Η Βαβυλώνια Αιχμαλωσία / The Exile

Ένα νέο άρθρο αναρτήθηκε στην ιστοσελίδα The Bible and Interpretation. Πρόκειται για ένα κείμενο του Bob Becking (Πανεπιστήμιο της Ουτρέχτης), ο οποίος ανατρέχοντας στις ιστορικές και αρχαιολογικές πηγές της εποχής της Αιχμαλωσίας και της επιστροφής από αυτήν υποστηρίζει ότι τα γεγονότα, τα οποία σαφώς έχουν ιστορική βάση, δεν είχαν ωστόσο την έκταση και τη δραματικότητα που περιγράφουν τα κείμενα της Π.Δ. Για να διαβάσετε το σχετικό κείμενο, πατήστε εδώ.

Tο νέο τεύχος του JETS/ In the current issue of JETS

Στο νέο τεύχος του Journal of of the Evangelical Theological Society 53:1 (2010) δημοσιεύονται τα εξής άρθρα:

• Bruce A. Ware, "The man Christ Jesus", 5-18
• Justin M. Fuhrmann, "Deuteronomy 6-8 and the history of interpretation : an exposition on the first two commandments", 37-63
• Norris C. Grubbs - Curtis S. Drumm, "What does theology have to do with the Bible? : a call for the expansion of the doctrine of inspiration", 65-79
• Christopher R. Bruno, "'Jesus is our Jubilee' ... but how? : the OT background and Lukan fulfillment of the ethics of Jubilee", 81-101
• Hoon J. Lee, "'Men of Galilee, why stand gazing up into heaven' : revisiting Galileo, astronomy, and the authority of the Bible", 103-116
• Donald A. Carson, "Locating Udo Schnelle's "Theology of the New Testament" in the contemporary discussion", 133-141
• Douglas J. Moo, "'The deliverance of God: an apocalyptic rereading of justification in Paul' by Douglas A. Campbell", 143-150

Ένα νέο βιβλίο για τον Παύλο και τη ρητορική / A new book on Paul and Rhetoric

Κυκλοφόρησε από τον εκδοτικό οίκο T & T Clark International ένας νέος συλλογικός τόμος με εισηγήσεις που διαβάστηκαν στο σεμινάριο "Paul and Rhetoric" της SNTS.

J. Paul Sampley / Peter Lampe (εκδ.), Paul and Rhetoric, T & T Clark International, 2010
288 σελίδες
ISBN: 9780567027047
76 ευρώ

Οι μελέτες του παρόντος τόμου παρουσιάζουν τις βασικές ρητορικές κατηγορίες της εποχής του αποστόλου Παύλου (είδη ρητορικής, σχήματα λόγου, τρόπους κτλ) και παρουσιάζουν τη σημερινή κατάσταση της έρευνας σχετικά με αυτές. Επισημαίνουν επίσης τα προβλήματα. Στο δεύτερο μέρος του τόμου οι εισηγητές ασχολούνται με το ερώτημα κατά πόσο η μελέτη της αρχαίας επιστολογραφίας μπορεί να βοηθήσει στην κατανόηση του ρόλου που έπαιξαν στις παύλειες κοινότητες οι επιστολές του Παύλου, πώς θεολογία και ρητορική μπορούν να συνδέονται μεταξύ τους και τέλος πώς η αρχαία ρητορική και η αρχαία ψυχολογία μπορούν να συνδέονται επίσης μεταξύ τους.

Περιεχόμενα τόμου

Preface

"Foreword: Ruminations Occasioned by the Publication of These Essays and the End of the Seminar", by J. Paul Sampley

Setting the Stage

Chapter 1 Peter Lampe, "Rhetorical Analysis of Pauline Texts—Quo Vadit? Methodological Reflections"

The State of the Art

Chapter 2 Duane Watson, "The Three Species of Rhetoric and the Study of the Pauline Epistles"

Chapter 3 Troy W. Martin, "Invention and Arrangement in Recent Pauline Rhetorical Studies: A Survey of the Practices and the Problems"

Chapter 4 Duane Watson, "The Role of Style in the Pauline Epistles: From Ornamentation to Argumentative Strategies"

Relation of Rhetoric to other Disciplines

Chapter 5 Christopher Forbes, "Ancient Rhetoric and Ancient Letters: Models for Reading Paul, and Their Limits"

