Το τέλος του κατά Μάρκον / Mark's ending

Στην ιστοσελίδα Τhe Bible and Interpretation έχει αναρτηθεί ένα πολύ ενδιαφέρον άρθρο του James F. McGrath (Butler University, Indianapolis) σχετικά με το (χαμένο;) τέλος του κατά Μάρκον ευαγγελίου. Ο συγγραφέας συζητά το προβληματικό τέλος με τη βοήθεια επίσης της μαρτυρίας του κατά Ιωάννην αλλά και του απόκρυφου ευαγγελίου του Πέτρου. Βρήκα ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα την τελευταία παράγραφο του άρθρου του McGrath:

The hypothetical continuation of the story we are proposing, but also the ending in 16:8, reflects a certain ambiguity about the importance of the disappearance of Jesus’ body from the tomb to the rise of resurrection faith. If we are correct, then the story may suggest that religious experiences that the inner circle of Jesus’ followers had in Galilee may have been sufficient to give rise to Christian faith in the resurrection, apart from the finding of an empty tomb as a contributing factor. The precise nature of those experiences and the time frame during which they occurred we might never be able to pin down, even if we had a full account of the continuing story Mark knew. It is worth observing in conclusion, however, that the role of religious experience as a crucial component of early Christianity, and the context not only for the rise of key beliefs but also the ongoing telling of this story and others, deserves further scholarly attention.

[ A.T.: Προσωπικά πιστεύω ότι το ευαγγέλιο του Μάρκου τελείωνε εσκεμμένα τόσο απότομα κι ότι πολύ πιθανόν δεν έχει εδώ χαθεί το τέλος του, όπως έχει κατά καιρούς υποστηριχθεί. Η εμπειρία της ανάστασης του Ιησού ήταν για τα μέλη της πρωτοχριστιανικής κοινότητας τόσο δυνατή, που, όπως σημειώνει και ο McGrath, δε στεκόταν απλά στην εμπειρία του άδειου τάφου. Ταυτόχρονα το απότομο αυτό τέλος, που όμως, όπως σημειώνει η Morna D. Hooker, στο βιβλίο της Endings. Invitations to Discipleship 11-30, δεν είναι τελικά τόσο απότομο, όσο μπορεί να δίνει αρχικά την εντύπωση, αλλά συνδέεται με πολλά σημεία της ιστορίας που προηγήθηκε, αποτελεί μια πρόκληση και πρόσκληση για πίστη, η οποία όμως δεν "κρατιέται" από ασφαλείς αποδείξεις. Γυναίκες είναι οι πρώτοι μάρτυρες της ανάστασης, αλλά πόσο αξιόπιστοι μάρτυρες ήταν άραγε οι γυναίκες κατά την αρχαιότητα; Ο Ιησούς δεν βρίσκεται στον τάφο, αλλά δε δίνεται επίσης καμιά πληροφορία για το πού είναι και οι μαθητές τότε και τώρα καλούνται να τον αναζητήσουν μόνοι τους χωρίς να στηρίζονται στη μαρτυρία άλλων. Το κατά Μάρκον τελειώνει επομένως έτσι αφήνοντας τον αναγνώστη με μία προσδοκία και την ελπίδα να δει τον Αναστημένο Ιησού].

Τέταρτη συνάντηση του Σεμιναρίου Ορθοδόξου Ερμηνευτικής / Fourth meeting of the Seminar of Orthodox Exegetical Theology

Η τέταρτη συνάντηση του Σεμιναρίου Ορθοδόξου Ερμηνευτικής Θεολογίας του Τμήματος Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας ΑΠΘ θα λάβει χώρα την Πέμπτη 17 Φεβρουαρίου 2011 στην αίθουσα συνεδριάσεων της Σχολής.

Ομιλητής θα είναι ο καθηγητής της Κ.Δ. του Τμήματος Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής Α.Π.Θ. κ. Πέτρος Βασιλειάδης.

Τίτλος της εισήγησής του:

"Η πορεία ενός Ορθόδοξου ερμηνευτή"

Τον εισηγητή και το έργο του θα παρουσιάσει ο καθηγητής και Πρόεδρος του Τμήματος Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας ΑΠΘ κ. Χρήστος Οικονόμου.

