Στο τρέχον τεύχος του περιοδικού Theology / In the current issue of Theology

 Theology 129/1 (2026)

Teofilo Giovan S. Pugeda, III, "Integral ecology in Genesis 2.7 and 3.19 and Romans 5.12," 107-111 (abstract)

Journal of Hebrew Scriptures 25 (2025) - Special Issue

 Journal of Hebrew Scriptures 25 (2025)

Special Issue: Ancient Jewish Memories of Achaemenid Persia

• Kristin Joachimsen, Jason S. Mokhtarian, "Introduction Ancient Jewish Memories of Achaemenid Persia"
• Laura Carlson Hasler, James Nati, "Truth and Writing in Daniel: Memories of Persian Media Ancient Jewish Memories of Achaemenid Persia 1" 
• Maximilian Häberlein, "Imaginations of Persian Power and Kingship in 1 Esdras Ancient Jewish Memories of Achaemenid Persia 2"
• Deirdre N. Fulton, "Remembering the Achaemenids in the Character of Nehemiah Ancient Jewish Memories of Achaemenid Persia 3"
• Jill Middlemas, Ehud Ben Zvi, "Esther in Dura Europos Ancient Jewish Memories of Achaemenid Persia 4" 
• Tova Ganzel, "The Judean Community within the Persian Imperial Framework: Insights from Biblical and Extrabiblical Sources Ancient Jewish Memories of Achaemenid Persia 5"

Novum Testamentum 68/2 (2026)

 Novum Testamentum 68/2 (2026)

• Magnus Rabel, "Differenzierte Offenheit und Strategien zur Selbstvergewisserung in Joseph und Aseneth / Differentiated Openness and Strategies for Self-Reassurance in Joseph and Aseneth," 143–169 (OA)
• Francesco Filannino, "“… and His Brothers” (Matt 1:2, 11): Brotherhood in the Matthean Genealogy," 170–189 (abstract)
• W. Gil Shin,  " 'Jewish Intramural' in What Sense? The Temple and Israel’s Restoration in 2 Maccabees for Assessing the Perceived Jewishness of Luke-Acts," 190–214 (abstract)
• Jonathan Reichel, " 'Sold under Sin'—Rom 7:14d: A New Interpretation within the Subjugation to a Tyrant," 215–231 (abstract)
• L.L. Welborn, " 'Our Outer Person Is Wasting Away': Paul, Cicero, and Seneca on Old Age and Death," 232–253 (abstract)
• Tom de Bruin, "The Kingdom and Sodom in the Testament of Benjamin:  A Response to JM Na’s 'Echoes of the Kingdom' (2025)," 254–263 (OA)

Journal of Ancient Judaism 17/1 (2026)

 Jounal of Ancient Judaism 17/1 (2026)

• Mark G. Brett, "Inward and Sociocentric Formations of Ancient Selves," 1–25 (abstract)
• Paba Nidhani De Andrado, "Does Mishneh Matter? The Significance of Huldah’s Place," 26–43 (abstract
• William Bowes, "Jewish Rewritten Scripture and Greco-Roman Imitation: Two Sides of the Same Coin?" 44–79 (abstract)
• Yosef Spiezer, Yehiel Zelinger, and Boaz Zissu, "The Rural Hinterland of Jerusalem in the Hasmonean Period," 80–121 (OA)
• Yosef Marcus, "The Role of Hand and Foot Washing in the Temple in Tannaitic Literature," 122–151 (abstract)

Στάχτη, οσμές και οικιακή λατρεία στην Πομπηία / Ash, Smells, and Domestic Cult in Pompeii

Θυμιατήριο από οικιακό ιερό της Πομπηίας (W

 Ένα πρόσφατο άρθρο στο Antiquity (Johannes Eber et al., "Ashes from Pompeii: incense burners, residue analyses and domestic cult practices") μάς δίνει την ευκαιρία να δούμε από πολύ κοντά μια όψη της καθημερινής θρησκευτικής ζωής στον ρωμαϊκό κόσμο: τι ακριβώς καιγόταν στα θυμιατήρια που χρησιμοποιούνταν στην οικιακή λατρεία; Οι συγγραφείς μελέτησαν κατάλοιπα από δύο πήλινα θυμιατήρια, ένα από την Πομπηία και ένα από αγροτική έπαυλη στο Boscoreale, και επιχείρησαν, με τη βοήθεια της μικροσκοπικής ανάλυσης φυτολίθων και οργανικών καταλοίπων να ταυτοποιήσουν τα υλικά που είχαν καεί μέσα τους.

