H γνωστή καινοδιαθηκολόγος Amy-Jill Levine (Vanderbilt University Divinity School) αναλύει τις ευαγγελικές αφηγήσεις της γέννησης του Ιησού κι αναδεικνύει το ιουδαϊκό τους υπόβαθρο. Διαβάστε το κατατοπιστικό της άρθρο στην ιστοσελίδα TheTorah:
Κυριακή 29 Δεκεμβρίου 2019
Τι γνωρίζουμε για τα παιδιά στην εποχή της Βίβλου; / What do we know about children in biblical times?
Αυτό το ερώτημα θέτει η Ισραηλινή αρχαιολόγος Dr. Rona Avissar Lewis στο βιβλίο της που κυκλοφόρησε στα εβραϊκά κι έχει ως θέμα τη ζωή των παιδιών στον αρχαίο Ισραήλ με βάση τα αρχαιολογικά ευρήματα. Η συγγραφέας εφαρμόζει τα εργαλεία της φεμινιστικής ερμηνευτικής ανάλυσης στα αρχαιολογικά ευρήματα κι η εικόνα που προκύπτει από αυτήν την ανάγνωση είναι πολύ διαφορετική από αυτήν που συνήθως έχουμε για το θέμα:
Tο λευκό ψέμα για τα ρωμαϊκά αγάλματα / The white lie for Roman statues
Στην ιστοσελίδα Vox η Marie Cascione σχολιάζει τον πολύχρωμο κόσμο των αρχαίων αγαλμάτων. Το σύντομο δημοσίευμα συνοδεύεται από ένα ενδιαφέρον φίλμ (πολύ καλό για να αξιοποιηθεί και σε τάξη):
Σάββατο 28 Δεκεμβρίου 2019
To τρέχον τεύχος του NovT / The current issue of NovT
Novum Testamentum 62:1 (2020)
- Keith L. Yoder, "In the Bosom of Abraham: The Name and Role of Poor Lazarus in Luke 16:19–31," 2–24 (abstract)
- Michael Pope, "Emotions, Pre-emotions, and Jesus’ Comportment in Luke 22:39–42," 25–43 (abstract)
- J. Andrew Doole, "Did Paul Really Think He Wasn’t Going to Die? Paul, the Parousia, and the First Person Plural in 1 Thess 4:13–18," 44–59 (abstract)
- Joshua W. Jipp, "The Paul of Acts: Proclaimer of the Hope of Israel or Teacher of Apostasy from Moses?" 60–78 (abstract)
- Aaron Michael Jensen, "Bounded States, Negation Scope, and the Millennial Reign of the Saints (Revelation 20:4–5)," 79–98 (abstract)
- Brent Nongbri - Daniel B. Sharp, "Four Newly Identified Fragments of P.Bodmer 14–15 (P75)," 99–106 (abstract)
Η απεικόνιση του Ιησού: μεταξύ ιστορίας και πολιτισμικών συμβάσεων / Jesus' image: between historical facts and cultural conventions
Διαβάστε το πολύ ενδιαφέρον άρθρο της Joan Taylor (King's College, London) για το πώς οι τρόποι που ο Ιησούς απεικονίζεται και είναι εντυπωμένος στη συνείδηση των περισσοτέρων στηρίζεται κυρίως σε πολιτισμικές συμβάσεις του ελληνορωμαϊκού και του βυζαντινού κόσμου και λιγότερο σε ιστορικά δεδομένα:
Η ιστορία των Χριστουγέννων / Christmas story
Στο ιστολόγιο TheLAB ο Brent Niedergall συζητά το πώς οι βιβλικές ιστορίες για την γέννηση του Ιησού συνδυάζονται με εξωκανονικές και λαϊκές παραδόσεις στην ιστορία των Χριστουγέννων, όπως συνήθως συχνά την αφηγούνται εικόνες και τραγούδια της εορτής:
Το παιδί στην αρχαία Εγγύς Ανατολή / Children in Ancient New East
Στην ιστοσελίδα The Conversation διαβάστε ένα σύντομο αλλά ενδιαφέρον άρθρο για τη ζωή και τη θέση των παιδιών στις κοινωνίες της αρχαίας Εγγύς Ανατολής:
Πέμπτη 26 Δεκεμβρίου 2019
Ιησούς, το παιδί αστέρι / Jesus the Star-Child
 |
| Προσκύνηση των Μάγων. Rogier van der Weyden, Τρίπτυχο Bladelin (Bερολίνο) |
Το φως και το άστρο της Βηθλεέμ απαντούν συχνά στις απόκρυφες αφηγήσεις για τη γέννηση του Ιησού. Οι επιδράσεις εδώ είναι βέβαια πρώτιστα βιβλικές: το αστέρι απαντά στην αφήγηση του Ματθαίου για τους μάγους, ενώ η λάμψη και το φως της θεϊκής δόξας στο κατά Λουκάν. Τα δύο όμως αυτά μοτίβα δέχονται μεγάλη επεξεργασία και συνδυάζονται με παλαιοδιαθηκικά μοτίβα (όπως εκείνο της φωτεινής στήλης στο βιβλίο της Εξόδου) αλλά και παραδόσεις εξωβιβλικές και μη χριστιανικές στα διάφορα εξωκανονικά κείμενα. Μία πολύ ενδιαφέρουσα εκδοχή είναι εκείνη κατά την οποία ο νεογέννητος Ιησούς ταυτίζεται με το φως που λάμπει στο σπήλαιο. Εδώ παραθέτω την ιστορία όπως απαντά στο λατινικό απόκρυφο του χειρογράφου Arundel (παρ. 73-74). Πρόκειται για την ιστορία της γέννησης, όπως τη διηγείται η μαία Ζαχήλ (η μία από τις δύο μαίες που εμφανίζονται στις απόκρυφες αφηγήσεις της γέννησης του Ιησού):
"... Όταν εμφανίστηκε το φως, η Μαρία προσκύνησε αυτόν που γέννησε. Το παιδί, όμως, έλαμπε σαν τον ήλιο κι ήταν όμορφο και η θέα του προκαλούσε χαρά, γιατί αυτό μόνο εμφανίστηκε ως η ειρήνη που ήρθε να φέρει ειρήνη παντού. Εκείνη τη στιγμή που γεννήθηκε ακούστηκε η φωνή πολλών αόρατων όντων, τα οποία όλα μαζί είπαν "αμήν". Κι εκείνο το φως που είχε μόλις γεννηθεί πολλαπλασιάστηκε κι έκρυψε το φως του ήλιου με τις λαμπερές του ακτίνες. Το σπήλαιο γέμισε με ένα λαμπρό φως και με μια γλυκιά μυρωδιά. Έτσι γεννήθηκε το φως, όπως η δρόσος που κατεβαίνει από τον ουρανό στη γη. Γιατί η μυρωδιά του είναι ομορφότερη από εκείνες όλων των αρωμάτων.Εγώ όμως στεκόμουν σαστισμένη και κατάπληκτη. Κοιτούσα το δυνατό φως που είχε γεννηθεί. Εκείνο όμως σιγά σιγά συρρικνώθηκε και πήρε τη μορφή ενός παιδιού κι έγινε ξαφνικά εξωτερικά σαν ένα παιδί που μόλις είχε γεννηθεί. Πήρα θάρρος, έσκυψα από πάνω του και τον ακούμπησα. Τον σήκωσα στα χέριά μου με μεγάλο φόβο και τρόμαξα γιατί δεν είχε βάρος όπως τα άλλα μωρά. Τον κοίταξα· δεν είχε κανένα ψεγάδι πάνω του, όλο το σώμα του έλαμπε όπως η δρόσος του ύψιστου Θεού. Ήταν ελαφρύς και λαμπερός. Για λίγο απόρησα, γιατί δεν έκλαψε όπως συνηθίζουν να κάνουν τα νεογέννητα. Έτσι όπως τον κρατούσα και τον κοίταζα στο πρόσωπο, μου χαμογέλασε με το πιο χαρούμενο χαμόγελο κι ανοίγοντας τα μάτιά του με κοίταξε επίμονα και ξαφνικά ένα μεγάλο φως βγήκε από τα μάτιά του σα μια λαμπερή αστραπή."