Το τρέχον τεύχος του περιοδικού Biblica / The current issue of Biblica

Στο τρέχον τεύχος του περιοδικού Βiblica 91:4 (2010) το οποίο διατίθεται ελεύθερο ηλεκτρονικά στο διαδίκτυο (πατήστε εδώ) δημοσιεύονται οι εξής μελέτες:

• Volker Wagner, "Das Pesach ist "zwischeneingekommen" (Dtn 16,1-8)", 481-498
• Matthew J. Lynch, "Neglected physical dimensions of shame terminology in the Hebrew Bible", 499-517
• Alessandro Cavicchia, "Malky-sedeq, "unto", profeta-araldo, sacerdote e re nel giubileo escatologico (11QMelch II,2-14)", 518-533
• Martijn Steegen, "To worship the Johannine "Son of Man" : John 9,38 as refocusing on the Father", 534-554
• Garry W. Trompf, "The Epistle of Jude, Irenaeus, and the Gospel of Judas", 555-582
• Dominik Opatrny, "The figure of a blind man in the light of the papyrological evidence", 583-594

Το τρέχον τεύχος του περιοδικού Bibel u. Kirche / The current issue of Bibel und Kirche

To τρέχον τεύχος του περιοδικού Bibel und Kirche 66:1 (2011) είναι αφιερωμένο στις παλαιοδιαθηκικές μορφές που απαντούν στην Καινή Διαθήκη. To άρθρο του Wengst για τη μορφή του Μωυσή στο ραββινικό Ιουδαϊσμό υπάρχει επίσης online (πατήστε τον τίτλο του άρθρου παρακάτω κι εδώ για τη συνοδευτική σε αυτό βιβλιογραφία):

• Thomas Hieke, "Frauen und Männer in Jesu Ahnengalerie : zur Genealogie Jesu bei Matthäus und Lukas", 4-8
• Ulrike Bechmann, "Rhetorische Figuren der Entgrenzung : Abraham, Sara und Hagar bei Paulus", 9-14
• Ulrike Sals, "Mütterüberraschung : Rebekka und Rahel als unscheinbare Verkörperungen biblischer Themen", 15-18
• Klaus Wengst, "Der jüdische Mose : die Gestalt des Mose im rabbinischen Judentum", 19-24
• Walter Dietrich, "Prophet und Gesalbter : König David im Neuen Testament", 25-29
• Frank Crüsemann, "Elija und das Neue Testament : zu einem angemessenen christlichen Umgang mit einem alttestamentlichen Propheten", 30-35
• Christoph Dohmen, "Wofür steht Jona als Zeichen? : Jona als Verstehenshilfe für die Botschaft Jesu", 36-39
• Gabriella Gelardini, "Melchisedeks (Opfer-)Gabe : der Priesterkönig im Alten Testament, Frühjudentum und im Neuen Testament", 40-44

Alan F. Segal (1945 - 13.2.2011)

Aπό διάφορα ιστολόγιο πληροφορούμαστε την είδηση ότι απεβίωσε ο καθηγητής της Θρησκείας και των Ιουδαϊκών Σπουδών Αlan F. Segal. Εκτός από τις μελέτες του στον αρχαίο Ιουδαϊσμό ο Segal είναι γνωστός και για διάφορες δημοσιεύσεις σχετικά με τον Παύλο.

Μεταξύ των σημαντικών μελετών του συγκαταλέγονται:

• Powers in Heaven. Early Rabbinic Reports About Christianity and Gnosticism, SJLA, no. 25 (Leiden: E. J. Brill, 1977)
  
• Rebecca’s Children: Judaism and Christianity in the Roman World (Cambridge, MA: Harvard Univesity Press, 1986)
  
• Paul the Convert: The Apostasy and Apostolate of Saul of Tarsus (Yale University Press, 1990)
  
• Life After Death: A History of the Afterlife in Western Religion (Doubleday, 2004)

EABS Colloquium: Isaiah and the Empire

Μπορεί βέβαια η Νέα Ζηλανδία να είναι αρκετά μακριά για να παρακολουθήσουμε το σεμινάριο σχετικά με το βιβλίο του Ησαΐα, αναφέρουμε όμως την είδηση για ενημέρωση των αναγνωστών του ιστολογίου όσον αφορά στις ακαδημαϊκές συναντήσεις ανά τον κόσμο με βιβλικό περιεχόμενο. Η συνάντηση θα λάβει χώρα στο διάστημα 14-15 Φεβρουαρίου στο Auckland (Laidlaw-Carey Graduate School) και το θέμα της θα είναι:

"Isaiah and Empire"

Στη συνέχεια παραθέτουμε την ανακοίνωση, όπως έχει αναρτηθεί στην ιστοσελίδα της European Association of Biblical Studies η οποία διοργανώνει την συνάντηση:

This colloquium (sponsored by Laidlaw-Carey Graduate School in Auckland, New Zealand) will explore cultural and theological implications of aspects of the book of Isaiah in the context of empire. Potential papers might include, but are by no means limited to:

readings of particular texts in the light of ancient imperial contexts

•studies of the redaction history of Isaiah
•Isaiah (or a particular text) in contemporary “imperial” or post-colonial contexts
•theological reflections
•cross cultural perspectives on Isaiah in imperial contexts
•contemporary political reflections


The colloquium will take place in Auckland, NZ, on 14th-15th February 2011 (this is summertime in NZ but after schools have begun for the year). Since we intend to publish a book with the same title in 2011, draft papers will be circulated among participants in 2010 and final form submitted by April 15th 2011.

