Αφιέρωμα στην παραβολή του Ασώτου στο νέο τεύχος του Graphé

Στο νέο τεύχος του Graphé 18 (2009) δημοσιεύονται άρθρα, τα οποία παρουσιάζουν την ερμηνεία της παραβολής του Ασώτου και την ιστορία πρόσληψής της (Rezeptionsgeschichte):

• Robert Saadi-Rendu, : "'La parabole est comme une mèche ...'", 15-26
• Patrice Rolin, "La parabole du "fils prodigue", question de points de vue", 27-35
• Marie O. Bruhat, "La parabole du fils prodigue dans la prédication d'Augustin : le sermo Caillau-Saint-Yves 2,11 (112A)", 37-54
• Bernard J. Samain, "Les aventures du fils prodigue dans la littérature cistercienne du XII siècle", 55-66
• Jean P. Delville, "La parabole du Fils prodigue au XVI siècle : Érasme, Menot, Calvin", 81-104
• Jean Dufournet, "Les jeux intertextuels dans 'Courtois d'Arras'", 67-80
• Stéphanie Fardel-Dewaël, "Le Fils prodigue, miroir mondain des Pays-Bas méridionaux (XVI-XVII siècles)", 105-123
• Nicolas Brucker, "Du fils perdu au libertin ramené : une lecture apologétique de la parabole dans le roman de conversion (1770-1780)", 125-135
• Charles Coutel, "L'apothéose de l'hospitalité : Péguy, lecteur de la parabole de l'enfant prodigue", 137-149
• Danièle Henky, "'Le désir continu d'échapper' : quelques avatars de la parabole de l'enfant prodigue en littérature de jeunesse", 151-161
• Myriam Watthée-Delmotte - Matthieu Sergier, "Entre évidement et évitement, les enjeux de la parabole dans la représentation littéraire contemporaine : l'exemple de "Corps mystique: une histoire" de Frans Kellendonk (1986)", 163-181
• Marc Bochet, "Entre débauche et repentir : allers et retours du Fils prodigue dans l'iconographie", 183-200
• Jean L. Blaquart, "Un malentendu significatif : qu'est-ce qu'être fidèle?", 201-210

Ένα νέο βιβλίο για την επιστολή Ιούδα

Kυκλοφορεί από τον εκδοτικό οίκο T. & T Clark International ένα νέο βιβλίο για την επιστολή του Ιούδα:

Robert L. Webb / Peter Hugh Davis, Reading Jude With New Eyes; Methodological Reassessments of the Letter of Jude, (The Library of New Testament Studies 383), London 2009
ISBN: 9780567033611
£65.00

Περιγραφή εκδοτικού οίκου

Οι επιστολές Ιακώβου, 1 και 2 Πέτρου και Ιούδα είναι από τις πιο παραμελημένες επιστολ΄ς της Καινής Διαθήκης. Οι μεθοδολογικές εξελίξεις στις καινοδιαθηκικές σπουδές αφορούν κυρίως στα ευαγγέλια και στις παύλειες επιστολές. Ωστόσο τα τελευταία χρόνια αυτές οι επιστολές έχουν αρχίσει να προσελκύουν το ενδιαφέρον των καινοδιαθηκολόγων.

Το βιβλίο Reading Jude With New Eyes είναι το τέταρτο σε μία σειρά 4 τόμων που ενσωματώνει στη μελέτη των συγκεκριμένων επιστολών τα πορίσματα της σύγχρονης έρευνας. Οι μελέτες που δημοσιεύονται εδώ εξετάζουν την επίδραση που έχουν οι πρόσφατες μεθοδολογικές εξελίξεις στη μελέτη της επιστολής του Ιούδα και συμπεριλαμβάνουν για παράδειγμα τη ρητορική, την κοινωνικριτική, την κοινωνικορητορική και την ιδεολογική μέθοδο, επειδή αυτές συμβάλουν στην κατανόηση της επιστολής και στην ένταξή της στην κοινωνική της συνάφεια. Κάθε μελέτη έχει μία τριμετή δομή: περιγραφή της μεθοδολογικής προσέγγισης, εφαρμογή της συγκεκριμένης μεθοδολογικής προσέγγισης στην επιστολή (το κύριο μέρος της μελέτης) και συμπεράσματα, όπου υπογραμμίζεται ο τρόπος με τον οποίο η συγκεκριμένη μεθοδολογική προσέγγιση συμβάλλει σε μία νέα κατανόηση της επιστολής.

