Πέμπτη συνάντηση Σεμιναρίου Ορθοδόξου Ερμηνευτικής

Την Τετάρτη 18 Φεβρουαρίου 2009 και ώρα 18.00 θα λάβει χώρα η πέμπτη συνάντηση του Σεμιναρίου Ορθοδόξου Ερμηνευτικής του Τομέα Αγίας Γραφής και Πατερικής Γραμματείας του Τμήματος Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής ΑΠΘ στην αίθουσα συνεδριάσεων του 4ου ορόφου της Θεολογικής Σχολής.

Εισηγητής: Χρήστος Βούλγαρης, ομότιμος καθηγητής Θεολογικής Σχολής Παν/μίου Αθηνών
"Το τέλος του βίου και το μαρτύριον του αποστόλου Παύλου. Νέα θεώρηση"

Βιβλιοπαρουσίαση: Α. Πιτσιλλίδης (μεταπτ. φοιτητής)
J. C. Lentz, Jr., Luke's Portrait of Paul, Cambridge 1993 [SNTS MonSer 77]

Ελληνική επιγραφή από την εποχή των Μακκαβαίων

Από το ιστολόγιο του Antonio Lombatti πληροφορούμαστε για την ανεύρεση τριών θραυσμάτων επιγραφής, τα οποία πιστεύεται ότι ανήκουν στη λεγόμενη "Επιγραφή του Ηλιόδωρου". Η συγκεκριμένη επιγραφή χρονολογείται στα 178 π.Χ. και απαρτίζεται από 23 γραμμές. Είναι χαραγμένη σε στήλη από ασβεστόλιθο. Το νέο εύρημα κατά τη γνώμη των ειδικών επιβεβαιώνει ότι η στήλη βρισκόταν σε κάποιο ναό εκεί που σήμερα είναι το Maresha- Beit Guvrin National Park.

Η επιγραφή του Ηλιόδωρου παρουσιάσθηκε από τους Cotton-Wörrle σε άρθρο τους στο ZPE του 2007 (σε αυτό θα επανέλθουμε σε επόμενη ανάρτηση). Στην επιγραφή καταγράφεται η αλληλογραφία του Ηλιόδωρου, γνωστού και από Β΄ Μακκ, με τον Σέλευκο Δ΄, τον οποίο διαδέχθηκε ο Αντίοχος Δ΄ Επιφανής. Στο κείμενο της επιγραφής ο Σέλευκος ανακοινώνει το διορισμό ενός διαχειριστή που θα επιβλέπει όλα τα ιερά στην επαρχία, συμπεριλαμβανομένου και του Ναού της Ιερουσαλήμ. Αυτό σήμαινε ότι ο διαχειριστής μπορούσε να ελέγχει και τα οικονομικά τους και να εισπράττει φόρους για το βασιλέα. Ίσως οι Ιουδαίοι αισθάνθηκαν ότι αυτός ο διορισμός αμφισβητούσε την ανεξαρτησία τους κι επομένως η επιγραφή αναφέρεται στα γεγονότα που προετοίμασαν τα γεγονότα που ακολούθησαν (είσοδο του Αντιόχου Δ΄ στην Ιερουσαλήμ, σφαγή του πληθυσμού, βεβήλωση του Ναού). Για να διαβάσετε το άρθρο στο Ha'aretz, πατήστε εδώ.

(Η φωτ. από το ιστολόγιο του Antonio Lombatti)

+ Κοίμηση του καθ. Σάββα Αγουρίδη (1921-2009)

