Τρίτη 13 Οκτωβρίου 2009

Ένα άρθρο βιβλικού ενδιαφέροντος στο νέο τεύχος του ΘΕΟΛΟΓΙΑ / An article of biblical interest in the new issue of THEOLOGIA

Το νέο τεύχος του επιστημονικού περιοδικού ΘΕΟΛΟΓΙΑ 80:2 (2009) είναι αφιερωμένο στο συνοδικό θεσμό. Μεταξύ των άλλων πολύ αξιόλογων κειμένων που δημοσιεύονται στο τρέχον έτος σημειώνουμε ένα άρθρο, το οποίο παρουσιάζει βιβλικό ενδιαφέρον:

Πέτρου Βασιλειάδη, "Συνοδικότητα και Πρωτείο στην Καινή Διαθήκη. Η Παύλεια "περιεκτική" Ευχαριστιακή Θεολογία αίτιο και προϋπόθεση της συνοδικότητας", 43-66

Στο τρέχον τεύχος αρθρογραφούν επίσης (με τη σειρά που δημοσιεύονται στο τεύχος):
Στ. Γιαγκάζογλου, Μητροπολίτης Περγάμου Ιωάννης Ζηζιούλας, Μητροπολίτης Ναυπάκτου & Α. Βλασίου Ιερόθεος Βλάχος, Δημ. Μόσχος, Γεώργιος Μαρτζέλος, αρχιμ. Γρηγόριος Παπαθωμάς, Μητροπολίτης Μεσσηνίας Χρυσόστομος Σαββάτος, π. Αντώνιος Πινακούλας, π. Δημήτριος Μπαθρέλος, Ανέστης Κεσελόπουλος, Κωνσταντίνος Δεληκωνσταντής, Μάριος Μπέγζος.
Το τεύχος συμπληρώνεται από Θεολογικά Χρονικά, Περιοδικά Ανάλεκτα, βιβλιοπαρουσιάσεις κτλ.

Κάποια ενδιαφέροντα άρθρα στο νέο τεύχος του JJS / Some interesting articles in the new issue of JJS

Στο νέο τεύχος του Journal of Jewish Studies 60:2 (2009) δημοσιεύονται μεταξύ άλλων και ορισμένα άρθρα που παρουσιάζουν ενδιαφέρον για όσους ασχολούνται με τον μεσοδιαθηκικό Ιουδαϊσμό και τα ραββινικά κείμενα:

  • Martin Goodman, "Religious variety and the temple in the late Second Temple period and its aftermath", 202-213
  • Aron Pinker, "Qohelet 6:9 : it looks better than it tastes", 214-225
  • Joan E. Taylor, "'Roots, remedies and properties of stones' : the Essenes, Qumran and Dead Sea pharmacology", 226-244
  • Naftali S. Cohn, "Rabbis as jurists : on the representation of past and present legal institutions in the Mishnah", 245-263
  • Ishay Rosen-Zvi, "Sexualising the evil inclination : rabbinic "yetzer" and modern scholarship", 264-281

Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2009

Durham NT Research Seminar

Στο ιστολόγιο Dunelm Road έχει αναρτηθεί το πρόγραμμα του καινοδιαθηκικού σεμιναρίου του Παν/μίου του Durham για το διάστημα Οκτώβριος-Δεκέμβριος 2009. Μολονότι για τους περισσότερους από μας είναι αδύνατο να βρεθούμε εκεί, επαναδημοσιεύουμε το πρόγραμμα αυτού του ενδιαφέροντος σεμιναρίου, για ενημέρωση τόσο σχετικά με τις δραστηριότητες των άλλων ακαδημαϊκών ιδρυμάτων όσο και των θεμάτων που απασχολούν σήμερα την έρευνα:

  • 12 Οκτωβρίου, Prof Francis Watson: “Rethinking Gospel Origins”
  • 19 Οκτωβρίου, Dr Jutta Leonhardt-Balzer: “Philo and the Septuagint”
  • 26 Οκτωβρίου, Dr Lutz Doering: ο τίτλος θα ανακοινωθεί αργότερα
  • 2 Νοεμβρίου, Prof John Riches: “What is ‘precritical interpretation’?”
  • 9 Νοεμβρίου, Dr Tony Cummins: “Gospel Narrative and Cultural Criticism: Reading the Gospel of John in a Secular World”
  • 16 Νοεμβρίου, Prof Larry Hurtado: “Jesus and God in the New Testament”
  • 30 Νοεμβρίου, Dr Wendy Sproston: ο τίτλος θα ανακοινωθεί αργότερα
  • 7 Δεκεμβρίου, Dr Stephen Barton: “Eschatology and the Emotions in Early Christianity”
  • 14 Δεκεμβρίου, Dr Bill Telford: “Mark’s Portrait of Jesus”

Το τέλος του The Jesus Project / The end of The Jesus Project

Σε παλαιότερες αναρτήσεις είχαμε ασχοληθεί με μία διεθνή προσπάθεια συνεργασίας επιστημόνων, οι οποίοι συνεχίζοντας το έργο του Jesus Seminar - με πολλές ωστόσο διαφοροποιήσεις- θα επαναπροσέγγιζε το ζήτημα του λεγόμενου "ιστορικού Ιησού". Από ένα σύντομο κείμενο του Joseph Hoffman, που αναρτήθηκε πριν λίγες μέρες στην ιστοσελίδα Τhe Bible and Interpretation, πληροφορούμαστε ότι αυτή η προσπάθεια δε θα συνεχισθεί. Το καλοκαίρι του 2009 το ίδρυμα-χρηματοδότης της προσπάθειας ανακοίνωσε ότι διακόπτει προς το παρόν τη χρηματοδότηση του ερευνητικού προγράμματος. O R. J. Hoffman, ο οποίος είναι μέλος του Jesus Project, συζητά κριτικά τις εγγενείς θεωρητικές και πρακτικές δυσκολίες ενός τέτοιου εγχειρήματος, όπως είναι το Jesus Project και θεωρεί ότι τέτοιες αναζητήσεις εξαιτίας του εξαιρετικά υποθετικού χαρακτήρα τους και ως αποτέλεσμα επίσης των ίδιων των θεωρητικών τους προϋποθέσεων οδηγούν σε αδιέξοδα.
Για να διαβάσετε το κείμενο του Hoffman πατήστε εδώ.

Κυριακή 11 Οκτωβρίου 2009

Ένα νέο άρθρο στο JHS / A new article on JHS site

Στην ηλεκτρονική σελίδα του τρέχοντος τεύχους του Journal of Hebrew Scriptures 9 (2009) έχει αναρτηθεί το εξής άρθρο :

Thomas Renz, "A Perfectly Broken Acrostic in Nahum 1?"
Απαντώντας στην άποψη της σύγχρονης έρευνας, η οποία απορρίπτει τα πιθανά ίχνη μίας αλφαβητικής ακροστιχίδας στο Ναούμ 1 και τα θεωρεί καθαρά τυχαία, ο συγγραφέας υποστηρίζει ότι η παλαιότερη έρευνα είχε δίκιο, όταν διέκρινε μία τάση προς μία αλφαβητική ακροστιχίδα στο Ναούμ 1. Ωστόσο, ενώ παλαιότερα οι ανωμαλίες στην αλφαβητική σειρά θεωρήθηκαν ως μία ατέλεια, η οποία προκλήθηκε από την απουσία ενδιαφέροντος εκ μέρους του ποιητή ή του μεταγενέστερου συντάκτη ή ως αποτέλεσμα λαθών αντιγραφής κατά την παράδοση του κειμένου, ο συγγραφέας υποστηρίζει ότι η τάση προς μία ακροστιχίδα και οι aνακολουθίες ανήκουν σε ένα σκόπιμο σχεδιασμό. Αυτός ο σχεδιασμός μεταδίδει ένα μήνυμα μίας διαταραγμένης τάξης και ταιριάζει πολύ καλά στο υπόλοιπο βιβλίο του Ναούμ.

