Σάββατο 27 Δεκεμβρίου 2008

Πρόσκληση για συμμετοχή στην εταιρεία EABS

Στην European Association of Biblical Scholars έχουμε αναφερθεί σε αρκετές παλαιότερες δημοσιεύσεις. Πρόκειται για μία αξιόλογη προσπάθεια στο χώρο των βιβλικών σπουδών. Σήμερα δημοσιεύουμε κατόπιν παράκλησης των διοργανωτών την επιστολή-πρόσκληση εγγραφής στην εταιρεία, η οποία δραστηριοποιείται κυρίως στον ευρωπαϊκό χώρο (με συνέδρια, εκδόσεις και υποτροφίες σε φοιτητές) αλλά έχει μέλη και από πολλές χώρες εκτός Ευρώπης:

EUROPEAN ASSOCIATION OF BIBLICAL STUDIES

The European Association of Biblical Studies (EABS) is a scholarly organization that has been founded to promote the cause of biblical studies and related areas (e.g., ancient Near Eastern studies, Jewish studies, Early Christian studies) in Europe. It is open to membership from anyone with a scholarly interest in these fields, regardless of nationality or place of residence.

In its annual meetings, the EABS aims at creating an international forum for people working within biblical studies and related areas to meet each other and share their work. Different research programs are organized into seminars. Several of them have a broad orientation on methodological and hermeneutical questions enabling colleagues from contiguous disciplines to interact and learn from each other. We are aiming at an atmosphere of open dialogue crossing the customary disciplinary borders. The next conference will be held from July 26th-29th, 2009 at the University of Lincoln, UK.

The association invites anyone with an initiative to create new seminar groups to do so. It offers a forum, e.g., for locally operating projects to present their work for an international audience. The seminars and sessions can be in a variety of formats and contributions and discussions can be held in any languages deemed appropriate by the organizers.

The EABS has a special emphasis on fostering the development of younger scholars, including postgraduate students, and wants to provide a context that allows and encourages their participation in scholarship, discussion, and debate. The more established scholars are encouraged to share their experience and knowledge with their younger colleagues. Efforts are made to keep the conference registration and accommodation costs as low as possible to enable doctoral students to participate. Moreover, students giving a paper in an EABS meeting can apply for a scholarship to assist in travel expenses.

Interested in the EABS? For further information, please look at http://www.eabs.net/ or contact the executive officer Lester Grabbe (L.L.Grabbe@hull.ac.uk) or the information officer Michael Labahn (am.labahn@t-online.de).

Ιστοσελίδα του συναδέλφου Θεολόγου-Ιστορικού Νίκου Παύλου

Ένας από τους κύριους σκοπούς του ιστολογίου είναι η γνωριμία και ανταλλαγή ιδεών μεταξύ των συναδέλφων που δραστηριοποιούνται στο χώρο των βιβλικών σπουδών και των σπουδών της ιστορίας της εποχής της Κ.Δ. και του αρχέγονου χριστιανισμού. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο αναφέρουμε σήμερα την ιστοσελίδα του συναδέλφου θεολόγου-ιστορικού, Δ/ντού του 14ου Γυμνασίου Λάρισας, κ. Νίκου Παύλου. Σε αυτήν ο ενδιαφερόμενος αναγνώστης μπορεί να διαβάσει άρθρα βιβλικού και ιστορικού ενδιαφέροντος, κάποια από τα οποία έχουν ήδη δημοσιευθεί σε διάφορα έντυπα περιοδικά και εφημερίδες. Για να βρεθείτε στην ιστοσελίδα του συναδέλφου, την οποία προσθέσαμε στην κατηγορία συνδέσμων "Ενδιαφέροντες ιστοτόποι", πατήστε εδώ.

