Στο τρέχον τεύχος του BO / In the current issue of BO

Το τρέχον τεύχος του Bibliotheca Orientalis 71:3-4 (2014) είναι αφιερωμένο στα ηλεκτρονικά εργαλεία έρευνας για τις σπουδές στην Εγγύς Ανατολής και στην ΠΔ. Ξεχωρίζουμε μεταξύ τους αυτές που εμπίπτουν στη θεματική του σεμιναρίου:

• Alain Delattre / Paul Heilporn, "Electronic Resources for Graeco-Roman and Christian Egypt
• A Review of the State of the Net (March 2014)," 307-331
• Dominique Charpin, "Ressources assyriologiques sur internet," 331-357
• Federico Giusfredi, "Web Resources for Hittitology," 358-361
• Klaas Spronk, "Web-based Resources in the Field of Old Testament Studies," 361-370
• Stefano Anastasio / Francesco Saliola, "A 'Lean' Approach to Digital Resources for ANE Archaeology," 371-388

Στα τρέχοντα τεύχη του BPTh/ In the current issues of BPTh

Στα δύο τελευταία τεύχη του περιοδικού Biblica et Patristica Thoruniensia μεταξύ των πολλών μελετών στην πολωνική δημοσιεύονται και δύο στα αγγλικά:

7:1(2014)
Michał Wojciechowski, "Teachings of Jesus and Popular Hellenistic Stories"

7:2 (2014)
Stanisław Adamiak, "Who and why will be 'salted with fire' (Mk 9:49)?"

Τα δύο τελευταία τεύχη του HeBAI / The two recent issues of HeBAI

Hebrew Bible and Ancient Israel 3:2 (2014)

Introduction
John Kessler, "Prophetic Hope in the Late-Babylonian and Persian Periods: an Introduction," 155-162
Articles
Laurie E. Pearce, "Continuity and Normality in Sources Relating to the Judean Exile," 163-184
Risa Levitt Kohn, "'As Though You Yourself Came Out of Egypt': The Ethos of Exile in Ezekiel," 185-203 (abstract)
Christl M. Maier, "Prophetic Expectations and Aspirations in Late Babylonian and Early Persian Texts in Jeremiah," 204-224 (abstract)
Mark J. Boda, "Babylon in the Book of the Twelve,"  225-248
Willem A.M. Beuken, "Shifting Settings in (Post-)Exilic Prayer from the Hebrew to the Old Greek Text of Isaiah 26," 249-275 (abstract)
New Findings
Yuval Gadot, "Preliminary Report on the Excavations at Jerusalem's Southeastern Hill, Area D3," 279-292

Hebrew Bible and Ancient Israel 3:3 (2014)
Introduction
Molly M. Zahn, "Introduction: Perspectives on Editing in the Hebrew Bible and Ancient Judaism," 293-297
Articles
Molly M. Zahn, "'Editing' and the Composition of Scripture: The Significance of the Qumran Evidence," 298-316 (abstract)
Alexander Rofé, "Writing, Interpolating and Editing: 2 Samuel 24 and 1 Chronicles 21 as a Case Study," 317-326 (abstract)
Juha Pakkala, "Textual Development within Paradigms and Paradigm Shifts," 327-342 (abstract)

John Van Seters, "Editing the Bible: The Romantic Myths about Authors and Editors,"  343-354 (abstract)

Μεταποικιακή ερμηνεία του Παύλου / Postcolonial interpretation of Paul

Από τον εκδοτικό οίκο Brill κυκλοφόρησε το νέο βιβλίο του Jeremy Punt σχετικά με την μεταποικιακή ερμηνεία των παύλειων κειμένων:

Jeremy Punt, Postcolonial biblical interpretation: Reframing Paul, (Studies in Theology and Religion 20), Brill, Leiden 2015

ISBN: 9789004288461

225 σελίδες

€110

Summary /  Περίληψη

In Postcolonial biblical interpretation Jeremy Punt reflects on the nature and value of the postcolonial hermeneutical approach, as it relates to the interpretation of biblical and in particular, Pauline texts. Showing when a socio-politically engaged reading becomes postcolonial, but also what in the term postcolonial both attracts and also creates distance, exegesis from a postcolonial perspective is profiled. The book indicates possible avenues in how postcolonial work can be helpful theoretically to the guild of biblical scholars and to show also how it can be practiced in exegetical work done on biblical texts.

