Ένα νέο άρθρο στο JHS

Στο τρέχον τεύχος του ηλεκτρονικού περιοδικού Journal of Hebrew Scriptures 9 (2009) έχει αναρτηθεί ένα νέο άρθρο (πατώντας με το ποντίκι στον τίτλο θα βρεθείτε στο κείμενο του άρθρου):

Raymond F. Person Jr., ed. "In Conversation With Thomas Römer, The So-Called Deuteronomistic History:A Sociological, Historical And Literary Introduction (London: T. & T. Clark, 2005)"

Περίληψη
Αυτή η συζήτηση σχετικά με το βιβλίο του Thomas Römer, The So-Calles Deuteronomistic History: A Sociological, Historical and LIterary Introduction (London: T & T Clark, 2005) ξεκίνησε με μία ιδιαίτερη συνεδρίa για τη δευτερονομιστική ιστορία στην Society of Biblical Literature κατά την ετήσια συνάντηση της εταιρείας το Νοέμβριο 2008, στη Βοστόνη MA. H δημοσίευση περιλαμβάνει μία εισαγωγή από τον εκδότη και συμβολές από τους Richard Nelson, Steven McKenzie, Eckart Otto και Yairah Amit. H συζήτηση κλείνει με μία απάντηση του Thomas Römer.

Το νέο τεύχος του Novum Testamentum

Στο νέο τεύχος του Novum Testamentum 51:3 (2009) δημοσιεύονται τα εξής άρθρα:

Chris Keith, "The Initial Location of the Pericope Adulterae in Fourfold Tradition", 209-231

Το άρθρο αποτελεί απάντηση στη θέση που διατυπώθηκε πρόσφατα από τον J. Rius-Camps ότι η Pericope Adulterae αρχικά συντάχθηκε από τον Μάρκο. Ο Rius-Camps παρέβλεψε με αυτήν την πρότασή του σημαντικά αποδεικτικά στοιχεία του κειμένου και της πατερικής παράδοσης σχετικά με το πού οι αρχαίοι χριστιανοί αντιμετώπιζαν την ιστορία του Ιησού και της μοιχαλίδος. Αυτά τα στοιχεία υποδεικνύουν ότι, ενώ η συγκεκριμένη περικοπή δεν υπήρχε από την αρχή στο ευαγγέλιο του Ιωάννη, η πρώτη της θέση μέσα στην παράδοση των τεσσάρων ευαγγελίων ήταν η παραδοσιακή της θέση, δηλαδή το Ιω 7,53-8,11.

Giovanni Battista Bazzana, "Early Christian Missionaries as Physicians. Healing and its Cultural Value in the Greco-Roman Context", 232-251

Το Q 10 παρουσιάζει κάποια χαρακτηριστικά, τα οποία εξισώνουν τους απεσταλμένους του Ιησού με τους ιατρούς του ελληνορωμαϊκού κόσμου. Επιπλέον, κάποια αρχαία χριστιανικά κείμενα ανέπτυξαν την ίδια εικόνα την οποία όμως συνόδευσαν και με μία σχετική κοινωνική κριτική. Aντίστροφα κατά τα χρόνια της αρχαίας αυτοκρατορίας η αίγλη και τα προνόμια των ιατρών, οι οποίοι είχαν καλούς δεσμούς με πάτρωνες, είχαν ενισχυθεί σημαντικά μέσω της αυτοκρατορικής νομοθεσίας. Η χριστιανική επιλογή να παρουσιασθούν οι ιεραπόστολοι ως ιατροί μπορεί να γίνει κατανοητή με την υιοθέτηση της ανθρωπολογικής κατηγορίας της "μιμήσεως". Αυτή συμπεριλάμβανε και την κριτική του συστήματος της πατρωνίας κι επομένως εξασφάλιζε ένα τμήμα της επιτυχίας της χριστιανικής ιεραποστολής σε κάποια τμήματα της αρχαίας κοινωνίας.