Τα μοτίβα του φωτός και του αρώματος που γεμίζουν τη σπηλιά αλλά και του νεογέννητου Ιησού στη μορφή του μιας φωτεινής σφαίρας απαντούν και στο Liber Flavus (ένα ιρλανδικό απόκρυφο ευαγγέλιο). Η ταύτιση του Ιησού με το φως μαρτυρείται επίσης στο Αραβικό ευαγγέλιο της Παιδικής Ηλικίας. Εκεί το σπήλαιο είναι γεμάτο με φώτα πιο λαμπερά από τον ήλιο. Λίγο αργότερα όμως στην ιστορία (παρ. 6) ο Συμεών υποδέχεται τον μικρό Ιησού στην Ιερουσαλήμ και βλέπει πώς λάμπει σα μια αχτίδα φωτός.
Η πιο ενδιαφέρουσα όμως ταύτιση του Ιησού με το αστέρι της Βηθλεέμ υπάρχει στο συριακό απόκρυφο με τον τίτλο Aποκάλυψη των Μάγων. Πρόκειται για μία αφήγηση του ταξιδιού των Μάγων στη Βηθλεέμ και της επιστροφής τους στην πατρίδα τους, τη μυθική χώρα Shir. Η εμφάνιση του αστέρα συνδέεται με μία παλιά προφητεία που ανάγεται στον Αδάμ και στο γιο του Σηθ και την οποία οι μάγοι γνωρίζουν από ένα αρχαίο βιβλίο που φυλάσσουν στο Σπήλαιο των Θησαυρών των Κρυμμένων Μυστηρίων. Το αστέρι τους εμφανίζεται κι είναι το φως του λαμπρότερο του ηλίου (παρ. 11-12). Το αστέρι όμως μεταμορφώνεται μέσα στο Σπήλαιο των Θησαυρών σε άνθρωπο, γιατί, όπως εξηγεί στους μάγους, δεν θα μπορούσαν αλλιώς οι άνθρωποι να κατανοήσουν το ουράνιο θεϊκό φως. Αυτή η ανθρώπινη μορφή δεν είναι άλλη από τον ίδιο τον Ιησού, όπως δηλώνει στη συνέχεια στο λόγο του προς τους μάγους. Τους εξηγεί, μάλιστα, πως είναι στον τόπο της γέννησης, θα είναι μαζί τους στο δρόμο αλλά και δίπλα στον Πατέρα του στον ουρανό. Είναι επίσης ενδιαφέρον ότι ο κάθε μάγος βλέπει διαφορετικά τον Ιησού (η πολύμορφη χριστολογία είναι χαρακτηριστική στους πρώτους χριστιανικούς αιώνες στα απόκρυφα κείμενα): ως φως, ως βρέφος, ως σταυρωμένο, ή στην κάθοδο στον Άδη. Όταν τελικά φτάνουν στο σπήλαιο της Βηθλεέμ (το οποίο μοιάζει με το Σπήλαιο των Θησαυρών στην πατρίδα τους), το αστέρι στέκεται πάνω από μία στήλη φωτός η οποία περιστοιχίζεται από αγγέλους. Καθώς οι μάγοι προσκυνούν το βρέφος και του προσφέρουν τα δώρα τους εκείνο τους λέει μεταξύ άλλων τα εξής (παρ. 19):
"... Γιατί εγώ ήμουν εκείνος που σας αποκαλύφθηκε στη χώρα σας και σας μίλησα με μυστήρια. Κι ύστερα έγινα ο οδηγός κι ο αρχηγός που σας έφερε σε αυτόν τον τόπο μέχρι που φτάσατε μπροστά μου εν ειρήνη. Και πάλι θα είμαι μαζί σας μέχρι το τέλος και δε θα σας εγκαταλείψω ούτε θα σας ξεχωρίσω από εκείνους που με αγαπούν με τέλεια αγάπη. Και πάλι, θα είστε μάρτυρές μου στη γη της Ανατολής μαζί με τους μαθητές μου, εκείνους που διάλεξα για να κηρύξουν το ευαγγέλιό μου".
