Οι σημαντικότερες αρχαιολογικές ανακαλύψεις στη δεκαετία του 2010 / The Most Significant Archaeological Discoveries in the 2010's

Καθώς η δεύτερη δεκαετία του 2000 φτάνει σε λίγο στο τέλος της η Ruth Schuster με άρθρο της στην ηλεκτρονική έκδοση της Haaretz κάνει μια σύντομη ανασκόπηση των σημαντικότερων αρχαιολογικών ανακαλύψεων αυτής της περιόδου, παρουσιάζοντας στο δεύτερο μέρος κάποιες που συνδέονται άμεσα με τη θεματική αυτού του ιστολογίου:

The Archaeological Discoveries That Made the 2010s – and Changed How We Think About Ourselves 

Το τρέχον τεύχος του RivBibl / The current issue of RivBibl

Rivista Biblica 67:1 (2019)

• M. Ciccarelli, "L’umanità sofferente di Cristo e l’ingresso nel santuario del cielo secondo l’Epistola agli Ebrei ," 7-43
• A. Rofé, "Introduzione critica al Deuteronomio," 45-61
• M. Milani, "Il saggio scriba intellettuale credente mediatore della sapienza e suo interprete profetico in Sir 38,24–39,11," 63-87
• F. Filannino, "Il dono nel fallimento: il paradosso del discepolato in Mc 16,1-8," 89-114
• P. Costa, "Il primo «atto» di Pietro. Analisi narrativa di At 1,16-22," 115-138 

Όταν η Εύα συνάντησε τον νεογέννητο Χριστό / When Eve Met the Newborn Christ

Το Αρμενικό Ευαγγέλιο της Παιδικής Ηλικίας του Ιησού είναι ένα σχετικά γνωστό εξωκανονικό κείμενο που περιγράφει τόσο την ιστορία της Μαρίας, της μητέρας του Ιησού, όσο και τη γέννησή του και τη φυγή στην Αίγυπτο. Σύμφωνα με αρμενικά χρονικά στα 588 νεστοριανοί ιεραπόστολοι από την ανατολική Συρία μετέφεραν στην Αρμενία μία αφήγηση για τη γέννηση και την παιδική ηλικία του Ιησού. Το κείμενο, ωστόσο, που έχουμε σήμερα στα χέριά μας είναι αποτέλεσμα μίας μακράς ιστορίας σύνταξης όπου ρόλο έπαιξαν διάφορες απόκρυφες ιστορίες και δοκητικά κείμενα. Η χριστολογία του είναι πολύ διαφορετική από εκείνη του νεστοριανισμού, όπως τουλάχιστον προκύπτει από την πολύμορφη θεοφάνεια του μικρού Ιησού σε αυτό το κείμενο και τα δάνεια από εξωκανονικά κείμενα είναι προφανείς.

Όσον αφορά τη γέννησή του, το κείμενο στηρίζεται κυρίως στην παράδοση του γνωστού Πρωτευαγγέλιου του Ιακώβου, παρουσιάζει όμως και κάποιες σημαντικές και πολύ ενδιαφέρουσες διαφορές. Μία από αυτές είναι η εμφάνιση της Εύας στο σπήλαιο κι η δοξολογία της για το γεγονός της ενανθρώπισης του Σωτήρα. Ας θυμηθούμε ότι στην ορθόδοξη παράδοση η Εύα εμφανίζεται συνήθως στη γνωστή εικόνα της ανάστασης, όπου ο Αναστημένος Ιησούς την εγείρει από τον τάφο. Στο αρμενικό, όμως, κείμενο είναι ίσως η μόνη σαφής αναφορά στην παρουσία της προμήτορος στο γεγονός της Γέννησης. Στη συνέχεια παραθέτω το σχετικό κείμενο από το απόκρυφο ευαγγέλιο:

[Ο Ιωσήφ οδηγεί τη Μαρία στο σπήλαιο για να γεννήσει κι αναζητά μια μαμμή. Την ώρα μάλιστα της γέννας ο Ιωσήφ βλέπει ο χρόνος να σταματά (κάτι ανάλογο απαντά και στο Πρωτευαγγέλιο)]:

Κι έτσι την ώρα της γέννας της Παρθένου όλα τα δημιουργήματα ξαφνικά σταμάτησαν. Ο Ιωσήφ κοίταξε πέρα κι είδε μια γυναίκα να έρχεται από μακριά με ένα μεγάλο ύφασμα ριγμένο στους ώμους της. Πήγε να τον συναντήσει και χαιρέτησαν ο ένας τον άλλον. Ο Ιωσήφ είπε: "Ω γυναίκα, από πού είσαι και πού πηγαίνεις; Η γυναίκα είπε: "Και τι ψάχνεις, εσύ, ποιος με ρωτάει έτσι; " O Iωσήφ απάντησε: " ψάχνω για μια Εβραία μαία". Η γυναίκα τότε είπε: "Ποιος είναι αυτός που γεννήθηκε στη σπηλιά;" Ο Ιωσήφ είπε: "H Μαρία γέννησε, που ανατράφηκε στο ναό. Μου ανατέθηκε στο γάμο. Δεν είναι (σύζυγος μου) σύμφωνα με τη σάρκα, αλλά συνέλαβε με το Άγιο Πνεύμα". Τότε η γυναίκα τον ρώτησε: "λες αλήθεια;" κι ο Ιωσήφ της απάντησε "έλα να δεις!" Κι ενώ περπατούσαν ο Ιωσήφ την ρώτησε: "Ω γυναίκα, πες μου το όνομά σου!". Κι η γυναίκα είπε: "Γιατί ρωτάς το όνομά μου; Είμαι η Εύα, η μητέρα όλων των ανθρώπων κι ήρθα να δω με τα μάτιά μου τη σωτηρία μου. Ο Ιωσήφ θαύμασε με τα όσα είχε δει. Όταν έφτασαν, σταμάτησαν σε απόσταση, στην είσοδο της σπηλιάς. Kαι ξαφνικά είδαν τον θόλο του ουρανού ανοικτό κι ένα λαμπρό φως να απλώνεται από πάνω προς τα κάτω: μία φωτεινή στήλη στάθηκε πάνω από τη σπηλιά κι ένα φωτεινό σύννεφο την κάλυψε. Κι ακούστηκαν τα ασώματα όντα, οι άγγελοι και τα ουράνια πνεύματα, να τραγουδούν ύμνους κι οι φωνές τους δόξαζαν αδιάκοπα τον Θεό.  Κι όταν ο Ιωσήφ κι η προμήτωρ μας το είδαν αυτό, έπεσαν με το πρόσωπο στο έδαφος κι ευχαριστούσαν δυνατά τον Θεό κι έλεγαν: "Ας είσαι ευλογημένος, Κύριε, ο Θεός των πατέρων μας, ο Θεός του Ισραήλ, γιατί σήμερα ανύψωσες τον άνθρωπο. Γιατί με απεκατέστησες, με σήκωσες από την πτώση μου και μου έδωσες την παλιά μου αξιοπρέπεια. Tώρα η ψυχή μου αισθάνεται περήφανη κaι ξεπήδησε από μέσα μου η ελπίδα στον Κύριο τον Σωτήρα μου."