Peter W. Gosnell, "Law in Romans. Regulation and Instruction", 252-271

Στην προς Ρωμαίους ο Παύλος παρουσιάζεται ανακόλουθος, όταν παραθέτει από το Νόμο, ενώ ταυτόχρονα διακηρύσσει ότι όσοι πιστεύουν στο όνομα του Ιησού θα πρέπει να απαλλαγούν από αυτόν. Στο άρθρο αρχικά συγκρίνεται η χρήση του όρου "νόμος" από τον Παύλο σε σχέση με τις αναφορές του στη Γραφή. Ο συγγραφέας παρατηρεί την τάση του Παύλου να αναφέρεται στο "νόμο' ως γραπτές ρυθμίσεις, όχι ως Γραφή και στη συνέχεια συζητά προβληματικές περικοπές για να υποστηρίξει ότι ο Παύλος χρησιμοποιεί τον όρο "νόμος" με έναν αμφίσημο τρόπο προκειμένου να στηρίξει τα επιχειρήματά του. Αυτά στηρίζουν την αναφορά του στους νόμους στο 13,8-10. Ο Παύλος εμφανίζεται να υποστηρίζει την ανάγνωση της Τορά ως διδακτικής γραφής, ενώ ταυτόχρονα διακηρύσσει τη ρυθμιστική της δύναμη, η οποία βρίσκει τον τελικό της στόχο στο Χριστό.

Christiane Zimmermann, "Wiederentstehung und Erneuerung (Tit 3:5). Zu einem erhaltenswerten Aspekt der Soteriologie des Titusbriefs", 272-295

Η σωτηριολογική μεταφορά στο Τιτ 3,5 "διὰ λουτροῦ παλιγγενεσίας καὶ ἀνακαινώσεως" φαίνεται να είναι συνδυασμός παύλειας και εθνικής γλώσσας. Ο παύλειος νεολογισμός "ἀνακαίνωσις" περιγράφει την ατομική σωτηρίαως μία παγκόσμια διαδικασία στο πλαίσιο μίας νέας δημιουργίας και φαίνεται πως στοχεύει στο να εξηγήσει τον προηγούμενο όρο "παλιγγενεσία". Ο συγγραφέας της προς Τίτον επιστολής χρησιμοποιεί τον όρο "παλιγγενεσία", ο οποίος είναι επιρρεασμένος από την πρόσληψη της στωικής ορολογίας από τον Φίλωνα, για να περιγράψει όψι μόνο τη σωτηρία των επιμέρους ατόμων αλλά και όλων των πιστών με μία οικουμενική έννοια. Καθώς ο στωικός όρος "παλιγγενεσία" χρησιμοποιείται για την κοσμική ανανέωση του κόσμου, αυτή η έννοια διατηρείται και στη χρήση του όρου στην προς Τίτον επιστολή. Κατά συνέπεια ο όρος "παλιγγενεσία" πρέπει να μεταφραστεί μάλλον με τον όρο "regeneration" παρά με τον όρο "rebirth".

Max Rogland, "μακροθυμειν in Ben Sira 35:19 and Luke 18:7. A Lexicographical Note", 296-301

Στο άρθρο εξετάζει η λεξικολογική σημασία του όρου "μακροθυμεῖν" στο Λκ 18,7 με σκοπό να διερευνηθεί εάν το ρήμα σημαίνει "δείχνω υπομονή ή υπομένω" ή "καθυστερώ ή επιβραδύνω". H πρώτη σημασία μαρτυρείται στις αρχαίες ελληνικές πηγές, ενώ οι μαρτυρίες για τη δεύτερη είναι λιγοστές και συνήθως στηρίζονται σε αναφορές στο Σειρ 35,19 [22], όπου η λέξη "μακροθυμεῖν" απαντά παράλληλα με τον όρο "βραδύνειν". Ο συγγραφέας σημειώνει τα όρια του παραλληλισμού ως λεξικογραφικού εργαλείου και στη συνέχεια εξετάζει το εβραϊκό κείμενο του Σειρ 35,19. Το ρήμα μακροθυμεῖν χρησιμοποιείται για να αποδώσει την hithpael του ρήματος ℘ℑℵ, ενός ρήματος που ποτέ δε δηλώνει την "αργότητα στην εκτέλεση μιας πράξης", αλλά μάλλον αναφέρεται στην αυτοσυγκράτηση και στην αυτοκυριαρχία. Απουσιάζουν επομένως οι λεξικολογικές μαρτυρίες που να βεβαιώνουν τη σημασία του "μακροθυμεῖν" ως "καθυστερώ, επιβραδύνω". Κάθε έννοια της χρονικής "καθυστέρησης" στο Λκ 18 ή στο Σειρ 35 θα πρέπει να αποδοθεί στην ευρύτερη λογοτεχνική συνάφεια κι όχι στο σημασιολογικό περιεχόμενο του ίδιου του ρήματος.