Περιεχόμενα βιβλίου

• Darian R. Lockett, "Purity and polemic : a reassessment of Jude's theological world", 5-31
• Jeremy F. Hultin, "Bourdieu reads Jude : reconsidering the Letter of Jude through Pierre Bourdieu's sociology", 32-53
• Betsy Bauman-Martin, "Postcolonial pollution in the Letter of Jude", 54-80
• J.D. Charles, "Polemic and persuasion : typological and rhetorical perspectives on the Letter of Jude", 81-108
• Robert L. Webb, "The rhetorical function of visual imagery in Jude : a socio-rhetorical experiment in rhetography", 109-135

Πρώτη συνάντηση της Society of Ancient Mediterranean Religions

Στις 28 Ιουνίου 2009 θα λάβει χώρα στη Ρώμη (Pontifical Biblical Intitute) η πρώτη συνάντηση της Society of Ancient Mediterranean Religions με θέμα:

"What's 'Religious' about Ancient Mediterranean Religions?"

Πρόγραμμα της συνάντησης

Session One
Chair: Carin Green, Department of Classics, University of Iowa, United States

• Steven Gregory, Institute of Archaeology and Antiquity, University of Birmingham, United Kingdom: Pharaoh or Prelate: considerations regarding context-specific terminology describing an Egyptian king
• Paul Evans, Program in Christian Studies, Ambrose University College, Calgary, Canada: What’s ‘Religious’ about the Temple? Comparing the Sanctity of the Jerusalem temple in the books of Kings and Chronicles
• Respondents: Joan Cook, Georgetown University, United States and Giuseppina Capriotti Vittozzi, Istituto di Studi sulle Civiltà Italiche e del Mediterraneo Antico, Rome, Italy
  

Session Two
Chair: Greg Snyder, Department of Religion, Davidson College, United States

• Laura Gawlinski, Department of Classical Studies, Loyola University of Chicago, United States: Finding the Sacred in Greek Sacred Law
• Giovanni Casadio, Dipartimento di Scienze dell'Antichità, Università di Salerno, Italy: From Eusebia to Threskeia : Modes of Religion in Ancient Greece
• Gabrielle Cornelli, Departamento de Filosofia, Universidade de Brasilia, and Andre Chevitarese, Universidade Federal do Rio di Janeiro, Brazil: Il Religioso Sincretico nella Cultura Ellenistica Mediterranea
• Respondents: Sandra Blakely, Department of Classics, Emory University, United States and Ennio Sanzi, Università di Messina, Italy

Session Three
Chair: Kim Stratton, Department of Religion, Carleton University, Canada

• Joseph Groves, Department of Classical Studies, University of Michigan, United States: Divine Specifics: Interpreting Livy’s Prodigy Lists
• Jenn Cianca, Centre for the Study of Religion, University of Toronto, Canada: Sacra Privata: the Religiosity of the Roman Domestic Cult and its Impact on Early Christianity
• Respondent: Charles Guittard, Société Ernest Renan, Université Paris 10, France

Session Four
Chair: Eric Orlin, Department of Classics, University of Puget Sound, United States

• Lauren Peterson, Department of Art History, University of Delaware, United States: The Places of Isis in Roman Religion: An Archaeological Perspective
• Carly Daniel-Hughes, Department of Religion, Concordia University, Canada: Donning the Veil: Religion and Politics in the Imperial Portraiture of Roman Women
• Respondent: Marina Piranomonte, Soprintendenza Archaeologica di Roma, Italy

L.W. Hurtado: οι καινοδιαθηκικές σπουδές κατά τον 20ο αι. (8)

Η δεκαετία του ΄70 κι εξής

Από τη δεκαετία του '70 κι εξής παρατηρούνται σημαντικές εξελίξεις στις καινοδιαθηκικές σπουδές.

