P. Harland: μαγνητοφωνημένη διάλεξη για το ευαγγέλιο του Φιλίππου - τελετουργία και σωτηρία

O P. Harland έχει αναρτήσει στο ιστολόγιό του το δεύτερο μέρος της σειράς μαγνητοφωνημένων διαλέξεων με θέμα το Ευαγγέλιο του Φιλίππου. Θέμα της συγκεκριμένης διάλεξης είναι το πώς συγκεκριμένες τελετουργικές πράξεις συγκεκριμενοποιούν τις αντιλήψεις περί σωτηρίας που υπάρχουν μέσα στο συγκεκριμένο κείμενο. Για να βρεθείτε στη συγκεκριμένη διάλεξη, πατήστε εδώ.

Αφιέρωμα στην ιδέα της Κόλασης στο νέο τεύχος του Numen

Στο νέο τεύχος του Numen 56: 2-3 (2009) έχει ως θέμα του την ιδέα της κόλασης σε αρχαίους πολιτισμούς της Μεσογείου και στο Χριστιανισμό αλλά και σε σύγχρονα θρησκεύματα. Παρουσιάζουμε στη συνέχεια εκείνα που εκτιμούμε ότι παρουσιάζουν μεγαλύτερο ενδιαφέρον για τον βιβλικό επιστήμονα:

Walter Burkert, "Pleading for Hell: Postulates, Fantasies, and the Senselessness of Punishment", 141-160

Aν το ιδανικό της δικαιοσύνης συμπεριλαμβάνει και την αποτελεσματική τιμωρία κάθε παραβάτη, τότε θα πρέπει να υποθέσουμε ότι η εφαρμογή αυτής της ιδέας θα μπορούσε να επεκταθεί μέχρι και στη μετά θάνατον ζωή. Αυτό ωστόσο συμπεριλαμβάνει όλες εκείνες τις αμφιλεγόμενες και παράδοξες πλευρές, οι οποίες καθιστούν δύσκολη κάθε λογική επιχειρηματολογία. Μία ιστορική έρευνα των αρχαίων λαϊκών αντιλήψεων για την κόλαση αναδεικνύει διάφορα ενδιαφέροντα σημεία. Στους Σουμέριους υπάρχει μόνο ένα μικρό σπέρμα αυτών των αντιλήψεων. Όταν η φωτιά της Κολάσεως παρουσιάζεται για πρώτη φορά στην Αίγυπτο, συνοδεύεται από το φόβο για τη μαγεία των νεκρών. Ο Ζοροαστρισμός και ο Ιουδαϊσμός την συνέδεσαν με τα φατριαστικά ενδιαφέροντά τους και την όρισαν ως τόπο τιμωρίας των μελών αντίπαλων ομάδων. Στην Ελλάδα απαντούμε διάφορα ηθικά και ποιητικά μοτίβα, από τις ισχυρές αλλά αινιγματικές μορφές στην Οδύσσεια μέχρι σε γενικές δηλώσεις για τιμωρίες στον Ύμνο προς τη Δήμητρα. Οι πιο τρομακτικές περιγραφές για κάτι που ομοιάζει στην Κόλαση απαντούν στην Πλάτωνα, του οποίου οι πηγές -εκτός από τον Όμηρο- μπορούμε να υποθέσουμε, αλλά όχι να ταυτοποιήσουμε με βεβαιότητα.

N. Wyatt, "The Concept and Purpose of Hell: Its Nature and Development in West Semitic Though", 161-184

Το άρθρο επιχειρεί να παρουσιάσει και να συνδέσει μεταξύ τους μία σειρά από ρεύματα ιδεών, τα οποία υπήρχαν στην περιοχή τις Εγγύς Ανατολή και τα οποία σταδιακά συνενώθηκαν σε μία ιουδαιοχριστιανική αντίληψη για την "Κόλαση". Οι αρχαιότερες ιδέες, που μπορούν να εντοπισθούν, περιλαμβάνουν αντιλήψεις για μία ασώματη, υποχθόνια ύπαρξη των συνηθισμένων νεκρών ή σε εξαιρετικές περιπτώσεις για πλήρη εξαφάνιση. Οι νεκροί βασιλείς αποθεώνονται και συνεχίζουν να ασχολούνται με τις υποθέσεις των ζωντανών, όπως φαίνεται από το ουγαριτικό ταφικό κείμενο kispum KTU 1.161. Αυτή την αντίληψη παρωδεί το Ησ 14, το οποίο υποδηλώνει επίσης ότι μια τέτοια δοξασία ήταν διαδεδομένη στον Ισραήλ-Ιούδα. Το θέμα της κοσμικής επανάστασης, το οποίο εσφαλμένα συνδέθηκε με το κείμενο KTU 1.6 i 43-67 στην πραγματικότητα εμφανίζεται σε κείμενα όπως τα Ησ 14, Ιεζ 28 και μεταβιβλικά παράγωγα κείμενα. Η αλαζονική βασιλική μορφή ενώθηκε με την εξελισσόμενη μορφή του Σατανά. Η παράδοση της θυσίας παιδιών στον Ισραήλ και Ιούδα, η οποία λάμβανε χώρα κατά το tophet στην Κοιλάδα Hinnon, επίσης συνέβαλε στη γεωγραφία της κόλασης στην ελληνική της μορφή ως γέεννα.

Nannó Marinatos, "The So-called Hell and Sinners in the Odyssey and Homeric Cosmology", 185-197

Στο άρθρο υποστηρίζεται ότι ο Οδυσσέας δεν κατέβηκε στον Άδη έστω κι αν γίνεται μάρτυρας της τιμωρίας συγκεκριμένων αμαρτωλών κι ότι οι τελευταίοι ενατενίζονται στον ουρανό ως αστερισμοί. Αυτή η υπόθεση μπορεί να εξηγήσει τη φράση "λειβάδι με τους ασφοδέλους. Επίσης υποστηρίζεται ότι η απαρχές αυτής της κοσμολογίας είναι αιγυπτιακές. Ο ομηρικός κόσμος χωρίζεται στον κόσμο της ημέρας και στον κόσμο της νύχτας: τον κόσμο που κατοικούν οι άνθρωποι και εκείνον που βρίσκεται πέρα από την τροχιά του ηλίου και κατοικείται από ήρωες και νεκρούς.