Ένα νέο βιβλίο για τους ύμνους στην Καινή Διαθήκη

Κυκλοφορεί στη σειρά Lectio divina (225) του εκδοτικού οίκου Cerf ο τόμος των πρακτικών του 22ου συνεδρίου της Association catholique française pour l'étude de la Bible, το οποίο έλαβε χώρα στο Στρασβούργο το 2007 και είχε ως θέμα τους ύμνους της Κ.Δ.:

Les hymnes du Nouveau Testament et leurs fonctions : XXII congrès de l'Association Catholique Française pour l'Étude de la Bible (Strasbourg, 2007),
Paris : Éditions du Cerf 2009
ISBN 978-2-204-08702-5
34 ευρώ

Περιεχόμενα βιβλίου

• Yves Lehmann, "La fonction des hymnes dans les littératures antiques", 19-37
• Claude Coulot, "Un hymne à la fin de la "Règle de la communauté": pourquoi?", 39-55
• Thomas P. Osborne, "'Récitez entre vous des psaumes, des hymnes et des cantiques inspirés' (Ep 5,19) : un état de la question sur L'étude des "hymnes" du Nouveau Testament", 57-80
• Daniel Gerber, "'Ton salut que tu as préparé' : les diverses fonctions du cantique de Syméon en Luc-Actes", 83-98
• Camille Focant, 'De l'art de digresser pour donner au sujet une profondeur radicale (1 Corinthiens 13)", 99-118
• Chantal Reynier, "Les extensions hymnologiques de l'épître aux Éphésiens", 119-136
• Élian Cuvillier, "Place et fonction de l'hymne aux Philippiens : approches historique, théologique et anthropologique", 137-157
• Michel Gourgues, "'Souviens-toi de Jésus Christ' (2 Tm 2,8.11-13) : de l'instruction aux baptisés à l'encouragement aux missionnaires", 159-178
• Jacques Schlosser, "Les éléments hymniques en 1 Pierre 1,3-2,10", 179-208
• Michèle Morgen, "Comment louer Dieu, "Celui qui siège sur le trône 'et l'Agneau'"? : étude sur la contextualisation et la fonction des passages hymniques dans l'ensemble du livre de l'Apocalypse", 209-237
• Jean N. Aletti, "Les passages néotestamentaires en prose rythmée : propositions sur leurs fonctions multiples", 239-263
• Thomas P. Osborne, "Les 'hymnes' du récit de l'enfance de l'évangile de Luc : première partie: cinq thèses sur la fonction des hymnes de Lc 1-2", 281-294
• Nathalie Siffer-Wiederhold, "Les 'hymnes'" du récit de l'enfance de l'évangile de Luc : seconde partie: les hymnes de Lc 1-2 et l'accomplissement du dessein salvifique de Dieu", 295-308
• Jean M. Sevrin, "Le poème du Logos comme prélude au récit du Fils", 309-323
• Andreas Dettwiler, "Démystification céleste : la fonction argumentative de l'hymne au Christ (Col 1,15-20) dans la lettre aux Colossiens", 325-340
• Françoise Laurent, "'Les paroles de ce cantique' : et le discours devint poème (Dt 31,1-32,47)", 343-358
• Raymond Kuntzmann, "Juges 5: l'insertion contextuelle d'un chant de victoire", 359-372
• Jan Joosten, "La Prière d'Azarias (Daniel LXX 3,26-45) : première partie: la question de la langue originale", 373-384
• 385-397:Eberhard Bons, "La Prière d'Azarias (Daniel LXX 3,26-45) : seconde partie: quelques observations concernant sa fonction contextuelle", 385-397
• Jean Duhaime, "Le 'nous' identitaire dans les "prières de la guerre" de Qumrân (1QM X-XIV)", 399-418
• Thierry Legrand, "Un hymne revisité par les targumistes : Targum Habaquq 3", 419-444
• Marcel Metzger, "Les pièces hymniques des 'Constitutions apostoliques'", 445-460
• Jean Duhaime, "La prière d'action de grâce comme récit identitaire", 463-485