Πρακτικά συνεδρίου για τη λογεία στις δυο επιστολές προς Κορινθίους και την πατερική ερμηνεία

Κυκλοφορούν τα πρακτικά συνεδρίου που έλαβε χώρα στην Κόρινθο τον Απρίλιο του 2006 και είχε ως θέμα τη λογεία και τη σχέση της Κορίνθου προς την εκκλησία της Ιερουσαλήμ:

Chi semina in benedizioni, in benedizioni raccoglie : teologia della solidarietà cristiana nei commenti patristici a 1 Cor 16, 1-4; 2 Cor 8-9 ; VII Seminario di Esegesi Patristica realizzato a Corinto e a Megara, Centro Domenicano Casa Damaris, 17-23 aprile 2006Bari : Ecumenica Editrice 2007
ISBN 978-88-88758-39-8
15,00 ευρώ

Περιεχόμενα βιβλίου
  • Giacomo Lorusso, "Presentazione esegetica e punti nodali di 1Cor 16,1-4 e 2Cor 8-9", 17-29
  • Giacomo Lorusso, "Paolo tra Atene e Corinto : spunti per la contestualizzazione", 31-37
  • Vittorino Grossi, "La colletta era parte integrante dell'Eucaristia? : testimonianze pre e post nicene", 39-52
  • Francesca Cocchini, "Interpretazione origeniana delle "collette" paoline", 53-61
  • Carlo Dell'Osso, "Cipriano di Cartagine, "De opere et eleemosynis" : un caso concreto di colletta nella Chiesa africana del III secolo", 63-73
  • Francesco Pieri, "'In sanctorum solaci' : Girolamo e le collette di Paolo per la Chiesa di Gerusalemme", 75-89
  • Rosario Scognamiglio, "Il "De eleemosyna" di S. Giovanni Crisostomo tra denuncia e teologia", 91-104
  • Dominique Cerbelaud, "2Cor 8,9 chez les Pères syriens du IV siècle (Aphraate, le "Liber graduum", Éphrem)", 105-116
  • Claudiu Porneala, "Il senso di "diakonia" nella seconda similitudine del "Pastore" di Erma", 119-124
  • Tur Eugen-Vasile, "2Cor 9,6-7 in "Quis dives salvetur?" di Clemente Alessandrino", 125-128
  • Emeka Nwosuh, "Divine impoverishment and human enrichment : an analysis of 2Cor 8:9 in Gregory Nazianzus' oration", 129-139
  • Iordache Catalin-Vasile, "1Corinzi 16,1-2 nell'omelia "De eleemosyna" di San Giovanni Crisostomo", 141-148
  • Mario Porro, "Circostanze e significato teologico della colletta paolina nell'esegesi dell' Ambrosiaster", 149-156
  • Vincenzo Polignano, "2Cor 8-9 nella riflessione di Massimo il Confessore", 157-162

Το νέο τεύχος του Evangelische Theologie

Στο νέο τεύχος του Evangelische Theologie 68:6 (2008) δημοσιεύονται μία σειρά από άρθρα, τα οποία ως θέμα τους έχουν την πολιτισμική ανθρωπολογίαως ερμηνευτική μέθοδο:

  • Gerd Theißen, "Kulturanthropologie - ein Korrektiv der Kulturtheologie? : zur theologischen Bedeutung kulturanthropologischer Exegese", 405-414
  • Rainer Kessler, "Identität und Fremdheit und das Rein-unrein-Paradigma", 414-429
  • Bernhard Lang, "Von der kriegerischen zur nativistischen Kultur : das alte Israel im Lichte der Kulturanthropologie", 430-443
  • Klaus Neumann, "Sexualität im Urchristentum : kulturanthropologische Aspekte", 444-459
  • Christian Strecker, "Leben als liminale Existenz : kulturanthropologische Betrachtungen zum frühchristlichen Existenzverständnis am Beispiel von Phil 3", 460-472
  • Winfried Thiel, "Ein exemplarischer Jeremia-Kommentar", 473-478

Οι βιβλικές αφηγήσεις για τη γέννηση του Ιησού και οι προφητείες της Π.Δ.

