γεν 5 και 11 να μπορούν να χρονολογηθούν μετά τη σύνταξη της Γένεσης των Ο΄ στον 3ο αι. π.Χ. και το σχίσμα μεταξύ των Σαμαρειτών και των Ιουδαίων κατά το 2ο αι. π.Χ.

Daniel C. Olson, "'Enoch and the Son of Man' Revisited: Further Reflections on the Text and Translation of 1 Enoch 70.1-2", 233-240

Το άρθρο είναι η απάντηση στην κριτική που ασκήθηκε στο άρθρο του συγγραφέα στα 1998 'Enoch and the Son of Man in the Epilogue of the Parables' (JSP 18:27-38). Ο συγγραφέας συμφωνεί με τους επικριτες του ότι η κατάλληλη κειμενική βάση για το 1 Ενώχ 70,1-2 δε μπορεί να καθοριστεί μόνο από τη μαρτυρία των χειρογράφων και είναι πρόθυμος να διαφοροποιήσει ελαφρά την προτεινόμενη από αυτόν μετάφραση του κειμένου. Κατά τα άλλα στο άρθρο υποστηρίζεται η αρχική μετάφραση αυτών των στίχων έναντι της κριτικής του Michael Knibb και των εναλλακτικών μεταφράσεων των George Nickelsburg και james VanderKam. Παρουσιάζονται και νέα στοιχεία (ένα κοπτικό απόκρυφο του Ενώχ) και καινούργια φιλολογικά και γλωσσολογικά επιχειρήματα, τα οποία επιβεβαιώνουν την αρχική μετάφραση του συγγραφέα.

S. Bacchiocci: η Κυριακή στον αρχέγονο Χριστιανισμό

Ο Antonio Lombatti έχει αναρτήσει στο ιστολόγιό του σε μορφή pdf ένα άρθρο του Samuele Bacchiocchi για τον εορτασμό της Κυριακής στον αρχέγονο στο περιοδικό Biblical Archaeology Review του 1978. Για να διαβάσετε το άρθρο τοου, πατήστε εδώ.

O Bacchiocchi υπήρξε ο συγγραφέας του βιβλίου From Sabbath to Sunday: A Historical Investigation of the Rise of Sunday Observance in Early Christianity. Πατώντας εδώ, μπορείτε να διαβάσετε τέσσερα κεφάλαια του συγκεκριμένου βιβλίου.

Klauck: Die apokryphe Bibel (15)

Τα Ψευδοκλημέντια κείμενα: η αντιπαράθεση Πέτρου και Σίμωνα Μάγου

Το θέμα του αγώνα ενός κακού κι ενός καλού μάγου είναι γνωστό από τα αρχαία χρόνια έως και σήμερα (βλ. τους Saruman και Gandalf στον «Άρχοντα των δακτυλιδιών» ή τους Dumbledore και Voldemort στον Harry Potter).
Παρόμοιες αντιπαραθέσεις βρίσκουμε και στη Βίβλο: ο Μωυσής αντιμετωπίζει τους Αιγύπτιους μάγους (Εξ 7-8) ή ο Παύλος τον Βαριησού (Πρξ 13). Ένα άλλο τέτοιο ενδιαφέρον ζευγάρι είναι ο Πέτρος και ο Σίμων ο Μάγος. Η αντιπαράθεσή τους παρουσιάζεται στα Ψευδοκλημέντια κείμενα.

Ι. Η μορφή του Σίμωνα του Μάγου σε χριστιανικά κείμενα πριν τα Ψευδοκλημέντια κείμενα
- Για πρώτη φορά ο Σίμων απαντά στο Πρξ 8,1-24. Σύμφωνα με την κατακλείδα της αφήγησης το μέλλον του Σίμωνα παραμένει εσκεμμένα ανοικτό. Ο Σίμων μπορεί να αποτελέσει για τους χριστιανούς παράδειγμα του τι συμβαίνει, όταν κανείς συμβιβαστεί με το συγκρητιστικό περιβάλλον. Στο κείμενο των Πρξ δεν υπάρχουν ίχνη του γνωστικού Σίμωνα ή του αυτοχαρακτηρισμού του ως «η μεγάλη δύναμη του Θεού» (όπως αυτός απαντά στα Ψευδοκλημέντια κείμενα).
- στη μεταγενέστερη χριστιανική γραμματεία ο Σίμων θεωρείται ο πατέρας όλων των αιρέσεων και του Γνωστικισμού. Σύμφωνα με τον Ιουστίνο ο Σίμων καταγόταν από τη Σαμάρεια, διέθετε δαιμονικές δυνάμεις κι έδρασε στη Ρώμη (Απολογία 26,2). Ο Ειρηναίος τον θεωρεί γνωστικό (Κατά αιρέσεων Ι 23,1-4).
- στις Πράξεις του Πέτρου (Αctus Vercellenses) o Πέτρος αντιμετωπίζει τον Σίμωνα με λόγια και θαύματα και τελικά τον οδηγεί στο θάνατο.