Ανακάλυψη τάφου της εποχής του Χαλκού στη Βηθλεέμ

Από τα ιστολόγια του Antonio Lombatti και του Jim West πληροφορούμαστε για ένα δημοσίευμα στην ηλεκτρονική έκδοση της Hartford Courant σχετικά με την ανακάλυψη ενός τάφου της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού στην πόλη της Βηθλεέμ. Στον τάφο, που δεν είχε συληθεί, βρέθηκαν κεραμικά αγγεία, χάντρες και οστά δύο ανθρώπων. Σύμφωνα με το δημοσίευμα το εύρημα τοποθετείται μεταξύ του 1900 π.Χ. και του 2.200 π.Χ. και συνδέεται με την χαναανιτική εποχή. Καθώς σπάνια έρχονται στο φως ασύλητοι τάφοι αυτής της εποχής το εύρημα θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικό.

Για να διαβάσετε ολόκληρο το δημοσίευμα, πατήστε εδώ.

Το νέο τεύχος του Jewish Studies Quarterly

Στο νέο τεύχος του Jewish Studies Quarterly 16:1 (2009), το οποίο έχει ως γενικό θέμα την έννοια της εκλογής και της ταυτότητας στον Ισραήλ και στο χριστιανισμό, δημοσιεύονται μεταξύ άλλων και τα εξής άρθρα βιβλικού ενδιαφέροντος:

• Joel Kaminsky, "A Light to the Nations: Was there Mission and or Conversion in the Hebrew Bible?", 6-22
• E.P. Sanders, "Covenantal Nomism Revisited", 23-55
• Jeffrey S. Siker, "Abraham, Paul, and the Politics of Christian Identity", 56-70
• Marc Hirshman, "Election and Rejection in the Midrash", 71-82
• John J. Collins, "The Idea of Election in 4 Ezra", 83-96
• Andrew S. Jacobs, "The Kindest Cut: Christ's Circumcision and the Signs of Early Christian Identity", 97-117

Το νέο τεύχος του Polish Journal of Biblical research

Στο νέο τεύχος του The Polish Journal of Biblical Research 8:1 (2009) δημοσιεύονται τα εξής άρθρα:

• Zbigniew Zièba, "The poetic devices in Psalm 148", 5-15
• Zdzislaw J. Kapera, "The Roman administration of Cyprus in the time of Paul's visit : concerning Acts 13,4-12", 17-30
• Edward Lipinski, "Passage rites, God's wives, and sacred prostitution : review article", 31-40
• Zdzislaw J. Kapera, "On the 55th anniversary of the "International review of biblical, studies" : Internationale Zeitschriftenschau für Bibelwissenschaft und Grenzgebiete ; review article", 41-50
• Zdzislaw J. Kapera, "Two new Polish biblical serials : review article", 51-60
• Michal Marciak, "Jan Dušeks Promotionsarbeit an Geschichte Samarias zur Perserzeit", 61-68

Άρθρα βιβλικού ενδιαφέροντος στα δύο τελευταία τεύχη του Konfluenzen

Στα δύο τελευταία τεύχη της επετηρίδος της Ευαγγελικής Θεολογικής Σχολής των Hermannstadt/ Sibiu/ Nagyszeben δημοσιεύονται μεταξύ άλλων και τα εξής άρθρα βιβλικού ενδιαφέροντος:

6 (2006)

• Hans Klein, "Das theologische Konzept der Offenbarung des Johannes", 18-26
• Jörg Jeremias, "Besonderheiten der alttestamentlichen Prophetie", 63-74

7 (2007)

• Renate Klein, "Dina : von der Bedeutung einer ges(ch)ichtslosen biblischen Gestalt", 38-54
• Hans Klein, "Wort und Wunder im Neuen Testament und in der Kirche heute", 55-65
• Renate Klein, "Debora: Amme oder Stellvertreterin Rebekkas?", 70-78

Ένα νέο βιβλίο για τη σχέση εσχατολογίας και ηθικής στην Αγία Γραφή

Κυκλοφορεί από τον εκδοτικό οίκο Desclée de Brouwer ένας τόμος πρακτικών συνεδρίου, που πραγματοποιήθηκε στο Παρίσι το 2008, με θέμα την εσχατολογία και την ηθική μέσα στην Αγία Γραφή.