Η σημασία της μελέτης δεν βρίσκεται μόνο στο ειδικό εύρημα, αλλά κυρίως στη μέθοδό της. Τα θυμιατήρια είναι γνωστά από πολλές ρωμαϊκές ανασκαφές, όμως, πολύ συχνά δεν γνωρίζουμε με βεβαιότητα τι περιείχαν. Εδώ, η ανάλυση έδειξε καύση ξυλωδών φυτών και στα δύο σκεύη, ενώ στο ένα εντοπίστηκαν ίχνη ρητίνης της οικογένειας Burseraceae, πιθανότατα Canarium (elemi), καθώς και ενδείξεις που ίσως παραπέμπουν σε προϊόν σταφυλιού, όπως κρασί ή ξίδι. Οι ίδιοι οι συγγραφείς, ωστόσο, είναι προσεκτικοί: επειδή τα αντικείμενα προέρχονται από παλαιότερες ανασκαφές και δεν υπήρχαν δείγματα ελέγχου από το περιβάλλον τους, ορισμένα συμπεράσματα πρέπει να διατυπωθούν με επιφύλαξη.

Αυτό ακριβώς κάνει τη μελέτη ενδιαφέρουσα και για ένα ευρύτερο κοινό: μας επιτρέπει να περάσουμε από τα αντικείμενα στις πρακτικές. Δεν βλέπουμε απλώς ένα θυμιατήριο ως «εύρημα», αλλά ως φορέα πράξεων, οσμών, καπνού, προσφορών και κινήσεων που συνιστούσαν την καθημερινότητα των αρχαίων ανθρώπων. Το άρθρο εντάσσει ρητά τα σκεύη αυτά στο πλαίσιο της ρωμαϊκής οικιακής λατρείας και των lararia, δηλαδή των μικρών οικιακών ιερών, όπου προσφέρονταν θυμιάματα, οίνος, καρποί και άλλα δώρα στους θεούς του οίκου.

Ένα ακόμη ενδιαφέρον σημείο είναι ότι τα κατάλοιπα ρητίνης υποδεικνύουν πιθανές διασυνδέσεις της Πομπηίας με ευρύτερα εμπορικά δίκτυα που έφθαναν πέρα από τη Μεσόγειο. Έτσι, η οικιακή λατρεία δεν αποδεικνύεται μια κλειστή, «τοπική» υπόθεση, αλλά μια πρακτική που μπορούσε να ενσωματώνει και υλικά προερχόμενα από μακρινές περιοχές. Το παγκόσμιο εμπόριο, με άλλα λόγια, έφθανε έως τον πιο ιδιωτικό χώρο του σπιτιού: το μικρό οικακό ιερό, τη γωνιά της προσευχής, την πράξη της προσφοράς.

Για όσους μελετούν τον κόσμο της Βίβλου, τέτοιες έρευνες έχουν ιδιαίτερη αξία, ακόμη κι αν δεν είναι «βιβλικές» με στενή έννοια. Φωτίζουν πτυχές της καθημερινότητας, της υλικότητας και της θρησκευτικής εμπειρίας των ανθρώπων της αρχαιότητας: τι έκαιγαν, τι μύριζαν, τι πρόσφεραν, τι θεωρούσαν κατάλληλο για τους θεούς ή για τους νεκρούς. Με αυτήν την έννοια, η αρχαιολογία της στάχτης μάς βοηθά να πλησιάσουμε λίγο περισσότερο τον αισθητηριακό και θρησκευτικό κόσμο μέσα στον οποίο έζησαν και οι άνθρωποι της Βίβλου. Επιπλέον αναδεικνύει με πολύ σαφή τρόπο πώς η αρχαιολογία των αισθήσεων μπορεί να αλλάξει την εικόνα μας για την αρχαία θρησκεία, την οποία συχνά προσεγγίζουμε μέσα από άλλες πηγές, όπως γραπτά κείμενα, εικόνες και παραστάσεις. 

Johannes Eber et al., "Ashes from Pompeii: incense burners, residue analyses and domestic cult practices" Antiquity 30.3.2026

Πρόσθετη βιβλιογραφία

• William Van Andringa, Archéologie du geste: Rites et pratiques à Pompéi (Herrmann 2021)
• Eleanor Betts (ed.), Senses of the Empire: Multisensory Approaches to Roman Culture (Routledge 2017)
• Mark Bradley (επιμ.), Smell and the Ancient Senses (Routledge 2015)
• Susan Ashbrook Harvey, Scenting Salvation: Ancient Christianity and the Olfactory Imagination (Univ. of California Press 2006)

----------------

[ENG] 

A recent article in Antiquity (Johannes Eber et al., “Ashes from Pompeii: incense burners, residue analyses and domestic cult practices”) gives us the opportunity to take a closer look at one aspect of everyday religious life in the Roman world: what exactly was burned in the incense burners used in domestic cult? The authors examined residues from two clay incense burners, one from Pompeii and one from a rural villa at Boscoreale, and sought, with the help of microscopic analysis of phytoliths and organic residues, to identify the materials that had been burned inside them.