Ένα άρθρο βιβλικού ενδιαφέροντος στο τρέχον τεύχος του HTR / An article of biblical interest in the current issue of HTR

Harvard Theological Review 108:1 (2015)

Stephen L. Young, "Paul's Ethnic Discourse on “Faith”: Christ's Faithfulness and Gentile Access to the Judean God in Romans 3:21–5:1," 30-51 (abstract)

Λκ 15,11-32 / Lk 15:11-32

Το αυριανό ευαγγελικό ανάγνωσμα είναι η γνωστή Παραβολή του Ασώτου, όπως επικράτησε στην εκκλησιαστική γλώσσα και στη γλώσσα της ερμηνείας να ονομάζεται. Εξαιρετικά αγαπητή και με βαθιά θεολογικά νοήματα η ιστορία του πατέρα, που είχε δυο γιους, εξακολουθεί να συγκινεί τον κάθε ακροατή για διαφορετικούς ίσως κάθε φορά λόγους. Η παραβολή έχει ερμηνευθεί εκτενέστατα από την αρχαία Εκκλησία μέχρι σήμερα. Σε αυτήν την ανάρτηση θα γίνει μια προσπάθεια να διερευνηθούν τα παρακάτω ερωτήματα: Ποιο είναι τελικά το κεντρικό πρόσωπο της παραβολής; Είναι τελικά άδικη η αγανάκτηση του μεγάλου γιου και γιατί ο πατέρας ουσιαστικά τον ελέγχει για τη στάση του; Τι αντιπροσωπεύουν τα διάφορα πρόσωπα της παραβολής; Ποιος είναι τελικά ο σκοπός που ο Ιησούς είπε, κι ο Λουκάς στη συνέχεια περιέλαβε στο ευαγγέλιό του, αυτήν την ιστορία;

Συνάφεια 

Η παραβολή προέρχεται από το ιδιαίτερο υλικό του Λουκά και παρατίθεται στην ενότητα του ταξιδιού του Ιησού από τη Γαλιλαία στην Ιερουσαλήμ, η οποία καταλαμβάνει το κεντρικό τμήμα του κατά Λουκάν. Η μικροσυνάφειά της (κεφ. 15) είναι μία μικρή συλλογή τριών παραβολών που ως θέμα τους έχουν την εύρεση χαμένων πραγμάτων (κι εδώ ενός προσώπου) και την χαρά που αυτή προκαλεί σε όσους συμμετέχουν άμεσα ή έμμεσα στην αναζήτηση. Η σύνδεση της παραβολής του Ασώτου, η οποία είναι η τελευταία στη σειρά κι αποτελεί την κορύφωση της τριπλής αφήγησης, με τις δύο προηγούμενες (του χαμένου προβάτου και της χαμένης δραχμής) γίνεται με ποικίλους τρόπους, έτσι ώστε να είναι προφανής: α) κι οι τρεις παραβολές έχουν τους ίδιους αποδέκτες, δηλ. τους γραμματείς και τους Φαρισαίους (σε αντίθεση προς τα κεφ. 14 και 16, όπου οι αποδέκτες είναι οι μαθητές), β) και στις τρεις γίνεται λόγος για απώλεια ("ἀπόλλυμι"), εύρεση ("εὑρίσκω") αλλά για τη χαρά της εύρεσης ("χαίρω", "εὐφραίνομαι") και γ) κι οι τρεις ακολουθούν σε γενικές γραμμές την ίδια δομή: στην αρχή περιγράφεται η απώλεια, στη συνέχεια η χαρά της εύρεσης και τέλος η μετοχή των άλλων σε αυτήν την χαρά.

