Ραδιοφωνική εκπομπή για τον απόστολο Παύλο

Από το ιστολόγιο του Mark Goodacre πληροφορούμαστε για τη ραδιοφωνική εκπομπή σήμερα στο Κανάλι 4 του BBC αφιερωμένη στον απόστολο Παύλο. Σε αυτήν συμμετείχαν οι καθηγητές John Haldane, John Barclay και Helen Bond.
Για να ακούσετε την εκπομπή, πατήστε εδώ.
Για να "κατεβάσετε" το σχετικό αρχείο, πατήστε εδώ.

Βιβλιοκρισίες στη νέα ηλεκτρονική έκδοση του RBL 28/5/2009

Στη νέα ηλεκτρονική έκδοση του Review of Biblical Literature δημοσιεύονται οι εξής βιβλιοκρισίες:

Frédéric Amsler, Albert Frey, Charlotte Touati, and Renée Girardet, eds.
Nouvelles intrigues pseudo-clémentines-Plots in the Pseudo-Clementine Romance: Actes du deuxième colloque international sur la littérature apocryphe chrétienne, Lausanne-Genève, 30 août-2 septembre 2006
Reviewed by Matthew W. Mitchell

Moshe Bar-Asher, Dalit Rom-Shiloni, Emanuel Tov, and Nili Wazana, eds.
Shai le-Sara Japhet: Studies in the Bible, Its Exegesis and Its Language [Hebrew]
Reviewed by Bálint Károly Zabán

A. Philip Brown II and Bryan W. Smith, eds.
A Reader's Hebrew Bible
Reviewed by Hallvard Hagelia

Leonhard Burckhardt, Klaus Seybold, and Jόrgen von Ungern-Sternberg, eds.
Gesetzgebung in antiken Gesellschaften: Israel, Griechenland, Rom
Reviewed by Ernst Axel Knauf

Jaap Dekker
Zion's Rock-Solid Foundations: An Exegetical Study of the Zion Text in Isaiah 28:16
Reviewed by Mαire Byrne

Jason König and Tim Whitmarsh, eds.
Ordering Knowledge in the Roman Empire
Reviewed by Stephan Witetschek

Diana Lipton
Longing for Egypt and Other Unexpected Biblical Tales
Reviewed by Amelia Devin Freedman

Antti Laato and Jacques van Ruiten, eds.
Rewritten Bible Reconsidered: Proceedings of the Conference in Karkku, Finland
Reviewed by Sidnie White Crawford

Bryan M. Litfin
Getting to Know the Church Fathers: An Evangelical Introduction
Reviewed by H. H. Drake Williams III

I. Howard Marshall
A Concise New Testament Theology
Reviewed by Edward J. McMahon II

Scot McKnight and Joseph B. Modica, eds.
Who Do My Opponents Say That I Am? An Investigation of the Accusations against Jesus
Reviewed by V. George Shillington

Chaim Navon
Genesis and Jewish Thought
Reviewed by David M. Maas

V. Henry T. Nguyen
Christian Identity in Corinth: A Comparative Study of 2 Corinthians, Epictetus and Valerius Maximus
Reviewed by Thomas Schmeller

Fabrizio A. Pennacchietti
Three Mirrors for Two Biblical Ladies: Susanna and the Queen of Sheba in the Eyes of Jews, Christians, and Muslims
Reviewed by Carole R. Fontaine

8η Συνάντηση Σεμιναρίου Ορθοδόξου Ερμηνευτικής

Σήμερα, Πέμπτη 28 Μαΐου 2009, λαμβάνει χώρα η όγδοη συνάντηση του Σεμιναρίου Ορθοδόξου Ερμηνευτικής του Τομέα Αγίας Γραφής και Πατερικής Ερμηνείας του Τμήματος Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής Α.Π.Θ.

ώρα 18:00 στην Αίθουσα Συνεδριάσεων του 4ου ορόφου της Θεολογικής Σχολής

Ομιλητής: π. Ján Zozul'ak (Καθηγητής Πατρολογίας, Κοσμήτορας της Ορθοδόξου Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου του Prešov, Σλοβακία), "Η ερμηνεία της Αγίας Γραφής κατά τούς Καππαδόκες Πατέρες"

Βιβλιοπαρουσίαση: Η κριτική έκδοση των συγγραμμάτων του Αγ. Νεοφύτου του Εγκλείστου (Κυριάκος Σαμάρας, μετ. φοιτ.)