Μόλις πληροφορηθήκαμε τη θλιβερή είδηση ότι ο ομότιμος καθηγητής της Θεολογικής Σχολής Αθηνών Σάββας Αγουρίδης απεβίωσε σήμερα. Ο Σ. Αγουρίδης υπήρξε μία από τις σημαντικότερες μορφές στο χώρο των βιβλικών σπουδών στην Ελλάδα κατά τον 20ο αιώνα. Με τις ποικίλες μελέτες του σε θέματα Καινής Διαθήκης και αρχέγονου Χριστιανισμού αλλά και τη διακονία του ως πανεπιστημιακού δασκάλου επηρέασε ουσιαστικά την πορεία της ελληνικής βιβλικής επιστήμης από το δεύτερο μισό του 20ου αιώνα κι εξής δημιουργώντας γέφυρες μεταξύ της πατερικής παράδοσης και της σύγχρονης διεθνούς έρευνας. Παράλληλα εκπροσώπησε επάξια την Ορθόδοξη βιβλική επιστήμη σε διάφορους διεθνείς επιστημονικούς και εκκλησιαστικούς οργανισμούς (όπως στην Studiorum Novum Testamenti Societas, τις Ενωμένες Βιβλικές Εταιρείες στην Ευρώπη, στην Academie Internationale des Sciences Religieuses, στην ελληνική Ορθόδοξη αντιπροσωπεία στο Παγκόσμιο Συμβούλιο των Εκκλησιών κτλ.). Διετέλεσε πρόεδρος του Εκπαιδευτικού και Φιλανθρωπικού Ιδρύματος «Άρτος Ζωής» του Λυμπεροπούλειου Ιδρύματος, της Κίνησης Πολιτών κατά του Ρατσισμού και της Εθνικής Επιτροπής Βιοηθικής. Υπήρξε εκδότης του Δελτίου Βιβλικών Μελετών, συγγραφέας καθώς και μεταφραστής πολλών βιβλίων. Ακόμη κι όσοι δεν υπήρξαμε άμεσα μαθητές του αλλά μαθητές των μαθητών του, αισθανόμαστε ευγνωμοσύνη για την προσφορά του στον τομέα της βιβλικής επιστήμης και ευχόμαστε το παράδειγμά του ως πανεπιστημιακού δασκάλου και κοινωνικά ευαισθητοποιημένου θεολόγου και χριστιανού να έχει συνεχιστές. Ο Θεός ας τον αναπαύσει "εἰς τὰς αἰωνίους σκηνάς".

Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες η νεκρώσιμη ακολουθία θα τελεστεί αύριο στις 3.00 μ.μ. στον Ι.Ν. Προφήτη Ηλία Παγκρατίου.

Μαγνητοφωνημένη διάλεξη για τους Μαρκιωνίτες

Ο Philip Harland ανάρτησε στο ιστολόγιό του Religions of the Ancient Mediterranean, μία νέα μαγνητοφωνημένη ομιλία με θέμα τους μαρκιωνίτες.
Για να βρεθείτε στη σχετική σελίδα, πατήστε εδώ.

Το νέο τεύχος του ThZ

Στο νέο τεύχος του Theologische Zeitschrift δημοσιεύονται μεταξύ άλλων και τα εξής άρθρα βιβλικού ενδιαφέροντος:

Andreas Ruwe, "Beschneidung als interkultureller Brauch und Friedenszeichen Israels. Religionsgeschichtliche Überlegungen zu Genesis 17, Genesis 34, Exodus 4 und Josua 5", 309–342

Στην Παλαιά Διαθήκη η περιτομή είναι κεντρικό θέμα σε κείμενα του P (Γεν 17. 21,4. Εξ 12,44.48. Λευιτ 12,3). Δεν υπάρχουν άλλες παλαιοδιαθηκικές πηγές για το θέμα όμως έξω από την Εξάτευχο. Στο πλαίσιο των νεώτερων συζητήσεων σχετικά με τη δημιουργία της Πεντατεύχου και της Εξατεύχου θεωρήθηκαν και τα σημαντικά για τη σημασία και τη λειτουργία της περιτομής στον αρχαίο Ισραήλ κείμενα, όπως Γεν 34. Έξ 4,24.26 και Ιησ 5,2.8, ως νεώτερα. Από την άλλη πλευρά προκύπτει από βιβλικά καθώς και εξωβιβλικά κείμενα (π.χ. Ιερ 9,24-25 και Ηροδότου, Ιστορίαι ΙΙ, 104) ότι ο Ισραήλ μοιραζόταν το έθιμο της περιτομής μέχρι και την περσική εποχή με μία σειρά από γειτονικούς λαούς. Με βάση αυτές τις σκέψεις το παρόν άρθρο υποστηρίζει ότι σημαντικά σημεία μίας ειδικά ισραηλιτικής θεωρίας για την περιτομή διαμορφώθηκαν για πρώτη φορά κατά την περσική περίοδο.