Νέα στροφή στην ιστορικιστική προσέγγιση
Από το 19ο αι. κι εξής υπήρξε έντονο ενδιαφέρον ανάμεσα στους καινοδιαθηκολόγους για ιστορικά ζητήματα. Η Θρησκειοϊστορική Σχολή ανέπτυξε μία ιστορικιστική προσέγγιση της Κ.Δ. Από τη δεκαετία του '30 κι εξής το ενδιαφέρον ωστόσο στρέφεται σε θεολογικά ζητήματα. Σε αυτό συνέβαλε κατά πολύ η "διαλεκτική θεολογία" (Karl Βarth κ.ά.), ο συνδυασμός από τον Bultmann ιστορικών και θεολογικών προσεγγίσεων κ.ά. [Α.Τ.: με το θέμα του ιστορικισμού και της σχέσης του με την ερμηνεία της Κ.Δ. θα ασχοληθούμε σε επόμενες αναρτήσεις που θα παρουσιάσουμε την ιστορική εξέλιξη του μαθήματος της Ιστορίας των Χρόνων της Κ.Δ.]. Από τη δεκαετία του '70 στην Αμερική εκδηλώνεται εν νέου το ενδιαφέρον για ιστορικά ζητήματα.
Παλαιότερα έργα κυρίως της Θρησκειοϊστορικής Σχολής επανέρχονται στο προσκήνιο του ενδιαφέροντος, όπως το έργο του Βousset, Κyrios Christos (1913), ή του Walter Bauer, Rechtgläubigkeit und Ketzerei im Ältesten Christentum (1934). Ο Bauer είχε υποστηρίξει ότι η ο αρχέγονος Χριστιανισμός παρουσίαζε μεγάλη πολυμορφία κι ότι κάποιες από τις μορφές του, που θεωρήθηκαν αιρετικές, στην πραγματικότητα είχαν αρχικά επικρατήσει σε ορισμένες περιοχές. Γερμανοί επιστήμονες που εγκαταστάθηκαν στην Αμερική συνέβαλαν στη νέα τάση: ο Hans Dieter Betz (Chicago) και ο Helmut Koester (Harvard) αποτελούν δύο χαρακτηριστικά παραδείγματα.
Κάποιες άλλες σπουδές της περιόδου καταλήγουν ωστόσο σε άλλα συμπεράσματα. Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα είναι το δίτομο έργο του Martin Hengel, Judentum und Hellenismus (1969, 1973). Σε αυτό του το έργο ο Hengel προσφέρει μία ευρεία και συστηματική ανάλυση, η οποία αμφισβήτησε την παλαιότερη απλουστευτική διάκριση ανάμεσα στην "ελληνιστική" και την "ιουδαϊκή" παράδοση. Ο Ηengel αποτελεί και την κυρίαρχη μορφή στις καινοδιαθηκικές σπουδές αυτής της περιόδου. Το έργο του επηρέασε τις μελέτες νεότερων καινοδιαθηκολόγων και οδήγησε στην ανάπτυξη μίας τάσης που ονομάζεται από τον Hurtado "νέα religionsgeschichtliche Schule".
Από την άλλη μία ομάδα καινοδιαθηκολόγων τόνισε την ανάγκη ανανέωσης της θεολογικής ερμηνείας: Walter Wink, Richard B. Hays, Francis Watson, Peter Stuhlmacher.

To φιλολογικό είδος των Ευαγγελίων
Τα νεότερα πορίσματα της φιλολογικής και λογοτεχνικής ανάλυσης οδήγησαν σε νέες προσεγγίσεις της Κ.Δ. και στην υιοθέτηση νέας ορολογίας. Σημαντικό παράδειγμα είναι το έργο του R. Alan Culpepper, Anatomy of the Fourth Gospel (1983), το οποίο συνέβαλε στην έρευνα του τέταρτου ευαγγελίου αλλά και των ευαγγελίων γενικότερα. Σε κάποιες περιπτώσεις το ενδιαφέρον επικεντρώθηκε σε ενδιαφέροντα της σύγχρονης κριτικής της λογοτεχνίας (π.χ. στο θέμα του "εννοούμενου αναγνώστη") και σε άλλες αναζητήθηκε η σχέση προς ανάλογα χαρακτηριστικά από τη λογοτεχνία του ελληνορωμαϊκού κόσμου. Kάποιες από αυτές, όπως για παράδειγμα η στρουκτουραλιστική προσέγγιση, γνώρισαν άνθηση για λίγο διάστημα και στη συνέχεια υποχώρησαν, γενικά όμως η τάση προσέγγισης της Κ.Δ. ως λογοτεχνικού έργου από αυτήν την εποχή κι εξής γίνεται όλο και περισσότερο έντονη.
Κάποιοι άλλοι ερμηνευτές αξιοποίησαν τα πορίσματα από τη μελέτη της αρχαίας ρητορικής για την ανάλυση των κειμένων της Κ.Δ. Ένα τέτοιο παράδειγμα είναι το υπόμνημα του Hanz Dieter Betz στην προς Γαλάτας (1979).