Chapter 6 Johan Vos, "Rhetoric and Theology in the Letters of Paul "

Chapter 7 Peter Lampe, "Quintilian's Psychological Insights in his Institutio Oratoria"

Studies of Specific Pauline texts

Chapter 8 Michael Winger, "Paul as Poet: Death and Life as Metaphors"

Chapter 9 Peter Lampe, "Can Words be Violent or Do They Only Sound That Way? Second Corinthians: Verbal Warfare From Afar as a Complement to a Placid Personal Presence"

Moshe Greenberg (1928- 2010)

Το Σάββατο έφυγε από τη ζωή ο καθηγητής της Βίβλου και της Ιουδαϊκής Ιστορίας Moshe Greenberg. O εκλιπών διετέλεσε καθηγητής αρχικά στο Πανεπιστήμιο της Pennsylvania και στη συνέχεια στο Εβραϊκό Πανεπιστήμιο της Ιερουσαλήμ. Με τις μελέτες του άσκησε επίδραση στις βιβλικές σπουδές της μεταπολεμικής περιόδου. Ασχολήθηκε κυρίως με τη φαινομενολογία της θρησκείας, το νόμο της Βίβλου, τη θεωρία και την πράξη της βιβλικής εξήγησης και το ρόλο της Βίβλου στην ανάπτυξη της ιουδαϊκής σκέψης. Μερικά από τα σημαντικότερα έργα του είναι:

- Understanding Exodus, New York: Behrman House 1969

- Ezekiel 1-20 και Ezekiel 21-37 (Anchor Bible), Garden City: Doubleday 1983 & 1997

- Biblical Prose Prayer, University of California 1983

- Studies in the Biblical and Jewish Thought, Philadelphia: Jewish Publication Society 1995

Ερμηνευτικές προσεγγίσεις των θαυμάτων / Exegetical approaches to the miracle narratives

Όσα ακολουθούν προέρχονται από τις σημειώσεις μου στο επιλεγόμενό μου για τα θαύματα στη συνοπτική παράδοση και στηρίζονται σε ανάλογο πίνακα του B. Kollmann [ " Wunder: laube - Kritik - Deutung" Bibel und Kirche 61:2 (2006), 92-93)]

Πατερική ερμηνεία

Η πατερική ερμηνεία δεν αμφισβητεί την ιστορική ερμηνεία των θαυμάτων, αλλά τα κατανοεί σωτηριολογικά και σε άμεση σχέση με την ιστορία της Θείας Οικονομίας και την εκκλησιαστική κοινότητα. Αποτελούν αποδείξεις της θεότητας του Ιησού και προτυπώσεις της Βασιλείας του Θεού.

Λογοκρατική ερμηνεία (C.F. Bahrdt, H.E.G. Paulus, C.H. Venturini κ.ά.)

Τα θαύματα ερμηνεύονται λογοκρατικά. Πρόκειται για πραγματικά γεγονότα, τα οποία δεν έχουν τίποτε το υπερφυσικό και έχουν σίγουρα μία λογική εξήγηση.

Μυθολογική ερμηνεία (D.F. Strauß)

Tα θαύματα είναι μη ιστορικοί μύθοι, οι οποίοι κατασκευάστηκαν στη βάση ανάλογων παλαιοδιαθηκικών αφηγήσεων από την πρωτοχριστιανική κοινότητα και με σκοπό να αποδείξουν τη θεότητα του Ιησού. Οι εκπρόσωποι αυτής της τάσης αναζήτησαν το βαθύτερο θρησκευτικό περιεχόμενο αυτών των αφηγήσεων.

Θρησκειοϊστορική Σχολή (R. Bultmann, W. Schmidthals, G. Klein)

Τα θαύματα αντλούν το περιεχόμενό τους από διάφορες λαϊκές αφηγήσεις και χρησιμοποιούν μοτίβα του ελληνιστικού κυρίως κόσμου. Κατασκευάστηκαν από τη μεταπασχάλια χριστιανική κοινότητα στον απόηχο της εμπειρίας της Ανάστασης. Δεν είναι επομένως πραγματικά γεγονότα αλλά ομολογίες πίστης. Οι εκπρόσωποι αυτής της τάσης επεδίωξαν να κατανοήσουν τις ευαγγελικές αφηγήσεις των θαυμάτων μέσα από μία διαδικασία απομυθοποίησης ως μηνύματα πίστης, τα οποία μπορούν να δώσουν νέο περιεχόμενο στην ανθρώπινη ύπαρξη.