Martin Leuenberger: Die geschichtstheologische Begründung der Einzigkeit Jhwhs im Kyros-Orakel Jes 45,1–7S. 343–357

Μία ανάλυση της δομής του χρησμού για τον Κύρο στο Ησ 45 καταδεικνύει σε αντίθεση προς μία ισχυρή στη σύγχρονη έρευνα τάση ότι εδώ όπως και σε άλλες προφητείες του Δευτεροησαΐα αποδεικνύεται η μοναδικότητα του Γιαχβέ όχι με βάση μία θεολογία της δημιουργίας αλλά σε αυτήν μίας θεολογίας της ιστορίας και στην προκειμένη περίπτωση με την άνοδο στην εξουσία του Κύρου. Μόνο σε αυτήν τη νοητική βάση μπορούν να εξαχθούν οντολογικά συμπεράσματα, τα οποία καταλήγουν και στην παρουσίαση του Γιαχβέ ως του δημιουργού θεού.

Το νέο τεύχος του ZNW

Στο νέο τεύχος του Zeitschrift für die neutestamentliche Wissenschaft und die Kunde der älteren Kirche 100:1 (2009) δημοσιεύονται τα εξής άρθρα:

• Wilfried Eisele, "Jesus und Dionysos : göttliche Konkurrenz bei der Hochzeit zu Kana (Joh 2,1-11)", 1-28
• Friedrich G. Lang, "Neues über Lydia? : zur Deutung von "Purpurhändlerin" in Apg 16,14", 29-44
• Erwin Ochsenmeier, "Romans 1,20 : knowing God through his acts in history", 45-58
• Jan Dochhorn, "Röm 7,7 und das zehnte Gebot : ein Beitrag zur Schriftauslegung und zur jüdischen Vorgeschichte des Paulus", 59-77
• Jens Schröter, "Die Funktion der Herrenmahlsüberlieferungen im 1. Korintherbrief : zugleich ein Beitrag zur Rolle der "Einsetzungsworte" in frühchristlichen Mahltexten", 78-100
• Peter Nagel, "Das Evangelium des Judas - zwei Jahre später", 101-138

Το νέο τεύχος του JSHJ

Στο νέο τεύχος του Journal for the Study of the Historical Jesus 7:1 (2009) δημοσιεύονται τα εξής άρθρα:

Theodore J. Weeden Sr., "Kenneth Bailey's Theory of Oral Tradition: A Theory Contested by Its Evidence ", 3-43

Στο άρθρο εξετάζεται κριτικά η θεωρία του Kenneth Bailey για την προφορική παράδοση, μία θεωρία την οποία εκείνος ονομάζει "ανεπίσημη προφορική ελεγχόμενη παράδοση". Ο Bailey υποστηρίζει ότι η ανεπίσημη προφορική ελεγχόμενη παράδοση είναι μία προφορική μεθοδολογία που εφαρμόσθηκε ιστορικά στις κοινωνίες της Μέσης Ανατολής με σκοπό να διασώσει και να μεταφέρει με ακρίβεια τα ουσιαστικά, θεμελιώδη στοιχεία, σύμφωνα με τον Bailey, των προφορικών τους παραδόσεων. Ο Bailey θεωρεί ότι η ίδια μεθοδολογία χρησιμοποιήθηκε από το κίνημα του Ιησού από την αρχή μέχρι τουλάχιστον την εποχή του Ιουδαϊκού Πολέμου με σκοπό να διατηρήσει με ακρίβεια και να μεταδώσει με πιστότητα τον ουσιαστικό ιστορικό πυρήνα της ανάμνησης του Ιησού. Ωστόσο στο άρθρο υποστηρίζεται ότι οι μαρτυρίες, τις οποίες παρουσιάζει ο Bailey για να στηρίξει τη θεωρία του, όχι μόνο δεν καταφέρνουν να την στηρίξουν αλλά ουσιαστικά λειτουργούν εναντίον της.

