Η Ιστορία Χρόνων ΚΔ:εισαγωγικά (Ι) / Neutestamentliche Zeitgeschichte: introduction (I)

H βιβλική επιστήμη έχει ως αντικείμενό της κείμενα, τα οποία προέρχονται από έναν κόσμο που χρονικά και τοπικά βρίσκεται πολύ μακριά από τοn σύγχρονο αναγνώστη. Αυτή η απόσταση είναι προφανής από την πρώτη ήδη επαφή του με αυτά τα κείμενα. Μέσα σε αυτά συναντά πρόσωπα, ιδέες, ήθη, ιδέες, αξίες, που αντικατοπτρίζουν μία πραγματικότητα πολύ διαφορετική από τη δική του. Οι Σαδδουκαίοι κι οι Φαρισαίοι, οι αρχιερείς κι οι αρχισυνάγωγοι, οι Ρωμαίοι στρατιώτες κι οι άλλοι αξιωματούχοι, οι Ασιάρχες κι οι πολιτάρχες, οι αγοραίοι της Θεσσαλονίκης, οι τεχνίτες της Εφέσου είναι πρόσωπα που αναμφισβήτητα ανήκουν σε έναν άλλο κόσμο. Έννοιες όπως Χριστός, δικαιοσύνη, απολύτρωσις, χάρις, Κύριος, σωτήρ, ευαγγέλιον, βασιλεία του Θεού, δε μπορούν να γίνουν πλήρως κατανοητές με βάση τις παραστάσεις που διαθέτει ο σημερινός αναγνώστης από το δικό του παρόν. Για να μπορέσει λοιπόν ο ερμηνευτής να κατανοήσει και να εξηγήσει, να αναδείξει, δηλαδή, το πραγματικό περιεχόμενο των κειμένων και αναπλάσει τον αφηγηματικό τους κόσμο, θα πρέπει να είναι εφοδιασμένο με τις απαραίτητες γνώσεις της εποχής, την οποία αντικατοπτρίζουν τα κείμενα. Στόχος πάντοτε είναι να ανακαλύψει το βαθύτερο νόημα των κειμένων, που δεν είναι άλλο από την εν Χριστώ αποκάλυψη του Θεού και η δια του Χριστού απολύτρωση του ανθρώπου, η οποία όμως λαμβάνει χώρα μέσα στο ιστορικό γίγνεσθαι. Τις γνώσεις για αυτό τις προσφέρει η Ιστορία των Χρόνων της Καινής Διαθήκης.

Ορισμός, έργο, μέθοδος και πηγές της Ιστορίας των Χρόνων

Η Ιστορία των Χρόνων ΚΔ είναι ο κλάδος της βιβλικής ερμηνευτικής, ο οποίος παρέχει στον ερμηνευτή τα ιστορικά εκείνα δεδομένα που χρειάζεται προκειμένου να κατανοήσει το ευρύτερο πολιτικό, κοινωνικό, θρησκευτικό και ιδεολογικό πλαίσιο των κειμένων της ΚΔ. Δεν αποτελεί μία από τις πολλές ερμηνευτικές μεθόδους, τις οποίες εφαρμόζει η βιβλική επιστήμη, αλλά μάλλον ένα εφόδιο απαραίτητο για όλες τις μεθόδους. Δεν θα πρέπει να συγχέεται με την ιστορία της ΚΔ ούτε και με την Ιστορία του Αρχέγονου Χριστιανισμού (την ιστορία δηλ. της πρώτης Εκκλησίας μέχρι περίπου τον 2ο αι. μ.Χ.), αν και συχνά οι πορείες υπήρξαν παράλληλες και κάποιες φορές δύσκολα διακριτές μεταξύ τους. Στην περίπτωση της Ιστορίας των Χρόνων της ΚΔ το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στις πολιτικές διαδικασίες και στους πολιτικούς θεσμούς, σε κοινωνικούς θεσμούς και ομάδες, σε μηχανισμούς κοινωνικής συνοχής, σε οικονομικές σχέσεις, σε θρησκευτικά φαινόμενα και θρησκευτικές ομάδες, σε ιδεολογικά ρεύματα και τάσεις και σε θέματα πολιτικής ιστορίας και ιστορικής γεωγραφίας. 

Το μάθημα της Ιστορίας των Χρόνων της ΚΔ είναι καταρχήν ιστορικό, διέπεται δηλαδή από τις αρχές της επιστήμης της Ιστορίας, εφαρμόζει τις ίδιες μεθόδους και ακολούθησε την ίδια περίπου εξέλιξη με τους άλλους κλάδους της ιστορικής επιστήμη στα 200 χρόνια ζωής του. Έχει όμως και μία ερμηνευτική διάσταση και λειτουργεί ως βοηθητικό εργαλείο ερμηνείας των βιβλικών κειμένων. 