Στο ιστολόγιο της Ένωσης Θεολόγων Ν. Λάρισας έχει αναρτηθεί ένα κείμενο του θεολόγου και ιστορικού κ. Ν. Παύλου σχετικά με τις προφητείες, τις οποίες επιστρατεύει ο ευαγγελιστής Ματθαίος στη διήγησή του για τη γέννηση του Ιησού. Ο συγγρ. παρουσιάζει τις προφητείες αυτές, συζητά τη σημασία της Π.Δ. για την αρχαία εκκλησία και εντάσσει αυτές τις προφητείες στο αρχικό ιστορικό τους πλαίσιο. Τέλος ο συγγραφέας διατυπώνει κάποιες σκέψεις για το ρόλο της Π.Δ. και των προφητειών της μέσα στην εκκλησιαστική κοινότητα, στην οποία απευθύνεται το κατά Ματθαίον και τη σύνδεσή τους με το πρόσωπο του Ιησού. Για να διαβάσετε το άρθρο, πατήστε εδώ.

Παρασκευή 26 Δεκεμβρίου 2008

Ένα νέο βιβλίο για τον Υιό του Ανθρώπου

Από το ιστολόγιο του Jim West πληροφορούμαστε για την έκδοση ενός νέου βιβλίου για τη σημασία του όρου "Υιός του Ανθρώπου" και την ερμηνεία του μέσα στην εκκλησιαστική παράδοση:

Mogens Müller, The Expression 'Son of Man' and the Development of Christology. A History of Interpretation (Copenhagen International Seminar), Equinox Publishing 2008
ISBN: 9781845533359
£60.00/$95.00

Περιγραφή του εκδοτικού οίκου
Ο τίτλος "Υιός του Ανθρώπου" είναι στην πραγματικότητα ο μόνος αυτοχαρακτηρισμός του Ιησού στα ευαγγέλια, χρησιμοποιείται όμως χωρίς να δίνεται καμιά πληροφορία για το θεολογικό του περιεχόμενο. Κατά τους πρώτους ωστόσο αιώνες της εκκλησιαστικής γραμματείας ο όρος απέκτησε ένα περιεχόμενο καταρχάς κυριολεκτικό, ως δηλωτικός της ανθρώπινης φύσης του Χριστού. Αργότερα θεωρήθηκε ως χριστολογικός τίτλος. Σήμερα πολλοί ερευνητές τείνουν να δεχθούν ότι ο όρος στην αραμαϊκή του ιστορικού Ιησού δήλωνε περιφραστικά το πρόσωπο που μιλούσε. Το βιβλίο του Mogens Müller παρακολουθεί την εξέλιξη της ερμηνείας του όρου από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα και καταλήγει ότι οι διάφορες ερμηνείες της φράσης αντικατοπτρίζουν τις διάφορες δογματικές προϋποθέσεις των ερμηνευτών της μέσα στους αιώνες.
Περιεχόμενα
  • Introduction
  • Chapter 1 Early Church
  • Chapter 2 The Son of Man in Gnosticism
  • Chapter 3 Nicene and Post-Nicene Fathers
  • Chapter 4 The Son of Man in Medieval Exegesis
  • Chapter 5 Reformation, Orthodoxy, Counter-Reformation, and Pietism
  • Chapter 6 Enlightenment, Rationalism, and Idealism
  • Chapter 7 Son of Man and the Life of Jesus Project
  • Chapter 8 The Emergence of a Specific Apocalyptic Son of Man Concept
  • Chapter 9 The First Aramaic Stage in the Son of Man-Research
  • Chapter 10 The Eschatological Interpretation
  • Chapter 11 Mostly Backwater
  • Chapter 12 The History of Religion School
  • Chapter 13 Interlude
  • Chapter 14 Continuations
  • Chapter 15 The Second Aramaic Stage
  • Chapter 16 Exit the apocalyptic Son of man
  • Chapter 17 Son of man as an expression or title created in the gospel tradition
  • Conclusion
  • Appendices:
  • A. Text-editions and translations
  • B. Monographs and articles containing ‘Son of Man’ or equivalents in the title
  • C. Other secondary literature

Klauck: Die apokryphe Bibel (3)

Στη σειρά των αναρτήσεων των περιλήψεων του νέου βιβλίου του καθ. H.-J. Klauck δημοσιεύουμε σήμερα το δεύτερο μέρος του πρώτου κεφαλαίου που είναι αφιερωμένο στο Ευαγγέλιο του Ιούδα (EvJud):

