Αιθιοπικά χειρόγραφα της Βίβλου στο Διαδίκτυο

Από το ιστολόγιο Evangelical Textual Criticism πληροφορούμαστε για το πρόγραμμα ψηφιοποίησης των Αιθιοπικών χειρογράφων της Βίβλου, τα οποία βρίσκονται σε διάφορες βιβλιοθήκες της Β. Αμερικής. Τα χειρόγραφα αυτά χρονολογούνται από το 12ο έως και το 19ο αι. και παρουσιάζουν ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον όσον αφορά την ιστορία του κειμένου, αφού στην πλειονότητά τους έχουν μεταφραστεί απευθείας από τα ελληνικά.

Για να βρεθείτε στη σχετική σελίδα του προγράμματος, πατήστε εδώ.

Η σχέση της λατρείας της συναγωγής με την Κυριακή προσευχή

Ο Jeffrey B. Gibson ανάρτησε στη σελίδα με τα συγγράμματά του την εισήγησή του στην SBL 2008 που έλαβε χώρα πριν μερικές μέρες στη Βοστόνη.
Πατήστε επάνω στον τίτλο για να βρεθείτε στο κείμενο της εισήγησης:

"Is the Synagogue and Its Liturgy the Matrix of the Lord’s Prayer?"

Ένα άρθρο του J. Dunn για τη διδασκαλία του Παύλου περί θανάτου του Ιησού

Στο ιστολόγιο BiblicalStudies.org.uk έχει αναρτηθεί ένα παλαιότερο άρθρο του J. Dunn για τη διδασκαλία του αποστόλου Παύλου περί του θανάτου του Ιησού. Πατώντας επάνω στον τίτλο του άρθρου θα βρεθείτε στο κείμενο (σε pdf):

James D.G. Dunn, "Paul's Understanding of the Death of Jesus," Robert Banks, ed., Reconciliation and Hope. New Testament Essays on Atonement and Eschatology Presented to L.L. Morris on his 60th Birthday. Carlisle: The Paternoster Press, 1974. pp.125-141.

Το νέο τεύχος του Tyndale Bulletin

Στο νέο τεύχος του Tyndale Bulletin δημοσιεύονται τα εξής άρθρα:

Lunn, Nicholas P., "The last words of Jacob and Joseph : a rhetorico-structural analysis of Genesis 49:29-33 and 50:24-26", 161-179

Στο άρθρο εφαρμόζεται η κοινωνικορητορική μέθοδος για την ερμηνεία των τελευταίων επεισοδίων στο βιβλίο της Γενέσεως. Με τη βοήθειά της ο συγγρ. καταλήγει ότι το τελευταίο μεγάλο τμήμα του βιβλίου είναι αντίθετα από ό,τι υποστηρίζεται σε διάφορα υπομνήματα το 49,29–50,26, το οποίο έχει τη δομή ενός αντίστροφου παράλληλου μοτίβου. Μέσω αυτής της ανάλυσης οι περικοπές που αφορούν στους τελευταίους λόγους και στο θάνατο του Ιακώβ κι εκείνες με τους τελευταίους λόγους και το θάνατο του Ιωσήφ μπορούν να συσχετισθούν και να παραλληλισθούν. Αυτή η σύγκριση αποκαλύπτει διαφορές αλλά επίσης μία ουσιαστική ενότητα στις τελευταίες επιθυμίες καθενός πατριάρχη. Μολονότι εκδηλώνεται με διαφορετικούς τρόπους σε κάθε περίπτωση οι τελευταίες τους επιθυμίες κατευθύνονται από μία κοινή πίστη για τη μελλοντική εκπλήρωση της θεϊκής υπόσχεσης ότι η γη Χαναάν θα περιέλθει στους απογόνους του Αβραάμ. Ο Lunn σχολιάζει επίσης τη χρήση από μέρους του αρχαίου συγγραφέα μίας συγκεκριμένης τεχνικής για να δηλώσει ότι η ταφή του Ιακώβ στο σπήλαιο Machpelah ήταν η πρέπουσα. Τέλος εξηγεί γιατί η αφήγηση της ταφής του Ιακώβ καταλαμβάνει τόσο πολύ χώρο έναντι εκείνης της ταφής του Ιωσήφ.