Στο τρέχον τεύχος του Adamantius / In the current issue of Adamantius

Στο τρέχον τεύχος του περιοδικού Adamantius 16 (2010) δημοσιεύονται μεταξύ άλλων ορισμένες μελέτες που παρουσιάζουν ενδιαφέρον για όσους μελετούν την Αγία Γραφή και την ερμηνεία της στην αρχαία Εκκλησία καθώς και τη θρησκευτική ζωή της ίδιας περιόδου:

• Francesca Calabi, "La "missione" di storico per Flavio Giuseppe", 12-21
  
• Monica Casadei, "Un passo della diciannovesima "Ode di Salomone" come "testimonium" cristologico nelle "Divine istituzioni" di Lattanzio (IV,12,3) ", 206-229
  
• Lorenzo Perrone, "La morte in croce di Gesù, epifania divina del mistero del Logos fatto carne : (Origene, "Commentariorum series in Matthaeum", 138-140)", 286-307
  
• Jesús M. Nieto Ibáñez, "Pagan divination in the Greek patristic : the terms used in criticizing oracles", 308-319
  
• Matteo Grosso, "'I misteri ai degni' : un possibile 'testimonium' del 'Vangelo secondo Tommaso' in Origene, CMt XIV,14 ", 389-398
  
• Karin Metzler, "Origenes über die Arche Noah : zur Bestimmung griechischer Fragmente der Genesishomilien (CPG 1411)", 399-412
  

Διαλέξεις του R. Bauckham / R. Bauckham's lectures

Aπό την ιστοσελίδα PaleoJudaica πληροφορούμαστε ότι έχουν αναρτηθεί στο διαδίκτυο τα ακουστικά αρχεία και το handout των δύο διαλέξεων που έδωσε ο γνωστός καινοδιαθηκολόγος Richard Bauckham στο Heritage Christian University:

Lecture 1: The "Individualism" of the Gospel of John: Audio, Handout

Lecture 2: Divine and Human community in the Gospel of John: Audio, Handout

1 Κορ 14, 34-36 / 1 Cor 14, 34-36

Στην ιστοσελίδα The Bible and Interpretation έχει αναρτηθεί ένα σύντομο άρθρο του Joe E. Lunceford (Georgetown College) στο οποίο ο συγγραφέας προτείνει μία διαφορετική ερμηνεία για το 1 Κορ 14, 34-36. Ο Lunceford υποστηρίζει ότι οι στίχοι 34-35 είναι παράθεση από την επιστολή που έστειλαν οι Κορίνθιοι στον Παύλο ρωτώντας τον για διάφορα ζητήματα. Οι στ. 34-35 είναι το πρόβλημα, όπως το θέτουν οι ίδιοι οι Κορίνθιοι στον Παύλο, ενώ η απάντηση του αποστόλου είναι στον στ. 36 και εκφέρεται με μία ερώτηση, η οποία έχει αρνητική απάντηση.
Για να διαβάσετε ολόκληρο το κείμενο, πατήστε εδώ.

Μελέτες βιβλικού ενδιαφέροντος στο τρέχον τεύχος του ETR / Articles of biblical interest in the current issue of ETR

Στο τρέχον τεύχος του περιοδικού Etudes Théologique et religieuses 85:4 (2010) δημοσιεύονται μεταξύ άλλων και τα εξής άρθρα βιβλικού ενδιαφέροντος:

Bernard Gosse, "Abram crur en Yahvé qui le lui compta comme justice"
Στο Γέν 15, 1-6 ο Αβραάμ παρουσιάζεται ως η προσδοκία του Δαυίδ. Η πίστη του στους απογόνους του αντιπαρατίθεται προς την έλλειψη εκ μέρους του Άχαζ της πίστης στον "οίκο Δαυίδ" στο Ησ 7. Ο συγγραφέας του παρόντος άρθρου υπογραμμίζει ότι η πίστη του Αβραάμ συνδέεται άμεσα με το θέμα των απογόνων του και κατά συνέπεια είναι η απάντηση στο Ησ 63, 16. Η ερμηνεία του Γέν 15, 6 στο Ρωμ 4 συνεχίζει αυτήν τη συζήτηση.