Olivier Artus (εκδ.), Eschatologie et morale, Paris : Desclée de Brouwer 2009
ISBN 978-2-220-06070-5
22 ευρώ

Περιεχόμενα τόμου

• Olivier Artus, "Introduction à la problématique de l'ouvrage", 7-18
• Jean F. Chiron, "Église et eschatologie", 21-44
• Alain Thomasset, "Morale et eschatologie: l'exemple du pacifisme et de la non-violence : histoire de l'interprétation de Mt 5,39: 'Et moi je vous dis de ne pas résister au méchant'", 45-79
• Olivier Artus, "L'eschatologie comme principe d'unification de l'Écriture?", 83-98
• Camille Focant, "Eschatologie et questionnement éthique dans l'évangile de Matthieu", 99-138
• Roselyne Dupont-Roc, "En quoi la perspective eschatologique chez Paul change-t-elle l'éthique?", 139-168
• Philippe Bordeyne, "La place de l'eschatologie en théologie morale : évolutions et perspectives", 171-202
• Vincent Leclercq, "Le royaume de Dieu comme horizon d'une éthique sociale", 201-220
• Joëlle Ferry, "Eschatologie et éthique en Isaïe 65-66", 223-244
• Jean M. Carrière, "Qohélet, une morale sans telos?", 245-260
• Élian Cuvillier, "Urgence eschatologique et comportement humain dans quelques paraboles de l'évangile de Luc", 261-280
• Guilhen Antier, "Y a-t-il une suspension eschatologique de l'éthique?", 281-296

Τιμητικός τόμος για τον καθ. R. E. Friedman

Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Eisenbrauns ο τιμητικός τόμος για τον καθηγητή R.E. Friedman:

Shawna Dolansky (εκδ.), Sacred History, Sacred Literature.Essays on Ancient Israel, the Bible, and Religion in Honor of R. E. Friedman on His Sixtieth Birthday , 2008
ISBN: 978-1-57506-151-1

Περιγραφή του εκδοτικού οίκου

Ο Richard Friedman είναι γνωστός στο χώρο των βιβλικών σπουδών, όχι μόνο χάρη στη συμβολή του στη μελέτη της εβραϊκής Βίβλου, αλλά και διότι έγραψε με σαφή τρόπο για ένα ευρύτερο αναγνωστικό κοινό, εκτός του ακαδημαϊκού. Το γνωστότερο από αυτά τα έργα του είναι το Who Wrote the Bible? (1997). Επιπλέον η επιρροή του έχει περάσει τα όρια ενός μεγάλου αριθμού επιστημών, όπως της κριτικής των πηγών, της αρχαιολογίας, της ιστορίας Αρχαίας Μέσης Ανατολής καθώς και των θρησκειολογικών σπουδών. Οι μελέτες σε αυτόν τον τόμο αντικατοπτρίζουν αυτό το εύρος της δραστηριότητας του Richard Friedman. Αρκετοί ερευνητές σε αυτόν εξετάζουν ζητήματα που συνδέονται με την εβραϊκή Βίβλο: για παράδειγμα, ο Jacob Milgrom, εξετάζει τη σχέση μεταξύ του Ιεζεκιήλ και των Λευιτών και η Carol Meyers συζητά τα κείμενα της Διαθήκης στη συνάφεια της ιερατικής επίδρασης. Οι Ronald Hendel, Michael Homan, and Robert Wilson διερευνούν την ιστορία της κριτικής των πηγών παρέχοντας λεπτομερή ανάλυση, όσον αφορά στις πηγές, στα Γεν 1-11 και στο βιβλίο των Βασιλειών. Ο Jeffrey Geoghegan συζητά τις απαρχές της εορτής του Πάσχα σε μία ενδιαφέρουσα μελέτη στην ενότητα του βιβλίου με τον τίτλο "Israel and the Ancient Near East." Ανάμεσα στις σχετικές με την αρχαιολογία μελέτες είναι η προκλητική μελέτη του Baruch Halpern με τον τίτλο "Defense of Forgery." Τέλος, τέσσερις μελέτες πραγματεύονται το θέμα της θρησκείας και των θρησκειολογικών μελετών.