Δομή και χαρακτήρες

Μία τριμερής διαίρεση της παραβολής (αντί της διμερούς που συνήθως προτιμούν οι ερμηνευτές) αναδεικνύει σαφέστερα τον ρόλο των χαρακτήρων της ιστορίας και συμβάλλει στην καλύτερη κατανόηση της παραβολής. Έτσι η αφήγηση μπορεί να διαιρεθεί ως εξής: α) μετά την εισαγωγή (στ.11) το πρώτο μέρος περιγράφει τη συμπεριφορά και τις περιπέτειες του μικρού γιου (στ. 12-20α), β) το δεύτερο μέρος περιγράφει την αντίδραση του πατέρα, όταν βλέπει το μικρό γιο να επιστρέφει (στ. 20β-24) και, τέλος, γ) το τρίτο μέρος περιγράφει την αντίδραση του μεγάλου γιου στην απόφαση του πατέρα να δεχτεί το μικρό γιο πίσω και να γιορτάσει για αυτό. Τρία είναι τα κύρια πρόσωπα της ιστορίας, ο πατέρας κι οι δυο γιοι του (και φυσικά υπάρχουν κι άλλα πρόσωπα που απλά αναφέρονται ή εμφανίζονται σε δεύτερο πλάνο, όπως οι δούλοι του πατέρα ή οι φίλοι κι ο εργοδότης του ασώτου). Ουσιαστικά, όπως και σε άλλες παραβολές (βλ. π.χ. την παραβολή του Τελώνη και Φαρισαίου) έχουμε κι εδώ ένα δραματικό τρίγωνο τριών προσώπων (πατέρας, μικρός γιος και μεγάλος γιος), όπου οι δύο γιοι συγκρίνονται μεταξύ τους βέβαια, ποτέ όμως δεν βρίσκονται στην ίδια σκηνή μαζί ούτε μιλά ο ένας απευθείας στον άλλον. Αντίθετα, το πρόσωπο που εμφανίζεται και στα τρία μέρη της ιστορίας είναι ο πατέρας, ο οποίος διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο πάντοτε. Ο πατέρας δίνει την περιουσία στο μικρό γιο κι είναι εκείνος τον οποίο σκέφτεται ο άσωτος, όταν φτάνει στα όρια της απελπισίας, είναι εκείνος πάλι που θα τρέξει να δεχτεί τον μικρό γιο χωρίς να περιμένει πρώτα να ακούσει το αίτημά του για συγχώρηση κι είναι πάλι εκείνος που θα απευθύνει στον μεγάλο γιο κάλεσμα συμμετοχής στη χαρά και συμφιλίωσης. Είναι προφανές ότι εκείνος δίνει τη λύση, εκείνος βρίσκει, δέχεται, χαίρεται και προσκαλεί όλους να συμμετάσχουν στη χαρά του. Το ότι είναι το κεντρικό πρόσωπο της ιστορίας το ενισχύει επίσης ο παραλληλισμός (μέσα από την παράλληλη οργάνωση των τριών αφηγήσεων του κεφαλαίου και το κοινό λεξιλόγιο) με τα κεντρικά πρόσωπα των δύο προηγουμένων παραβολών (τον ποιμένα και τη γυναίκα), αλλά και το γεγονός ότι ο πατέρας είναι σαφώς το κύριο πρόσωπο στο μεσαίο μέρος της παραβολής και, τέλος, ότι εισάγεται στην ιστορία με τη φράση "ἄνθρωπός τις", μία φράση, την οποία ο Λκ χρησιμοποιεί συχνά για να εισάγει τον πρωταγωνιστή στις ιστορίες που αφηγείται (βλ. 12,16· 14,16 κ.ά.). 