Tο νέο τεύχος του NTS

Στο νέο τεύχος του New Testament Studies 55:3 (2009) δημοσιεύονται τα εξής άρθρα:

Douglas S. Earl, "'(Bethany) beyond the Jordan': The Significance of a Johannine Motif", 279-294

H φράση "πέραν του Ἰορδάνου" στο κατά Ιωάννην (1,28. 3,26 και 10,40) για μία τοποθεσία η οποία ταυτίζεται στο 1,28 (προβληματικά) με τη Βηθανία. Παρουσιάζεται η σημασία της φράσης και της τοποθεσίας μέσα από τη διερεύνηση πρώτον του κατά πόσο η Βηθανία μπορεί να ταυτισθεί με την Βashan των Μιχ 7,14-15. Ιερ 50,19-20 και Ψα 68 και δεύτερον της σημασίας της "διάβασης του Ιορδάνου" στην Π.Δ. και στο 1 QS. Στο ευαγγέλιο φαίνεται να γίνεται αντιστροφή του παραδοσιακού μοτίβου. Για τον Ιωάννη βρίσκει κανείς τη ζωή εν Χριστώ, όταν διαβεί τον Ιορδάνη πέρα από τον Ισραήλ, στη Βασάν. Η χρήση της φράσης υπαινίσσεται ένα αδιερεύνητο ακόμη σύμβολο στο τέταρτο ευαγγέλιο.

L.L. Welborn, "‘Extraction from the Mortal Site’: Badiou on the Resurrection in Paul", 295-314
Στο άρθρο εξετάζεται η ευρετική δύναμη της θεωρίας του Alain Badiou για τις "διαδικασίες αλήθειας" με σκοπό την κατανόηση του ψυχοκοινωνικού αποτελέσματος του ευαγγελίου του Παύλου στους κατοίκους, τόσο των ανώτερων όσο και των κατώτερων τάξεων, της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας του 1ου αι. Η ανάλυση του Badiou για το "κείμενο κενό" (situated void), γύρω από το οποίο διαμορφώνεται η ύπαρξη, στρέφει την προσοχή σε μορφές του υποκειμένου, που απαντούν στη λογοτεχνία του 1ου αι. και στις οποίες το υποκείμενο "βιώνει το θάνατο" και μέσα από αυτόν γεννιέται ένας νέος, απελευθερωμένος εαυτός. Αυτή η ιδέα αντιπαραβάλλεται προς το κήρυγμα του Παύλου για την ανάσταση. Mία ενυπάρχουσα κριτική της επιμέρους έμφασης του Badiou στην ανάσταση ως παύλειο "γεγονός αλήθειας" γεννά μία υπόθεση, όσον αφορά στην περιγραφή από τον Παύλο του ευαγγελίου του ως "Χριστού εσταυρωμένου" στις μεταγενέστερες επιστολές του: ο Παύλος τόλμησε να κατονομάσει το "κείμενο κενό" γύρω από το οποίο δομείται η ύπαρξη των δούλων με σκοπό να λυτρώσει του καταπιεσμένους, των οποίων οι υπάρξεις βυθίσθηκαν στην αισχύνη εξαιτίες της εκμηδενιστικής δύναμης του σταυρού.

Stephen Chester, "It is No Longer I Who Live: Justification by Faith and Participation in Christ in Martin Luther's Exegesis of Galatians", 315-337
Οι παραδοσιακές προτεσταντικές περιγραφές της θεολογίας του Παύλου συχνά δέχονται κριτική για την αδυναμία τους να συνδέσουν τη δικαίωση εκ πίστεως με τις συμμετοχικές κατηγορίες της σκέψης του Παύλου. Αυτά τα δύο απομακρύνονται το ένα από το άλλο εξαιτίας ριζικών διακρίσεων μεταξύ της δικαίωσης ως μίας εφάπαξ εξωτερικής πράξης και της αναγέννησης ως μίας εσωτερικής διά βίου διαδικασίας. Έτσι ανοίγεται ο δρόμος για τη δικαίωση ως μία νομική σύλληψη. Αντίθετα προς τις διαδεδομένες παρανοήσεις, αυτές οι δυσκολίες δεν ξεκινούν από τον Λούθηρο. Στην ερμηνεία του στον Παύλου ο Λούθηρος συνδέει την πίστη και τη μετοχή εν Χριστώ, εντάσσοντας το ένα μέσα στο άλλο με αποτελεσματικό τρόπο. Στο άρθρο διερευνάται ο τρόπος με τον οποίο ο Λούθηρος το επιτυγχάνει, εκτιμώντας τα ερμηνευτικά συμπεράσματα και τη σημασία τους για τις σύγχρονες προσπάθειες να ερμηνευθεί η παύλεια θεολογία.