Περιεχόμενα βιβλίου

• William H. Propp, "Richard Elliott Friedman : an appreciation", IX-X
• Jacob Milgrom, "Ezekiel and the Levites", 3-12
• Carol L. Meyers, "Framing Aaron : incense altar and lamp oil in the tabernacle texts", 13-21
• W.R. Garr, "Necromancy and 1 Samuel 19:22", 23-31
• Herbert B. Huffmon, "A tale of the prophet and the courtier : a responsive reading of the Nathan texts", 33-42
• André Lemaire, "A forgotten cultic reform? : 2 Kings 3:2b", 43-49
• Bradley Root, "Scribal error and the transmission of 2 Kings 18-20 and Isaiah 36-39", 51-60
• A.D. Forbes, "Empirical taxonomy and the Hebrew Bible", 61-71
• Hugh G. Williamson, "Place-names as superlatives in classical Hebrew", 73-79
• David N. Freedman, "The real formal full personal name of the God of Israel", 81-89
• Ronald S. Hendel, "Leitwort style and literary structure in the J primeval narrative", 93-109
• Michael M. Homan, "How Moses gained and lost the reputation of being the Torah's author : higher criticism prior to Julius Wellhausen", 111-131
• Robert R. Wilson, "How was the Bible written? : reflections on sources and authors in the book of Kings", 133-143
• Jeffrey C. Geoghegan, "The "biblical" origins of Passover", 147-162
• Shalom M. Paul, "'Plowing with a heifer" in Judges 14:18 : tracing a sexual euphemism", 163-167
• Laura M. Zucconi, "Aramean skin care : a new perspective on Naaman's leprosy", 169-177
• John A. Emerton, "Abraham and Damascus in some Greek and Latin texts of the Hellenistic period", 179-193
• Risa L. Kohn - Rebecca Moore, "Rethinking sectarian Judaism : the centrality of the priesthood in the Second Temple period", 195-213
• Baruch Halpern, "In defense of forgery", 217-224
• William G. Dever, "Can archaeology serve as a tool in textual criticism of the Hebrew Bible?", 225-237
• Thomas E. Levy, "'You shall make for yourself no molten gods' : some thoughts on archaeology and Edomite ethnic identity", 239-255
• Beth A. Nakhai, "Female infanticide in Iron II Israel and Judah", 257-272
• Alan M Cooper, "Elements of popular piety in late medieval and early modern Jewish Psalms commentary", 275-291
• Stephen Cox, "The biblical icon", 293-313
• Steven Cassedy, "Walter Rauschenbusch, the Social Gospel movement, and how Julius Wellhausen unwittingly helped create American progressivism in the twentieth century", 315-323
• Randy L. Sturman, "'Starving' the patient : a Jewish perspective on Terry Schiavo and the feeding tube controversy", 325-330

Βρέθηκε η αρχαία Gilgal?

Στην ηλεκτρονική έκδοση της Haaretz αναρτήθηκε ένα δημοσίευμα σχετικά με την ανακάλυψη ενός υπόγειου λατομείου στην Κοιλάδα του Ιορδάνη Β. της Ιεριχούς. Την ανακάλυψη έκανε μία ομάδα αρχαιολόγων του Παν/μίου της Haiffa με επικεφαλής τον αρχαιολόγο καθ. Adam Zertal. Ειδικότερα πρόκειται για έναν χώρο, του οποίου την οροφή στηρίζουν 22 γιγάντιοι κίονες. Επάνω στους κίονες είναι χαραγμένοι 31 σταυροί, παράσταση ζωδιακού κύκλου κι ένα σύμβολο των ρωμαϊκών λεγεώνων. Οι κίονες έχουν επίσης κόγχες, όπου μάλλον τοποθετούνταν λυχνίες. To τεχνητό αυτό σπήλαιο, το μεγαλύτερο του είδους που βρέθηκε μέχρι σήεμρα στο Ισραήλ, βρίσκεται 10 μέτρα κάτω από τη γη κι έχει διαστάσεις 100 μ πλάτος - 40 μ. μήκος - 4 μ ύψος. Τα χαράγματα των κιόνων και κεραμικά που βρέθηκαν στο σπήλαιο χρονολογούνται από τις αρχές της χριστιανικής εποχής. Πριν 400-500 χρόνια χρησιμοποιήθηκε ως λατομείο, αλλά φαίνεται ότι είχε και άλλες χρήσεις. Ο Zertal υποστηρίζει ότι το εύρημα συνδέεται με τα αρχαία Γάλγαλα (Gilgal), πόλη η οποία αναφέρεται στον περίφημο χάρτη της Madaba (φωτ.).

[Α.Τ.: ίσως είναι λίγο νωρίς να καταλήξει κανείς σε τέτοιες ταυτίσεις, αλλά το εύρημα οπωσδήποτε παραμένει ενδιαφέρον]