Tan, Kim H., "The Shema and early Christianity", 181-206

Ένα πολύ ενδιαφέρον ερώτημα είναι, εάν ο χριστιανισμός προήλθε από τον Ιουδαϊσμό πώς τελικά αντιμετώπισε -αν το έκανε τελικά- την ομολογία για τη μοναδική αληθινή πίστη και πράξη του Ιουδαϊσμού. Στο άρθρο υποστηρίζεται ότι όχι μόνο ο Χριστιανισμός το έκανε αυτό συχνά, όπως βεβαιώνεται από τη συχνή χρήση της Shema στα κείμενα της Κ.Δ., αλλά ότι αυτό το σημείο υπήρξε ένα κεντρικό θέμα της αντιπαράθεσης Εκκλησίας και Συναγωγής κατά τον πρώτο αιώνα. Αποτέλεσε κινητήρια δύναμη στην πρώιμη Χριστιανική θεολογική σκέψη κυρίως όσον αφορά στην κατανόηση του τρόπου που η χριστιανική κοινότητα ήταν μία εσχατολογική κοινότητα και όσον αφορά στην ταυτότητα του Ιησού Χριστού.

Rosner, Brian S., "'Known by God' : the meaning and value of a neglected biblical concept", 207-230

Mολονότι το θέμα του να είναι κάποιος γνωστός στο Θεό είναι μία σημαντική ιδέα στη βιβλική θεολογία, δεν έχει τύχει της προσοχής της βιβλικής ερμηνείας και θεολογίας. Σε αυτό το εισαγωγικό άρθρο γίνεται μία προσπάθεια να τονισθεί η σημασία της, δίνεται ο ορισμός αυτής της ιδέας και παρουσιάζεται η ποιμαντική της λειτουργία στη Βίβλο και στα αρχαία ιουδαϊκά κείμενα. Ο συγγρ. υποστηρίζει ότι το να είναι γνωστός κάποιος στο Θεό σημαίνει περίπου τα εξής τρία πράγματα: να ανήκει στο Θεό, να τον αγαπά ή να τον έχει εκλέξει ο Θεός και να είναι παιδί ή υιός του Θεού. Λαμβάνοντας υπόψη τις συνάφειες, όπου αυτή η ιδέα απαντά καθώς και το γεγονός ότι το να μην είναι κάποιος γνωστός του Θεού συνδέεται με την προειδοποίηση του Θεού για τιμωρία, η ιδέα συνδέεται με την ταπείνωση, την ανάπαυση και την ασφάλεια. Επίσης ο συγγρ. συζητά το ρόλο που διαδραματίζει η συγκεκριμένη ιδέα στην χριστολογία, ανθρωπολογία και ηθική.

Danylak, Barry, "Tiberius Claudius Dinippus and the food shortages in Corinth", 231-270

Το θέμα της έλλειψης τροφής στην Κόρινθο του μ. 1ου αι. μ.Χ. έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για όσους μελετούν την αλληλογραφία του Παύλου με την εκκλησιαστική κοινότητα της πόλης. Τα κείμενα αυτά είναι γεμάτα από λέξεις και εικόνες που συνδέονται με την τροφή και ασχολούνται επίσης με συγκεκριμένα ζητήματα που προέκυψαν μέσα στην κοινότητα και σχετίζονται και πάλι με την τροφή. Αρκετοί σύγχρονοι ερμηνευτές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η φράση "την ενεστώσαν ανάγκην" (1 Κορ 7,26) αναφέρεται στην έλλειψη τροφής που παρουσιάστηκε στην Κόρινθο περίπου στην εποχή που την επισκέφτηκε ο απόστολος Παύλος (51 μ.Χ.). Σκοπός του άρθρου είναι η εξέταση των επιγραφικών μαρτυριών σχετικά με τους αξιωματούχους που ήταν υπεύθυνοι στην πόλη για την διαχείριση των αποθεμάτων σιτηρών (curator annonae) στην Κόρινθο. Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται στην παρουσίαση της καριέρας του Tiberius Claudius Dinippus, ο οποίος υπήρξε curator annonae κατά τα μέσα του 1ου αι. μ.Χ. στην πόλη και γίνεται μία προσπάθεια να εκτιμηθεί η διάρκεια της θητείας του. Ο συγγρ. καταλήγει ότι υπήρχε μία μακρά και κατά καιρούς εμφανιζόμενη έλλειψη τροφής στην Κόρινθο. Ίσως το 51 μ.Χ., όταν ο Παύλος έστειλε τις επιστολές του, μία τέτοια κρίση να ήταν ιδιαίτερα έντονη.