Michael Paschalis, "The Afterlife of Emperor Claudius in Seneca's Apocolocyntosis", 198-216

Το έργο του Σενέκα Apocolocyntosis, το αρχαιότερο διασωζόμενο παράδειγμα της αρχαίας μενίππειας σάτιρας, κάνει λόγο για το θάνατο του αυτοκράτορα Κλαυδίου και την άνοδό του στον ουρανό -όπου το αίτημά του για αποθέωση απορρίπτεται από το συμβούλιο των θεών - και για την κάθοδό του στη συνέχεια στον Κάτω Κόσμο, όπου καταδικάζεται για τη μαζική δολοφονία Ρωμαίων αριστοκρατών. Ο Κλαύδιος δεν είναι παρατηρητής πραγμάτων στον ουρανό και τον Κάτω Κόσμο ή ένας χαρακτήρας που εμπλέκεται σε μία αναζήτηση της γνώσης και της αλήθειας, αλλά ένας νεκρός χαρακτήρας που κρίνεται. Είναι επίσης ένας χαρακτήρας που συμπεριφέρεται σα να ήταν ζωντανός. Ο Σενέκας υπαινίσσεται ότι η μετά θάνατον ζωή του Κλαυδίου είναι μία απλή συνέχιση της επίγειας ζωής του και αντίστροφα, καθώς ζούσε πάντοτε σε έναν απομονωμένο και "φανταστικό" κόσμο. Η Apocolocyntosis παρωδεί τις επικές καθόδους και ιστοριογραφικούς κοινούς τόπους καθώς επίσης το μυθικό άλλο κόσμο της τιμωρίας και της επιβράβευσης, ιδέες για τη μετά θάνατον ζωή και για την αυτοκρατορική αποθέωση.

Dimitris J. Kyrtatas, "The Origins of Christian Hel", 282-297

Στο άρθρο επανεξετάζονται οι μαρτυρίες που αφορούν στις αρχαίες χριστιανικές αντιλήψεις για την τιμωρία των αμαρτωλών στην άλλη ζωή. Ξεκινά με την Καινή Διαθήκη και τις ιδέες που αποδίδονται στον Ιησού και συνεχίζει με την απόκρυφη Αποκάλυψη του Πέτρου, η οποία συντάχθηκε μία γενιά αργότερα και η οποία γνώρισε μεγάλης αποδοχής σε διάφορους αρχαίους χριστιανικούς κύκλους και συζητήθηκε σοβαρά για το εάν θα έπρεπε να συμπεριληφθεί στον κανόνα της Κ.Δ. Ο συγγρ. υποστηρίζει ότι στη σημερινή της μορφή η Apoc.Pet. προβάλλει ιδέες για την κόλαση που έρχονται σε αντίθεση προς εκείνες που παρουσιάζονται στην Καινή Διαθήκη. Για να λύσει αυτόν το γρίφο ο συγγρ. υποστηρίζει ότι η Apoc. Pet., όπως διασώθηκε σήμερα, αναπροσαρμόσθηκε σε μία πολύ μεταγενέστερη φάση για να ανταποκριθεί στις ανάγκες της αναπτυσσόμενης Εκκλησίας. Το αρχικό της νόημα μεταποιήθηκετότε σε τέτοιο βαθμό, ώστε να είναι σήμερα αδύνατο να εντοπισθεί η αρχική μορφή της. Στα αρχαιότερα στρώματά του αυτό το αρχαίο κείμενο φαίνεται ότι πραγματευόταν, όπως κι η Κ.Δ., τη σωτηρία κι όχι με την αιώνια τιμωρία.

Jan N. Bremmer, "Christian Hell: From the Apocalypse of Peter to the Apocalypse of Paul", 298-325

Μολονότι η Αποκάλυψη του Παύλου είναι μία ακόμη περιγραφή της κόλασης, την οποία δημιούργησε ο αρχέγονος Χριστιανισμός, είναι το πιο σημαντικό βήμα προς την κατεύθυνση εκείνη που γνώρισε το απώγειό της στον Δάντη. Είναι επίσης προϊόν ενός συγκεκριμένου τόπου και χρόνου, το οποίο προήλθε από συγκεκριμένες ανάγκες μολονότι δεν είναι δυνατόν πλέον να τις ανιχνεύσουμε επακριβώς. Στο άρθρο του ο συγγραφέας εξετάζει αρχικά τον τόπο και χρόνο γέννησης αυτού του κειμένου, πιθανόν ένα μοναστικό περιβάλλον στην Αίγυπτο γύρω στα 400 μ.Χ. Στη συνέχεια μελετά τις αμαρτίες στην Αποκάλυψη του Παύλου και σημειώνει ότι ο συγγραφέας της επικεντρώθηκε σε θρησκευτικά ζητήματα, ενώ στην Αποκάλυψη του Πέτρου, γενικά ηθικά προβλήματα, όπως για παράδειγμα ο φόνος ή η ψευδομαρτυρία, εξακολουθούν να παίζουν σημαντικό ρόλο. Επιπλέον δεν υπάρχει πια η γραμμή διαχωρισμού από τους εθνικούς έξω από την Εκκλησία, αλλά από εκείνους που δεν ασπάζονται το ορθόδοξο δόγμα. Τέλος συζητά το ερώτημα μέχρι ποιο βαθμό οι τιμωρίες στο κείμενο έχουν ως έμπνευσή του τις ποινές και τα βασανιστήρια που υπέστησαν οι μάρτυρες. Είχαν ως έμπνευσή τους τη λογοτεχνική παράδοση ή την ιστορική πραγματικότητα;