James D.G. Dunn, "Kenneth Bailey's Theory of Oral Tradition: Critiquing Theodore Weeden's Critique", 44-62

Αυτό το άρθρο είναι μία απάντηση στην κριτική του Τheodore Weeden στο προηγούμενο άρθρο όσον αφορά στην περιγραφή της προφορικής παράδοσης που προτείνει ο Kenneth Bailey. O ανεκδοτικός χαρακτήρας των αποδείξεων που προβάλλει ο Bailey για να στηρίξει τη θέση του οπωσδήποτε αφήνει χώρο για κριτική, όμως η κριτική του Weeden έχει ως βασικό μειονέκτημά της ότι χαρακτηρίζεται από αντιπάθεια για την θέση του Bailey. Παρουσιάζει λανθασμένα τις θέσεις του Bailey σε διάφορες περιπτώσεις και μόνιμα παρανοεί τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η προφορική παράδοση, κάτι το οποίο με σαφήνεια παρουσιάζουν τα παραδείγματα του Bailey. H θεωρία του Bailey στην πραγματικότητα παρέχει την καλύτερη εξήγηση από οποιαδήποτε άλλη κυρίαρχη φιλολογική ερμηνεία σχετικά με την ανθεκτική φύση και μορφή της συνοπτικής παράδοσης για τον Ιησού, τον επαναλαμβανόμενο χαρακτήρα των ίδιων πραγμάτων με διαφορετικό τρόπο.

James G. Crossley, "Writing about the Historical Jesus: Historical Explanation and 'the Big Why Questions', or Antiquarian Empiricism and Victorian Tomes? ", 63-90

Στο άρθρο υποστηρίζεται ότι οι βιογραφίες του Ιησού χαρακτηρίζονται από εξατομίκευση, αναζήτηση δεδομένων, ερμηνεία και περιγραφή. Αυτή η στάση έρχεται σε αντίθεση προς τους τρόπους με τους οποίους η ιστορική αναπαράσταση ασκήθηκε από άλλες ανθρωπιστικές επιστήμες και σε αντίθεση προς τους τρόπους με τους οποίους κάποιοι βιογράφοι και ιστορικοί βλέπουν το ρόλο που διαδραματίζει το άτομο μέσα στην ιστορική αλλαγή. Ακόμη και στις περιπτώσεις που γίνεται η προσπάθεια να χρησιμοποιηθούν οι κοινωνικές επιστήμες στη μελέτη του ιστορικού Ιησού κι όταν το αποτέλεσμα δεν είναι απλά περιγραφικό και ερμηνευτικό, και πάλι η πρόσληψη τέτοιων προσεγγίσεων στην έρευνα τείνει να επικεντρώνεται στο άτομο, το οποίοι προσπαθεί να αναπαραστήσει μέσα στο ιστορικό του περιβάλλον, παρά σε δυνατές μεθοδολογικές αναπτύξεις σχετικά με την ιστορική αλλαγή. Στο άρθρο προτείνονται τρόπο με τους οποίους η περιγραφή του ατόμου και η περιγραφική έμφαση μπορούν να συμπληρωθούν από ένα ευρύτερο πεδίο κοινωνικοϊστορικών αναπαραστάσεων που σκοπό έχουν να εξηγήσουν την ιστορική αλλαγή ή γενικότερα το πώς θα μπορούσαμε να περάσουμε από τον Ιησού στις απαρχές του Χριστιανισμού.