Παύλειες σπουδές
Ένα από τα σημαντικότερα έργα αυτής της εποχής είναι το έργο του E.P. Sanders, Paul and Palestinian Judaism (1977). Σύμφωνα με τον D.G. Dunn έδωσε το έναυσμα για την ανάπτυξη της λεγόμενης "new perspective" στη μελέτη του Παύλου. Με το έργο του ο Sanders αμφισβήτησε την παλαιότερη άποψη ότι το ευαγγέλιο του Παύλου αντιπαράθετε τη θεία χάρη προς τον ιουδαϊκό νομικισμό. Ήδη νωρίτερα είχε αρχίσει η επανεκτίμηση της σχέσης του Παύλου με το ιουδαϊκό του υπόβαθρο. Το έργο του Sanders έδωσε την αφορμή για μία νέα συζήτηση της σχέσης του Παύλου με την Τορά και τον Ιουδαϊσμό.

Κοινωνιολογικές και ανθρωπολογικές προσεγγίσεις
Από τη δεκαετία του '80 κι εξής παρουσιάζεται η τάση εφαρμογής των πορισμάτων της κοινωνιολογίας και της ανθρωπολογίας στη μελέτη της Κ.Δ. Το έργο που δίνει το έναυσμα για την κοινωνιολογική προσέγγιση κυρίως των πρώτων χριστιανικών κοινοτήτων είναι ενός ιστορικού, του αυστραλού Edwin Judge, The Social Pattern of Christian Groups in the First Century (1983) [A.T.:H μελέτη ανατυπώθηκε στη συλλογή διαφόρων μελετών του Judge από τον πρόσφατα εκλιπόντα David M. Scholer, Social Distinctives of the Christians in the First Century; Pivotal Essays E.A. Judge, Hendrickson 2008. Για να διαβάσετε μία βιβλιοκρισία του βιβλίου, πατήστε εδώ].
Το έργο του Judge έδωσε νέα ώθηση στην κοινωνιολογική προσέγγιση της Κ.Δ. Σημαντική είναι η συμβολή του Wayne A. Meeks, The First Urban Christians (1983), που ασχολήθηκε με τα κοινωνικά χαρακτηριστικά των παύλειων κοινοτήτων. Ο Meeks κι άλλοι ειδικοί ασχολήθηκαν περισσότερο με την "κοινωνική περιγραφή" κοινωνικών φαινομένων και ομάδων. Κάποιοι άλλοι αξιοποίησαν διάφορα κοινωνιολογικά μοντέλα και κοινωνιολογικές κατηγορίες ή διάφορες ανθρωπολογικές θεωρίες και μοντέλα. Ο B. Malina και P. Esler μαζί με άλλους βιβλικούς επιστήμονες δημιούργησαν το Context Group που αξιοποιεί κυρίως ανθρωπολογικά και κοινωνιολογικά μοντέλα για τη μελέτη της Κ.Δ. Ο σημαντικότερος εκπρόσωπος της κοινωνιολογικής προσέγγισης στην Ευρώπη είναι ο Gerd Theißen, του οποίοι οι μελέτες για τα ευαγγέλια και τις παύλειες κοινότητες άσκησαν σημαντική επίδραση.