Το ιστορικό υπόβαθρο

Η διερεύνηση του ιστορικού υπόβαθρου της ιστορίας μπορεί να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε τόσο το παράπτωμα του μικρού γιου όσο και την αντίδραση του μεγάλου. Σύμφωνα με τα ιουδαϊκά έθη οι γιοι έμεναν στο σπίτι του πατέρα και τον κληρονομούσαν μετά το θάνατό του (σε αντίθεση με τις κόρες που παντρεύονταν κι έφευγαν στο νέο τους σπιτικό). Έτσι η απαίτηση του μικρού γιου να του δώσει ο πατέρας το μερίδιο που του αναλογεί, ισοδυναμεί με τη διάρρηξη των σχέσεών του με τον πατέρα. Χωρίς βέβαια ο γιος να ζητά από τον πατέρα να πεθάνει (συνέπεια του οποίου θα ήταν η απόδοση της κληρονομιάς), ουσιαστικά αυτό προϋποθέτει. Όσον αφορά στην κατανομή της κληρονομιάς (το οποίο υπονοεί η φράση "τὸ ἐπιβάλλον μέρος τῆς οὐσίας"), αυτή οριζόταν από τον ιουδαϊκό νόμο ως εξής:  ο μεγάλος γιος έπαιρνε δυο μερίδια από την περιουσία, ενώ οι υπόλοιποι γιοι μόνο ένα (στην περίπτωση των δυο γιων της ιστορίας, επομένως, η περιουσία θα χωριζόταν σε τρία μέρη, ο πρώτος θα έπαιρνε δύο μέρη κι ο δεύτερος ένα μέρος). Με βάση τα παραπάνω είναι προφανές ότι ο μικρός γιος πράττει αντίθετα προς όσα αναμενόταν ως αποδεκτή συμπεριφορά ενός γιου προς τον πατέρα· φέρεται με ασέβεια και με αχαριστία διακόπτει τις σχέσεις του με αυτόν. Από την άλλη, ο μεγάλος γιος φέρεται απόλυτα ορθά, με σεβασμό προς τον πατέρα και προς τις κοινωνικές απαιτήσεις της εποχής· δεν εγκαταλείπει τον πατέρα, αλλά μένει και τον υπηρετεί με αφοσίωση και αγόγγυστα. Όσα πλέον απομένουν από την πατρική περιουσία ανήκουν σε εκείνον, αφού ο μικρός κατασπατάλησε το δικό του μερίδιο. Αυτά τα δεδομένα, τα οποία υπενθυμίζει ο μεγάλος γιος, τα αναγνωρίζει κι ο πατέρας στην απάντηση του προς εκείνον. Είναι λοιπόν πιθανόν η συμπάθεια του ακροατηρίου του Ιησού να ήταν με τον μεγάλο γιο κι η στάση του πατέρα μετά την επιστροφή του μικρού γιου προκαλεί την δίκαιη απορία και έκπληξη, ένα στοιχείο που συχνά συναντούμε στις παραβολές. Ο πατέρας τρέχει και προλαβαίνει τον μικρό γιο - πριν ακόμη εκείνος πει όσα είχε σκεφτεί - και τον ασπάζεται, τον αντιμετωπίζει δηλαδή ως ίσο με εκείνον, κάτι που στη συνέχεια επιβεβαιώνεται κι από τις εντολές που δίνει στους δούλους (το δακτυλίδι είναι σύμβολο εξουσίας και κυριότητας). Επιπλέον, η δικαιολογημένη αγανάκτηση του μεγάλου γιου είναι αποδεκτή από τον πατέρα. Ζητά όμως από εκείνον να κάνει ένα βήμα πέρα από αυτήν και να μοιραστεί τη χαρά του ότι πλέον έχει στο σπίτι του και τα δυο του παιδιά κι ότι ο ένας μάλιστα είχε χαθεί και ξαναβρέθηκε. Έτσι κι εδώ πάλι είναι προφανές το στοιχείο της αντιστροφής.

Ο συμβολισμός των προσώπων 

Η συνάφεια της παραβολής εύκολα οδηγεί στην ταύτιση του πατέρα με τον Θεό. Όσον αφορά στον μεγάλο γιο, αυτός και πάλι προκύπτει από τη συνάφεια ότι ταυτίζεται με τους επικριτές του Ιησού, γραμματείς και Φαρισαίους που τηρούν το Νόμο, αισθάνονται δίκαιοι κι ενοχλούνται με τους συνομιλητές του Ιησού, ενώ ο μικρός γιος ταυτίζεται με τους αμαρτωλούς και τους τελώνες και γενικά όσους θεωρούνται χαμένοι. Η παραβολή είναι σαφώς θεοκεντρική, αν και στην πατερική γραμματεία αρκετές φορές η κίνηση του πατέρα προς τον μικρό γιο θεωρήθηκε ως υπαινιγμός της σάρκωσης του Υιού του Θεού. Οπωσδήποτε ο ανοικτός ορίζοντας των παραβολών επιτρέπει την αλληγορική ερμηνεία της παραβολής (βλ. π.χ. την ερμηνεία του Αμβροσίου Μεδιολάνων), όμως σε καμιά περίπτωση δεν θα πρέπει να παραβλέπουμε τον αρχικό συμβολισμό της παραβολής. Όπως συχνά έχει επισημανθεί, η υπερβολική εφαρμογή της αλληγορικής ερμηνείας στις παραβολές μπορεί να αποπροσανατολίσει από το πραγματικό νόημά τους. 