Τα όρια της εποχής που εξετάζει είναι ευρύτερα εκείνων της περιόδου συγγραφής των βιβλίων της ΚΔ και συνήθως εκτείνονται από την μακκαβαϊκή περίοδο έως και την επανάσταση του Bar Kochba (132-135 μ.Χ.). 

Οι πηγές της Ιστορίας των Χρόνων της ΚΔ είναι παρόμοιες με εκείνες των άλλων ιστορικών κλάδων κι ειδικότερα εκείνων που ασχολούνται με την ιστορία της αρχαιότητας, άμεσες και έμμεσες, φιλολογικές και μη: ιουδαϊκά κείμενα της περιόδου (π.χ. τα βιβλία των Μακκαβαίων, τα έργα του Φίλωνα και το Ιώσηπου), έργα Ελλήνων και Ρωμαίων ιστορικών (π.χ. του Τάκιτου, του Σουητώνιου, του Δίωνα Κασσίου κ.ά.), ραββινικά κείμενα, διάφορα άλλα φιλολογικά κείμενα της εποχής (π.χ. του Πλουτάρχου), πάπυροι, επιγραφές, νομίσματα, άλλα αρχαιολογικά ευρήματα. 

Το τρέχον τεύχος του ZAW / The current issue of ZAW

Zeitschrift für die alttestamentliche Wissenschaft 126:4 (2014)

• Benedikt Hensel, "Von »Israeliten« zu »Ausländern«: Zur Entwicklung anti-samaritanischer Polemik ab der hasmonäischen Zeit," 475-493
• Klaus Koenen, "1200 Jahre von Abrahams Geburt bis zum Tempelbau," 494-505
• Tchavdar S. Hadjiev, "The Theological Transformations of Zephaniah’s Proclamation of Doom," 506-520
• Ian Douglas Wilson, "Joseph, Jehoiachin, and Cyrus: On Book Endings, Exoduses and Exiles, and Yehudite/Judean Social Remembering," 521-534
• Nissim Amzallag, "The meaning of todah in the title of Psalm 100," 535-545
• Gili Kugler, "The Dual Role of Historiography in Psalm 106: Justifying the Present Distress and Demonstrating the Individual’s Potential Contribution," 546-553
• Johan de Joode, "The Body and Its Boundaries: The Coherence of Conceptual Metaphors for Job’s Distress and Lack of Control," 554-569
• Markus Saur, "Prophetie, Weisheit und Gebet. Überlegungen zu den Worten Agurs in Prov 30,1–9," 570-583
• James W. Barker, "The Reconstruction of Kaige/Quinta Zechariah 9,9," 584-588
• Bradley C. Gregory, "Historical Candidates for the Fallen King in Sirach 10,10," 589-591

Ένα ενδιαφέρον χειρόγραφο της ΚΔ / An interesting NT manuscript

Κι η δεύτερη είδηση για σήμερα προέρχεται από το χώρο των χειρογράφων της ΚΔ. Διαβάστε την ενδιαφέρουσα ανάρτηση του Brice Jones για τον P.Monts. Roca 4.50 (LDAB 2863), ένα χειρόγραφο του 5ου αιώνα, το οποίο διασώζει το Λκ 8,25-27:

The Mysterious Case of P.Monts. Roca 4.5

Ψηφιοποίηση των χειρογράφων της ΚΔ της Εθνικής Βιβλιοθήκης / Digitizing the NT manuscript of the Greek National Library

Μία εξαιρετική είδηση έχει αναρτηθεί στο ιστολόγιο του γνωστού Center for the Study of NT Manuscripts. Πρόκειται για την ψηφιοποίηση 300 περίπου χειρογράφων της ΚΔ, τα οποία φυλάσσονται στην Εθνική Βιβλιοθήκη στην Αθήνα. Μία σοφή απόφαση της Βιβλιοθήκης που μακάρι να την ακολουθήσουν κι άλλες βιβλιοθήκες στην Ελλάδα:

CSNTM to Digitize Manuscripts at the National Library of Greece

Μαγνητοσκοπημένες συνεδρίες του συνεδρίου Jesus and Brian / Videos of the Jesus and Brian conference

Στο youtube έχουν αναρτηθεί οι μαγνητοσκοπημένες συνεδρίες του συνεδρίου που πραγματοποιήθηκε στο διάστημα 20-22 Ιουνίου 2014 στο King's College με τον τίτλο "Jesus and Brian" με αφορμή τη γνωστή ταινία των Monty Pythons:

Για να δείτε τα σχετικά βίντεο πατήστε στον παρακάτω σύνδεσμο:

Jesus and Brian Conference: Monty Python’s Life of Brian and Biblical Scholarship

Το τρέχον τεύχος του TC / The current issue of TC

TC: A Journal of Biblical Textual Criticism 19 (2014)

• Lincoln H. Blumell, "Luke 22:43–44: An Anti-Docetic Interpolation or an Apologetic Omission?"
• Nathan Thiel, "The Old but New Command in 1 John 2:7-8? A Proposed Emendation"
• Gareth Wearne, "‫ קרנים מידו לו‬and ‫:מימינו אשדת למו‬ Reading Habakkuk 3:4 and Deuteronomy 33:2 in Light of One Another"
• Hans Förster, "Μαρία and Μαριάμ in John’s Gospel in the Novum Testamentum Graece"
• Dirk Jongkind, "059 (0215) and Mark 15:28"
• Georg Gäbel, "A Fresh Look at the Early Text"

RBL 9.1.2014

Andrew T. Abernethy, Mark G. Brett, Tim Bulkeley, and Tim Meadowcroft, eds., Isaiah and Imperial Context: The Book of Isaiah in the Times of Empire
Reviewed by Alan J. Hauser

Bernard F. Batto, In the Beginning: Essays on Creation Motifs in the Bible and the Ancient Near East
Reviewed by Thomas Wagner

Moshe J. Bernstein, Reading and Re-reading Scripture at Qumran
Reviewed by Carol A. Newsom

Stefan Gehrig, Leserlenkung und Grenzen der Interpretation: Ein Beitrag zur Rezeptionsästhetik am Beispiel des Ezechielbuches
Reviewed by Sven Petry

Willa M. Johnson, The Holy Seed Has Been Defiled: The Interethnic Marriage Dilemma in Ezra 9–10
Reviewed by Nasili Vaka’uta

Luise Schottroff, Der erste Brief an die Gemeinde in Korinth
Reviewed by H. H. Drake Williams III

Jens Schröter and Jürgen K. Zangenberg, eds., Texte zur Umwelt des Neuen Testaments
Reviewed by Pieter van der Horst

Todd D. Still and David E. Wilhite, eds., Tertullian and Paul
Reviewed by Judith M. Lieu

Anthony C. Thiselton, The Holy Spirit—In Biblical Teaching, through the Centuries, and Today
Reviewed by Cornelis Bennema
Reviewed by Chris L. de Wet

Το τρέχον τεύχος του JESOT / The current issue of JESOT

Journal for the Evangelical Study of the Old Testament 3:2 (2014)

• Martin A. Shields, "Was Elihu Right?"
• Joshua Joel Spoelstra, "Queens, Widows, and Mesdames: The Role of Women in the Elijah-Elisha Narrative"
• Jay Todd, "Prophet and Patriarch: Abraham’s Prophetic Characteristics in Genesis" 
• Ron Haydon, "The ‘Seventy Sevens’ (Daniel 9:24) in Light of Heptadic Themes in Qumran"

Η πολιτική διάσταση της γης και το βιβλίο του Λευιτικού / The politicaldimension of the land and the book of Leviticus

Στην ιστοσελίδα Marginalia δημοσιεύεται η πολύ καλή βιβλιοκρισία του Charles Halton για το βιβλίο Andro Linklater, Owning the Earth: The Transforming History of Land Ownership, Bloomsbury 2013 στην οποία θίγεται το εξαιρετικά ενδιαφέρον θέμα της πολιτικής κατανόησης της έννοιας της γης και μάλιστα σε σχέση με τον τρόπο που παρουσιάζεται η γη στο βιβλίο του Λευιτικού:

Milton Friedman Drove Out Leviticus

Τα θαύματα στη συνοπτική παράδοση (1): εισαγωγικές παρατηρήσεις / Miracles in the Synoptic tradition (1): some introductory remarks

Το θαύμα αποτελεί ένα από τα δύσκολα ζητήματα της χριστιανικής πίστης ιδιαίτερα στη σύγχρονη εποχή. Η δυσκολία αυτή αποτυπώνεται γενικά και στους ορισμούς, οι οποίο δόθηκαν κατά καιρούς σε αυτό. 

Έτσι ως θαύμα συχνά ορίζεται –στη δυτική κυρίως θεολογία του παρελθόντος αλλά και σε απολογητικά κείμενα στον ελλαδικό χώρο - ένα συμβάν το οποίο υπερβαίνει τη φύση και καταργεί τους νόμους της. Αυτή η ιδέα καλλιεργήθηκε κυρίως στους κόλπους της σχολαστικής θεολογίας και οδήγησε σε λογικά αδιέξοδα κυρίως μετά τη χειραφέτηση και αλματώδη ανάπτυξη των θετικών επιστημών.