Η ιστοσελίδα του αναπλ. καθηγητή Π. Παχή

Παρουσιάζουμε σήμερα την ιστοσελίδα του αναπληρωτή καθηγητή της Θρησκειολογίας του Τμήματος Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής Α.Π.Θ. κ. Παναγιώτη Παχή. Ο επισκέπτης της μπορεί να πληροφορηθεί για τα μαθήματα του καθηγητή, να δει σημειώσεις και παρουσιάσεις Power Point των μαθημάτων του και να διαβάσει και μία σειρά από άρθρα του κ. Π. Παχή, τα οποία είναι αναρτημένα σε μορφή pdf:

"La Signification d' Astrologie selon le Systeme Manicheen", Τιμητικό Αφιέρωμα στους Ομότιμους Καθηγητές Πρόδρομο Ακανθόπουλο και Βασίλειο Ψευτογκά, Επιστημονική
Επετηρίδα Θεολογικής Σχολής - Τμήμα Θεολογίας, τόμος 11, Θεσσαλονίκη 2001, σσ. 243-252

"΄Extra imperium et Religionem nulla salus΄. Die Religionspolitik des romischen Staates gegen die Manichaer", ΚΑΙΡΟΣ, Αφιέρωμα στον Καθηγητή Δαμιανό Αθ. Δόϊκο, Επιστημονική Επετηρίδα Θεολογικής Σχολής - Τμήμα Θεολογίας, τόμος 4, Θεσσαλονίκη 1994, σσ. 815-828.

"Η έννοια της περιπλάνησης κατά τη διάρκεια των ελληνιστικών χρόνων", Τιμητικό Αφιέρωμα στον Ομότιμο Καθηγητή Νικόλαο Αθ. Ματσούκα, Επιστημονική Επετηρίδα Θεολογικής Σχολής - Τμήμα Θεολογίας, τόμος 12, Θεσσαλονίκη 2002, σσ. 274-323

“The Hellenistic Era as an Age of propaganda : the Case of Isis" Cult”, at L. H. Martin & P. Pachis (eds), Theoretical Frameworks for the Study of Graeco-Roman Religions, Thessaloniki 2003, pp. 97-125.

“"Manufacturing Religion" in the Hellenistic Age: The Case of Isis-Demeter Cult”, at L. H. Martin & P. Pachis (eds), Hellenisation, Empire and Globalisation : Lessons from Antiquity, Thessaloniki 2004, pp. 163-207

‘“Γαλιλαίον Κυβέλης ολόλυγμα” (Anthol. Palat. VI,173): L’Élément orgiastique dans le culte de Cybèle’, Cybele, Attis and Related Cults (ed.Eugene N. Lane; Religions in the Graeco Roman World 131; Leiden: Brill, 1996) pp. 193–222

"Η ιστορία της έρευνας των θρησκειών της ελληνιστικής εποχής, Ανάμεσα στην παράδοση και τη νεωτερικότητα", Φιλία και Κοινωνία, Τιμητικός Τόμος στον Καθηγητή Γρηγόριο Δ. Ζιάκα, Θεσσαλονίκη 2008, σσ. 449-546

Για να βρεθείτε στη σελίδα του καθ. Π. Παχή, πατήστε εδώ.

Όρια της ομάδας και τελετουργία

Ο J.C. Baker ανάρτησε χθες ένα ακόμη ενδιαφέρον κείμενο σχετικά με την ταυτότητα της ομάδας και τα όριά της καθώς και τον ορισμό των ορίων μέσω τελετουργικών πράξεων. Παραπέμπει στο έργο του Fredrik Barth, o οποίος υποστήριξε ότι τα όρια είναι ρευστά και εξαρτώνται άμεσα από την εκάστοτε συνάφεια. Στη συνέχεια αναφέρεται στο έργο της Mary Douglas, η οποία υποστήριξε ότι τα όρια δεν αντιπροσωπεύουν τίποτε άλλο παρά αυτή τη διάκριση μεταξύ καθαρού και ακάθαρτου, αυτό που ανήκει στο σύστημα κι αυτό που είναι ξένο προς αυτό.