Η σύνδεση, βέβαια, του Ιησού Χριστού με τον Αδάμ είναι γνωστή τόσο από τα κείμενα του Παύλου όσο κι από τη γενεαλογία του στο κατά Λουκάν ευαγγέλιο. Σε αυτό το εξωκανονικό κείμενο έχουμε τώρα ένα παράδειγμα εκλαϊκευμένης θεολογίας, όπου η Εύα, η οποία συχνά χρεώνεται την παρακοή στον κήπο της Εδέμ, έχει την ευκαιρία να αποκατασταθεί και να κρατήσει στην αγκαλιά της, στη συνέχεια της ιστορίας, το νεογέννητο βρέφος, όπως ανάλογα κάνει ο Συμεών στο κατά Λουκάν ευαγγέλιο. Σύμφωνα με τον Igor Dorfmann-Lazarev, παρόμοιες παραδόσεις φαίνεται ότι κυκλοφορούσαν στην Αρμενία. Σε ένα πολύ μεταγενέστερο αρμενικό κείμενο σχετικά με τα οστά του Αδάμ και της Εύας αναφέρεται ότι ενώ τα οστά του Αδάμ θάφτηκαν στον Γολγοθά, της Εύας ενταφιάστηκαν στην είσοδο του σπηλαίου της Βηθλεέμ. Στο ίδιο κείμενο αναφέρεται επίσης ότι η γέννηση του Ιησού απάλλαξε την Εύα από την αρχαία κατάρα. Είναι ενδιαφέρον ότι και στα τροπάρια των Χριστουγέννων της Ορθόδοξης Εκκλησίας γίνεται αναφορά στην κατάρα της Εύας:

"Ἤνεγκε γαστὴρ ἡγιασμένη Λόγον,

Σαφῶς ἀφλέκτῳ ζωγραφουμένη βάτῳ,

Μιγέντα μορφῇ, τῇ βροτησίᾳ Θεόν,

Εὔας τάλαιναν, νηδὺν ἀρᾶς τῆς πάλαι,

Λύοντα πικρᾶς, ὃν βροτοὶ δοξάζομεν."  

και 

"Θεοτόκε Παρθένε, ἡ τεκοῦσα τὸν Σωτήρα, ἀνέτρεψας τὴν πρώτην κατάραν τῆς Εὔας, ὅτι Μήτηρ γέγονας, τῆς εὐδοκίας τοῦ Πατρός, βαστάζουσα ἐν κόλποις, Θεὸν Λόγον σαρκωθέντα, οὐ φέρει τὸ μυστήριον ἔρευναν, πίστει μόνῃ τοῦτο πάντες δοξάζομεν, κράζοντες μετὰ σοῦ καὶ λέγοντες. Ἀνερμήνευτε Κύριε, δόξα σοι."

Mία επίσης πιθανή μετεξέλιξη αυτής της ιδέας είναι η παράσταση της προσκύνησης των Μάγων από την Santa Maria Maggiore (φωτο). Σύμφωνα με τον Dorfmann-Lazarev η γυναίκα στα αριστερά της παράστασης ίσως είναι η Εύα. Σε αυτήν την περίπτωση η απόκρυφη ιστορία της Εύας στο σπήλαιο της Γέννησης προσλαμβάνεται και εντάσσεται στο γενικό εικονογραφικό πρόγραμμα της συγκεκριμένης εκκλησίας. 

Πληροφορίες για το Αρμενικό Ευαγγέλιο της Παιδικής Ηλικίας του Ιησού και σχετική βιβλιογραφία στη σελίδα του NASSCAL.

Το τρέχον τεύχος του Bible & Critical Theory / The current issue of Bible and Critical Theory

Bible and Critical Theory 15:2 (2019)

• Rhiannon Graybill, "Fuzzy, Messy, Icky: The Edges of Consent in Hebrew Bible Rape Narratives and Rape Culture"
• Ericka S. Dunbar, "For Such a Time as This? #UsToo: Representations of Sexual Trafficking, Collective Trauma, and Horror in the Book of Esther"
• Zanne Domoney-Lyttle, "Graphic Assault: Reading Sexual Assault and Rape Narratives in Biblical Comics"
• Mary Going, "Sexual Violence and Jewish Persecution in Walter Scott’s Ivanhoe"
• Johanna Stiebert, "Divinely Sanctioned Violence Against Women: Biblical Marriage and the Example of the Sotah of Numbers 5"
• Dong Hyeon Jeong, "Jesus’ 'Triumphal Entry' as Flash Mob Event: Molecular “r”evolution in Mark 11:1-11"
• Christopher B. Zeichmann, "The Triumphal Entry and the Limits of Satire"
• Anthony Rees, "What Gleams Must Be Good: Reading Arnold Schoenberg’s Moses und Aron"