Baum, Armin D., "Semantic variation within the "Corpus Paulinum" : linguistic considerations concerning the richer vocabulary of the Pastoral Epistles", 271-292

Είναι γενική η εκτίμηση ότι το λεξιλόγιο των Ποιμαντικών Επιστολών είναι ουσιαστικά πλουσιότερο από εκείνο των άλλων 10 παύλειων επιστολών. Ωστόσο τα περισσότερα άπαξ λεγόμενα των Ποιμαντικών είναι σημασιολογικά πολύ κοντά στο λεξιλόγιο του υπόλοιπου Corpus Paulinum. Από μία αυστηρά γλωσσολογική άποψη αυτός ο πλούτος μαρτυρεί ότι ο συγγραφέας τους είχε περισσότερο χρόνο στη διάθεσή του για τη σύνταξή τους από ό,τι ο συγγρ. του υπόλοιπου Corpus Paulinum. Τόσο όσον αφορά στη σύνταξη όσο και στη σημασιολογία οι Ποιμαντικές Επιστολές μαρτυρούν μεγαλύτερη συγγένεια προς το γραπτό λόγο από ό,τι το υπόλοιπο Corpus Paulinum, το οποίο συνδέεται περισσότερο με τον προφορικό λόγο. Επομένως το ιστορικό πρόβλημα σχετικά με το συγγραφέα των Ποιμαντικών Επιστολών μπορεί να επιλυθεί με τη βοήθεια των υφολογικών ιδιαιτεροτήτων τους. Ο P.N. Harrison στη γνωστή του μελέτη κατέληξε στο συμπέρασμα ότι για υφολογικούς λόγους οι Ποιμαντικές επιστολές δεν πρέπει να είναι έργα του ίδιου συγγραφέα με εκείνον του Corpus Paulinum. Ωστόσο με βάση των συμπερασμάτων της σύγχρονης φιλολογικής έρευνας αυτό το συμπέρασμα δε μπορεί να είναι και τόσο βέβαιο. Πραγματικά άλλα κριτήρια πέρα από τα υφολογικά θα πρέπει θεωρηθούν σημαντικότερα για την επίλυση του προβλήματος.

Baker, William R., "Searching for the Holy Spirit in the Epistle of James : is "wisdom" equivalent?", 293-315

Η έρευνα για το Άγιο Πνεύμα συνήθως σταματά με το άρθρο του Kirk "The Meaning of Wisdom in James: An Examination of a Hypothesis", το οποίο δημοσιεύθηκε το 1969, το οποίο καταλήγει ότι η Ιακώβου χρησιμοποιεί την σοφία "more or less interchangeable with that in which other writers of the New Testament use the concept of the Holy Spirit." Ο συγγρ. του παρόντος άρθρου εξετάζει κατά πόσο η έννοια της σοφίας στην Ιακώβου μπορεί να κατανοηθεί ως ταυτόσημη με την έννοια του Αγ. Πνεύματος στα άλλα κείμενα της Κ.Δ. Το βασικό συμπέρασμα του άρθρου είναι ότι ο Kirk (τον οποίο ακολουθεί ο Davids) σωστά υπογράμμισε τη σπουδαιότητα της έννοιας της σοφίας για το συγγρ. της Ιακώβου, συχνά όμως παρέβλεψε τη σημαντική σχέση που υπάρχει με την παράδοση για τον Ιησού και υπερτόνισε τη σχέση με τα παύλεια κείμενα. Ο προσανατολισμός της Ιακώβου προς τη σοφία δε λαμβάνει υπόψη τη διδασκαλία περί Αγίου Πνεύματος του Παύλου και των άλλων κειμένων της Π.Δ. Η περί σοφίας διδασκαλία της Ιακώβου βρίσκεται κάπου ανάμεσα στη σοφιολογική γραμματεία της μετάφρασης των Ο΄ και στην παράδοση για τον Ιησού.