Ο J.C. στη συνέχεια θέτει το ερώτημα πώς μπορεί κάποιος να ενταχθεί στην ομάδα και παραπέμπει στο έργο της Catherine Bell, η οποία διακρίνει έξι τύπους τελετουργιών. Από αυτούς, αυτός που εδώ ενδιαφέρει είναι οι τελετές μετάβασης (rites of passage) σε μία νέα κατάσταση. Στη συνέχεια ο J.C. παραπέμπει στις μελέτες των Arnold van Gennep, Les rites de passage και Victor Turner, The Ritual Process. Kαι οι δύο διακρίνουν τρία επίπεδα μύησης: α) απομάκρυνση από την ομάδα και κίνηση προς τη νέα ομάδα ή κοινωνική θέση, β) το μεταβατικό στάδιο - η ενδιάμεση περίοδος, όταν κανείς χάνει την κοινωνική του θέση και την ταυτότητα, γ) επανένταξη στην κοινωνία ή ενσωμάτωση στη νέα ομάδα με τη νέα κοινωνική θέση .

Για να διαβάσετε το κείμενο του J.C. Baker, πατήστε εδώ.

Το νέο τεύχος του Biblica

Στο νέο τεύχος του περιοδικού Biblica 89:4 (2008) δημοσιεύονται τα εξής άρθρα (πατώντας στους τίτλους των άρθρων θα βρεθείτε στο κείμενό τους σε pdf):

J.-N. Aletti, «La soumission des chrétiens aux autorités en Rm 13,1-7. Validité des arguments pauliniens?» , 457-476

Το Ρωμ 13,1-7 έχει ερμηνευθεί με διαφορετικούς τρόπους συχνά μη συμβατούς μεταξύ τους. Στο άρθρο γίνεται η απόπειρα να καταδειχθεί ότι αυτή η περικοπή δεν μπορεί να κατανοηθεί χωρίς την άμεση συνάφειά του και επίσης ότι δεν έχει σκοπό να διατυπώσει ένα πολιτικό δόγμα ή να αιτιολογήσει τη νομιμότητα της πολιτικής εξουσίας. Ούτε ο Παύλος ωθεί τους χριστιανούς να επηρεάσουν την πολιτική ζωή. Αντίθετα τους παροτρύνει να ξεπεράσουν κάθε πιθανό φόβο και έμμεσα να επιδείξουν την αγάπη τους σε όλα τα ανθρώπινα όντα. Σρ αυτό το σημείο καινοτομεί.

C. Balogh, «'He Filled Zion with Justice and Righteousness'. The Composition of Isaiah 33», 477-504.

Σε αντίθεση προς τις περισσότερες απόψεις σχετικά με το Ησ 33, αυτή η περικοπή είναι πολύ σύνθετη για να θεωρηθεί ως ένα ενιαία κείμενο. Το Ησ 33 έχει ως βάση του (στ. 1+4) ένα σύντομο αντι-ασσυριακό θρήνο, ο οποίος ήταν η κατακλείδα των θρήνων στα Ησ 28-33. Οι στίχοι 1+4 συμπληρώθηκαν αρχικά (γύρω στα 598 ή 587) από έναν ύμνο της κοινότητας, οι στ. 2-3+5+7-12, που εισάγουν την ιδέα της τιμωρία του Ιούδα και και την ιδέα της τιμωρίας του εχθρού στους στ. 1+4. Δεύτερον (λίγο μετά το 539) οι στ. 1-5.7-12 συμπληρώθηκαν από μία προφητεία σωτηρίας, τους στ. 6+13-24, που αφορούσαν όσους επέστρεψαν από την αιχμαλωσία, την αποκατάσαση της Ιερουσαλήμ και τη μοναρχία.