ΙΙ. Τα Ψευδοκλημέντια κείμενα
Τα κείμενα αυτά προσέλκυσαν το ενδιαφέρον κυρίως των εκπροσώπων της Σχολής της Τυβίγγης εξαιτίας της εχθρικής προς τον Παύλο στάσης τους αλλά και διότι θεωρήθηκαν μάρτυρες ενός χαμένου σήμερα ιουδαιοχριστιανισμού.
Πήραν το όνομά τους από τον Κλήμεντα, ο οποίος θεωρείται πρώτος ή τρίτος διάδοχος του Πέτρου στη Ρώμη (το χαρακτηρισμό τους ως «ψευδή» από το γεγονός ότι η έρευνα δεν τα θεωρεί γνήσια έργα του). Σύμφωνα με το κείμενο ο Κλήμης συνόδευσε τον Πέτρο στη δεκαετία του 30 ή του 40 του 1ου αι. μ.Χ. στην Παλαιστίνη και Συρία. Διασώζονται δύο εκδοχές αυτών των κειμένων: οι Ομιλίες και οι Αναγνωρισμοί. Και οι δύο συντάχθηκαν κατά τον 4ο αι. στη Συρία. Οι Ομιλίες διασώζονται σε δύο ελληνικά χειρόγραφα, οι Αναγνωρισμοί στη λατινική μετάφραση του Rufinus. Οι Ομιλίες οφείλουν το όνομά τους στο γεγονός ότι περιέχουν κυρίως διαλόγους και διδασκαλίες του Πέτρου. Οι Αναγνωρισμοί είναι περισσότερο μία αφήγηση που συνδυάζει στοιχεία αρχαίου μυθιστορήματος. Ο Κ. θεωρεί ότι τα δύο αυτά κείμενα χρησιμοποιούν, το καθένα ανεξάρτητα από το άλλο, την ίδια γραπτή πηγή κι αυτό εξηγεί τις μεγάλες ομοιότητες μεταξύ τους. Ως μία πιθανή τέτοια πηγή θεωρείται το αρχαίο κείμενο Περίοδοι Πέτρου, που συντάχθηκε στη Συρία κατά τα 220-230 μ.Χ. Οι Αναγνωρισμοί διατήρησαν πιθανόν τα αφηγηματικά τμήματα αυτού του χαμένου σήμερα κειμένου, ενώ οι Ομιλίες τη διδασκαλία του.

ΙΙΙ. Σίμων ο Μάγος και Σίμων Πέτρος στις Ομιλίες
Στη βάση της πλοκής του έργου βρίσκεται η διδασκαλία για τις συζυγίες: όλα στον κόσμο μπορούν να οργανωθούν σε αντιθετικά ζεύγη, το κατώτερο προηγείται του ανώτερου και σημαντικότερου. Έτσι ο Σίμων ο Μάγος και ο Σίμων Πέτρος είναι δεμένοι σε ένα ζεύγος (αυτό υπαινίσσεται και το κοινό όνομά τους): ο ψευδοπροφήτης Σίμων εμφανίζεται πρώτος και ο Πέτρος έρχεται ως αληθινός προφήτης στη συνέχεια. Στις Ομιλίες παρουσιάζονται οι διάλογοι μεταξύ του Μάγου και του Πέτρου για διάφορα θεολογικά ζητήματα, όπως η μοναρχία του Θεού, ο τρόπος κατανόησης της Γραφής, το πραγματικό περιεχόμενο της αποκάλυψης, ποιος είναι ο πραγματικός Θεός, η προέλευση και φύση του κακού. Παράλληλα με τους διαλόγους παρουσιάζεται η ιστορία της οικογένειας του Κλήμεντος, η επανένωσή της και η μεταστροφή της στο χριστιανισμό, θέματα που αναπτύσσονται διεξοδικότερα στους Αναγνωρισμούς. Στις Ομιλίες ο Σίμων ο Μάγος παρουσιάζεται ως ένα τμήμα εκείνης της δύναμης που θέλει να πράξει κακό και τελικά πράττει καλό. Ταυτόχρονα η οικογένεια του Κλήμεντος λειτουργεί ως παράδειγμα κάθε χριστιανικής κοινότητας, η οποία δε μπορεί να αποδεσμευθεί από την καταστροφική επίδραση του μάγου Σίμωνα παρά μόνο με την καθοδήγηση ενός αξιόπιστου ποιμένα όπως είναι ο Πέτρος.