Danuta Shanzer, "Voices and Bodies: The Afterlife of the Unborn", 326-365

Θέμα του άρθρου είναι η τύχη μίας ιδιαίτερης κατηγορίας παιδιών, των αγέννητων, στην άλλη ζωή καθώς και η σταδιακή ποινικοποίηση της έκτρωσης κατά την αρχαιότητα. Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται σε μία πιθανή απαγόρευση της έκτρωσης στον Ορφισμό που ίσως να βρίσκεται πίσω από τη νέκυια στα P. Bon. 4 και Βιργιλίου, Αινειάδα 6. Στη συνέχεια παρουσιάζονται εμφανίσεις των εκτρωμάτων στην Αποκάλυψη του Πέτρου και σε διαδόχους αυτού του κειμένου κατά την Ύστερη Αρχαιότητα για να καταδειχθεί πώς ένα έμβρυο αποκτά σταδιακά σώμα και φωνή. Ταυτόχρονα η θεολογία του συναισθήματος επινοεί λύσεις για να αμβλύνει το πρόβλημα της ύπαρξης αθώων στην κόλαση. Η μοίρα των εμβρύων χωρίς σώμα στην Αποκάλυψη έγινε μήλο της έριδος κατά τις αρχές του 5ου αι. Οι σκωπτικές ερωτήσεις προς στους χριστιανούς για την ανάσταση των αγέννητων πρέπει να τέθηκαν για πρώτη φορά από τον Πορφύριο. Το ενδιαφέρον του για το έμβρυο και την εμψύχωσή του στο έργο του Πρὸς Γαῦρον θεωρούνται συνήθως απόδειξη γι' αυτό. Προσοχή επίσης δίνεται στις αμφιβολίες του Αυγουστίνου σχετικά με τη θέση και τη μοίρα του ανθρώπινου εμβρύου και δίνονται κάποιες εξηγήσεις γιατί δίστασε να υιοθετήσει μία σαφή θέση του τύπου "άνθρωπος από τη στιγμή της σύλληψης". Κατά τον 5ο αι., μετά την πελαγιανή έριδα, το ενδιαφέρον άρχισε να μετακινείται από το αγέννητο προς το αβάπτιστο, το οποίο κυριαρχεί στη νέκυια του Μεσαίωνα. Η λατρεία του Mizuko kuyō στην Ιαπωνία παρουσιάζει εντυπωσιακή παράλληλα προς αυτό που συνέβη κατά την Ύστερη Αρχαιότητα.

Α. Χανιώτης: η παρουσία των γυναικών στις αναθηματικές επιγραφές

Στο ιστολόγιο Current Epigraphy έχει αναρτηθεί περίληψη εισήγησης του Άγγελου Χανιώτη, που διαβάστηκε στο πλαίσιο της εαρινής συνάντησης της British Epigraphy Society με τον τίτλο: "From Woman to Woman: Female Voices in Dedicatory Inscriptions". Σύμφωνα με την περίληψη της ομιλίας θέμα ήταν η γυναικεία λατρευτική συμπεριφορά, όπως αυτή αποτυπώνεται σε διάφορα επιγραφικά κείμενα της αρχαιότητας. Ο ομιλητής παρουσίασε δύο case studies: αναθηματικές επιγραφές από το Ιερό της Μητέρας Θεών στη Λευκόπετρα της Μακεδονίας και από το ιερό της Δήμητρας στην Κνίδο. Και στις δύο περιπτώσεις σύγκρινε κείμενα και εντόπισε στερεότυπες εκφράσεις αλλά και εκφράσεις, οι οποίες αποκλίνουν από τους συνηθισμένους τρόπους διατύπωσης. Για να διαβάσετε την περίληψη της εισήγησης, πατήστε εδώ.

Ένα ελληνικό χειρόγραφο της Κ.Δ. στο διαδίκτυο

Από το ιστολόγιο Evangelical Textual Criticism πληροφορούμαστε για τη δυνατότητα που έχουν, όσοι επιθυμούν, να δουν στο διαδίκτυο το χειρόγραφο Ostromir Gospel, το οποίο φυλάσσεται στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Ρωσίας μαζί με άλλα περίπου 525 ελληνικά χειρόγραφα της Κ.Δ. Το χειρόγραφο εκτίθεται στο διαδίκτυο στο πλαίσιο μίας διαδικτυακής έκθεσης που διοργανώνει η Βιβλιοθήκη με αφορμή τα 950 χρόνια ζωής του συγκεκριμένου χειρογράφου. Τίτλος της έκθεσης είναι "The Ostromir Gospel and the Manuscript Tradition of the New Testament Texts," (πατώντας τον τίτλο θα βρεθείτε στην έκθεση). Στη διαδικτυακή αυτή έκθεση μπορεί ο ενδιαφερόμενος επισκέπτης να δει κι άλλα ελληνικά χειρόγραφα 6ου-13ου αι., τα οποία το ιστολόγιο αναφέρει με βάση τον αριθμό καταλόγου που έχουν στον κατάλογο Greg.-Aland (πατήστε εδώ).

Το νέο τεύχος του Biblica

Έχει αναρτηθεί το νέο τεύχος 90:1 του περιοδικού Biblica με τα εξής άρθρα:

B. Herr, "Der Standpunkt des Epitomators. Perspektivenwechsel in der Forschung am Zweiten Makkabäerbuch", 1-31

Σύμφωνα με την ευρέως διαδεδομένη άοψπη ο σκοπός του 2 Μακκ είναι να τονίσει τη μεγάλη σημασία του Ναού. Αυτή η θέση μπορεί να ισχύσει ως ένα σημείο, εάν η περίληψη της ιστορίας διαβαστεί μαζί με τις δύο εισαγωγικές επιστολές. Εκείνοι όμως οι ερμηνευτές, που θεωρούν ότι οι δύο επιστολές ήταν αρχικά ανεξάρτητες η μία από την άλλη και μάλιστα υπήρχαν σε μία σύντομη μορφή, φαίνεται να έχουν δίκιο. Η δομή της περίληψης της ιστορίας από μόνη της αποκαλύπτει μία σωτηριολογία η οποία αφιερώνει ένα μεγάλο τμήμα της στη μαρτυρία της πίστης για την ιστορία της σωτηρίας, ειδικά όταν γίνεται λόγος για αιματοχυσίες. Όσον αφορά αυτό το σημείο η σύντομη εκδοχή και η πρώτη εισαγωγική επιστολή δένουν αρμονικά μεταξύ τους. Τόσο η περίληψη όσο και το έργο στο σύνολό του έχουν επομένως σωτηριολογική προοπτική και τονίζουν τη μαρτυρία της πίστης ως σημαντική για τη σωτηρία.