Η πρώτη πρόταση του βιβλίου της Γένεσης / The first sentence of Genesis

Από το ιστολόγιο PaleoJudaica πληροφορούμαστε για ένα δημοσίευμα στην εφημερίδα Telegraph σχετικά με τη θέση της Ολλανδής καθηγήτριας της Π.Δ. Ellen van Wolde ότι η πρώτη φράση στο βιβλίο της Γένεσης δεν έχει αποδοθεί σωστά κι ότι το αρχικό εβραϊκό κείμενο δεν κάνει λόγο για δημιουργία του κόσμου από τον Θεό. Σύμφωνα με την van Wolde το ρήμα "bara" στην πρόταση δε σημαίνει "δημιουργώ" αλλά "χωρίζω μέσα στο χώρο".
Σχολιάζοντας αυτήν τη θέση ο Jim Davila παρατηρεί ίσως εδώ το κείμενο να δηλώνει ότι ο Θεός διαμορφώνει την αρχέγονη ύλη κι όχι ότι δημιουργεί εκ του μηδενός.
Για να διαβάσετε ολόκληρο το κείμενο της εφημερίδας, πατήστε εδώ.

Το νέο τεύχος του JSJ / The new issue of JSJ

Στο νέο τεύχος του Journal for the Study of Judaism in the Persian Hellenistic and Roman Period 40:4 (2009) δημοσιεύονται τα εξής άρθρα:

Benedikt Eckhardt, "PsSal 17, die Hasmonäer und der Herodompeius", 465-492
Οι Ψαλμοί του Σολομώντος είναι μια σημαντική πηγή για την κατανόηση της ιουδαϊκής στάσης απέναντι στη μεγάλη πολιτική αλλαγή που έλαβε χώρα το 63 π.Χ. Το τέλος της δυναστείας των Ασμοναίων και η αρχή της ρωμαϊκής κυριαρχίας λέγεται ότι ικανοποίησε τουλάχιστον ορισμένες ιουδαϊκές ομάδες, επειδή θεωρούσαν τους Ασμοναίους ως παράνομους άρχοντες. Στο παρόν άρθρο ο συγγραφέας προσπαθεί να καταδείξει ότι η μόνη σύγχρονη με εκείνην την εποχή μαρτυρία για αυτήν την άποψη είναι του PsSol 17,1-10 κι ότι αυτό το τμήμα των ΨΣολ δεν κάνει λόγο για τον Πομπήιο αλλά για τον Ηρώδη Μέγα. Κάποιες στάσεις απέναντι στη δυναστεία των Ασμοναίων, τις οποίες προϋποθέτουν οι σύγχρονοι επιστήμονες, θα πρέπει να ενταχθούν μέσα σε μία ηρωδιανή κι όχι ασμοναϊκή συνάφεια.

Christian M.M. Brady, "The Use of Eschatological Lists within the Targumim of the Megilloth", 493-509
Πολλά από τα Targumim του Megilloth περιέχουν καταλόγους (τραγούδια, λιμούς, βασιλείς κτλ.) που κορυφώνονται στη μελλοντική μεσσιανική εποχή. Για παράδειγμα το Tg. Song ανοίγει τον κατάλογο των Δεκα Ασμάτων και το Tg. Ruth τον κατάλογο των Δέκα Λιμών. Τέτοιοι κατάλογοι είναι γνωστοί από άλλα κείμενα midrash και σε αυτό το άρθρο ο συγγραφέας εξετάζει πώς και γιατί αυτοί οι κατάλογοι χρησιμοποιούνται στα targumim του Megilloth και προτείνει ότι αυτές οι προσθήκες δεν είναι απλά αποτέλεσμα μιας ευκαιρίας που προσφέρει το εβραϊκό κείμενο, αλλά χρησιμοποιούνται ειδικά για να συνδέσουν μεταξύ τους το εξηγητικό υλικό στο υπό συζήτηση targum.