IV. Ο Μάγος Σίμων και ο Σίμων Πέτρος στους Αναγνωρισμούς
Σε αυτό το έργο διασώζεται μία επισκόπηση της ιστορίας της σωτηρίας μέσα από μία ιουδαιοχριστιανική οπτική, την οποία δε βρίσκουμε στις Ομιλίες. Ένα άλλο ενδιαφέρον στοιχείο είναι η έμμεση ταύτιση του Μάγου με τον Παύλο. Οι θεολογικές συζητήσεις, που λαμβάνουν χώρα στην Καισάρεια, έχουν τα ίδια περίπου θέματα όπως και οι Ομιλίες κι είναι συγκεντρωμένες στα βιβλία 2 και 3, ενώ το υπόλοιπο έργο είναι η ιστορία της οικογένειας του Κλήμεντος.

Ένα ενδιαφέρον ερώτημα στην έρευνα είναι το ποιο πρόσωπο μπορεί να κρύβεται πίσω από τον Μάγο Σίμωνα. Έχουν δοθεί διάφορες απαντήσεις: ο Παύλος, ο Μαρκίων και η θεολογία του, ο γνωστικός Σίμων και ο μάγος των Πράξεων. Σύμφωνα με τον Κ. όλα αυτές οι ερμηνείες είναι μόνο επιμέρους πλευρές της μορφής του Σίμωνα μέσα στα Ψευδοκλημέντια κείμενα και ίσως συνδέονται με συγκεκριμένες στιγμές της σύνθεσης των δύο έργων. Ο Σίμων αντιπροσωπεύει ακόμη τη ρητορική, τη διαλεκτική, τη φιλοσοφία κι άλλα στοιχεία της ελληνικής παιδείας αλλά και την αστρολογία, την ειδωλολατρία και τον πολυθεϊσμό. Τις περισσότερες από αυτές (εκτός από τις τελευταίες) τις υιοθέτησε και η χριστιανική πλευρά. Ο Κ. παραθέτει την θέση του Beyschlag (ZThK 68 [ 1971] 425) ότι «αυτό που βίωσε η αρχαία Εκκλησία στο πρόσωπο του Μάγου Σίμωνα δεν ήταν η απειλητικής σκιάς του μάγου, ο οποίος αφήνει το στίγμα του στην ιστορία, αλλά τις δικές της σκιές, που η ίδια δεν ανεχόταν και δαιμονομοποίησε». Γι’ αυτό ο Κ. θεωρεί ότι ο Σίμων ομοιάζει κατά πολύ στον Ιούδα Ισκαριώτη.
Κλείνοντας την παρουσίαση των δύο αυτών κειμένων ο Κ. παρουσιάζει παραδείγματα για τους τρόπους, με τους οποίους αυτά επηρέασαν άλλα κείμενα στη Δύση: το όνομα του Dr. Faustus είναι εμπνευσμένο από τα Ψευδοκλημέντια. Αυτός ο ήρωας φέρει στοιχεία του Μάγου Σίμωνα και του πατέρα του Κλήμεντα, Φαύστου. Επίσης και η μορφή του Μεφιστοφελή παρουσιάζει ομοιότητες με τη μορφή του Μάγου.