The importance of the study lies not only in the specific find, but above all in its method. Incense burners are known from many Roman excavations; yet very often we do not know with certainty what they contained. Here, the analysis showed the burning of woody plants in both vessels, while in one of them traces of resin from the Burseraceae family were identified, probably Canarium (elemi), together with indications that may point to a grape product, such as wine or vinegar. The authors themselves, however, are cautious: because the objects come from earlier excavations and no control samples from their surrounding environment were available, some conclusions must be stated with reservation.

This is precisely what makes the study interesting for a wider audience as well: it allows us to move from objects to practices. We do not simply see an incense burner as a “find,” but as a vehicle of actions, smells, smoke, offerings, and gestures that formed part of the everyday life of ancient people. The article explicitly places these vessels within the framework of Roman domestic cult and the lararia, that is, the small household shrines where incense, wine, fruit, and other gifts were offered to the gods of the household.

Another interesting point is that the resin residues suggest possible connections between Pompeii and wider trade networks extending beyond the Mediterranean. Domestic cult thus emerges not as a closed, “local” affair, but as a practice capable of incorporating materials originating in distant regions. Global trade, in other words, reached into the most private space of the house: the small household shrine, the corner of prayer, the act of offering.

For those who study the world of the Bible, such research is of particular value, even if it is not “biblical” in a narrow sense. It sheds light on aspects of everyday life, materiality, and the religious experience of ancient people: what they burned, what they smelled, what they offered, what they considered appropriate for the gods or for the dead. In this sense, the archaeology of ash helps us come a little closer to the sensory and religious world in which the people of the Bible also lived. It also shows very clearly how the archaeology of the senses can change our picture of ancient religion, which we often approach through other kinds of sources, such as written texts, images, and visual representations.

Johannes Eber et al., "Ashes from Pompeii: incense burners, residue analyses and domestic cult practices" Antiquity 30.3.2026

Additional bibliography

• William Van Andringa, Archéologie du geste: Rites et pratiques à Pompéi (Herrmann, 2021)
• Eleanor Betts, ed., Senses of the Empire: Multisensory Approaches to Roman Culture (Routledge, 2017)
• Mark Bradley, ed., Smell and the Ancient Senses (Routledge, 2015)
• Susan Ashbrook Harvey, Scenting Salvation: Ancient Christianity and the Olfactory Imagination (University of California Press, 2006)

Ένα νέο άρθρο στο τρέχον τεύχος του In die Skriflig / A new article of biblical interest in the current issue of In die Skriflig

 In die Skriflig 60:1 (2026)

Chris van der Walt, "Weariness in the book of Isaiah: A biblical–theological exploration of its recurrence and role in canonical unity"

Journal for the Study of Pseudepigrapha 35/3 (2026)

 Journal for the Study of Pseudepigrapha 35/3 (2026)

• Samuel L. Turpin, "Only gentiles become white cattle in 1 Enoch 90:38," 201-216 (abstract)
• J. Andrew Cowan, "The hidden figure of Isaiah 51:16 and the preexistence of the son of man in the Parables of Enoch," 217-230 (OA)
• Tom de Bruin, "Animals and demons: Nonhuman beings in the Testaments of the Twelve Patriarchs," 231-243 (OA)
• Jiani Sun, "From divided loves to sacred desire: Lady Wisdom’s reconciliation in the Wisdom of Solomon," 244-260 (abstract) 

    

    

    

OA: The Ancestors of Genesis and the Exodus Traditions: A Festschrift for Thomas Römer

 Κυκλοφόρησε σε ανοικτή πρόσβαση ο συλλογικός τόμος The Ancestors of Genesis and the Exodus Traditions: A Festschrift for Thomas Römer (BZAW 568, De Gruyter, 2026). Στις 36 μελέτες που περιλαμβάνονται στον τόμο εξετάζονται ζητήματα λογοτεχνικής σύνθεσης, ιστορίας των παραδόσεων, αρχαιολογίας και πρόσληψης των βιβλικών κειμένων και ιδιαίτερα των βιβλίων της Γένεσης και της Εξόδου.