A. Moshavi, "Two Types of Argumentation Involving Rhetorical Questions", 32-46
Οι ρητορικές ερωτήσεις συχνά εκφράζουν το συλλογισμό μέσα σε ένα λογικό επιχείρημα. Μολονότι η χρήση των ρητορικών ερωτήσεων στα επιχειρήματα έχει γενικά επισημανθεί, δεν έχει δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στους τρόπους συλλογισμού που βρίσκονται πίσω από κάθε επιχείρημα. Η παρούσα μελέτη εξετάζει της ρητορικές ερωτήσεις με τη σημασία του επιχειρήματος στους πεζούς διαλόγους του βιβλίου της Γένεσης έως κι εκείνων των Βασιλειών υπό το φως της πραγματιστικής θεωρίας της επιχειρηματολογίας. Δύο λογικές μορφές, ο modus tollens και η άρνηση των προηγουμένων, εντοπίζονται στα περισσότερα επιχειρήματα που εκφέρονται με ρητορικές ερωτήσεις. Ο πρώτος τύπος γενικά οδηγεί με τον παραγωγικό συλλογισμό σε ένα συμπέρασμα, ενώ ο δεύτερος, αρχικά άκυρος, προκαλεί με τη βοήθεια των πιθανοτήτων τον συζητητή να τεκμηριώσει τη θέση του. Και στο επιχείρημα του modus tollens υπάρχει μία παραλλαγή με πιθανότητες, οι οποίες στηρίζονται σε υποκειμενικό συλλογισμό. Και οι δύο τύπο εκφέρονται γλωσσικά με παρόμοιους τρόπους και μπορούν να αποβούν αποτελεσματικοί τρόποι αποφυγής εκτέλεσης εντολών.

B.D. Crowe, "The Song of Moses and Divine Begetting in Matt 1,20", 47-58
Υποστηρίζεται στο άρθρο ότι η εικόνα της θείας γέννησης του Ισραήλ στην Ωδή του Μωυσή (Δευτ 32,18) υπάρχει ως ιδέα στη θεία γέννηση του Ιησού στο Μτ 1,20. Για να τεκμηριώσει τη θέση του, ο συγγραφέας εξετάζει τα χαρακτηριστικά της Ωδής του Μωυσή και το κατά πόσο αυτή ήταν ευρέως γνωστή. Η έμμεση αναφορά του Μτ 1,20 στο Δευτ 32,18 είναι ένα τμήμα του μεγαλύτερου θέματος του κατά Ματθαίον, όπου ο ευαγγελιστής παρουσιάζει τον Ιησού ως τον υπάκουο Υιό του Θεού σε αντίθεση προς τον Ισραήλ που είναι ο ανυπάκουος. Αυτή η αναφορά τονίζει επίσης την εικόνα της νέας δημιουργίας, την οποία ο Ματθαίος συνδέει με τη γέννηση του Ιησού.

I. Kislev, "The Vocabulary of the Septuagint and Literary Criticism: The Case of Numbers 27,15-23", 59-67
Μία προσεκτική εξέταση της αλλαγής στον τρόπο που χρησιμοποιούνται οι ελληνικές συνώνυμες λέξεις στη μετάφραση των εβραϊκών στο κείμενο των Ο΄ μπορεί ίσως να μας βοηθήσει να εντοπίσουμε την εμπλοκή διαφορετικών μεταφραστών. Τέτοιες αλλαγές μπορεί κάποιες φορές να συνδέονται με κάποιες φάσεις σύνταξης του εβραϊκού κειμένου. Στο άρθρο εξετάζονται ορισμένες ενδιαφέρουσες διαφορές στο λεξιλόγιο της μετάφρασης των Ο΄ στην περικοπή για την τελετή της ανάληψης από τον Ιησού της εξουσίας στο Αρ 27,15-23. Επίσης κάποιες επιπλέον φιλολογικοκριτικές σκέψεις οδηγούν στην ακριβή διερεύνηση της διαδικασίας σταδιακής διαμόρφωσης του εβραϊκού κειμένου.

T.M. Willis, "Blasphemy, Talion, and Chiasmus: The Marriage of Form and Content in Lev 24,13-23", 68-74
Η λεκτική απάντηση του Θεού στην περίπτωση της βλασφημίας εκφέρεται με ένα μακροσκελή χιασμό στο Λευιτ 24,13-23. Μία άποψη αυτού του θέματος, που δεν έχει σχολιασθεί μέχρι σήμερα, είναι το πώς η συγκεκρικένη δομή του κειμένου υπαινίσσεται ότι η βλασφημία είναι σοβαρότερο έγκλημα από ό,τι ο φόνος. Αυτή η παρατήρηση καταδεικνύει πώς αυτή η περικοπή ταιριάζει θεματικά πολύ καλά στη συνάφεια του Λευιτ 18-26, όπου υπάρχουν συνεχώς παραδείγματα αυτοπαρουσίασης του Θεού ("εγώ είμαι ο Κύριος...") και αναφορές στην αγιότητά του.

Th. Booij, "Psalm 132: Zion’s Well-Being", 75-83
Ο Ψαλμός 132, ένα κείμενο της ύστερης προαιχμαλωσιακής περιόδου, αφορά στην ευημερία της Σιών και των πιστών της. Αυτή η ευημερία, ουσιαστικά του Δαυίδ, οφείλεται στην παρουσία του Γιαχβέ στη Σιών. Γίνεται πραγματικότητα, όταν ο Γιαχβέ στρέφει φιλικά το βλέμμα του στο βασιλιά της γενιάς του Δαυίδ. Το πρώτο μέρος του ψαλμού (στ. 1-10) ζητά τη χάρη να βρεθεί τόπος κατοικίας του Θεού. Το δεύτερο μέρος (στ. 11- 18) είναι μία απάντηση στο πρώτο μέρος. Ο ψαλμός είναι ένα εισοδικό άσμα για τη γιορτή της Σκηνοπηγίας. Καθώς ο ψαλμός παρέμεινε σημαντικός για τη θρησκευτική κοινότητα, επαναχρησιμοποιήθηκε μετά την αιχμαλωσία στο πλαίσιο της ίδιας γιορτής.