Μια διευκρίνιση

Αγαπητοί αναγνώστες του ιστολογίου,

με αφορμή κάποια σχόλια, που κάποιοι από εσάς είχαν την καλoσύνη να μου στείλουν, θα ήθελα να κάνω μία διευκρίνιση. Οι περιλήψεις των άρθρων και των βιβλίων, που κατά καιρούς αναρτώνται στο ιστολόγιο, προέρχονται από την ανάγνωση των συγκεκριμένων κειμένων ή και από τις περιλήψεις που κάποιες φορές δίνουν οι εκδοτικοί οίκοι ή οι συγγραφείς. Επομένως οι περιλήψεις αυτές σε καμιά περίπτωση δεν είναι η προσωπική μου άποψη για τα επιστημονικά ζητήματα που πραγματεύονται οι συγκεκριμένες μελέτες. Στόχος είναι η καλύτερη και πολύπλευρη ενημέρωση όλων των ενδιαφερομένων. Για το λόγο αυτό προσπάθεια καταβάλλεται να παρουσιάζονται όσο το δυνατόν περισσότερες και κάποιες φορές πολύ διαφορετικές μεταξύ τους απόψεις. Σε περίπτωση που συμπληρώνεται σε αυτές τις παρουσιάσεις κάποιο σχόλιο από μένα, αυτό μπαίνει σε αγκύλες και συνήθως προηγούνται τα αρχικά μου. Για αυτά τα σχόλια φέρω αποκλειστικά την ευθύνη. Σε όλες τις υπόλοιπες περιπτώσεις που παρουσιάζεται η δική μου άποψη, αυτό δηλώνεται με κάποιον τρόπο στο κείμενο.

Παρουσίαση του νέου βιβλίου της Rachel Elior

Από το ιστολόγιο του Jim Davila PaleiJudaica πληροφορούμαστε για τη δημοσίευση στην ηλεκτρονική έκδοση της Jerusalem Post εκτενούς άρθρου, στο οποίο παρουσιάζεται το περιεχόμενο του νέου βιβλίου (στα εβραϊκά) της καθηγήτριας Rachel Elior με τον τίτλο Memory and Oblivion - The Mystery of the Dead Sea Scrolls (Τις θέσεις της είχαμε παρουσιάσει σε παλαιότερες αναρτήσεις στο ιστολόγιο). Για να διαβάσετε το σχετικό άρθρο, πατήστε εδώ.

Βιβλιοκρισίες στο Review of Biblical Literature 9/5/2009

Στη νέα ηλεκτρονική έκδοση του Review of Biblical Literature δημοσιεύονται οι εξής βιβλιοκρισίες:

John Ashton
Understanding the Fourth Gospel
Reviewed by Craig R. Koester

Yitzhak Berger
The Commentary of Rabbi David Kimhi to Chronicles: A Translation with Introduction and Supercommentary
Reviewed by Amos Frisch

Reimund Bieringer, Emmanuel Nathan, and Dominika Kurek-Chomycz
2 Corinthians: A Bibliography
Reviewed by Victor Paul Furnish

Michael F. Bird
Jesus and the Origins of the Gentile Mission
Reviewed by Andreas J. Kostenberger

James K. Bruckner
Exodus
Reviewed by Brian D. Russell

Billie Jean Collins
The Hittites and Their World
Reviewed by Willemijn Waal

Cornelia B. Horn and Robert R. Phenix Jr., eds. and trans.
John Rufus: The Lives of Peter the Iberian, Theodosius of Jerusalem, and the Monk Romanus
Reviewed by Ilaria L. E. Ramelli

Dirk J. Human, ed.
Psalms and Mythology
Reviewed by Jeffery M. Leonard

Patricia A. Kirkpatrick and Timothy Goltz, eds.
The Function of Ancient Historiography in Biblical and Cognate Studies
Reviewed by Ernst Axel Knauf

Ilana Pardes
Melville's Bibles
Reviewed by Michael Kaler

Stanley E. Porter, ed.
Dictionary of Biblical Criticism and Interpretation
Reviewed by Christoph Stenschke

Blazej Strba
Take Off Your Sandals from Your Feet! An Exegetical Study of Josh 5, 13-15
Reviewed by Ovidiu Creangă

Daniel J. Treier
Introducing Theological Interpretation of Scripture: Recovering a Christian Practice
Reviewed by Edward W. Klink III

Robert L. Webb and Betsy Bauman-Martin, eds.
Reading First Peter with New Eyes: Methodological Reassessments of the Letter of First Peter
Reviewed by Bonnie Howe

Nero redivivus και Αποκάλυψη

O J.C. Baker έχει αναρτήσει στο ιστολόγιό του Café Apocalypsis ένα σύντομο κείμενο, στο οποίο πραγματεύεται την πιθανή έμμεση αναφορά της Αποκάλυψης στο μύθο του Nero redivivus. [A.T.: Πρόκειται για το μύθο που δημιουργήθηκε μετά το θάνατο του Νέρωνα ότι αυτός θα ξαναγυρνούσε για να αναλάβει και πάλι την εξουσία. Σύμφωνα μάλιστα με το μύθο ο Νέρων θα επέστρεφε από την Παρθία, όπου σύμφωνα με μία εκδοχή κατέφυγε για να γλυτώσει από τους αντιπάλους του. Με το θέμα έχει ασχοληθεί εκτενώς σε ένα πολύ ενδιαφέρον άρθρο του και ο H.-J. Klauck, "Do They Never Come Back? Nero Redivivus and the Apocalypse of John", CBQ 63 (2001), 683-696]. Για να διαβάσετε το κείμενο του J.C. Baker, πατήστε εδώ.