Η γυναίκα στις λατρείες και γιορτές της κλασικής Αθήνας

Στο Ωνάσειο Πολιτιστικό Κέντρο της Νέας Υόρκης θα λειτουργήσει από 10 Δεκεμβρίου έως και 9 Μαΐου έκθεση με θέμα «Η γυναίκα στις λατρείες και τις γιορτές της κλασικής Αθήνας». Μπορεί η έκθεση να καλύπτει μία χρονική περίοδο αρχαιότερη της εποχής της Κ.Δ. και του αρχέγονου Χριστιανισμού, όμως το θέμα της θέσης της γυναίκας μέσα στη θρησκευτική ζωή της αρχαιότητα, αποτελεί ένα ζήτημα που απασχολεί όσους ερευνούν το ρόλο της γυναίκας στη ζωή των αρχαίων χριστιανικών κοινοτήτων.

Στη σημερινή ηλεκτρονική έκδοση της εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ διαβάζουμε:

Θεοί και θεές ήταν ισότιμοι στον Όλυμπο, όπως και οι επί γης εκπρόσωποί τους, ιερείς και ιέρειες, που αντιπροσώπευαν την πόλη στις γιορτές της Παλλάδος Αθηνάς, της Αφροδίτης, της Αρτέμιδος, του Διονύσου, της Δήμητρας. Κι ενώ οι γυναίκες δεν είχαν δικαίωμα ψήφου και ο δρόμος προς τα δημόσια αξιώματα ήταν αποκλεισμένος, τίποτα δεν τις εμπόδιζε να προσφέρουν αφιερώματα, από λύχνους μέχρι αγάλματα, στους θεούς της προτίμησής τους και να διαφημίζουν με επιγραφές τη συμβολή τους στην ανακαίνιση των ιερών. Όπως εξήγησε ο διευθυντής του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου Νίκος Καλτσάς- που μοιράζεται την επιστημονική ευθύνη της έκθεσης με τον καθηγητή Άλαν Σαπίρο- η έκθεση θα διαρθρώνεται σε πέντε ενότητες: γυναικείες θεότητες, ιέρειες, γυναίκα και λατρεία, γιορτές των Αθηναίων και κύκλος ζωής της γυναίκας (γέννηση, ενηλικίωση, γάμος, θάνατος). Ο πρόεδρος του Ιδρύματος Ωνάση Αντώνης Παπαδημητρίου ανακοίνωσε ότι μετά τη Νέα Υόρκη η έκθεση θα παρουσιαστεί στο
Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο της Αθήνας τον προσεχή Ιούνιο.

Ανάλογο δημοσίευμα και στην ηλεκτρονική έκδοση της ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑΣ και της ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗΣ.