Yael Wilfand, "Aramaic Tombstones from Zoar and Jewish Conceptions of the Afterlife", 510-539
Στο παρόν άρθρο αξιοποιούνται τριάντα επιτάφια που βρέθηκαν κοντά στις όχθες της Νεκράς Θάλασσας για να διερευνηθούν οι μεταθανάτιες αντιλήψεις της ιουδαϊκής κοινότητα του Zoar. Η ερμηνεία αυτών των επιταφίων της ύστερης αρχαιότητας αποκαλύπτει μία ανεπτυγμένη αντίληψη όσον αφορά στη ζωή μετά θάνατον. Αυτή η αντίληψη περιλαμβάνει την προσδοκία ότι η ανάσταση των νεκρών θα λάβει χώρα όταν θα έρθει "αυτός που αναγγέλλει την ειρήνη", δηλ. ο χρισμένος βασιλιάς. Ταυτόχρονα ο Ναός θα κανακτισθεί και οι ιερείς θα επιστρέψουν στο έργο τους. Στο μεταξύ υπήρχε η προσδοκία οι νεκροί να αναπαυθούν εν ειρήνη. Τα επιτύμβια εκφράζουν αυτές τις προσδοκίες μέσα από τη λέξη "shalom", η οποία έχει δύο σημασίες: 1) είναι σύμβολο σωτηρίας και (2) είναι επίσης σύμβολο της κατάστασης των νεκρών, ενώ αναμένουν την ανάσταση.

Alexander Kulik, "Genre without a Name: Was There a Hebrew Term for 'Apocalypse'?", 540-550
Μολονότι ο όρος "αποκάλυψη" δε μαρτυρείται ως τίτλος ή όρος ενός φιλολογικού είδους στο υπάρχον σύνταγμα των εβραϊκών και ιουδαϊκών αραμαϊκών κειμένων, κάποια πρώιμα εβραϊκά, συριακά και αραβικά κείμενα ίσως περιέχουν στοιχειώδεις μαρτυρίες για την ύπαρξη ενός εβραϊκού ή ιουδαϊκού αραμαϊκού συνώνυμου γι' αυτόν τον όρο. Επιπλέον η αποκατάσταση αυτού του όρου μπορεί να συμβάλει στην καλύτερη κατανόητα συγκεκριμένων ευρέως διαδεδομένων αποκαλυπτικών εικόνων, οι οποίες θα πρέπει να συνδεθούν στενά με τo σημασιολογικό περιεχόμενο του όρου.

Matthew V. Novenson, "Why Does R. Akiba Acclaim Bar Kokhba as Messiah?", 551-572
Ο Peter Schäfer υποστήριξε ότι το όνομα του R. Akiba προστέθηκε δευτερογενώς στο y. Taʿan. 4:8/27, όλου λέγεται ότι o R. Akiba ανακήρυξε τον Bar Kokhba ως μεσσία. Κάποιοι ερμηνευτές αντέτειναν, ωστόσο, ότι η ραββινική haggadah δε θα μπορούσε να αποδώσει μία τόσο "δυσάρεστη" για τον R. Akiba θέση, εάν δεν την είχε πραγματικά ο ίδιος υποστηρίξει. Απαντώντας στα δύο αυτά επιχειρήματα ο συγγραφέας υποστηρίζει ότι η παράδοση για τους R. Akiba - Bar Kochba ταιριάζει σε ένα μοτίβο των ταλμουδικών αφηγήσεων για τη Δεύτερη Επανάσταση, όπου αποδίδεται με αναχρονιστικό τρόπο στους ραββίνους ένας ρόλος επιρροής. Αυτή η παράδοση είναι ένα παράδειγμα ενός αρχαίου φιλολογικού τόπου, ο οποίος μαρτυρείται σε ιουδαϊκές, χριστιανικές και ειδωλολατρικές πηγές, όπου ο ιδρυτής ενός μικρού κινήματος παρουσιάζεται να έχει σχέσεις με ένα σύγχρονο προς αυτόν άρχοντα του κόσμου. Εν συντομία, τόσο ο Schäfer όσο και οι επικριτές του έχουν δίκιο: ο R. Akiba δεν ήταν αρχικά μέρος της παράδοσης που διασώζεται στο y. Taʿan. 4:8/27, αλλά υπάρχει μία αδιαμφισβήτητη λογική από απόψεως ιστορίας της παράδοσης που τοποθετείται μέσα σε αυτήν.