Άρθρα σχετικά με τον αρχέγονο χριστιανισμό στο νέο ZAC

Στο νέο τεύχος του Zeitschrift für Antikes Christentum 12:3 (2008) δημοσιεύονται τα εξής άρθρα που παρουσιάζουν ενδιαφέρον για όσους μελετούν τον αρχέγονο χριστιανισμό:

Hans Förster, " 'Bis ich gewürdigt werde, dich von Angesicht zu sehen' - Zwei Brieffragmente aus der Heidelberger Sammlung", 383-395

Δύο κοπτικές επιστολές από την κοπτική παπυρολογική συλλογή της Heidelberg καθιστούν σαφή τη σπουδαιότητα της τακτικής αλληλογραφίας στον εκκλησιαστικό χώρο του 6ου και 7ου αι. ακόμη και με παραλήπτες, οι οποίοι βρίσκονταν πολύ μακριά. Τα δύο κείμενα αποδεικνύουν ότι συχνά τέτοιες επιστολές δεν πραγματεύονταν συγκεκριμένα ζητήματα, αλλά επαναλάμβαναν κλασικούς κοινούς τόπους, οι οποίοι απαντούν και σε άλλες κοπτικές επιστολές. Για παράδειγμα το θερμό ενδιαφέρον για την υγεία του παραλήπτη, η ευγνωμοσύνη για την παραλαβή της επιστολής και το αίτημα για αμοιβαίες προσευχές και ευλογίες καθιστούν σαφές ότι τέτοιες επιστολές επιδιώκουν να επιβεβαιώσουν ανθρώπινες σχέσεις. Η πρώτη επιστολή προέρχεται από τις μοναστικές κοινότητες που οργανώθηκαν από τον Shenute, η δεύτερη, που είναι περισσότερο κατεστραμμένη, απευθύνεται σε κάποιο πρόσωπο που έχαιρε σεβασμού στην εκκλησιαστική κοινότητα, ίσως σε έναν επίσκοπο.

Silke-Petra Bergjan, "Logic and Theology in Clement of Alexandria. The Purpose of the 8th Book of the Stromata", 396-413
Στο 8ο βιβλίο του έργου του Κλήμεντος Στρωματεῖς υπάρχουν 3 κεφάλαια, στα οποία ο Κλήμης αντιπαραβάλλει το διαλεκτικό συλλογισμό με την απόδειξη. Ο τρόπος ανάπτυξης θυμίζει την αριστοτελική διαλεκτική. Πειστικοί συλλογισμοί μεταδίδουν την αξιοπιστία τους στα συμπεράσματα και οδηγούν στην αξιόπιστη γνώση. Σύμφωνα με τον Κλήμεντα η προσπάθεια απόκτησης αξιόπιστης γνώσης αποτελεί καθήκον του θεολόγου. Όπως είναι αναμενόμενο απαντά συχνά η διαλεκτική ορολογία ιδιαίτερα στα βιβλία 2 και 7 των Στρωματέων.