Ιστορία της Σύνταξης (Redaktionsgeschichte) (D.A. Koch, L. Schenke, U. Busse, J. Becker)

Οι εκπρόσωποι αυτής της τάσης θεωρούν το ερώτημα της ιστορικότητας των θαυμάτων δευτερεύον και στηρίζονται κυρίως στα επιχειρήματα της Θρησκειοϊστορικής Σχολής σχετικά με αυτό. Εστιάζουν το ενδιαφέρον τους στον τρόπο που κατανοεί ο κάθε ευαγγελιστής τα θαύματα που αφηγείται. Επισημαίνεται κυρίως η κριτική στάση του εκάστοτε ευαγγελιστή απέναντι σε αυτά.

Βιβλική Θεολογία (O. Betz, P. Stuhlmacher)

Ρίζα των θαυμάτων της Κ.Δ. είναι η παλαιοδιαθηκική παράδοση. Πρέπει λοιπόν να κατανοηθούν ως μέρος της ιστορίας της σχέσης του Θεού με τους ανθρώπους, η οποία αποτελεί κεντρικό θέμα της Αγίας Γραφής.

Φεμινιστική ερμηνεία (E. Moltmann-Wendel, L. Schottroff)

Έμφαση βέβαια δίνεται στις ευαγγελικές αφηγήσεις θαυμάτων που αφορούν σε γυναίκες. Οι αφηγήσεις αυτές, οι οποίες αποκαθιστούν τη γυναίκα και καταδεικνύουν την κεντρική της θέση μέσα στη λεγόμενη "κίνηση του Ιησού" έχουν σημασία και για το σημερινό αγώνα της γυναίκας για ισότητα.

Κοινωνικοϊστορική ερμηνεία (G. Theißen)

Οι εξορκισμοί, οι θεραπείες κατά το Σάββατο και γενικότερα οι θεραπείες αναφέρονται σε πραγματικά ιστορικά γεγονότα, ενώ τα θαύματα σωτηρίας και οι επιφάνειες είναι προϊόντα της μεταπασχάλιας πίστης. Σκοπός είναι να διερευνηθεί το κοινωνικοϊστορικό υπόβαθρο αυτών των αφηγήσεων . Επιπλέον τα θαύματα έχουν διαχρονική αξία, διότι περιέχουν το μήνυμα ελπίδας για έναν καλύτερο κόσμο.

Ψυχολογική ερμηνεία (Μ. Kassel, E. Drewermann)

Τα θαύματα προσεγγίζονται με τη βοήθεια κυρίως της ψυχολογίας του βάθους. Κατανοούνται ως διαχρονικές ιστορίες απελευθέρωσης από το φόβο και την εσωτερική ταραχή και μεταφέρουν το μήνυμα της αρμονίας και της ανάγκης για αυτοσυνειδησία. Ειδικότερα οι αναστάσεις ερμηνεύονται ως περιπτώσεις νεκροφάνειας, ενώ κάποια άλλα συνδέονται με το φαινόμενο του σαμανισμού.

Η ερμηνευτική προσέγγιση της αποστασιοποίησης (Verfremdung) (S. Berg)

[Α.Τ.: πρόκειται για εκείνη την ερμηνευτική προσέγγιση, όπου διατηρείται μία απόσταση μεταξύ της οπτικής του αναγνώστη και εκείνης του κειμένου. Σύμφωνα με τον B. Brecht σκοπός είναι να προκληθεί η έκπληξη και το ενδιαφέρον για το κείμενο και να αναζητηθούν νέες πτυχές του νοήματός του] Για την ερμηνευτική αυτή προσέγγιση το κέντρο βάρους δεν είναι στην απάντηση του ερωτήματος σχετικά με την ιστορικότητα των θαυμάτων. Σκοπός είναι μέσα από την αποστασιοποιημένη ανάγνωση, που προτείνουν οι εκπρόσωποί της, να δοθεί το έναυσμα για μια διαδικασία στοχαστικής προσέγγισης του νοήματός του.