Σύμφωνα με τον Ορθόδοξο θεολόγο Ν. Ματσούκα (1988: 161) "το θαύμα εντάσσεται στην όλη πορεία της ιστορίας της θείας οικονομίας και ποτέ δε θεωρείται σαν κάτι ξεχωριστό, πολλές φορές ούτε καν φαίνεται η ιδιαιτερότητά του μέσα στην ιστορία και στη ζωή της κοινότητας. Η ίδια η ιστορία και η ζωή είναι ένα θαύμα". Τα θαύματα έχουν εκκλησιαστική προοπτική, ακόμη κι όταν φαίνεται να εμπλέκουν μεμονωμένα πρόσωπα και αφορούν επομένως σε όλη την εκκλησιαστική κοινότητα. Φανερώνουν τη θεία δόξα στον κόσμο, τον μεταμορφώνουν, τον οδηγούν και τον διδάσκουν. 

Την ίδια σύνδεση μεταξύ ιστορίας της σωτηρίας και θαυμάτων κάνει και ο R.H. Fuller (1967: 17), o οποίος μιλά για δύο κύρια θαύματα της Π.Δ. και της Κ.Δ.: την Έξοδο και την ενανθρώπιση του Χριστού. Στη συνέχεια εντοπίζει τα λεγόμενα προπαρασκευαστικά θαύματα, τα οποία προετοιμάζουν την πραγματοποίηση των δύο κύριων θαυμάτων, και τα λεγόμενα συμπληρωματικά / συνοδευτικά θαύματα, τα οποία κινούνται παράλληλα με τα κύρια θαύματα και αποκαλύπτουν μέρος τους (π.χ. Έξοδος - διάβαση της Ερυθράς Θάλασσας, ενανθρώπιση - θεοφάνεια στη βάπτιση / η θαυμαστή σύλληψη του Ιησού).

Η περιγραφή του Ν. Ματσούκα αλλά και οι διευκρινίσεις του R.H. Fuller μας φέρνουν κοντά στον τρόπο που κατανοείται το θαύμα μέσα στα κείμενα της Αγίας Γραφής και ιδιαίτερα των ευαγγελίων με τα οποία θα ασχοληθούμε. Σε αυτά τα τελευταία ένα θαύμα δε μπορεί να αποτελέσει από μόνο του απόδειξη της θεότητας του Ιησού (ο ίδιος ο Ιησούς αρνείται να δώσει «σημεῖον», ένα είδος διαπιστευτηρίων της θεότητάς του, στους Φαρισαίους που το ζητούν επίμονα). Για τα κείμενα της Κ.Δ. η θεότητα του Ιησού δεν αποτελεί μία αφηρημένη έννοια, η οποία χρήζει απόδειξης, αλλά συστατικό στοιχείο της προσωπικότητας του Ιησού, η οποία εκδηλώνεται πολλαπλώς (για παράδειγμα όχι μόνο με τα θαύματα αλλά και με τη διδασκαλία). Επιπλέον, όπως τα ίδια τα κείμενα αποκαλύπτουν, τα θαύματα συχνά αμφισβητήθηκαν από τους συγχρόνους του Ιησού ή αποδόθηκαν σε δαιμονικές δυνάμεις. Θα πρέπει, τέλος, να σημειωθεί ότι τα θαύματα δεν αποτελούν αποκλειστικό προνόμιο της χριστιανικής πίστης, αλλά θαύματα μαρτυρούνται και στον αρχαίο Ιουδαϊσμό και στον εθνικό κόσμο.

Αυτό που προσιδιάζει στα θαύματα των ευαγγελίων είναι η σύνδεσή τους με την αποκάλυψη της θείας δόξας και η θέση τους μέσα στην ιστορία της Θείας Οικονομίας. Έτσι είναι επιτυχής ο ορισμός που δίνει ο καθ. της Κ.Δ. Β. Kollmann (2007:10): 

«Για τον αρχαίο τρόπο σκέψης ένα θαύμα δημιουργεί την εντύπωση του εξαιρετικού γεγονότος, το οποίο βρίσκεται έξω από τα πλαίσια του συνηθισμένου και το οποίο παραπέμπει σε μία ανώτερη δύναμη. Το θαύμα δίνει τη δυνατότητα στον άνθρωπο να βιώσει ιδιαίτερα έντονα την παρουσία και την ενέργεια της θείας παρουσίας η οποία εισδύει σε ολόκληρο τον κόσμο».