M. Rastoin, "Encore une fois les 153 poissons (Jn 21,11)", 84-92
Ο αριθμός των ψαριών στο Ιω 21,11 αποτελεί crux interpretum για τους ερμηνευτές του τέταρτου ευαγγελίου. Αν η θεολογική σημασία αυτής της σκηνής φαίνεται να είναι αρκετά σαφής -μία έμμεση αναφορά στην οικουμενικότητα της σωτηρίας που έφερε ο Χριστός- ο λόγος γιατί τα ψάρια είναι 153 προκάλεσε μία σειρά από ερμηνείες ήδη από την εποχή του Αυγουστίνου κι εξής. Το σύντομο αυτό άρθρο επιδιώκει να προσθέσει μία σειρά επιχειρημάτων στην πρόταση που έκανε ο J. Emerton το 1958 ότι ο αριθμός αναφέρεται στο Εσδ 47,1-12. Με τη βοήθεια των νέων αυτών επιχειρημάτων καθίσταται ευκολότερη η σύνδεση των δύο κειμένων και αναδεικνύεται σαφέστερα η θεολογική συνοχή αυτής της αναφοράς μέσα στο γενικότερο ιωάννειο θεολογικό πλαίσιο.

J. Swetnam, "Τῶν λαληθησομένων in Hebrews 3,5", 93-100
Η φράση "τῶν λαληθησομένων" στο Εβρ 3,5 αναφέρεται έμμεσα στους ιδρυτικούς της Θείας Ευχαριστίας λόγους. Αυτό υποστηρίζεται με βάση 1) την αντίθεση μεταξύ Χριστού και Μωυσή στο Εβρ 3,1-6, όπως αυτή κατανοείται με τη βοήθεια του Αρ 12,7 (Ο΄), 2) τη θεματική χρήση του "λαλέω" στην προς Εβραίους, 3) τη σχέση του Εβρ 9,20 προς το συγκεκριμένο στίχο, 4) τη θέση του Εβρ 3,4 μέσα στη δομή του Εβρ 1,1-3,6. Όλα αυτά θα πρέπει να κατανοηθούν με βάση την ευχαριστιακή ερμηνεία των Εβρ 2,12 και Εβ 13.

T. Callan, "Comparison of Humans to Animals in 2 Peter 2,10b-22", 113-113
Ένα εντυπωσιακό χαρακτηριστικό της 2 Πε 2,10α-22 είναι οι πολλαπλές αναφορές του συγγραφέα στις ομοιότητες και διαφορές μεταξύ των ανθρώπων και των ζώων. Στο άρθρο εξετάζεται αυτή η πλευρά της συγκεκριμένης περικοπής μέσα από τη διερεύνηση αυτής της σύγκρισης σε συγγραφείς αρχαιότερους της επιστολής ή σύγχρονους (σε γενικές γραμμές) με αυτήν. Τέτοιες συγκρίσεις ήταν πολύ συνηθισμένες στον αρχαίο κόσμο. Μπορούν να είναι ουδέτερες, θετικές ή αρνητικές. Η σύγκριση της 2 Πε ανήκει στην τελευταία κατηγορίας. Μολονότι η αρνητική σύγκριση στη 2 Πε ομοιάζει με άλλες συγκρίσεις, ο τρόπος σύγκρισης στην επιστολή είναι μοναδικός.

Δύο νέα άρθρα στο JHS

Στην ηλεκτρονική σελίδα του τρέχοντος τόμου [9 (2009)] του περιοδικού Journal of Hebrew Scriptures έχουν αναρτηθεί δύο νέα άρθρα (πατώντας στον τίτλο θα βρεθείτε στο κείμενο του άρθρου):

Bob Becking, "God-Talk for a Disillusioned Pilgrim in Psalm 121"

Στον Ψα 121, ένα μεταιχμαλωσιακό ψαλμό των αναβαθμών, μπορεί να παρατηρήσει κανείς μία μετάβαση από τους τύπους σε α΄ ενικό σε εκείνους του β΄ ενικού, οι οποίοι αναφέρονται στον προσκυνητή. Αυτή η μετάβαση εξηγείται (1) με την ερμηνεία της λέξης "όρη" στο στ. 1 ως συμβόλων απειλής, (2) με την κατανόηση του στ. 2 ως μίας έκφρασης της παραδοσιακής πίστης η οποία όμως ατόνησε και (3) με την ανάγνωση των στ. 3-8 ως το λόγο κάποιου τρίτου που θέλει να βοηθήσει τον συνειδητοποιημένο πια προσκυνητή να αντιμετωπίσει το εύθραυστο της ανθρώπινης ζωής.

Philippe Guillaume, "Lamentations 5: The Seventh Acrostic"

Έξι πλήρεις αλφαβητικές ακροστιχίδες δομούν τα πρώτα κεφάλαια του βιβλίου των Θρήνων. Το Midrash Eikhah Rabbah προτείνει ότι είναι επτά οι ακροστιχίδες. Ακολουθώντας τα βήματα των Siegfried Bergler καιι Azriel Rosenfeld το άρθρο εντοπίζει άλλα τέσσερα γράμματα του γρίφου.

(Πηγή: ιστολόγιο του Jim West)

Δύο ενδιαφέροντα άρθρα στο νέο RThL

Στο νέο τεύχος του Revue théologique de Louvain 40:1 (2009) δημοσιεύονται μεταξύ άλλων και τα εξής δύο άρθρα βιβλικού ενδιαφέροντος:

Pierre M. Bogaert, "Les formes anciennes du livre d'Esther : réflexions sur les livres bibliques à traditions multiples à l'occasion de la publication du texte de l'ancienne version latine", 66-77
Η αρχαία λατινική μετάφραση της Εσθήρ είναι μία ακριβής απόδοση της αρχαιότερης ελληνικής μορφής αυτού του βιβλίου, όπως έδειξε ο Jean-Claude Haelewyck με την κριτική έκδοση του κειμένου. Υπάρχουν επομένως 3 ελληνικές εκδοχές της Εσθήρ πέρα της εβραϊκής. Δίνεται επομένως η ευκαιρία να ρίξουμε μια ματιά στη σπουδαιότητα αυτών των διαφορετικών κειμένων (αρχικού ή υβριδικού κειμένου, αρχαίου ή νεότερου κτλ.) στην ιστορία της εξήγησης και στις εκκλησίες. Η περίπτωση του βιβλίου της Εσθήρ δεν είναι η μοναδική.