George M. Wieland, "Roman Crete and the Letter to Titus", 338-354
H Κρήτη σπάνια λαμβάνεται σοβαρά υπόψιν ως πιθανός πραγκατικός προορισμός της επιστολής προς Τίτον. Οι έρευνες για τη ρωμαϊκή Κρήτη, ωστόσο παρέχουν ιδιαίτερα ενδιαφέροντα σημεία επαφής με αινιγματικά σημεία της επιστολής. Μορφές της κοινωνικής οργάνωσης στο νησί ανταποκρίνονται προς τις οδηγίες συμπεριφοράς που δίνονται στο Τίτ 2,1-10, οδηγώντας στην υπόθεση ότι αυτό το κείμενο διαμορφώθηκε λαμβάνοντας ειδικά υπόψη αυτό το περιβάλλον. Aσυνήθιστα στοιχεία των κύριων θεολογικών θέσεων στην προς Τίτον αντιστοιχούν σε πλευρές της θρησκείας στην Κρήτη με έναν τέτοιο τρόπο που θα μπορούσαν να εκτιμηθούν ότι είναι εσκεμμένες έμμεσες αναφορές σε αυτές. Αυτή η ταύτιση του προορισμού της επιστολής με την Κρήτη έχει σαφείς επιπτώσεις στον τρόπο κατανόησής της και κυρίως αντίληψής της ως ένα ιεραποστολικό κείμενο.

Susan Doherty, "The Text Form of the OT Citations in Hebrews Chapter 1 and the Implications for the Study of the Septuagint", 355-365
Στο άρθρο παρέχεται μία λεπτομερής διερεύνηση των κειμένων των Ο΄ που συνιστούν τη βάση των επτά παραθέσεων από την Π.Δ. στο Εβρ 1. Στην παρουσίασή του ο συγγραφέας λαμβάνει υπόψη τις σημαντικές ανακαλύψεις χειρογράφων κατά τον 20ο αι. και τις σύγχρονες εξελίξεις στον τομέα των εβδομηκοντολογικών σπουδών. Τα πορίσματά του στη συνέχεια συνδέονται με τη μελέτη της χρήσης της Π.Δ. στην Κ.Δ. γενικότερα και με κάποια σύγχρονα ζητήματα όσον αφορά στη μελέτη των Ο΄, όπως για παράδειγμα η χρήση τους από τον Λουκά. Υποστηρίζει ότι ο συγγραφέας της προς Εβραίους αναπαρήγαγε τα γραφικά κείμενα με πιστότητα έτσι ώστε τώρα αυτοί, οι οποίοι υποστηρίζουν ότι εσκεμμένα αλλοιώνει τις πηγές του, θα πρέπει να παρουσιάσουν συγκεκριμένα αντεπιχειρήματα.

Matthew Thiesen, "Hebrews 12.5–13, the Wilderness Period, and Israel's Discipline", 366-379
Καθώς ο συγγραφέας της προς Εβραίους επιστολής τοποθετεί στα Εβρ 1,3-4,11 και 11,8-39 του αναγνώστες του στην περίοδο της περιπλάνησης του Ισραήλ στην έρημο, η συζήτηση για τα "παιδία" στο 12,5-13 θα μπορούσε να κατανοηθεί υπό το φως των αρχαίων ιουδαϊκών αντιλήψεων για την περίοδο του Ισραήλ στην έρημο. Η επιβεβαίωση ότι αυτή είναι η σωστή συνάφεια, μέσα στην οποία πρέπει να κατανοηθεί το 12,5-13, υπάρχει στο Δευτερονόμιο, στη Σοφία Σολομώντος, στον Φίλωνα και στον Ιώσηπο, στα οποία, όπως και στην προς Εβραίους, η περίοδος στην έρημο θεωρείται ως παιδαγωγική περίοδος αναγκαία για να κληρονομήσει ο Ισραήλ. Γι' αυτόν το λόγο η προς Εβραίους παρουσιάζει τον Ησαύ ως παράδειγμα ανυπάκουου ανθρώπου, ο οποίος εξέπεσε της κληρονομίας της.