H.F. van Rooy, «The Headings of the Psalms in the East Syriac Tradition Reconsidered», 505-525

Στο πρώτο μισό του προηγούμενου αιώνα οι τίτλοι των Ψαλμών στην ανατολική συριακή παράδοση προκάλεσαν το ενδιαφέρουν και επιστήμονες όπως οι Devreesse and Vosté παρουσίασαν αξιόλογες μελέτες σχετικά με το θέμα. Στα 1960 ο Bloemendaal εξέδωσε αυτούς τους τίτλους. Από το 1960 κι εξής ένας αριθμός σημαντικών νέων χειρογράφων ήρθαν στο φως καθώς επίσης και μία μετάφραση του υπομνήματος του Θεόδωρου και μία μετάφραση του υπομνήματος του Διοδώρου για τους πρώτους 50 Ψαλμούς. Στο άρθρο εξετάζεται η συμβολή δύο χειρογράφων, που δεν είχε στη διάθεσή του ο Bloemendaal, στην κατανόηση της ιστορίας αυτών των αρχαίων συριακών τίτλων. Τα παραδείγματα που εξετάζονται οδηγούν στο συμπέρασμα ότι ο 6t1, που χρησιμοποιεί ο Bloemendaal, δεν πρέπει να θεωρηθεί ως ο υποδειγματικός μάρτυρας για όλες τις περιπτώσεις.

L. Kierspel, «'Dematerializing' Religion: Reading John 2–4 as a Chiasm», 526-554

Μετά την κριτική ανάλυση του συνθετικού παραλληλισμού του Moloney για το Ιω 2-4, στο άρθρο υποστηρίζεται ότι η χιαστική δομή του κύκλου Κανά-Κανά, που οδηγεί τον αναγνώστη από τα ορατά πράγματα (2,1-12+4,43-54) και τα φυσικά χαρακτηριστικά της θρησκείας (2,13-22+4,1-42) στον Ιησού ως το μεταφυσικό μεσίτης της σωτηρίας και της κρίσης του Θεού (3,1-21+3,22-36). Αυτή η νέα "απαλλαγμένη από τα υλικά" πίστη επομένως μετατοπίζει τις προσδοκίες για την υλική αποκατάσταση και προσανατολίζει το μάτι του πιστού όχι προς το θυσιαστήριο αλλά προς τον Υιό.

B.A. Paschke, «Die damnatio und consecratio der zwei Zeugen (Offb 11)», 555-575
Όσον αφορά στην προφητεία του θανάτου, βεβήλωσης, ανάστασης και ανάληψης των δύο μαρτύρων (Αποκ 11,7-13) οι περισσότεροι ερμηνευτές υποθέτουν ένα ιουδαϊκό υπόβαθρο. Ωστόσο, τα ιουδαϊκά παράλληλα, στα οποία αναφέρονται, προέρχονται από διαφορετικά έργα, συνάφειες και εποχές. Κάποιοι ερμηνευτές επίσης θεωρούν το πάθος, την ανάσταση και την ανάληψη του Ιησού ως το υπόβαθρο του Αποκ 11,7-13. Ωστόσο η πορεία του Ιησού (όπως παρουσιάζεται στην Κ.Δ.) σαφώς διαφέρει από τα γεγονότα που περιγράφονται στο Αποκ 11,7-13. Στο παρόν άρθρο υποστηρίζεται ότι οι ρωμαϊκές damnatio και consecratio ως ένα εναλλακτικό (ή τουλάχιστον συμπληρωματικό) ιστορικό υπόβαθρο για το Αποκ 11,7-13. Σε αντίθεση προς τις ιουδαϊκές και χριστιανικές παραδόσεις / πηγές, αυτό το υπόβαθρο συμπεριλαμβάνει όλα τα στοιχεία με ένα συνεκτικό τρόπο. Επομένως οι ρωμαϊκές damnatio και consecratio θα μπορούσαν να ληφθούν υπόψει ως ένα ερμηνευτικό πλαίσιο για το Αποκ 11,7-13.