Παρασκευή 9 Οκτωβρίου 2009

Συμπόσιο για την εκκλησία της Θεσσαλονίκης & τις δύο επιστολές προς Θεσσαλονικείς / Symposium about the Thessalonian community and the two epistles

Στο πλαίσιο των 44ων Δημητρίων ο Δήμος Θεσσαλονίκης σε συνεργασία με την Ιερά Μονή Βλατάδων διοργανώνει διεθνές επιστημονικό συμπόσιο με τον τίτλο "O απόστολος Παύλος, η Εκκλησία της Θεσσαλονίκης και οι δύο επιστολές προς Θεσσαλονικείς" (Paul, the church of Thessalonica and the two epistles to the Thessalonians) στις 29-31 Οκτωβρίου 2009.

Πρόγραμμα συμποσίου

Πέμπτη 29 Οκτωβρίου (19.00-20.30)
- Προσφώνηση Μητροπολίτου Τυρολόης και Σερεντίου καθηγ. κ. Παντελεήμονος Ροδοπούλου
- Χαιρετισμός του Υπουργού Μακεδονίας-Θράκης
- Κήρυξη έναρξης των εργασιών του Συμποσίου από τον Δήμαρχο Θεσ/κης κ. Βασιλείου Παπαγεωργόπουλου
- Εισαγωγική ομιλία σχετικά με το θέμα του συμποσίου - καθ. Χρ. Οικονόμου, (προέδρου του Τμήματος Ποιμαντικής & Κοινωνικής Θεολογίας Α.Π.Θ.)
- Μουσικό πρόγραμμα: Παιδική Χορωδία Αγ. Τριάδος -διευθ. Βασίλειος Παπακωνσταντίνου

Παρασκευή 30 Οκτωβρίου

Συνεδρία Α΄ - Ιστορία
9:30-9:50 Μιλτιάδης Κωνσταντίνου (καθ. Α.Π.Θ.), "Ο ελληνόφωνος ιουδαϊσμός κατά την εποχή του αποστόλου Παύλου"
9:50-10:10 Πέτρος Βασιλειάδης (καθ. Α.Π.Θ.),
"Η περιεκτική θεολογία και πράξη του αποστόλου Παύλου κατά τα πρώτα χρόνια της ζωής της Εκκλησίας"
10:10 - 10:30 Αικατερίνη Τσαλαμπούνη (δρ. Θεολογίας),
" "Περὶ δὲ τῆς φιλαδελφίας ... "(Α΄ Θεσ 4,9): η παράσταση της Εκκλησίας της Θεσσαλονίκης ως οικογένειας του Θεού και η ένταξή της στο ιστορικοινωνικό πλαίσιο της εποχής"
10:30-11:00 Συζήτηση
11:00 - 11:15 Διάλειμμα

Συνεδρία Β΄ - Ιστορία
11:15 - 11:35 Ιωάννης Καραβιδόπουλος (ομ. καθ. Α.Π.Θ.),
"Πολιτική ιδεολογία της Ρώμης και θεολογική απάντηση του απ. Παύλου στην Α΄ Θεσσαλονικείς επιστολή του"
11:35 -11:55 Ιωάννης Γαλάνης (ομ. καθ. Α.Π.Θ.), "Το ιστορικό πλαίσιο των Α΄ και Β΄ προς Θεσσαλονικείς επιστολών του αποστόλου Παύλου"
11:55 -12:15 Κυριακούλα Παπαδημητρίου (επικ. καθ. Α.Π.Θ.), "Το κήρυγμα του απ. Παύλου προς τους Θεσσαλονικείς για την ειρήνη"
12:15-12:45 Συζήτηση