Ο Klauck παρατηρεί πως το EvJud δεν προσφέρει κάτι νέο στη συζήτηση για το ιστορικό πρόσωπο του Ιούδα. Από την άλλη η ιστορικοκριτική ερμηνεία κατά τα τελευταία χρόνια οδήγησε σε ορισμένα ενδιαφέροντα συμπεράσματα όσον αφορά στη μορφή του Ιούδα:
-Μία μερίδα ερευνητών υποστήριξε ότι ο Ιούδας ήταν ο καλύτερος φίλος του Ιησού. Ήταν ο μόνος που ήταν έτοιμος να κάνει ό,τι ήθελε ο Ιησούς, δηλ. να τον παραδώσει για να θανατωθεί και κατάλαβε επομένως ορθά την εντολή του Ιησού στο Ιω 13,27. Κατά μία άλλη εκδοχή ο Ιούδας παρέδωσε τον Ιησού για να τον αναγκάσει να δώσει το σύνθημα για την εξἐγερση. Ἀλλωστε η Κ.Δ. δεν κάνει λόγο για προδοσία αλλά για παράδοση.
-Μία άλλη μερίδα ερευνητών υποστήριξε ότι ο Ιούδας δεν είναι ιστορικό πρόσωπο. Οι πρώτοι χριστιανοί απλά τον επινόησαν ως προσωποποίηση του ιουδαϊκού λαού που απέρριψε τον Ιησού. Γι΄ αυτό του έδωσαν και το συμβολικό όνομα "Ιούδας".

Εκτός όμως από τις παραπάνω σχετικά ακραίες τάσεις ο K. αναφέρει και μία σειρά από στοιχεία, τα οποία κατά τη γνώμη του απαρτίζουν το σκληρό ιστορικό πυρήνα:
-το όνομά του "Ιούδας" φαίνεται να δηλώνει ότι προερχόταν από μία πιστή στις παραδόσεις ιουδαϊκή οικογένεια, η οποία έδωσε στο γιο της το όνομα ενός αγαπητού πατριάρχη (κάτι ανάλογο προδίδουν και τα ονόματα της οικογένειας του Ιησού: Ιησούς, Ιάκωος, Ιούδας, Σίμων κτλ.)
-το επίθετο "Ισκαριώτης" μάλλον δηλώνει γεωγραφική καταγωγή (ο άνδρας από την Kerioth). Μπορεί μάλιστα να συνδέεται και με τη λ. keriotha = πόλη και να εννοείται η Ιερουσαλήμ, να καταγόταν δηλ. ο Ιούδας από την Ιερουσαλήμ. Ο Κ. αναφέρει και κάποιες άλλες κατά τη γνώμη του ενδιαφέρουσες ερμηνείες του ονόματος: α) η λ. προέρχεται από τη λ. σικάριος, που με τη σειρά της προέρχεται από τη λ. sicca (μικρό αιχμηλό μαχαίρι), που Ζηλωτές χρησιμοποιούσαν σε δολοφονίες. Έτσι ο Ιούδας συνδέεται με την ομάδα των Ζηλωτών, όμως σύμφωνα με τον Κ. αυτή η ομάδα αποκτά δύναμη αργότερα λίγο πριν τον πρώτο ιουδαϊκό πόλεμο, β) η λ. έχει αραμαϊκή προέλευση και σημαίνει "άνθρωπος ψεύδους", οπότε ο Ιούδας απέκτησε το προσωνύμιο κατά πάσα πιθανότητα μετά την ανάσταση. Ο Κ. ωστόσο εκτιμά ότι μια τέτοια ερμηνεία θα ταίριαζε περισσότερο στην περίπτωση που ο Ιούδας ήταν μία μη ιστορική μορφή.
-ο Ιούδας ανήκε από την αρχή στην ομάδα των 12, οι οποίοι με τη σειρά τους αντιπροσωπεύουν το λαό του Ισραήλ. Ένας μαθητής λοιπόν με το όνομα ενός πατριάρχη ήταν πολύ κατάλληλο γι' αυτό το ρόλο. Η ιδέα ότι ο Ιησούς από την αρχή γνώριζε ότι ο Ιούδας θα ήταν ο προδότης και τον ανέχθηκε στην ομάδα του αναπτύχθηκε αργότερα από τους απολογητές και ίχνη της υπάρχουν και στο Ιω (π.χ. 6,69-70), ο Κ. όμως θεωρεί ότι μάλλον δεν είναι ιστορικά πιθανή.
-κατά τις τελευταίες μέρες στην Ιερουσαλήμ ο Ιούδας έπαιξε έναν σκοτεινό ρόλο. Σαφώς είχε απομακρυνθεί από τον Ιησού και συνέβαλε στη νυχτερινή σύλληψη του. Δεν είναι εύκολο να εξηγήσουμε σήμερα τα κίνητρά του. Ως πιθανότερα θεωρεί ο Κ. τη μη εκπλήρωση στο πρόσωπο του Ιησού των μεσσιανικών του προσδοκιών. Η πράξη του ιστορικά σωστά και με θεολογική σημασία χαρακτηρίζεται στην Κ.Δ. ως "παράδοση" κι όχι ως προδοσία (αυτό εννοείται μόνο στο Λκ 6,16).
-μετά από αυτήν την πράξη η απομάκρυνσή του από την ομάδα του Ιησού ήταν οριστική. Για τη χριστιανική κοινότητα ήταν πια νεκρός, γι' αυτό το λόγο, σύμφωνα με τον Κ., κυκλοφόρησαν τόσες ιστορίες για το θάνατό του.