Ιστορία της πρόσληψης (Rezeptionsgeschichte) και της επίδρασης (Wirkungsgeschichte) (H. Frankenmölle, U. Luz, H. Bee-Schroedter)

Οι διηγήσεις προσεγγίζονται συγχρονικά (στην τελική τους δηλαδή μορφή και ως μέρος μίας ευρύτερης συνάφειας κι όχι στα στάδια σύνταξής τους). Το νόημα του κειμένου δίνεται από τον αναγνώστη και ερμηνευτή της κάθε εποχής και αυτή η ιστορία της πρόσληψης και ερμηνείας του λαμβάνεται υπόψη.

Ο "τρίτος δρόμος" μεταξύ ιστορίας και μεταφοράς (K. Berger, S. Alkier, B. Dressler)

Σύμφωνα με τους εκπροσώπους αυτής της προσέγγισης τα βιβλικά θαύματα στηρίζονται σε μία κατανόηση της πραγματικότητας, η οποία ακολουθεί νόμους διαφορετικούς από τους δικούς μας. Το ζήτημα επομένως της ιστορικότητας των θαυμάτων παραμένει ανοικτό. Οι ευαγγελικές ιστορίες θαυμάτων δεν θα πρέπει να κατανοηθούν με τη σύγχρονη αντίληψη περί πραγματικότητας και ιστορίας.

Πολιτισμική ανθρωπολογία (W. Stegemann, Context Group)

Το ενδιαφέρον των εκπροσώπων αυτής της τάσης επικεντρώνεται στα θαύματα θεραπείας και στους εξορκισμούς. Τονίζεται επίσης ότι αυτές οι ιστορίες δε θα πρέπει να κατανοηθούν μέσα στο πλαίσιο της δικής μας δυτικής κουλτούρας αλλά σε εκείνο της Μεσογείου του 1ου αι. μ.Χ. Ο Ιησούς είναι ένας λαϊκός θεραπευτής, ο οποίος έχει πολλές ίδιες με τους συγχρόνους του αντιλήψεις για την ασθένεια και τον κόσμο.

Ενδιαφέρουσες βιβλιοκρισίες στο BMCR / Some interesting reviews on BMCR

Στην ηλεκτρονική σελίδα του Bryn Mawr Classical Review έχουν αναρτηθεί μεταξύ πολλών άλλων και κάποιες βιβλιοκρισίες βιβλίων που αφορούν στην εποχή της Κ.Δ. και στον αρχέγονο χριστιανισμό:

Ulrike Muss (ed.), Die Archaeologie der ephesischen Artemis: Gestalt und Ritual eines Heiligtums. Wien: Phoibos Verlag, 2008
Reviewed by Frederick G. Naerebout

Benjamin H. Dunning, Aliens and Sojourners: Self as Other in Early Christianity. Divinations: Rereading Late Ancient Religion. Philadelphia: University of Pennsylvania Press, 2009 Reviewed by Yii-Jan Lin

M. Cottier, M. H. Crawford, C. V. Crowther, J.-L. Ferrary, B. M., Levick, O. Salomies, M. Woerrle (ed.), The Customs Law of Asia. Oxford Studies in Ancient Documents. Oxford/New York: Oxford University Press, 2008
Reviewed by Giovanna Daniela Merola

Koenraad Verboven, Katelijn Vandorpe, Vandorpe Chankowski (ed.), Πιστοί διά τὴν τέχνην: Bankers, Loans, and Archives in the Ancient World: Studies in Honour of Raymond Bogaert. Studia Hellenistica 44. Leuven: Peeters, 2008
Reviewed by T.E. Rihll

Μία νέα βάση παπυρολογικών δεδομένων / A new papyrological data base

Λειτουργεί ήδη μία νέα βάση ισπανική βάση παπύρων στο πλαίσιο του ερευνητικού προγράμματος DVCTVS (για να ενημερωθείτε σχετικά με τους σκοπούς και τους συντελεστές αυτού του προγράμματος, το οποίο είναι ακόμη σε εξέλιξη, πατήστε εδώ). Ένα από τα ενδιαφέροντα χαρακτηριστικά του προγράμματος είναι η δημιουργία μίας βάσης δεδομένων, όπου ο ενδιαφερόμενος μπορεί να αναζητήσει λέξεις που αναφέρονται στα κείμενα των παπύρων της συλλογής. Ήδη είναι δυνατή η αναζήτηση σε ένα περιορισμένο αριθμό παπύρων, αλλά η καταχώρηση βρίσκεται σε εξέλιξη. Πρόκειται για ένα χρήσιμο εργαλείο αναζήτησης λέξεων και δεδομένων, παράλληλο με ανάλογα εργαλεία που παρουσιάσαμε στο παρελθόν. Για να βρεθείτε στη μάσκα αναζήτησης στους παπύρους, πατήστε εδώ.