Οι ιδέες που απαντούν σε αυτά τα κείμενα φαίνεται πως άσκησαν επίδραση στη χριστιανική τέχνη της ανατολής και της Δύσης. Η εικόνα της στήλης φωτός, για παράδειγμα, με το αστέρι στην κορυφή της και τους αγγέλους δεξιά κι αριστερά αποτελεί σύνηθες εικογραφικό μοτίβο στις εικόνες της Γέννησης στην Ορθόδοξη παράδοση. Αλλά και το αστέρι-Ιησούς εμφανίζεται σε διάφορες απεικονίσεις της πορείας των μάγων σε εικόνες της δυτικής παράδοσης. Ένα τέτοιο παράδειγμα είναι τα σχετικά έργα του Rogier van der Weyden (φωτο).
Ένας σταυρωμένος στην Ιταλία / A Crucified Man in Italy
Μολονότι η σταύρωση ήταν ένας τρόπος εκτέλεσης που συχνά αναφέρεται στις πηγές, τα αρχαιολογικά ευρήματα που την πιστοποιούν είναι εξαιρετικά λιγοστά. Το πιο γνωστό είναι ο σταυρωμένος άνδρας από το κοιμητήριο Giv’at ha-Mivtar έξω από την Ιερουσαλήμ, ο Yehohanon ben Hagkol, μία ανακάλυψη για την οποία έχουν γραφεί αρκετά. Σε δημοσίευμα στην ηλεκτρονική έκδοση της Forbes η αρχαιολόγος Kristina Killgrove παραπέμπει σε ένα πρόσφατο δημοσίευμα του περιοδικού Archaeological and Anthropological Sciences, στο οποίο γίνεται λόγος για ένα δεύτερο σκελετό σταυρωμένου ανθρώπου, αυτήν την φορά από την Ιταλία (Gavello, περιοχή Βενετίας). Το γεγονός ότι χρονολογείται στον 1ο αι. μ.Χ. καθιστά το εύρημα ιδιαίτερα ενδιαφέρον για τη μελέτη της εποχής της Καινής Διαθήκης. Kαθώς τα ευρήματα σχετικά με την πρακτική της σταύρωσης είναι τόσο λίγα, οι γνώσεις μας για αυτήν αναγκαστικά είναι περιορισμένες. Δε χωρεί αμφιβολία ότι ήταν ένας γνωστός τρόπος εκτέλεσης, όπως βεβαιώνουν αρχαία κείμενα αλλά και μία επιγραφή από τη Θεσσαλονίκη η οποία το 2011 σχολιάστηκε από τον John Granger Cook στο περιοδικό Early Christianity. Σε κάθε περίπτωση, το νέο εύρημα έρχεται να προσθέσει μία ακόμη σημαντική μαρτυρία στις πληροφορίες που ως τώρα διαθέταμε:
Το τρέχον τεύχος του BBR / The current issue of BBR
Bulletin of Biblical Research 29:4 (2019)
- Benjamin Kilchör, "Sacred and Profane Space: The Priestly Character of Exodus 20:24–26 and Its Reception in Deuteronomy 12," 455-467 (abstract)
- Daniel Timmer, "Possessing Edom and All the Nations over Whom Yhwh’s Name Is Called: Understanding ירשׁ in Amos 9:12," 468-487 (abstract)
- Denise Powell, "Elizabeth’s 'Seclusion': A Veiled Reference to Her Bold Belief?" 488-498 (abstract)
- Osvaldo Padilla, "The Wirkungsgeschichte of Henry Joel Cadbury as an Objective Historian: An Exploration of America’s Premiere Luke–Acts Scholar," 499-510 (abstract)
- Mavis M. Leung, "Language and Characterization in the Roman Trial Narrative: A Sociolinguistic Analysis of Pilate’s Dialogues with the Jewish Leaders and Jesus in John 18:28–19:16a," 511-534 (abstract)
Εγγραφή σε:
Σχόλια (Atom)