Matti Myllykoski, "Tears of Repentance or Tears of Gratitude? P.Oxy. 4009, the Gospel of Peter and the Western Text of Luke 7.45–49", 380-389
Σε ένα άρθρο που εκδόθηκε νωρίτερα αυτό το έτος (NTS 55:1, 104-115) παρουσιάστηκε μία πλήρης αποκατάσταση της λιγότερο κατανοητής πλευράς του P. Oxy. 4009 (στ. 1-13) και υποστηρίχθηκε ότι αυτό το κείμενο ανήκει στο ευαγγέλιος του Πέτρου. Αυτοί οι 12 στίχοι αποτελούν παράλληλα προς την περικοπή του κατά Λουκάν της αμαρτωλής γυναίκας (Λκ 7,45-49) και καταδεικνύουν ότι το ευαγγέλιο του Πέτρου χρησιμοποίησε χειρόγραφα, τα οποία διασώζουν το δυτικό κείμενο των αρχαιότερων ευαγγελίων. Το πιο σημαντικό χαρακτηριστικό, η παράλειψη στο P. Oxy. 4009 του Λκ 7,47β-48, δεν είναι τυχαίο. Υπάρχουν σοβαρά επιχειρήματα ότι αυτοί οι στίχοι παραλείπονταν και στο πρωτότυπο του κατά Λουκάν.

J.K. Elliot, "Manuscripts Cited by Stephanus", 390-395

Το κείμενο της Αποκάλυψης Πέτρου online

O Mark Goodacre μας πληροφορεί ότι έχει αναρτήσει σε ηλεκτρονική μορφή το κείμενο της Αποκάλυψης Πέτρου, όπως αυτό είναι δημοσιευμένο στο έργο Erich Klostermann (ed.), Apocrypha I: Reste Des Petrusevangeliums, Der Petrus-Apocakalypse und des Kerygmati Petri (Bonn: A. Marcus und E. Weber’s Verlag, 1903): 8-11.

Για να βρεθείτε στη σχετική σελίδα, πατήστε εδώ.

Ἀρθρα βιβλικού ενδιαφέροντος στο νέο Tyndale Bulletin

Στο νέο τεύχος του Τyndale Bulletin 60:1 (2009) δημοσιεύονται τα εξής άρθρα βιβλικού ενδιαφέροντος:

Kit Barker, "Divine Illocutions in Psalm 137. A Critique of Nicholas Wolterstorff's 'Second Hermeneutic'", 1-14

Kατά τα τελευταία χρόνια υπάρχει ένα ανανεωμένο ενδιαφέρον να κατανοηθεί η Γραφή ως θεία επικοινωνία, μία τάση η οποία επανασυνδέει την ακαδημαϊκή μελέτη με τα εκκλησιολογικά ενδιαφέροντα. Όσοι εμπλέκονται στη θεολογική ερμηνευτική αξιοποίησηαν μία σειρά από επιστημονικούς κλάδους προκειμένου να αναπτύξουν και να υποστηρίξουν τις μεθοδολογίες που υιοθέτησαν. Από το χώρο της θεωρίας της επικοινωνίας και των pragmatics χρησιμοποιήθηκε από κάποιους η θεωρία για τις πράξεις λόγου (speech act theory) καθώς παρέχει μία εις βάθος ανάλυση της ανατομίας της επικοινωνίας. Ένα έργο αντιπροσωπευτικό αυτής της τάσης είναι το έργο του Nicholas Wolterstoff, Divine Discourse: Philosophical Reflections on the Claim that God Speaks. Ο συγγραφέας στηρίζεται κυρίως στη θεωρία των πράξεων λόγου και αναπτύσσει ένα μοντέλο δύο ερμηνευτικών φάσεων το οποίο προκύπτει κυρίως από τη θέση του ότι η Γραφή είναι θείος και ανθρώπινος λόγος. Ο συγγραφέας παρουσιάζει κριτικά τις θέσεις του Wolterstoff και μάλιστα στο παράδειγμα ερμηνείας του Ψα 137.