Νέα ανάγνωση μίας πολυσυζητημένης επιγραφής

Εδώ και κάποιους μήνες διατίθενται ελεύθερα στο διαδίκτυο τα παλαιότερα τεύχη του έγκριτου επιστημονικού περιοδικού Epigraphica Anatolica (έτη 2003-2005). Στο τεύχος 38 (2005) και στις σσ. 42-44 δημοσιεύεται ένα άρθρο του H. Malay (ΦΙΛΑΝΠΕΛΟΙ in Phrygia and Lydia), στο οποίο προτείνεται μία νέα ανάγνωση της επιγραφής που αρχικά είχε δημοσιευθεί από τον A. R. R. Sheppard στο Talanta 12/13, 1980/1, 87–9, αρ. 8, όπου στο στ. 3 ο εκδότης διάβαζε τη λέξη "Φιλανγέλων συνβίωσις". Στο άρθρο του ο Malay προτείνει τη νέα ανάγνωση ΦΙΛΑΝΠΕΛΩΝ και τη στηρίζει σε μία νέα επιγραφή από τη γειτονική Κατεκαυμένη, όπου γίνεται λόγος για "ΝΕΟΥΣ ΦΙΛΑΝΠΕΛΟΥΣ"(161/2 μ.Χ.). Σύμφωνα με τον Malay δεν είναι βέβαιο, εάν πρόκειται για δύο διαφορετικές και ανταγωνιστικές μεταξύ τους οργανώσεις ή αν η μία οργάνωση αντικατέστησε την άλλη. Σύμφωνα με τον Στράβωνα (ΧΙΙΙ, 4.11) στην Κατεκαυμένη γινόταν παραγωγή οίνου, του οποίου την ποιότητα επαινεί ο αρχαίος συγγραφέας.

Η νέα αυτή ανάγνωση της επιγραφής ουσιαστικά καταρρίπτει τη σύνδεση, που γινόταν μέχρι σήμερα, της πρώτης επιγραφής με τη λατρεία αγγέλων στην περιοχή.

Στη δημοσίευση της νέας επιγραφής αναφέρεται και ο P. Harland στο ιστολόγιό του.

Για να διαβάσετε το άρθρο του Malay και να δείτε και φωτογραφίες των επιγραφών, πατήστε εδώ.

Μια νέα εισαγωγή στα βιβλία και τους συγγραφείς της Κ.Δ.

Στη γιορτή μου σήμερα έλαβα δώρο από κάποιους φοιτητές μου μία νέα εισαγωγή στα βιβλία και τους συγγραφείς της Κ.Δ. Πρόκειται για ένα νέο βιβλίο στη σειρά πανεπιστημιακών εγχειριδίων UTB:

Karl Jaros, Das Neue Testament und seine Autoren, (UTB 3087), Böhlau Verlag 2008

ISBN: 978-3-8252-3087-6 (UTB)

To ενδιαφέρον σε αυτό το βιβλίο είναι ότι το γράφει ένας καθηγητής της Π.Δ. Ο K. Jaros είναι καθ. της Π.Δ. στο Institut für Orientalistik στη Βιέννη.

Στο οπισθόφυλλο του βιβλίου διαβάζουμε:

Ο συγγρ. με ένα διεξοδικό και καινοτόμο τρόπο παρουσιάζει σε αυτό το βιβλίο τα κείμενα της Κ.Δ. Παρουσιάζει στον αναγνώστη το ιστορικό πλαίσιο αυτών των κειμένων και τους αρχαιότερους μάρτυρες του ελληνικού κειμένου, προβάλλει τα κεντρικά θεολογικά σημεία των βιβλίων της Κ.Δ. και εξετάζει τη γλώσσα και το ύφος των συγγραφέων τους. Δίπλα στη θεολογική και ιστορική γνώση το βιβλίο παρέχει και μία βασική πληροφόρηση για τις μεθόδους της αρχαίας φιλολογίας και των επιστημών γενικότερα που ασχολούνται με την αρχαιότητα. Με πολύ πειστικό τρόπο παρουσιάζεται η αμφισβήτηση της γενικά αποδεκτής χρονολόγησης των βιβλίων και της ταυτότητας των συγγραφέων τους. Τα κείμενα του παρόντος τόμου συμπληρώνουν μία σειρά από πίνακες.