Martin B. Bourgine, "Saint Paul et la philosophie : crise du multiculturalisme et universel chrétien", 78-94
Η μακρά ιστορία της φιλοσοφικής πρόσληψης των παύλειων κειμένων έχει πρόσφατα καταστεί ακόμη περισσότερο πλούσια χάρη στη συμβολή των Giogio Agamben, Alain Badiou, Bernard Sichère και Slavoj Žižek. Στην αρχή ο συγγραφέας αναφέρει το έναυσμα που έδωσε στη μελέτη του ένα άρθρο του Stanislas Berton και στη συνέχεια παρουσιάζει τον τρόπο ανάγνωσης του Παύλου από τους τέσσερις παραπάνω φιλοσόφους. Το ανανεωμένο ενδιαφέρον για την παύλεια γραμματεία ερμηνεύεται υπό το φως της κρίσης του οικουμενικού στη συνάφεια του πολιτισμικού και θρησκευτικού πλουραλισμού. Ο συγγραφέας καταλήγει με κάποιες σκέψεις για τη θεολογική φύση αυτών των διαφορετικών φιλοσοφικών εγχειρημάτων.

Το νέο τεύχος του CBQ

Στο νέο τεύχος του The Catholic Biblical Quarterly 71:2 (2009) δημοσιεύονται τα εξής άρθρα:

• Emil A. Wcela, "What is Catholic about a Catholic translation of the Bible?", 247-263
• Jeremy Schipper, "From petition to parable : the prophet's use of genre in 1 Kings 20:38-42", 264-274
• Rodney R. Hutton, "Are the parents still eating sour grapes? : Jeremiah's use of the mašal in contrast to Ezekiel", 275-285
• Daniel C. Timmer, "God's speeches, Job's responses, and the problem of coherence in the book of Job : sapiential pedagogy revisited", 286-305
• Elie Assis, "The unity of the book of Lamentations", 306-329
• Alan Lenzi, "Secrecy, textual legitimation, and intercultural polemics in the book of Daniel", 330-348
• John C. Poirier, "Jesus as an Elijianic figure in Luke 4:16-30", 349-363

Το νέο τεύχος του JJS

Στο νέο τεύχος του Journal of Jewish Studies 60:1 (2009) δημοσιεύονται τα εξής άρθρα:

Daniel R. Schwartz, "Joseph M. Baumgarten (1928-2008)", 1-4

Eran Viezel, "Haggai, Zechariah and Malachi and their role in the composition of Chronicles : the origin of an exegetical tradition", 5-17

Διάφορα μεσαιωνικά υπομνήματα θεωρούν ότι οι προφήτες Αγγαίος, Ζαχαρίας και Μαλαχίας συνέβαλαν κατά κάποιον τρόπο στη σύνταξη του βιβλίου των Χρονικών. Η μετέπειτα έρευνα ωστόσο απέρριψε αυτήν την παράδοση. Στο άρθρο ο συγγραφέας παρουσιάζει τις αρχές αυτής της παράδοσης, τον τρόπο που αυτή μεταβιβάστηκε από τον έναν υπομνηματιστή στον άλλο και τη θέση που κατέχει στα υπομνήματα. Η παράδοση για πρώτη φορά εμφανίζεται στο υπόμνημα στα Χρονικά που αποδίδεται σε ένα μαθητή του R. Sa̓adiah Gaon, ο οποίος ασχολείται με τη θέση σύμφωνα με την οποία ο Έσδρας δεν ήταν ο συντάκτης της γενεαλογίας του Ζοροβάβελ (1 Χρον 3,19-24). Η θέση του ότι οι προφήτες παρέδωσαν γενεαλογικό υλικό στον Έσδρα λύνει το αναχρονιστικό πρόβλημα που δημιουργείται από τον κατάλογο των απογόνων του Ζοροβάβελ. Από το υπόμνημα που αποδίδεται σε ένα μαθητή του Sa̓adiah Gaon η παράδοση συνεχίστηκε στο υπόμνημα στα Χρονικά που αποδίδεται στον Rashi και στη συνέχεια σε μία σειρά από επιπλέον υπομνήματα. Αυτοί οι υπομνηματιστές δε γνώριζαν ωστόσο τα αρχικά κίνητρα που δημιούργησαν αυτήν την παράδοση και την αντιμετώπισαν ως ιστορικό γεγονός.

Phoebe Makiello, "Daniel as mediator of divine knowledge in the book of Daniel", 18-31

Στο άρθρο ο συγγραφέας εξετάζει την επιστομολογική αξία των οραμάτων του βιβλίου του Δανιήλ και αναλύει την αυξανόμενη κατανόηση από μέρους του προφήτη του θείου και των μυστικών που αποκαλύπτει το θείο και αφορούν στον επίγειο κόσμο. Υποστηρίζει ότι η εξέλιξη του ορώντος τόσο στη γνώση όσο και ως ένα βαθμό και στη θέση εξαρτάται από τον τύπο του οράματος. Είναι περισσότερο αποτελεσματικό, όταν δέχεται οράματα μηνυμάτων, δηλαδή όταν το όραμα περιλαμβάνει ένα λόγο που λέει ένας άγγελος ή κάποιο άλλο υπερφυσικό ον. Μεγαλύτερη γνώση του θείου κόσμου και των μελλοντικών επίγειων γεγονότων μπορεί επίσης να αποκτηθεί, αν και με λιγότερο αποτελεσματικό τρόπο, μέσα από τα συμβολικά οράματα, όταν αυτά ερμηνευθούν στον ορώντα είτε από έναν άνδρα που χαίρει της προστασίας του Θεού (τον Δανιήλ, ο οποίος ερμηνεύει τα οράματα του βασιλιά) ή από έναν άγγελο (για παράδειγμα τον άγγελο, ο οποίος ερμηνεύει το όραμα του Δανιήλ). Η τελετουργική και πνευματική προετοιμασία του ορώντος, καθώς επίσης και ο τύπος του οράματος, έχει μια σημαντική επίδραση στην ικανότητα του ορώντος να αποκτήσει μεγαλύτερη γνώση τόσο στα αραμαϊκά όσο και στα εβραϊκά τμήματα του Βιβλίου του Δανιήλ.