Πίνακες περιεχομένων του περιοδικού Bulletin of the John Rylands Library

Ο Rob Bradshaw ανάρτησε στο ιστολόγιό του τους πίνακες περιεχομένων του περιοδικού Bulletin of the John Rylands Library για τα έτη 1903-1992. Στο περιοδικό αυτό μπορεί να βρει κανείς και πολλά βιβλικού ενδιαφέροντος άρθρα. Για να βρεθείτε στη σχετική σελίδα, πατήστε εδώ.

Επιγραφές σε αγγεία της εποχής του Εζεκία και των Ασμοναίων

Από το ιστολόγιο PaleoJudaica πληροφορούμαστε την είδηση ότι βασιλικές σφραγίδες βρέθηκαν σε χειρολαβές αγγείων κατά τις ανασκαφές στο Umm Tuba, στους λόφους νότια της Ιερουσαλήμ.

Ειδικότερα στη διάρκεια σωστικών ανασκαφών ήρθε στο φως ένα μεγάλο κτίριο, που χρονολογείται στην περίοδο του Πρώτου και του Δεύτερου Ναού. Σε αυτό βρέθηκαν μία σειρά από ενδιαφέρουσες επιγραφές, ανάμεσά τους κι αρκετές βασιλικές σφραγίδες από την εποχή του βασιλιά Εζεκία (τ. του 8ου αι. π.Χ.). Στις χειρολαβές αγγείων για την αποθήκευση κρασιού και λαδιού σε μεγάλες κρατικές αποθήκες βρέθηκαν τέσσερις επιγραφές του τύπου “LMLK”. Αυτές βρέθηκαν μαζί με σφραγίδες δύο υψηλόβαθμων αξιωματούχων που έφεραν τα ονόματα Ahimelekh ben Amadyahu και Yehokhil ben Shahar.

Στον ίδιο χώρο βρέθηκε επίσης μία επιγραφή στο λαιμό ενός αγγείου της εποχής των Ασμοναίων (τ. 2ου αι. π.Χ.). Πρόκειται για μία σειρά γραμμάτων της εβραϊκής αλφαβήτου. Το ερώτημα παραμένει ανοικτό ποια χρήση είχε μια τέτοια επιγραφή (ήταν για παράδειγμα άσκηση ενός γραφέα;)

Όσον αφορά στο κτίριο, αυτό απαρτιζόταν από μια σειρά από δωμάτια γύρω από μία αυλή. Σε αυτήν την αυλή υπήρχαν λάκκοι, αγροτικές εγκαταστάσεις και υπόγειες αποθήκες. Βρέθηκαν επίσης το καμίνι ενός αγγειοπλάστη, αγγεία, ένα columbarium κτλ. Τα αγγεία που βρέθηκαν στο κτίριο χρονολογούνται από το τέλος της εποχής του Σιδήρου (εποχή του πρώτου Ναού, τ. 8ου αι.). Μετά την καταστροφή της Ιερουσαλήμ και του Ιούδα το κτίριο ξαναχρησιμοποιήθηκε στην εποχή τωνΑσμοναίων (2ος αι. π.Χ.) και συνέχισε να χρησιμοποιείται για 200 ακόμη χρόνια μέχρι την καταστροφή του Δεύτερου Ναού.

Για να διαβάσετε το σχετικό άρθρο στην ιστοσελίδα της Israel Antiquities Authority, πατήστε εδώ.

Τιμητικός τόμος για τους Éric Junod και Jean-Daniel Kaestli

Κυκλοφορεί ο τιμητικός τόμος για τους Éric Junod και Jean-Daniel Kaestli με θέματα σχετικά με τον αρχέγονο Χριστιανισμό:

Albert Frey– Rémi Gounelle (εκδ.), Poussières de christianisme et de judaïsme antiques. Études réunies en l’honneur de Jean-Daniel Kaestli et Éric Junod, Lausanne : Éditions du Zèbre 2007
ISBN 2-940351-10-4
€ 62