Εκτός όμως από αυτά τα στεγνά γεγονότα, υπάρχουν και μία σειρά από άλλα θέματα στην ιστορία του, που συνδέονται με την ερμηνεία, την πρόσληψη και την περαιτέρω ανάπτυξη της ιστορίας. Σε αυτά ο Κ. θεωρεί ότι ανήκουν τα 30 αργύρια, το φίλημα του Ιούδα και η αυτοκτονία του. Πολλά από αυτά τα θέματα έχουν αντληθεί από την Π.Δ. Η μορφή του συνδέθηκε με τον πόλεμο Θεού και σατανά και κατέστη το κατεξοχήν παράδειγμα προς αποφυγήν.

Όσον αφορά στους εκκλησιαστικούς συγγραφείς μόνο ο Ωριγένης παρουσιάζει τον Ιούδα θετικά. Ο Ιούδας είχε πιστέψει ειλικρινά στον Ιησού κι ο Ιησούς από την άλλη του είχε μεγάλη εμπιστοσύνη. Όπως και οι άλλοι μαθητές (το κείμενο στο Μκ 10,41 κάνει λόγο για 10 μαθητές) ενοχλήθηκε από την απαίτηση των δύο γιων του Ζεβεδαίου να καθίσουν δεξιά και αριστερά του Ιησού. Κανείς από τους μαθητές δε μπόρεσε να πιστέψει ότι ο Ιούδας θα έφτανε στην προδοσία. Ο Ωριγένης δέχεται ότι ο Ιούδας αυτοκτόνησε, ήθελε να προφτάσει τον Ιησού στην άλλη ζωή και να του ζητήσει συγχώρηση.

Ο Κ. θεωρεί ότι ο συγγρ. του EvJud προσεγγίζει την ιστορία του Ιούδα με παρόμοιο τρόπο όπως ο Ωριγένης μόνο που ακολουθεί μία άλλη ακραία γραμμή ερμηνείας. Αποκαθιστά τον αντι-ήρωα αμφισβητώντας τη στάση της παράδοσης απέναντί του. Παρόμοιες τάσεις είδαμε ότι εκδηλώθηκαν κατά καιρούς και στη σύγχρονη ερμηνεία.