Abraham P. Bos, "Philo on God as 'archê geneseôs'", 32-47

Ο Φίλων συζητά για τη "δημιουργία" από μία αριστοτελική προοπτική, αλλά η γλώσσα του παραμένει πλατωνική. Η εικόνα που έχουμε για τον Φίλωνα έχει επηρεαστεί από την τάση να διαβάζουμε τη φιλοσοφία του Αριστοτέλη μέσα από το πρίσμα του αρχαίου υπομνηματιστή του, Αλεξάνδρου της Αφροδισιάδος κι αργότερα μέσα από εκείνο του Γερμανού ακαδημαϊκού W. Jaeger. Στο άρθρο ο συγγραφέας υποστηρίζει ότι ο Φίλων αντικατέστηκε τη μεταφορά του Πλάτωνα για τον "Ποιητή" με την αριστοτελική αντίληψη για το Θεό ως την "ἀρχὴ γενέσεως" ή "γεννήτορα" όλης της ζωντανής φύσης.

Tziona Grossmark, "'A city of gold' : in quest of talmudic reality", 48-59

Η "Χρυσή Ιερουσαλήμ", το υπέροχο κόσμημα που ο Rabbi Aqiba κατασκεύασε για τη γυναίκα του, ήταν πολύ γνωστό κατά την περίοδο της Μισνά. Αυτό το κόσμημα εξετάζεται στο παρόν άρθρο με τη βοήθεια τόσο ραββινικών πηγών όσο και εικονογραφικών μαρτυριών. Υποστηρίζεται ότι η "Χρυσή Ιερουσαλήμ" ή η "Χρυσή Πόλη" ήταν ένα στέμμα από χρυσό του οποίου η εικονογραφική προέλευση πρέπει να αναζητηθεί στη θεματογραφία της τιάρας που είναι γνωστή από τα αρχαιολογικά ευρήματα ή στις φιλολογικές πηγές στον παλαιστινιακό πολιτισμικό χώρο κατά τη διάρκεια της ρωμαϊκής και βυζαντινής περιόδου. Ήταν πιθανόν το στέμμα με το τείχος της πόλης, που χαρακτήριζε τη Θεά Τύχη.

Peter W. Flint - Ulrich, Eugene, "The variant textual readings in the Hebrew University Isaiah Scroll (1QIsa b)", 60-79

Στο άρθρο παρουσιάζονται όλες οι παραλλαγές του κειμένου στο μικρότερο κύλινδρο του Ησαΐα από το Σπήλαιο 1 (1Q8 ή1QIsab), ο οποίος είναι επίσης γνωστός ως "ο Κύλινδρος του Ησαΐα στο Hebrew University" και διασώζει υλικός που καλύπτει από το Ησ 7,20 έως το 66,24. Λαμβάνοντας υπόψη τον κειμενικό του χαρακτήρα, το 1QIsab έχει χαρακτηρισθεί ως πρωτο-μασωριτικό κείμενο εξαιτίας της ομοιότητός του προς το μασωριτικό κείμενο. Για την προσεχή έκδοση του 1QIsab (τόμ. 32 στη σειρά ‘Discoveries in the Judaean Desert’), ορίζεται μία διαφορετική ανάγνωση κάθε φορά που το 1QIsab διαφοροποιείται από τους άλλους εβραϊκούς μάρτυρες (κείμενα Κουμράν όπως το 1QIsaa, το μασωριτικό κείμενο όπως τον κώδικα του Leningrad ή άλλα μασωριτικά χειρόγραφα και μασωριτικές εκδόσεις). Σε μερικές περιπτώσεις η σύγκριση είναι εις βάρος της μετάφρασης των Ο΄, οι διαφορές όμως από το ελληνικό κείμενο δεν είναι ένα δεδομένο κριτήριο για να καθορισθεί μία διαφορετική γραφή.

Peter W. Flint -Nathaniel N. Dykstra, "Newly identified fragments of 1 QIsa b", 80-89

Το άρθρο ξεκινά με μία ανασκόπηση των προκαταρκτητών εκδόσεων του 1QIsab (από του E. L. Sukenik, D. Barthélemy and E. Jain). Ακολουθεί ένας νέος κατάλογος του περιεχομένου του κυλίνδρου ανά στήλη, όπως ακριβώς θα εκδοθεί στην προσεχή κριτική έκδοση (DJD 32, ed. E. Ulrich and P. W. Flint). Το κύριο τμήμα του άρθρου παρουσιάζει τις μεταφραφές, με σχόλια και παρατηρήσεις κριτικής του κειμένου, 12 νέων σπαραγμάτων που ανήκουν στο 1QIsab. Οι φωτογραφίες και των 12 σπαραγμάτων παρουσιάζονται στον πίνακα Ι.