Ο τόμος χωρίζεται σε 5 μέρη:

• Μέρος I: Νέες προσεγγίσεις στους προπάτορες της Γένεσης (Αβραάμ, Ιακώβ, Ιωσήφ κ.λπ.)
• Μέρος II: Οι αφηγήσεις των προπατόρων ως πηγή για την ιστορία και τη θρησκεία του Ισραήλ — με συνεισφορά του Israel Finkelstein για τα θυσιαστήρια των πατριαρχών
• Μέρος III: Η σύνδεση Γένεσης–Εξόδου (redaction-critical & traditio-historical)
• Μέρος IV: Οι παραδόσεις της Εξόδου — Μωυσής, Ααρών, ο Νόμος στο Σινά
• Μέρος V: Οι πρόγονοι του Ισραήλ εκτός Γένεσης — Προφήτες, Ψαλμοί, Χρονικά, Νεκρά Θάλασσα, ακόμη και Κοράνι

Το τιμώμενο πρόσωπο του τόμου, Thomas Römer, είναι μία από τις σημαντικότερες μορφές της σύγχρονης έρευνας στην Εβραϊκή Βίβλο. Είναι καθηγητής στο Collège de France από το 2007 στην έδρα “The Hebrew Bible and its Contexts”, ενώ από το 2019 υπηρετεί ως επικεφαλής του ιδρύματος και επανδιορίστηκε εκ νέου το 2025.

Για όσους ασχολούνται με την Παλαιά Διαθήκη και την ιστορία διαμόρφωσης των βιβλικών παραδόσεων, πρόκειται για έναν ιδιαίτερα χρήσιμο τόμο, ο οποίος διατίθεται ελεύθερα:

Christophe Nihan / Jean-Daniel Macchi, The Ancestors of Genesis and the Exodus Traditions: A Festschrift for Thomas Römer (BZAW 568, De Gruyter, 2026) 

------------------

[ENG] 

The open access volume The Ancestors of Genesis and the Exodus Traditions: A Festschrift for Thomas Römer (BZAW 568, De Gruyter, 2026) has recently been published. The thirty-six studies included in the volume examine questions of literary composition, history of traditions, archaeology, and the reception of biblical texts, with a particular focus on the books of Genesis and Exodus.

The volume is divided into five parts:

• Part I: New Perspectives on the Ancestors of Genesis (Abraham, Jacob, Joseph, etc.)
• Part II: The Ancestral Narratives as a Source for the History and Religion of Israel — including a contribution by Israel Finkelstein on the altars of the patriarchs
• Part III: The Connection between Genesis and Exodus from Redaction-Critical and Traditio-Historical Perspectives
• Part IV: The Exodus Traditions — Moses, Aaron, and the Law at Sinai
• Part V: Israel's Ancestors outside of Genesis — the Prophets, the Psalms, Chronicles, the Dead Sea Scrolls, and even the Qur'an

The honoree of the volume, Thomas Römer, is one of the most significant figures in contemporary research on the Hebrew Bible. He has held the chair of "The Hebrew Bible and its Contexts" at the Collège de France since 2007, and has served as the institution's administrator since 2019, a position to which he was reappointed in 2025.

For those working on the Old Testament and the history of the formation of biblical traditions, this is a particularly valuable volume, freely available here:

Christophe Nihan / Jean-Daniel Macchi, The Ancestors of Genesis and the Exodus Traditions: A Festschrift for Thomas Römer (BZAW 568, De Gruyter, 2026)

Biblische Notizen 208 (2026)

 Biblische Notizen 208 (2026)

• Timothy Yap, "The Body, Sickness, and the Bible," 3-4
• Timothy Yap, "Let the Body Do the Talking: The Rhetorical Use of Body Parts in 2 Samuel 4," 5-18 (abstract)
• Timothy Yap, "Body Shaming or Body Honoring? The Function of Elisha’s Body in the Book of Kings," 19-31 (abstract)
• Gregory Goswell, "Hezekiah’s Sickness in 2 Kings 20," 33-46 (abstract)
• Ched Spellman, "The Narrative Function of Sickness in Chronicles," 47-58 (abstract)
• Paul Himes, "Sweat, Suffering, and Triumph (Luke 22,43-44): Jesus’ Body in the Garden and Luke’s Emphasis on Physicality," 59-75 (abstract)
• Esther Yue L. Ng, "Illness and God in the Gospels,"  77-105 (abstract)

Revue Biblique 133/1 (2026)

 Revue Biblique 133/1 (2026)

• Danilo Verde, "The Root כאב and its Semantic Shifts," 5 - 23 (abstract)
• Łukasz Popko, "Who was the Worst King of Israel? The Textual Variants as Evidence of Changing Historiography Models," 24 - 44 (abstract)
• Cristóbal Vilarroig Martín, "Creator and Reviver of the Dead: Second Temple Traditions in Dialogue," 45 - 64 (abstract)
• Norbert Jorion, "Jon 3-4 et la réorientation de la doctrine de la rétribution," 65 - 79 (abstract) 
• Axel Bühler, "La monétarisation de la Judée aux IVe et IIIe siècles av. J.-C.," 80 - 98 (abstract) 
• Anthony Giambrone, "Lysanias and the Herodian House: A Note on History and History of Reception in Luke 3:1," 99 - 112 (abstract)
• Christophe Lemardelé, " La version slavonne de la Guerre des Juifs: Éléments d'authenticité," 113 - 120