Το νέο τεύχος του Biblical Interpretation / The current issue of Biblical Interpretation

Στο νέο τεύχος του Biblical Interpretation 18:3 (2010) δημοσιεύονται τα εξής άρθρα:

Stephen D. Moore / Yvonne Sherwood, "Biblical Studies 'after' Theory: Onwards Towards the Past Part Three: Theory in the First and Second Waves", 191-225
Πρόκειται για το τρίτο και τελευταίο μέρος ενός άρθρου, το οποίο εξετάζει τα ζητήματα που σχετίζονται με την τρέχουσα συζήτηση για την εποχή "μετά τη θεωρία" στις βιβλικές σπουδές.

Bruce Herzberg, "Samson's Moment of Truth", 226-250
Ο Σαμψών προδίδει το μυστικό της δύναμής του, γιατί του γκρινιάζει η Δαλιδά. Καθώς μόνο ένα εξαιρετικά κουτό άτομο δεν θα μπορούσε να καταλάβει το σχέδιό της, ο Σαμψών παρουσιάζεται έκτοτε ως ένας γεροδεμένος ανόητος. Τίποτε όμως άλλο στην ιστορία δεν επιτρέπει έναν τέτοιο χαρακτηρισμό, αλλά μάλλον συμβαίνει το αντίθετο. Το πρόβλημα λοιπόν δεν είναι η αντιληπτική ικανότητα του Σαμψών αλλά η αδύναμη εξήγηση που δίνει ο αφηγητής για αυτήν τη στιγμή αδυναμίας του ήρωα. Αν ωστόσο κανείς τονίσει το σύνθετο χαρακτηρισμό του Σαμψών μέσα στην αφήγηση και θέσει σε παρένθεση την επιμονή της Δαλιδά, διακρίνει έναν Σαμψών, ο οποίος έχει σοβαρούς λόγους για να επιτρέψει στη Δαλιδά να του κόψει τα μαλλιά. Επιπλέον δύο νέες αφηγήσεις της ιστορίας του Σαμψών, ο Σαμψών Αγωνιστής του Milton και η ταινία του DeMille για τον Σαμψών και τη Δαλιδά περιορίζουν ή εξαλείφουν την εξήγηση της "γκρίνιας" και ανακαλύπτουν περισσότερο ικανοποιητικές εξηγήσεις για τις πράξεις του Σαμψών. Ο βιβλικός αφηγητής, μπορούμε να συμπεράνουμε, είτε δε διάβασε σωστά την ιστορία είτε προσπάθησε να κατασκευάσει μία μη ικανοποιητική ερμηνεία κι επομένως "αναξιόπιστη", αν και με έναν μάλλον διαφορετικό τρόπο από τη σύγχρονη κριτική κατανόηση του αναξιόπιστου αφηγητή.

Yael Almog, "'Flowing Myrrh upon the Handles of the Bolt': Bodily Border, Social Norms and their Transgression in the Song of Songs", 251-263
Στο άρθρο γίνεται μία φεμινιστική προσέγγιση του Άσματος Ασμάτων, η οποία κυρίως στηρίζεται στην επιτελεστική θεωρία των κοινωνικών φύλων της Judith Butler. Στην αρχή γίνεται μία προσεκτική ανάλυση των τρόπων που παρουσιάζεται το ανθρώπινο σώμα στο Άσμα και καταδεικνύεται ότι υπάρχουν πολλές αναφορές σε υγρά μέσα στο βιβλικό κείμενο που μάλλον υπαινίσσονται τα υγρά του σώματος. Στη συνέχεια η συγγραφέας συζητά την δυνατότητα κατανόησης αυτών των αναφορών μέσω μίας σύγχρονης προσέγγιης, η οποία παρουσιάζει το ανθρώπινο σώμα ως συνδεδεμένο άμεσα με μία κοινωνική δομή και αναφέρεται στην ανάγνωστη από την Butler του έργου της Mary Douglas, Purity and Danger. H συγγραφέας καταλήγει ότι μέσω της θεωρίας της Butler είναι δυνατό να καταδειχθεί μία σχέση μεταξύ της ρευστότητας των σωματικών ορίων στο Άσμα και της ιδιαίτερης συμπεριφοράς των πρωταγωνιστών σύμφωνα με το κοινωνικό τους φύλο.