Ένα νέο βιβλίο για το Α΄Ενώχ

Ένα νέο βιβλίο με θέμα το Α Ενώχ κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Brill:

Michael A. Knibb, Essays on the Book of Enoch and Other Early Jewish Texts and Traditions, (Studia in Veteris Testamenti Pseudepigrapha, 22), Brill 2009
ISBN: 978 90 04 16725 4
€ 129.00

Περιγραφή εκδοτικού οίκου
Σε αυτόν το τόμο έχουν συγκεντρωθεί 21 μικρές μελέτες του Michael Knibb που έχουν ως θέμα τους το Α΄ Ενώχ και άλλα αρχαία ιουδαϊκά κείμενα και παραδόσεις. Τα κείμενα αυτά αρχικά είχαν δημοσιευθεί σε περιοδικά, τιμητικούς τόμους, πρακτικά συνεδρίων και συλλογικούς τόμους. Μία σειρά από αυτές τις μελέτες ασχολoύνται με θέματα σχετικά με την πολύπλοκη ιστορία του κειμένου και τη φιλολογική πορεία γένεσης του Α΄Ενώχ. Το μεγαλύτερο μέρος τους ωστόσο ασχολούνται με την ερμηνεία συγκεκριμένων κειμένων ή με ειδικά θέματα όπως εκείνο του μεσσιανισμού. Σε αυτές τις μελέτες καθίστανται σαφή ορισμένα από τα κύρια ερευνητικά ενδιαφέροντα του Michael Knibb και κυρίως εκείνο της σπουδαιότητας της ιδέας της Αιχμαλωσίας, του πώς τα αρχαιότερα κείμενα θεωρούνταν αυθεντικά και επανερμηνεύονταν σε μεταγενέστερα κείμενα καθώς και της σχέσης των αποκαλυπτικών κειμένων με εκείνα της σοφιολογικής γραμματείας.

ΚΑΚΟS: ένα νέο βιβλίο για την κακία στην αρχαιότητα

Ένα νέο βιβλίο για την κακία και την αντι-αξίες στην αρχαιότητα κυκλοφορεί από τον εκδοτικό οίκο Brill.

Ineke Sluiter & Ralph M. Rosen (εκδ.), KAKOS, Badness and Anti-Value in Classical Antiquity (Mnemosyne Suppl. 307), Brill 2008
ISBN: 978 90 04 16624 0
€ 156.00

Περίληψη εκδοτικού οίκου
Το τέταρτο βιβλίο της σειράς, η οποία διερευνά τις πολιτισμικές και ηθικές αξίες στην κλασική αρχαιότητα εξετάζει το αρνητικό παράδειγμα, τις αντι-αξίες, σε αντίθεση προς τις οποίες γίνονται αντιληπτές και προσδιορίζονται οι θετικές αξίες. Το βιβλίο περιέχει 18 κεφάλαια που προσεγγίζουν το θέμα από διαφορετικές οπτικές γωνίες - ιστορικά, φιλολογικά, νομικά και φιλοσοφικά. Τι είναι αυτό που καθιστά κάποιον παράδειγμα "κακού"πολίτη; Ή απεχθή διανοούμενο; Ποια είναι η σχέση μεταξύ της ασχήμιας και της αξίας; Πώς λειτουργούν οι εικόνες της σεξουαλικής διαστροφής, θηριωδών αυτοκρατόρων και βδελυρών συνηθειών μέσα στη φιλοσοφική και ρητορική πρόζα; Σε αυτό το βιβλίο παρουσιάζονται οι πολλές ρητορικές εκφράσεις της ιδέας της "κακίας" σε διάφορους τομείς κατά την κλασική αρχαιότητα.

Δύο άρθρα βιβλικού ενδιαφέροντος στο Theological review

Στο νέο τεύχος του Theology Review (Beirut: The Near East School of Theology) 29:2 (2008) δημοσιεύονται τα εξής δύο άρθρα βιβλικού ενδιαφέροντος:

  • Kenneth Bailey, "A banquet of death and a banquet of life : a contextualized study of Mark 6:1-52", 67-82
  • Najib G. Awad, "How the Church Fathers read the Gospel of Mark as a reliable theological text : a comparison between early and modern scholarship", 83-114