Το Στρωματείς 8 ξεκινά με έναν σχολιασμό του Μτ 7,7. Σε αντίθεση προς τη μη χριστιανική φιλοσοφία ο Κλήμης υποστηρίζει ότι η χριστιανική φιλοσοφία οδηγεί στην "ανεύρεση", κάτι όμως που δεν καταργεί την "αναζήτηση". Οι χριστιανοί, που αναζητούν την βεβαία γνώση, είναι σύμφωνα με τον Κλήμεντα όχι όπως οι αιρετικοί -που περιγράφει ο Τερτυλλιανός- οι οποίοι συνεχώς ψάχνουν και των οποίων η αναζήτηση δεν οδηγεί πουθενά. Μάλλον αντίθετα ο Κλήμης κατηγορεί τους αντιπάλους του ότι εκφράζουν σκεπτικισμό, όταν δεν καταλήγουν συνειδητά σε ένα συμπέρασμα.
Ο Κλήμης υποστηρίζει επίσης την εκπαίδευση στη διαλεκτική, ενώ ταυτόχρονα στο έργο του απαντούν κι επικριτικές διατυπώσεις, όπου όμως ο Κλήμης δεν αναιρεί την προηγούμενη θέση του για τη διαλεκτική. Εδώ αντιμετωπίζει μία δεύτερη ομάδα αντιπάλων, στους οποίους ο Κλήμης αποδίδει μία επιχειρηματολογία με βάση τα συμπεράσματα της διαλεκτικής, δηλαδή συμπεράσματα, τα οποία ισχύουν λογικά, αλλά σε αντίθεση προς τις δικές του αποδείξεις δεν είναι υποχρεωτικό να είναι και αληθινά. Αυτά τα συμπεράσματα τα συνδέει με τους εριστικούς κατ' επίφασιν συλλογισμούς, όπου όμως καθίσταται σαφές ότι ο ίδιος χρησιμοποιεί αναπτυγμένες διαφοροποιήσεις στη διαλεκτική για να ορίσει τη δική του θέση στις αντιπαραθέσεις του με τους αντιπάλους.

Agnethe Siquans, "Esther in der Interpretation der Kirchenväter: Königin, Vorbild der Tapferkeit oder Typus der Kirche", 414-432

Το άρθρο πραγματεύεται τον τρόπο που ερμηνεύθηκε και χρησιμοποιήθηκε το βιβλίο της Εσθήρ μέσα στην πατερική γραμματεία. Το ενδιαφέρον της συγγρ. εστιάζεται στο ίδιο το πρόσωπο της Εσθήρ. Περιγράφεται και εκτιμάται με πολύ διαφορετικούς τρόπους σε διάφορα κείμενα. Συχνά επαινείται για το θάρρος της και τον τρόπο με τον οποίο έσωσε το λαό της (κάποιες φορές μαζί με την Ιουδίθ). Σε άλλα κείμενα γίνεται ιδιαίτερος λόγος για την προσευχή και τη νηστεία της, οι οποίες της έδωσαν τη δύναμη να σώσει με τη βοήθεια του Θεού το λαό της. Έτσι η Εσθήρ καθίσταται παράδειγμα της χριστιανικής ζωής. Αυτή η ποικιλία στα πατερικά κείμενα μπορεί να είναι πολύ ενδιαφέρουσα για τη σύγχρονη βιβλική επιστήμη.

Ἀρθρα σχετικά με τον αρχέγονο Χριστιανισμό στο νέο Vigiliae Christianae

Στο νέο Vigiliae Christianae 63:3 (2009) δημοσιεύονται τα εξής άρθρα που παρουσιάζουν ενδιαφέρον για όσους μελετούν θέματα γνωστικισμού και σχέσης χριστιανισμού και ελληνισμού:

Ilaria L.E. Ramelli, "Origen, Patristic Philosophy, and Christian Platonism. Re-Thinking the Christianisation of Hellenism", 217-263

Σύμφωνα με τη συγγραφέα ο Ωριγένης ήταν ένας χριστιανός πλατωνιστής, τον οποίο οι αντίπαλοί του (τόσο οι χριστιανοί που ήταν αντίθετοι προς την ελληνική φιλοσοφία όσο και οι εθνικοί φιλόσοφοι, όπως ο Πορφύριος, που θεωρούσε τον χριστιανισμό ως μη πολιτισμό)τον θεωρούσαν ένα contradictio in adiecto. Η διαμόρφωση της σκέψης και της διδασκαλίας του στηριζόταν στη φιλοσοφία και το έργο του Περί ἀρχῶν στη δομή του ήταν εμπνευσμένο όχι τόσο από τα πρώιμα χριστιανικά έργα όσο από τα εθνικά φιλοσοφικά έργα που προέρχονταν από τους συγγραφείς εκείνους που τόσο θαύμαζαν οι σχολές του Αμμωνίου και του Πλωτίνου. Μία προσεκτική εξέταση των σωζωμένων πηγών και μία ενδελεχής έρευνα της φιλοσοφικής σκέψης του Ωριγένη, των αναγνωσμάτων του και των έργων του αποδεικνύει ότι ο Ωριγένης ο Νεοπλατωνικού είναι πιθανόν ο δικός μας χριστιανός φιλόσοφος.