Θίασοι και οικογένεια στη ρωμαϊκή Αίγυπτο / Guilds and family in Roman Egypt

Στο νέο τεύχος του περιοδικού Greek, Roman and Byzantine Studies 50:2 (2010) δημοσιεύεται μεταξύ άλλων και ένα άρθρο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για όσους ασχολούνται με την ιστορία της εποχής της Κ.Δ. (το άρθρο διατίθεται online σε μορφή pdf:

Philip F. Venticinque, "Family Affairs: Guild Regulations and Fmily Relationships in Roman Egypt", 273-294
Οι κανονισμοί και οι προσωπογραφία των θιάσων της Αιγυπτού καθιστούν σαφές ότι εκτός από το αναπληρώνουν μέσα από αυτούς τα μέλη την οικονομική και κοινωνική τους αδυναμία, επιπλέον ενίσχυαν και διεύρυναν τις οικογενειακές σχέσεις αλλά και άλλα πλέγματα σχέσεων με τέτοιους τρόπους ώστε να αυξάνουν την επιτυχία και την ευημερία τους.

Ένα νέο υπόμνημα στους Ψαλμούς / A new commentary on the Psalms

Κυκλοφόρησε από τον εκδοτικό οίκο ΨΥΧΟΓΙΟΣ το υπόμνημα στους Ψαλμούς του καθηγητή της Π.Δ. της Θεολογικής Σχολής Α.Π.Θ. Δημήτρη Καϊμάκη.

Δημήτρη Καϊμάκη, Σύντομο Υπόμνημα στους Ψαλμούς, εκδ. Ψυχογιός, Αθήνα 2010
480 σελίδες
ISBN: 978-960-453-823-2
17 ευρώ

Ο συγγραφέας του βιβλίου καθ. Δ. Καϊμάκης με το παρόν πόνημά του καλύπτει ένα κενό στην ελληνική βιβλική γραμματεία παρέχοντας ένα ευσύνοπτο και ιδιαίτερα χρηστικό εργαλείο σε όσους επιθυμούν να μελετήσουν τους Ψαλμούς χωρίς ωστόσο να περιπλανηθούν σε δαιδαλώδεις επιστημονικές συζητήσεις και αναλύσεις. Για κάθε Ψαλμό δίνεται το κείμενο των Ο' και η πιστή μετάφρασή του η οποία ωστόσο αποδίδει - χωρίς ωστόσο να καταφεύγει σε λογοτεχνικές υπερβολές - τη γλαφυρότητα και το συναίσθημα που αποπνέουν τα βιβλικά αυτά ποιήματα. Ο κάθε Ψαλμός συνοδεύεται α) από ένα σύντομο εισαγωγικό σημείωμα, όπου ο συγγραφέας δίνει το απαραίτητο λογοτεχνικό και ιστορικό πλαίσιο του ψαλμού (π.χ το φιλολογικό είδος ή τις περιστάσεις που οδήγησαν στη σύνθεσή του) και το περιεχόμενό του και β) από σύντομα αλλά ιδιαίτερα βοηθητικά σχόλια στα οποία εκτός από θεολογικές παρατηρήσεις (π.χ. η παλαιοδιαθηκική σημασία του όρου "διαθήκη" κτλ) αναφέρονται επίσης οι διαφορές με το μασωριτικό κείμενο και δίνονται διευκρινίσεις όσον αφορά στις μεταφραστικές επιλογές του συγγραφέα. Πρόκειται για ένα πολύτιμο βοήθημα όχι μόνο για όσους ασχολούνται με τις θεολογικές σπουδές, αλλά και για τον καθένα που επιθυμεί να κατανοήσει τα σπουδαία κείμενα του Ψαλτηρίου, τα οποία άλλωστε χρησιμοποιήθηκαν από την πρώτη στιγμή στη λατρεία και στο κήρυγμα της αρχαίας Εκκλησίας και καταλαμβάνουν και σήμερα κεντρική θέση στη χριστιανική λατρεία.