Hetty Lalleman, "Jeremiah, Judgement and Creation", 15-24
Με βάση το έργο της Helga Weippert υποστηρίζεται ότι η ιδέα της δημιουργίας μπορεί να βρεθεί ήδη στον Ιερεμία κι όχι μόνο στα Ησ 40-55. Τα Ιερ 4-5 έχουν παράλληλα στα Γεν 1-2 καθώς επίσης και στο Ιερ 33 και υπάρχει αρκετός χώρος για να υποθέσει κανείς ότι το Ιερ 33 αντιπροσωπεύει μία μετά τον Ιερεμία εξέλιξη, όπως υποστηρίζει και η Weippert. Ο Ιερεμίας χρησιμοποιεί όχι μόνο τη διαθήκη ως πλαίσιο για την εξαγγελία της κρίσης και καταδίκης αλλά και τη δημιουργία.

Robert Simons, "The Magnificat: Cento, Psalm or Imitatio?", 25-46
Οι ερμηνευτές έχουν προ πολλού επισημάνει την έντονη παρουσία λέξεων και θεμάτων της ελληνικής Π.Δ. στον ύμνο της Μαριάμ (Λκ 1,46-55). Διάφορες απόπειρες έγιναν να εξηγηθεί αυτό το φαινόμενο. Κάποιοι υποστήριξαν ότι ο συγκεκριμένος ύμνος είναι ένα είδος cento, κάποιοι άλλοι ότι έχει συνταχθεί έχοντας ως πρότυπο τους ψαλμούς της Π.Δ. Στο άρθρο υποστηρίζεται ότι ο ύμνος είναι ένα παράδειγμα "προσωποποιΐας", ενός φαινομένου γνωστού στο πλαίσιο της ελληνορωμαϊκής ρητορικής παράδοσης και υιοθετεί την τεχνική της imitatio. Για να τεκμηριώσει τη θέση του ο συγγρ. αναλύει διάφορες λεπτομέρειες του συγκεκριμένου ύμνου.

Christopher M. Hays, "Hating Wealth and Wives? An Examination of Discipleship Ethics in the Third Gospel", 47-68
To κατά Λουκάν συχνά συνδυάζει οδηγίες για τον τρόπο που πρέπει να χρησιμοποιείται ο πλούτος με διδασκαλίες για τις σχέσεις μέσα στην οικογένεια, κάποιες φορές υιοθετώντας ένα επικριτικό ύφος. Στο παρόν άρθρο υποστηρίζεται ότι οι διπλές αυτές "εχθρότητες" απέναντι στον πλούτο και την οικογένεια μέσα στο ευαγγέλιο έχουν θεολογικές ρίζες και ειδικότερα στην διδασκαλία του για τη μίμηση του Χριστού και τη διδασκαλία του για την κρίση κατά τα έσχατα. Για να υποστηρίξει τη θέση του και για να χαράξει συγκεκριμένες γραμμής της ηθικής του τρίτου ευαγγελίου, ο συγγρ. αναλύει τα Λκ 9,57-62. 14,25-35. 17,20-35.

Christoph Stenschke, "Reading First Peter in the Context of Early Christian Mission", 107-126
Στο άρθρο υποστηρίζεται ότι η 1 Πε θα πρέπει να αναγνωσθεί μέσα στο πλαίσιο της αρχαίας χριστιανικής ιεραποστολής. Οι αναγνώστες της 1 Πε έχουν κυρίως εθνικό παρελθόν. Η επιστολή διαβεβαιώνει ότι αυτοί οι εξ εθνών χριστιανοί τώρα κατέχουν το ίδιο status και απολαμβάνουν των ίδιων πνευματικών προνομίων με τον Ισραήλ. Ωστόσο το πολυπόθητο αυτό status προϋποθέτει ότι θα πρέπει να ζήσουν μέσα στον κόσμο ως εξόριστοι και ξένοι. Ως λαός του Θεού έχουν όμως ένα νέο στόχο: να είναι κοινωνοί της πίστης εν Χριστώ τόσο στη συμπεριφορά τους όσο και στο λόγο τους. Η εμπειρία που έχουν κατασυκοφάντησης και διωγμού δε θα πρέπει να θέσει υπό αμφισβήτηση την κλήση τους, αλλά είναι αναπόσπαστο τμήμα της ύπαρξής τους λαού του Θεού μέσα στον κόσμο.