Boaz Zissu - Amir Ganor, "Horvat Ethri - a Jewish village from the Second Temple period and the Bar Kokhba revolt in the Judean foothills", 90-136

Η αρχαία τοποθεσία βρίσκεται στην ιουδαϊκή σε μία ακρώρεια. Ιδρύθηκε κατά το τέλος της περσικής περιόδου. Το χωριό γνώρισε άνθηση κατά τις αρχές του 1ου αι. μ.Χ. και κάλυπτε μία έκταση περίπου 12 dunam. Με βάση τα ευρήματα τουλάχιστον τεσσάρων τελετουργικών λουτρών (miqwa̓ot), λίθινων σκευών, διαφόρων τύπων κεραμικών, λυχναριών και νομισμάτων, οι κάτοικοί του κατά πάσα πιθανότητα ήταν Ιουδαίοι. Το χωριό εγκαταλείφθηκε μετά τον Ιουδαϊκό Πόλεμο κατά των Ρωμαίων (66-70 μ.Χ.) και κατοικήθηκε εκ νέου στο διάλειμμα μεταξύ των δύο ιουδαϊκών επαναστάσεων. Συμμετείχε στην επανάσταση του Bar Kokhba (132-135 π.Χ.) και καταστράφηκε. Η τοποθεσία κατοικήθηκε εν μέρει κατά την ύστερη ρωμαϊκή περίοδο από εθνικούς και συνέχισε να υπάρχει μέχρι τον 5ο αι. μ.Χ. Το πιο σημαντικό εύρημα από την περιοχή είναι ένα δημόσιο κτίριο που περιλάμβανε μία αυλή, ένα μεγάλο miqveh κι έναν προθάλαμo που οδηγούσε σε ένα τετράγωνο χωλ με τρείς κίονες στο κέντρο. Το κτίριο, πιθανόν μία συναγωγή, κτίσθηκε στην εποχή μεταξύ των δύο επαναστάσεων εναντίον των Ρωμαίων και χρησιμοποιήθηκε μέχρι το τέλος της επανάστασης του Bar Kokhba.

Tamar Zewi, "Nominal Clauses in the Dead Sea Scrolls — Corrigenda", 137

Στο άρθρο εξετάζονται διάφορες μορφές ονοματικών προτάσεων σε κείμενα της Νεκράς Θαλάσσης. Οι ονοματικές προτάσεις συγκεντρώθηκαν από διάφορα κείμενα της Νεκράς Θαλάσσης (DDS), τα οποία αντιπροσωπεύουν μία ανεξάρτητη γλώσσα και δεν είναι μεταγενέστερες εκδοχές των βιβλικών κειμένων. Αυτά είναι τα: Pesher Habakkuk, Κείμενο της Δαμασκού, Κύλινδρος του Πολέμου και Serekh Ha-Yaḥad. Αυτοί οι τύποι ονοματικών προτάσεων μπορούν να διακριθούν σε δύο βασικές κατηγορίες: (1) στις απλές ονοματικές προτάσεις με κατηγόρημα-υποκείμενο ή υποκείμενο-κατηγόρημα και (2) στις αναπτυγμένες ονοματικές προτάσεις που εμφανίζουν το φαινόμενο μετάθεσης όρων της πρότασης προς το τέλος της πρότασης. Μολονότι οι δύο τύποι διάταξης της απλής ονοματικής πρότασης, που εντοπίστηκαν στα κείμενα DDS, απαντούν και στα εβραϊκά της Βίβλου, εκείνοι των DDS εμφανίζουν αρκετούς περιορισμούς στην προτίμησή τους για μία συγκεκριμένη σειρά των λέξεων με συγκεκριμένους τύπους κατηγορημάτων. Οι απλές ονοματικές προτάσεις των DDS με τη σειρά υποκείμενο-κατηγόρημα περιέχουν επίσης έναν τύπο που είναι άγνωστος στα εβραϊκά της Βίβλου και περιορισμένος σε εκείνα της Μισνά. Πρόκειται για την περίπτωση όπου το κατηγόρημα είναι μία πρόταση περιεχομένου. Αυτός ο τύπος απαντά μόνο στο Pesher Habakkuk και η πρόταση περιεχομένου εισάγεται με το αναφορικό μόριο asher. Οι αναπτυγμένοι τύποι φαίνεται ότι είναι πολύ σπάνιοι στα DDS και συνήθως περιλαμβάνουν προτάσεις, οι οποίες ονομάζονται ως εξηγητικές εκφράσεις, οι οποίες παρουσιάζουν ομοιότητες προς ένα συγκεκριμένο τύπο προτάσεων παράθεσης στα εβραϊκά της Βίβλου.

Αφιέρωμα στην παραβολή του Ασώτου στο νέο τεύχος του Graphé

Στο νέο τεύχος του Graphé 18 (2009) δημοσιεύονται άρθρα, τα οποία παρουσιάζουν την ερμηνεία της παραβολής του Ασώτου και την ιστορία πρόσληψής της (Rezeptionsgeschichte):

• Robert Saadi-Rendu, : "'La parabole est comme une mèche ...'", 15-26
• Patrice Rolin, "La parabole du "fils prodigue", question de points de vue", 27-35
• Marie O. Bruhat, "La parabole du fils prodigue dans la prédication d'Augustin : le sermo Caillau-Saint-Yves 2,11 (112A)", 37-54
• Bernard J. Samain, "Les aventures du fils prodigue dans la littérature cistercienne du XII siècle", 55-66
• Jean P. Delville, "La parabole du Fils prodigue au XVI siècle : Érasme, Menot, Calvin", 81-104
• Jean Dufournet, "Les jeux intertextuels dans 'Courtois d'Arras'", 67-80
• Stéphanie Fardel-Dewaël, "Le Fils prodigue, miroir mondain des Pays-Bas méridionaux (XVI-XVII siècles)", 105-123
• Nicolas Brucker, "Du fils perdu au libertin ramené : une lecture apologétique de la parabole dans le roman de conversion (1770-1780)", 125-135
• Charles Coutel, "L'apothéose de l'hospitalité : Péguy, lecteur de la parabole de l'enfant prodigue", 137-149
• Danièle Henky, "'Le désir continu d'échapper' : quelques avatars de la parabole de l'enfant prodigue en littérature de jeunesse", 151-161
• Myriam Watthée-Delmotte - Matthieu Sergier, "Entre évidement et évitement, les enjeux de la parabole dans la représentation littéraire contemporaine : l'exemple de "Corps mystique: une histoire" de Frans Kellendonk (1986)", 163-181
• Marc Bochet, "Entre débauche et repentir : allers et retours du Fils prodigue dans l'iconographie", 183-200
• Jean L. Blaquart, "Un malentendu significatif : qu'est-ce qu'être fidèle?", 201-210