Ionel Ababi, "Dieu des vengeances, resplendis! Prier la violence? Une lecture du Psaume 94"
Πώς συνδέεται η προσευχή με τη βία; Ο συγγραφέας της παρούσας μελέτης διαβάζει τον Ψα 94 σε μια προσπάθεια να απαντήσει αυτό το ερώτημα. Θεματικά και λεξικολογικά στοιχεία τον οδηγούν να δει στον ψαλμό μία δομή με ομόκεντρους κύκλους των οποίων ο πυρήνας θα μπορούσε να είναι οι στ. 8-15. Αυτών προηγείται η περιγραφή της άδικης κατάστασης στην οποία βρίσκεται η κοινότητα (στ.3-7) και ακολουθεί η περιγραφή της κατάστασης του ίδιου του Ψαλμωδού (στ. 16-21). Αυτά τα τρία μέρη πλαισιώνονται από ένα εισαγωγικό μέρος (στ. 1-2) και ένα τέλος (στ. 22-23) και ξεκινούν με το αίτημα του ψαλμωδού προς τον "Θεό στον οποίο ανήκει η εκδίκηση" και καταλήγουν με την εκπλήρωση της προσευχής "ο Κύριος ο Θεός μας θα τους εξολοθρεύσει [τους αμαρτωλούς]". Ο Θεός, τον οποίο επικαλείται ο ψαλμωδός είναι εκείνος που επαναφέρει τη δικαιοσύνη σε έναν κόσμο βίας κι επομένως μία τέτοια προσευχή είναι νόμιμη, όταν επικρατεί η αδικία.

Lévi Ngangura Manyanya, "Jacob a gagné toute la bénédiction. Esaü n'a rien perdu. Respect et séparation, un autre modèle de fraternité (Gn 33,1-17)"
Συμφιλιώθηκαν πραγματικά ποτέ ο Ησαύ και ο Ιακώβ; Λίγο μετά τη συγκινητική συνάντησή τους, χωρίζουν και πάλι κι ο καθένας τραβά το δρόμο του. Μήπως αυτό σημαίνει ότι η αντιπαράθεσή τους συνεχίστηκε; Διαβάζοντας αυτό το επεισόδιο (Γεν 33, 1-17) μέσα στη γενικότερη συνάφεια της ιστορίας του Ιακώβ ο συγγραφέας υποστηρίζει ότι η βίαιη διαφωνία μεταξύ τους, η οποία θα μπορούσε να οδηγήσει σε αιματηρή σύγκρουση, λύνεται μέσω του συμβιβασμού, της διαπραγμάτευσης και της πρακτικής εξυπνάδας: σε κάποιες περιπτώσεις ο χωρισμός που συνδυάζεται με το σεβασμό μπορεί να εξασφαλίσει την ειρήνη μεταξύ συγγενών ή γειτόνων.

Danielle Jodoin, "Rm 12, 1-2. Une intrigue discursive. De l'offrande des membres à l'offrande des corps"
Παλαιότερα τα κεφάλαια 12-15 της προς Ρωμαίους αντιμετωπίζονταν ως ένα ξεχωριστό τμήμα της επιστολής. Το Ρωμ 1-11 καλύπτει το θεολογικό μέρος, το παραινετικό τμήμα εισάγεται στο κεφ. 12 (κάποιοι συγγραφείς θεώρησαν ότι τα Ρωμ 12-15 δεν ήταν τμήμα της επιστολής!). Η συγγραφέας καταδεικνεύει ότι κάποια στοιχεία της επιστολής οδηγούν στη σκέψη ότι το Ρωμ 12, 1-2 είναι το αποτέλεσμα της ανάπτυξης η οποία ξεδιπλώνεται σε όλη την επιστολή. Πραγματικά οι λέξεις "σώμα", "λατρεία", "διάκριση" και "θέληση", τα οποία παρουσιάζονται με αρνητικό τρόπο στα Ρωμ 1-2 αναπτύσσονται θετικά στα Ρωμ 11, 1-2. Αυτή η αλλαγή καθίσταται δυνατή εξαιτίας διαφόρων στοιχείων που αναπτύσσουν τις βασικές θέσεις της επιστολής. Είναι η σωτηρία που προσφέρεται σε όλους στο Ρωμ 3, 21-26 που καθιστά αυτήν τη μεταμόρφωση δυνατή: τα "μέλη" και το "σώμα" μεταμορφώνονται (Ρωμ 6-7) - τα μέλη δε φαίνεται πια να υπόκεινται στην αμαρτία, αλλά ανήκουν στη δικαίωση. Το σώμα, που πρώτα ήταν διασπασμένο σε πολλά μέλη, υφίστασται μία διαδικασία μέσα από την οποία ξαναενώνεται σε ένα πρόσωπο (σε προσωπικό επίπεδο). Τα "μέλη"συγκεντρώνονται σε ένα δώμα (σε επίπεδο κοινότητας). Η ολοκληρωτική θυσία των "μελών" οδηγεί έτσι στην προσφορά των "σωμάτων" στο σύνολό τους μέσα σε μία ζώσα και αγία θυσία (Ρωμ 12. 1-2) και προάγει την κοινωνία μεταξύ των "μελών" και του "σώματος" του Χριστού (Ρωμ 12, 4-5).