Ένα νέο βιβλίο για τις Acta Alexandrinorum

Από το ιστολόγιo What's New in Papyrology πληροφορούμαστε για δύο βιβλιοκρισίες σε ένα νέο βιβλίο για τις γνωστές Acta Alexandrinorum και για τις μορφές αντίστασης και υποταγής στην κρατική εξουσία στη ρωμαϊκή Αίγυπτο.

A. Harker, Loyalty and dissidence in Roman Egypt; the case of the Acta Alexandrinorum, Cambridge Univ. Press, 2008

ISBN: 978-0-521-88789-2
74 ευρώ

H μία βιβλιοκρισία έχει δημοσιευθεί ηλεκτρονικά στην ιστοσελίδα Sehepunkte (για να τη διαβάσετε, πατήστε εδώ). Η άλλη στο φύλλο της 15ης Μαΐου 2009 του TLS. Επίσης για όσους επιθυμούν να ξεφυλλίσουν το βιβλίο, στη συλλογή του google books παρέχεται περιορισμένη επισκόπηση του βιβλίου (πατήστε εδώ).

Συμπόσιο προς τιμήν της καθηγήτριας Tessa Rajak

Aπό το ιστολόγιο του David Meadows πληροφορούμαστε για τη διοργάνωση συμποσίου στο University of Reading προς τιμήν της γνωστής καθηγήτριας Tessa Rajak.

"JEWS, CHRISTIANS, GREEKS, ROMANS:

CULTURAL AND RELIGIOUS INTERACTIONS"

25 Iουνίου 2009, 10.00 -18.00, University of Reading, Room 44, Humanities Building

Oμιλητές

PHILIP ALEXANDER, Professor of Post-Biblical Jewish Studies and Co-Director of the Centre for Jewish Studies, University of Manchester. "Did the Rabbinic movement lose the West? Reflections on the fate of Greek-speaking Judaism after 70 CE".
E. GILLIAN CLARK, Professor of Ancient History and Head of Subject (Classics & Ancient History), University of Bristol. "Augustine and the Septuagint".
HANNAH M. COTTON, Shalom Horowitz Professor of Classics, Hebrew University of Jerusalem. "The Conception of Jesus and the Documents from the Judaean Desert".
MARTIN D. GOODMAN, Professor of Jewish Studies and Fellow of Wolfson College, University of Oxford. "Tolerance of Variety within Judaism in the Early Roman empire".
ERICH S. GRUEN, Wood Professor of History Emeritus, University of California at Berkeley. "Perseus as a Multi-Culturalist".
FERGUS G. B. MILLAR, Camden Professor of Ancient History Emeritus, University of Oxford. "Jews and Christians in Late Antique Mesopotamia".
JOHN NORTH, Professor of History Emeritus, UCL, University of London. "Pagan Orthopraxy".
TESSA RAJAK, Professor of Ancient History Emeritus, University of Reading. Moderator of final panel discussion.

Για να διαβάσετε το πρόγραμμα, πατήστε εδώ.

Το συνέδριο για την αρχαιολογία και πολιτική στο Duke University

Στην ιστοσελίδα του Bible and Interpretation έχει αναρτηθεί το άρθρο του Paul V.M. Flesher με σχολιασμό των όσων παρουσιάσθηκαν και συζητήθηκαν στο συνέδριο που έλαβε χώρα τον Απρίλιο στο Duke University ("Archaeology, Politics and the Media: Re-Visioning the Middle East").

Για να διαβάσετε το άρθρο, πατήστε εδώ.

Επίσης μπορείτε να διαβάσετε τις αναρτήσεις στο ιστολόγιο του Cargill (πατήστε εδώ κι εδώ) και να ακούσετε μαγνητοφωνημένες τις διαλέξεις πατώντας εδώ.