Περιεχόμενα βιβλίου
F. AMSLER, Amphiloque d’Iconium, Contre les hérétiques encratites et apotactites, 7-40
G. ARAGIONE, L’amor proprio dei Greci e la ricerca del vero maestro (Clemente d’Alessandria, Stromati VI, 2, 5-27), 41-59
R. BAUCKHAM, Traditions about the Tomb of James the Brother of Jesus, 61-77
F. BOVON – B. BOUVIER, Invention des reliques d’Étienne, le saint premier martyr, 79-105
G. J. BROOKE, The Structure of the Poem against Idolatry in the Epistle of Jeremiah (1 Baruch 6), 107-128
V. CALZOLARI, La transmission des textes apocryphes chrétiens ou de l’« excès joyeux » de la « variance » : variantes, transformations et problèmes d’édition (L’exemple du Martyre de Paul arménien), 129-160
L. CIRILLO, Création, providence et thème de naissance : le débat en Rec. VIII, 5-34 et ses sources, 161-179
G. DORIVAL, Le patriarche Héber et la tour de Babel : un apocryphe disparu ?, 181-201
R. GOUNELLE, Un enfer vide ou à-demi plein ? Le salut des « saints » dans la recension latine A de l’Évangile de Nicodème, 203-223
F. St. JONES, Marcionism in the Pseudo-Clementines, 225-244
E. NORELLI, Un testimonium sur l’Antichrist (Hippolyte, L’Antichrist 15 et 54), 245-270
B. OUTTIER, Un nouveau témoin géorgien de l’Ancien Testament avec des notes marginales hexaplaires (4 Rois), 271-275
P. PIOVANELLI, Le recyclage des textes apocryphes àÀ l’heure de la petite « mondialisation » de l’Antiquité tardive (ca. 325-451). Quelques perspectives littéraires et historiques, 277-295
P.-H. POIRIER – É. CRÉGHEUR, La parabole de l’ivraie (Matthieu 13, 24-30.36-43) dans le Livre des lois des pays, 297-305
A. VAN DEN HOEK – J. J. HERRMANN, Jr., Celsus’ Competing Heroes : Jonah, Daniel, and their Rivals , 307-339 +pl. 1-21
C. ZAMAGNI, La Passion de Timothée. Étude des traditions anciennes et édition de la forme BHG 1487, 341-375
P. GISEL, Le christianisme antique : quel statut, quelle fonction et quelle forme du religieux ? Libres considérations d’un systématicien, 377-397

Η θεωρία της αφήγησης: Αριστοτέλης - P.C. Hogan

Ο J.C. Baker ανάρτησε πριν μερικές μέρες ένα ακόμη σύντομο κείμενο σχετικά με τη θεωρία της αφήγησης. Στο συγκεκριμένο κείμενο παρουσιάζει το άρθρο του Patrick C. Hogan, “Continuity and Change in Narrative Study: Observations on Componential and Functional Analysis.” Narrative Inquiry 16.1 (2006): 66-74 και ειδικότερα όσα εκείνος γράφει για τη θεωρία της αφήγησης στον Αριστοτέλη. Σύμφωνα με τον H. μπορεί κανείς να βρει δύο είδη ανάλυσης της αφήγησης στον αρχαίο φιλόσοφο: την ανάλυση των μερών της αφήγησης και τη λειτουργική ανάλυσή της. Η πρώτη αναφέρεται στα στοιχεία και στις λειτουργίες που συνθέτουν την αφήγηση, όπως στη γλώσσα, στο χαρακτήρα, στην τοποθέτηση στο χώρο και στο χρόνο και στην πλοκή καθώς επίσης στην επιλογή τους και στη σχέση μεταξύ τους. Η δεύτερη αναφέρεται στο σκοπό ή στους σκοπούς, που εξυπηρετούν αυτά τα στοιχεία, και πώς αυτά συνδέονται με την πλοκή. Ο Η. αναφέρει επίσης ότι ο Αριστοτέλης διακρίνει τους σκοπούς της αφήγησης σε δυο είδη: τους συναισθηματικούς και τους ηθικούς. Σύμφωνα με τον Η. όλοι οι μετέπειτα συγγραφείς που ασχολήθηκαν με την ανάλυση της αφήγησης κινήθηκαν προς το ένα ή το άλλο είδος τονίζοντας τη μία ή την άλλη κατηγορία σκοπών.

Για να διαβάσετε το σύντομο κείμενο του J.C. Baker, πατήστε εδώ.