Ο σκοπός της παραβολής

Σωστά έχει παρατηρηθεί ότι η συγκεκριμένη ιστορία έχει πολλαπλούς σκοπούς, οι οποίοι συνδέονται μεταξύ τους. Ο πρώτος είναι να υπογραμμίσει το μεγάλο έλεος του Θεού, που ξεπερνά την ανθρώπινη αδυναμία και αποτυχία και δέχεται τον κάθε συντετριμμένο και ταλαιπωρημένο από την αμαρτία άνθρωπο. Η άνευ όρων αγάπη του υπογραμμίζεται τόσο από το ότι ο ίδιος αναλαμβάνει πρωτοβουλία και σπεύδει ως ο πατέρας της παραβολής να δεχθεί ως γιο κι όχι ως δούλο το χαμένο παιδί του όσο και στην κατανόηση που δείχνει στον μεγάλο γιο. Ουσιαστικά για τον πατέρα κι οι δυο γιοι, ο καθένας με το δικό του τρόπο, είναι χαμένοι, ο ένας μέσα στην αμαρτωλή ζωή του κι ο άλλος στην αυτάρκειά του. Στο πατρικό του όμως σπίτι κι οι δυο έχουν θέση. Το θέμα επομένως δεν είναι τόσο η μετάνοια στην συγκεκριμένη περικοπή αλλά η αγάπη κι η ευσπλαχνία του Θεού Πατέρα. Ο δεύτερος σκοπός είναι το κάλεσμα όλων για μετοχή στη χαρά εξαιτίας της επιστροφής των αμαρτωλών (βλ. κυρίως τους στ. 23-24 και 32). Ο ευαγγελιστής εδώ χρησιμοποιεί συχνά το ρ. "εὐφραίνομαι", ρήμα που κυρίως στην ΠΔ χρησιμοποιείται σε σχέση με τον Θεό. Ο Θεός, λοιπόν, καλεί τους πάντες, να συμμετάσχουν στη δική του χαρά για την επιστροφή κάθε αμαρτωλού και στη μετοχή στο ευφρόσυνο τραπέζι της Βασιλείας του. Τέλος, η παραβολή λειτουργεί επίσης ως απάντηση του Ιησού στην κριτική την οποία δέχεται από τους παρευρισκόμενους Φαρισαίους (σε καμιά όμως περίπτωση δεν μπορεί να θεωρηθεί η παραβολή ως κριτική εναντίον αυτής της ομάδας αλλά μάλλον ως κριτική μίας συγκεκριμένης ανθρώπινης συμπεριφοράς). Η παραβολή ουσιαστικά δεν φαίνεται να έχει ανοικτό τέλος, καθώς η βούληση του πατέρα είναι προφανής και το κάλεσμα σαφές. Ωστόσο, όπως και σε κάθε άλλη παραβολή οι ακροατές καλούνται να πάρουν θέση και να αποφασίσουν αν θα δεχθούν ή όχι το κάλεσμα του πατέρα ακόμη δε και να αναγνωρίσουν τον εαυτό τους πίσω από τη στάση των διαφορετικών χαρακτήρων της ιστορίας. Είναι ενδιαφέρον ότι τον κάθε χαρακτήρα της ιστορίας τον χαρακτηρίζει κι ένα ιδιαίτερο ρήμα: τον πατέρα το ρ. "σπλαχνίζομαι" (στ. 20), τον μικρό γιο το ρ. "ἔρχομαι εἰς ἑαυτὸν" (στ. 17) και τον μεγάλο γιο το ρ. "ὀργίζομαι" (στ. 28). Ο κάθε αναγνώστης, επομένως, θα πρέπει να δει ποια συμπεριφορά ο ίδιος επιλέγει κι αν η καταληκτική της ιστορίας παρατήρηση του πατέρα "εὐφρανθῆναι δὲ καὶ χαρῆναι ἔδει" είναι για αυτόν προτροπή ή επίπληξη. 