Από τα περιεχόμενα του βιβλίου μπορεί κανείς να υποθέσει ότι πρόκειται για μία πραγματικά διαφορετική προσέγγιση κάποιων θεμάτων εισαγωγικών στην Κ.Δ.:

Στα πρώτα πέντε κεφάλαια γίνεται παρουσίαση των συνοπτικών ευαγγελίων και των Πράξεων, ακολουθεί η παρουσίαση του κατά Ιωάννην και των Ιωάννειων επιστολών, του Corpus Paulinum, στο οποίο ο συγγραφέας περιλαμβάνει και τα κείμενα που γενικά στην έρευνα σήμερα αμφισβητείται ότι προέρχονται από τον ίδιο τον Παύλο. Τέλος παρουσιάζονται οι καθολικές επιστολές εκτός των ιωάννειων επιστολών και η Αποκάλυψη. Στο έκτο κεφάλαιο ο συγγραφέας πραγματεύεται το ζήτημα του κανόνα της Κ.Δ. Το βιβλίο συμπληρώνεται από μία μαθηματική-στατιστική ανάλυση του ελληνικού κειμένου και ένα παράρτημα, στο οποίο συγκρίνονται τα κείμενα της Κ.Δ. με εκείνα των αποκρύφων.

Ο Νώε στο Κουμράν

Ένα νέο βιβλίο κυκλοφορεί από την Society of Biblical Literature για τη θέση του Νώε στα κείμενα της Νεκράς Θαλάσσης:

Dorothy M. Peters, Noah Traditions in the Dead Sea Scrolls: Conversations and Controversies of Antiquity (Early Judaism and Its Literature 26), 2008

ISBN: 1589833902

$29.95

Περιγραφή εκδοτικού οίκου:

Ως πατέρας όλης της ανθρωπότητας κι όχι μόνο του Ισραήλ ο Νώε ήταν ένας προβληματικός πρόγονος για κάποιους Ιουδαίους της εποχής του Δεύτερου Ναού. Οι αρχετυπικές απεικονίσεις του μέσα στα κείμενα της Νεκράς Θαλάσσης -με διαφορετικό θεολογικό χρωματισμό στα εβραϊκά και αραμαϊκά κείμενα - φανερώνουν τις εντάσεις ομάδων, οι οποίες αγωνίζονταν να κατανοήσουν την ιδιαίτερη ταυτότητά τους μέσα στον Ιουδαϊσμό και τη σχέση τους προς τα υπόλοιπα έθνη, ανάμεσα στα οποία ζούσαν. Η μελέτη αυτή κινείται στο χώρο του πρώιμου χριστιανισμού και της ραβινικής ερμηνείας του Νώε από τη μία και στο χώρο του Ελληνιστικού Ιουδαϊσμού της εποχής του Δευτέρου Ναού από την άλλη και εξετάζει τις συζητήσεις και τις αντιπαραθέσεις των ομάδων, οι οποίες προέβαλαν αυτές τις ερμηνείες για το Νώε.

Μία μελέτη για την κριτική των πηγών

Στο ιστολόγιο BiblicalStudies.org διατίθεται προς ανάγνωσης το εξής άρθρο:

David Wenham, “Source Criticism,” I. Howard Marshall, ed., New Testament Interpretation: Essays on Principles and Methods, 1977. Carlisle: The Paternoster Press, revised 1979. Pbk. ISBN: 0853644241. pp.139-152.

Κάποια άρθρα βιβλικού ενδιαφέροντος στο νέο ZPE

Στο νέο τεύχος του Zeitschrift für Papyrologie und Epigraphik δημοσιεύονται ανάμεσα στα άλλα άρθρα και κάποια που έχουν ενδιαφέρον κυρίως από απόψεως ιστορίας Χρόνων Κ.Δ.:
Eck, W., "Die Benennung von römischen Amtsträgern und politisch-militärisch-administrativen Funktionen bei Flavius Iosephus – Probleme der korrekten Identifizierung", 218–226
Eck, W. – Pangerl, A., "„Vater, Mutter, Schwestern, Brüder ...“: 3. Akt", 276–284
Eilers, C., Forgery, "Dishonesty, and Incompetence in Josephus’ Acta: The Decree of Athens (AJ 14. 149–155)", 211–217
Ferri, R., "New Evidence on the Meaning of ῥωμαιστής in IG XI.2 133: ‘Actor of Latin Comedies’?", 155–158