Η εκ των προτέρων αποδοχή της μη συμβατότητας μεταξύ χριστιανισμού και φιλοσοφίας (ειδικά του Πλατωνισμού), η οποία προκάλεσε τις κατηγορίες εναντίον του Ωριγένη ως χριστιανού πλατωνικού ήδη από την εποχή που ζούσε κι εξής, κυριαρχεί και στις σύγχρονες προσεγγίσεις του θέματος "εξελληνισμός του χριστιανισμού". Αυτές οι προσεγγίσεις εξετάζονται στο άρθρο και συνδέονται με την υποτιθέμενη ανάγκη διάκρισης του Ωριγένη του Πλατωνικού από τον Ωριγένη τον χριστιανό. Το ζήτημα δεν είναι ότι ένας "αγνός" χριστιανισμός εξελληνίσθηκε στη συνέχεια: η ίδια η Κ.Δ. ήταν ήδη εξελληνισμένη σε ένα βαθμό και το χριστιανικό κήρυγμα απευθυνότα σε όλα τα έθνη και τους πολιτισμούς, ήταν ένα "σκάνδαλον" για τους Ιουδαίους αλλά και "μωρία" για τους Έλληνες.

Kaler, Michael, The Letter of Peter to Philip and its Message of Gnostic Revelation and Christian Unity 264-295

Στο άρθρο ο συγγραφέας παρουσιάζει την επιστολή του Πέτρου προς τον Φίλιππο, ένα από τα γνωστικά κείμενα που βρέθηκαν στη βιβλιοθήκη του Nag Hammadi, καθώς και στον κώδικα Tchacos. Σε προηγούμενες εργασίες σχετικά την επιστολή είχαν τεθεί τα ζητήματα της γενικής συνοχής της επιστολής, της ακριβούς φύσης της σχέσης της προς τις κανονικές Πράξεις των Αποστόλων καθώς και των λόγων για τους οποίους συμπεριλήφθηκε στον Κώδικα VIII του Nag Hammadi κατά την ύστερη αρχαιότητα. Απαντώντας αυτά τα ερωτήματα ο συγγραφέας υποστηρίζει ότι το έργο έχει συνοχή. Αυτό στηρίζεται στην ύπαρξη μίας συγκεκριμένης (αν και κάπως πλασματικής) ιστορικής συνάφειας, δηλαδή εκείνης των Πρξ 7-8. Η παρουσία του κειμένου μέσα στον κώδικα VIII έχει λογική, αν κανείς σκεφτεί τη γενικότερη λογική του κώδικα. Η επιστολή παλαιότερα θεωρήθηκε ότι είναι ένα κείμενο που ανήκει στον κύκλο του Πέτρου. Ο συγγρ. υποστηρίζει ότι αυτό το κείμενο στην πραγματικότητα επηρεάζεται πάρα πολύ από μία παύλεια άποψη για την αποκάλυψη και το φωτισμό και στηρίζεται κυρίως στην αποκάλυψη που δέχθηκε ο Παύλος στο Πρξ 9. Επομένως σε αντίθεση προς τις παλαιότερες απόψεις, που θεωρούσαν ότι η επιστολή δεν έχει συνοχή, ότι κάνει επιλεκτική χρήση των κειμένων του Λουκά και τοποθετείται μέσα στον κώδικα ως "γέμισμα" (filler), ο συγγρ. υποστηρίζει ότι αυτό το κείμενο από τον κύκλο του Παύλου παρουσιάζει μεγάλη συνοχή και λειτουργεί μέσα σε μία ακριβή συνάφεια στο ιστορικό σχέδιο των Πρξ κι ότι η παρουσία του στον Κώδικα VIII διαφωτίζει τη λογική που υπάρχει γενικότερα στη διαμόρφωση του συγκεκριμένου κώδικα. Επίσης τονίζει τις αφηγηματικές πλευρές της ιστορίας-πλαισίου της επιστολής κι όχι το περιεχόμενο μίας εσωτεριστικής αποκάλυψης που δόθηκε από τον Ιησού, κάτι που γινόταν στο παρελθόν.