Ιστορία Χρόνων Κ.Δ.: η πρώτη φάση

Η πρώτη φάση (μέχρι το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο)

Χαρακτηριστικά αυτής της περιόδου

α) συγγραφή μεγάλων έργων, όπου παρουσιάζεται η γενικότερη πολιτική, θρησκευτική και κοινωνική κατάσταση
β) το ενδιαφέρον επικεντρώνεται κυρίως στην περιγραφή των βασικών ιστορικών μεγεθών όπως θρησκεία, φιλοσοφικά ρεύματα, ρωμαϊκή διοίκηση, κοινωνικοί θεσμοί και προβάλλεται ο ρόλος συγκεκριμένων ιστορικών προσωπικοτήτων
γ) υπάρχει μία αρκετά δυαλιστική προσέγγιση της εποχής της Κ.Δ. Τα δύο μεγέθη, Ελληνισμός και Ιουδαϊσμός, παρουσιάζονται συχνά ως αντίθετα μεταξύ τους ενίοτε δε και ως αντίπαλες δυνάμεις, ενώ ο Χριστιανισμός, συνδέεται αποκλειστικά με τη μία ή την άλλη πραγματικότητα.

Το τελευταίο αυτό χαρακτηριστικό αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της έρευνας κατά την πρώτη φάση και συνδέεται άμεσα με μία από τις βασικές θέσεις της ιστορικής κριτικής, ότι δηλαδή η κινητήριος δύναμη της ιστορικής πορείας του αρχέγονου χριστιανισμού είναι η αντιπαράθεση ανάμεσα στη διδασκαλία των πρώτων αποστόλων, η οποία συνδέεται με τον Ιουδαϊσμό και στη διδασκαλία του Παύλου, που προσδιορίζεται νε πολλοίς από τον ελληνορωμαϊκό πολιτισμό. Εκφραστής της πρώτης τάσης σε αυτήν την φάση είναι η γνωστή Θρησκειοϊστορική Σχολή (Religionsgeschichtliche Schule) στο Göttingen. Η πρώτη είχε ως βασική της αρχή ότι η Κ.Δ. πρέπει να ερμηνευτεί κυρίως με βάση ειδωλολατρικές και ελληνιστικές προϋποθέσεις. Το ενδιαφέρον των μελών της επικεντρώνεται στο συγκρητισμό και πόσο αυτός επηρεάζει τον αρχέγονο χριστιανισμό. Εκπρόσωποι της Σχολής είναι οι Hermann Gunkel (εισηγητής της Formgeschichte), Wilhelm Heitmüller, Wilhelm Bousset, Johannes Weiss, Gilles P. Wetter, Rudolf Bultmann, Ernst Troeltsch. Με αυτήν συνδέεται επίσης η έκδοση του εγκυκλοπαιδικού έργου Religion für die Geschichte und Gegenwart. Οι θέσεις της Θρησκειοϊστορικής Σχολής δέχθηκαν αυστηρή κριτική από διάφορους θεολογικούς κύκλους. Θεωρήθηκαν υπεραπλουστευτικές της πολύμορφης ιστορικής πραγματικότητας και υπερβολικές. Συχνά μάλιστα τα πορίσματά της εξυπηρέτησαν ιδεολογικούς σκοπούς στην ταραγμένη περίοδο πριν τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο και αυτή του Μεσοπολέμου.

Στον αντίποδά της εμφανίζεται η λεγόμενη Wissenschaft des Judentums, που σκοπό έχει να τονίσει την ένταξη του Ιουδαϊσμού στην ευρωπαϊκή κοινωνία.[1] Με αυτό το ρεύμα συνδέεται η έκδοση του μνημειώδους έργου του Paul Billerbeck, Kommentar zum Neuen Testament aus Talmud und Midrash, καθώς και αρκετά άρθρα στο ThWNT.

Παράλληλα επιστήμονες της Καινής Διαθήκης στην Ολλανδία και Γερμανία συγκροτούν το λεγόμενο Corpus Hellenisticum, το οποίο επιθυμεί να ερμηνεύσει τον πρώιμο Χριστιανισμό και την Κ.Δ. μέσα στο πλαίσιο του ελληνιστικού Ιουδαϊσμού. Μέλη αυτού του ερευνητικού προγράμματος, το οποίο συνεχίζει ακόμη και σήμερα τη δράση του ήταν οι Georg Heinrici, Ernst Dobschütz, Hans Windisch, Adolf Deissmann, Herbert Preisker, W. van Unik. Στους νεώτερους εκπροσώπους συγκαταλέγονται οι P. van der Horst, Joachim Jeremias, Eduard Lohse, Gerhard Delling, J.W. van Henten κ.ά.