Παράταση για την υποβολή εισηγήσεων στο EABS Graduate Symposium / EABS Graduate Symposium 2015: Deadline extended

Graduate Symposium 2015: Deadline extended!
New Deadline: FEBRUARY 15th, 2015.

The symposium will take place in Leuven, March 27-29, 2015.

Call for Papers

EABS is excited to announce its seventh graduate symposium, which will take place in Leuven, March 27-29, 2015. The symposium, which seeks to engender a supportive atmosphere for dialogue across a variety of biblical studies fields and subfields (Hebrew Scriptures, OT, NT, DSS, early Christianity, Septuagint studies, second temple Judaism, rabbinics, reception history, methodologies, etc.), welcomes PhD candidates and postdoctoral researchers to present on a topic related to their research area(s).

Participants may format their presentation according to their preference: paper, seminar discussion, workshop session, poster or another form.

Every abstract will be reviewed by a team of scholars who will give feedback and suggestions for improvement, if necessary. Our goal is to assist in developing the abstracts to the best possible form and encourage the authors of the best abstracts to submit them to research seminars of the EABS Annual Meeting 2015 in Cordoba and to enter their papers for the EABS Student Prize.

During the symposium each student will get 20 minutes to submit their paper which will be followed by an extended discussion. The EABS Graduate Symposium looks forward to welcoming some senior scholars, including the EABS president, Professor Reimund Bieringer (KU Leuven), who will offer feedback and share from their own experience in the field. In addition, the symposium looks forward to continuing its tradition of holding a joint session with graduate students from the University of Alberta. Besides, we have arranged for another trans-Atlantic skype session with students from Emory University!

Candidates should submit their abstracts and/or posters of no more than 300 words to students@eabs.net no later than February 15th, 2015. Please do not forget to mention the preferred format in the abstract (i.e. paper, workshop, pre-circulated paper, discussion, poster, etc.).

Participants have to be members of the EABS. The one-year membership (from Januay 1st to December 31st ) for 2015 is €10.

To βιβλίο με τους χρησμούς της Μαρίας και πάλι / The book of Mary's lots again

Στο ιστολόγιό του The Text of the Gospels ο James Snapp, Jr. έχει αναρτήσει μία αναλυτική παρουσίαση του Ευαγγελίου των χρησμών της Μαρίας για το οποίο έγινε αρκετός λόγος πρόσφατα με αφορμή την έκδοσή του από την AnneMarie Luijendijk:

The Coptic Gospel of the Lots of Mary

Το τρέχον τεύχος του BBR / The current issue of BBR

Bulletin of Biblical Research 24:4 (2014)

• John C. Poirier, "An Ontological Definition of "Canon"?," 457-466
• Jason S. DeRouchie, "The Heart of Yhwh and His Chosen One in 1 Samuel 13:14," 467-490
• Richard Whitekettle, "Like a Fish and Shrimp Out of Water: Identifying the Dāg and Remeś Animals of Habakkuk 1:14," 491-504
• E. Ray Clendenen, "Salvation by Faith or by Faithfulness in the Book of Habakkuk?," 505-514
• Preston M. Sprinkle, "Romans 1 and Homosexuality: A Critical Review of James Brownson's Bible, Gender, Sexuality," 515-528

Καινή Διαθήκη και πάπυροι / New Testament and papyri

Το περιοδικό Papyrologica Lupiensia είναι πλέον ελεύθερα προσβάσιμο στο διαδίκτυο. Στον τόμο 22 (2013) μεταξύ των πολλών άλλων μελετών υπάρχει και μία ενδιαφέρουσα μελέτη για την αξιοποίηση του παπυρολογικού υλικού στη μελέτη της Καινής Διαθήκης: 

Giovanni Battista Bazzana, "New Testament Studies and Documentary Papyri. Interactions and New Perspectives" 5-34