Συνεδρία Γ΄ - Ερμηνεία των επιστολών προς Θεσσαλονικείς
18:00 - 18:20 Χρήστος Βούλγαρης (ομ. καθ. Παν/μίου Αθηνών),
"Η Δευτέρα Παρουσία του Χριστού εις τας προς Θεσσαλονικείς Επιστολάς και ο καθοριστικός αυτής χαρακτήρ εις την περί των εσχάτων διδασκαλίαν του αποστόλου Παύλου"
18:20 -18:40 Ιωάννης Δημητρώφ (καθ. Θεολογικής Σχολής Παν/μίου Σόφιας),
"Ἐνορκίζω ὑμᾶς ἀναγνωσθῆναι τὴν Ἐπιστολήν (Α΄ Θεσσαλονικείς 5,27)"
18:40 - 19:00 Χαράλαμπος Ατματζίδης (λέκτορας Α.Π.Θ.),
"Οι αποκαλυπτικές θέσεις στις Α΄ και Β΄ προς Θεσσαλονικείς σε σχέση με τις αντίστοιχες στις επιστολές του Ιωάννη"
19:00 - 19:30 Συζήτηση

Σάββατο 31 Οκτωβρίου

Συνεδρία Δ΄ - Ερμηνεία των επιστολών προς Θεσσαλονικείς
10:00 - 10:20 Ιωάννης Σκιαδαρέσης (πρωτοπρ., επίκ. καθ. Α.Π.Θ.),
"Φως και σκότος στην Α΄ προς Θεσσαλονικείς"
10:20 - 10:40 Ιωάννης Ζόζουλακ (κοσμήτωρ της Θεολογικής Σχολής Παν/μίου Πρέσοβ), "
Η θεολογία του αποστόλου Παύλου στη Μεγάλη Μοραβία μέσω των ισαποστόλων Κυρίλλου και Μεθοδίου"
10:40 - 11:00 Συζήτηση
11:00 - 11:30 Διάλειμμα

Συνεδρία Ε΄ - Τέχνη
11:30 - 11:50 Ευτέρπη Μαρκή (Δρ. Αρχαιολογίας),
"Η Θεσσαλονίκη στην εποχή του αποστόλου Παύλου"
11:50 - 12:10 Χρυσάνθη Μαυροπούλου-Τσιούμη (ομ. καθ. Α.Π.Θ.),
"Ο απόστολος Παύλος στη μνημειακή ζωγραφική της Θεσσαλονίκης"
12:10 - 12:40
Συζήτηση




Πέμπτη 8 Οκτωβρίου 2009

Άρτεμις Εφεσία / Artemis of Ephesos

Ο Phil Harland ανάρτησε σήμερα στο ιστολόγιό του ένα σύντομο κείμενο, το οποίο σχολιάζει ένα συγκεκριμένο τύπο απεικόνισης της θεάς, γνωστό από αγάλματα της θεάς. Τόσο στη σημερινή ανάρτηση όσο και σε παλαιότερη ο Harland συζητά το πρόβλημα των εξογκωμάτων, στο επάνω μέρος του σώματος της θεάς, τα οποία θεωρήθηκαν μαστοί και σύμβολα της γονιμότητας.
Για να διαβάσετε το σημερινό κείμενο, πατήστε εδώ.

To νέο τεύχος του SEA

Στο νέο τεύχος του Svensk exegetisk årsbok 74 (2009) δημοσιεύονται τα εξής άρθρα:

  • James D. Dunn, "Reappreciating the oral Jesus tradition", 1-17
  • Richard Bauckham, "The eyewitnesses in the Gospel of Mark", 19-39
  • Samuel Byrskog, "When eyewitness testimony and oral tradition become written text", 41-53
  • Torsten Löfstedt, "The ruler of this world", 55-79
  • Maria Olsson, "Den talande tystnaden : om kvinnornas tystnad i Markusevangeliets slut", 81-101
  • Dan Nässelqvist, "En kvinna klädd i solen : en tolkning av kvinnan i Uppenbarelseboken 12", 103-126
  • James A. Kelhoffer, "Suffering as defense of Paul's apostolic authority in Galatians and 2 Corinthians 11", 127-143
  • Linda Joelsson, "Hjälpa er till glädje : psykologiska perspektiv på skam i Paulus andra brev till Korinth",145-162
  • Birger Olsson, "Jonas Gardell och andra : om Jesu återkomst på den svenska bokmarknaden", 163-180