Μετά το τέλος του Μεγάλου Πολέμου οι εξελίξεις στο θεολογικό χώρο επηρέασαν σημαντικά την πορεία της έρευνας της Ιστορίας των Χρόνων της Κ.Δ. H θεολογία του Μεσοπολέμου δεν ενδιαφέρεται τόσο για κοινωνικοϊστορικά ζητήματα και για το γενικότερο ιστορικοκοινωνικό πλαίσιο της πρώτης εκκλησίας και των κειμένων της Κ.Δ. όσο για την θεολογική υπόσταση του ανθρώπου της εποχής της και πόσο αυτή μπορεί να ορισθεί από τα κείμενα αυτά.[2] Αντί για τον ιστορικό χαρακτήρα τους, τονίζεται η μυστική κυρίως διάσταση των κειμένων. Δεν είναι ίσως τυχαίο ότι οι μαθητές του Bultmann που είχαν το εντονότερο θρησκειοϊστορικό ενδιαφέρον, H. Koester και D. Georgi, συνέχισαν το έργο τους στην Η.Π.Α.

Εγχειρίδια της Ιστορίας Χρόνων Κ.Δ. της περιόδου

Έργα Ιστορίας Χρόνων και μονογραφίες με σχετικά θέματα συνεχίζουν να γράφονται, όμως το ενδιαφέρον έχει υποχωρήσει αισθητά. Στο γερμανόφωνο χώρο με την ιστορία χρόνων ασχολούνται κατά την περίοδο αυτή οι Joseph Felten, C. Schneider, Willy Staerk, H. Preisker, οι οποίοι ουσιαστικά κινούνται μέσα στο γενικότερο κλίμα το οποίο παρουσιάσαμε. Και στον αγγλόφωνο χώρο οι εξελίξεις δεν είναι εντυπωσιακές. Δύο είναι τα σημαντικότερα κέντρα μελέτης με έμφαση ωστόσο κυρίως στην Ιστορία του Αρχέγονου Χριστιανισμού, η Oxford και το Cambridge.[3] Μεταφράζονται κυρίως τα γερμανόφωνα έργα της εποχής και υιοθετούνται οι βασικές θέσεις τους.

Ένα πολύ καλό εγχειρίδιο της εποχής είναι εκείνο του καθηγητή της Π.Δ. στο Παν/μιο του Harvard Robert H. Pfeiffer.[4] Το ενδιαφέρον κι εδώ επικεντρώνεται στον Ιουδαϊσμό, του οποίου ο ρόλος στη διαμόρφωση του αρχέγονου Χριστιανισμού υπογραμμίζεται. Η έρευνα της Ιστορίας των Χρόνων της Κ.Δ. δε φαίνεται ακόμη ώριμη να απεγκλωβισθεί από το δίλημμα που της κληροδότησε η προηγούμενη γενιά. Αυτό διαφαίνεται στα έργα του F. Grant, όπου Ιουδαϊσμός και Ελληνισμός αντιμετωπίζονται ως δύο στεγανά διαχωρισμένες πραγματικότητες ή αργότερα τα έργα των Metzger και Bruce.

[1] Dario Garribba, “La presentazione del Giudaismo del secondo tempio nella storiografia del XX sec.”, RdT 45 (2003), σ. 83.

[2] Εκφραστές της νέας τάσης οι: Karl Barth, Rudolf Bultmann, Friedrich Gogarten κτλ. Την ίδια εποχή η Jesus-Forschung οδηγείται σε αδιέξοδο.

[3] W. Horbury, “British New Testament Study in it International Setting, 1902-2002”, στο έργο του ιδίου, Herodian Judaism and New Testament Study, (WUNT 139), Mohr Siebeck, Tübingen 2006, σσ. 151-152.

[4] Robert H. Pfeiffer, History of New Testament Times with an Introduction to the Apocrypha, Harper, New York 1949.