Στο τρέχον τεύχος του Studies in Late Antiquity / In the current issue of Studies in Late Antiquity

Studies in Late Antiquity 3:4 (2019)

• Jared Secord, Andrew Crislip, Andrew Langford, Brenda Llewellyn Ihssen, Heidi Marx, Jessica Wright, "Approaches to Teaching the History of Medicine in Late Antiquity,"  475-507 (abstract)
• Matthew D. C. Larsen, "Carceral Practices and Geographies in Roman North Africa: A Case Study," 547-580 (abstract)

Η ιστορία της ιουδαϊκής εορτής των Φώτων (Χανουκά) / History of Chanukah

Διαβάστε στην ιστοσελίδα The Torah το ενδιαφέρον κείμενο του Eyal Regev σχετικά με τις απαρχές και την εξέλιξη της εορτής των φώτων (Chanukah): 

The Original Meaning of Chanukah

10 σημαντικές αρχαιολογικές ανακαλύψεις του 2019 / 10 important archaeological findings in 2019

Η Stephanie Pappas παρουσιάζει 10 σημαντικές αρχαιολογικές ανακαλύψεις του 2019 σχετικές με πρόσωπα, τόπους και γεγονότα της Βίβλου:

From Jesus' Time: The 10 Most Interesting Biblical Discoveries of 2019

Το τρέχον τεύχος του RB / The current issue of RB

Revue Biblique 126:4 (2019)

• Richard Whitekettle, "Neither Bug nor Beast nor Bush: On the Identity and Significance of the Object in Job 12:8a,"  481 - 496 (abstract)
• Christophe Rico, "Yaqumu: tenir, prévaloir, se relever ou ressusciter? Le Psaume 1,5 à la lumière de la réception ancienne,"  497 - 520 (abstract)
• Paul Carbonaro, "La Sagesse de Salomon et la reine Cléopâtre II,"  521 - 546 (abstract)
• JiSeong James Kwon, "Re-examining the Torah in the Book of Isaiah,"  547 - 564 (abstract)
• Michael V. Flowers, "A Response to Justin Taylor's Hypothesis about the Development of Mark 9:11-13 and Matt 17:10-13,"  565 - 578 (abstract)

Notes archéologiques

• Gideon Hadas, "Ancient Ein Gedi Village and Marine Transportation on the Dead Sea, Israel," 579 - 591 (abstract)
• Kevin Tréhuédic - Awni Shawamra - Jean-Sylvain  Caillou, "Un uicus et un nouveau temple romain au nord de Jérusalem," 592 - 602

Στο τρέχον τεύχος του Religion & Theology / In the current issue of Religion & Theology

Religion & Theology 26:3-4 (2019)

• Pieter F. Craffert, "Towards a Post-colonial Reflection on Shaman and Shamanism as Conceptual Tools in Biblical Studies," 173–215 (abstract)
• Stephen Harry Smith, "Assessing the Mode of Jesus’s Post-resurrection Appearances: Does Parapsychology Help?"  255–281 (abstract)

Το τρέχον τεύχος του CBQ / The current issue of CBQ

Catholic Biblical Quarterly 82:1 (2020)

• Dale Launderville O.S.B., "Ezekiel’s Priestly Imaginary: A Symbolic or Idolatrous Reality?" 1-16 (abstract)
• Larry Perkins, "The Greek Exodus Translator’s (or Translators’) Rendering of [ אלהים
• ", 17-37 (abstract)
• Paul Byun, "Building an Altar Despite Animosity: A Literary Defense of the Concessive Reading of Ezra 3:3a," 38-47 (abstract)
• Nélida Naveros Córdova CDP, "Q [Luke] 12:27: The Lilies of the Field and the Kingdom of God," 48-63 (abstract)
• Channing L. Crisler, "The “I” Who Laments: Echoes of Old Testament Lament in Romans 7:7–25 and the Identity of the ἐγώ," 64-83 (abstract)
• Michael David Marossy, "The Rule of the Resurrected Messiah: Kingship Discourse in 2 Timothy 2:8–13," 84-100 (abstract)