RBL 30.1.2015

Michael F. Bird, 1 Esdras: Introduction and Commentary on the Greek Text in Codex Vaticanus
Reviewed by Bob Becking

Michael F. Bird, Jesus Is the Christ: The Messianic Testimony of the Gospels
Reviewed by Susan Wendel

Andrew Cain, ed., Jerome’s Epitaph on Paula: A Commentary on the Epitaphium Sanctae Paulae with an Introduction, Text, and Translation
Reviewed by Matthew Kraus

Reinhard Feldmeier, Macht—Dienst—Demut: Ein neutestamentlicher Beitrag zur Ethik
Reviewed by William R. G. Loader

David E. Fredrickson, Eros and the Christ: Longing and Envy in Paul’s Christology
Reviewed by Scott S. Elliott
Reviewed by Elliott C. Maloney

Ronald F. Hock, The Chreia and Ancient Rhetoric: Commentaries on Aphthonius’s Progymnasmata
Reviewed by Christopher J. Kuhl

John R. Kohlenberger III, ed., NIV Greek and English New Testament
Reviewed by Haley Goranson

Chee-Chiew Lee, The Blessing of Abraham, the Spirit, and Justification in Galatians: Their Relationship and Significance for Understanding Paul’s Theology

Reviewed by Chad Chambers

George Lyons, Galatians: A Commentary in the Wesleyan Tradition
Reviewed by Troy Martin

Ο Ωριγένης και η αλληγορική ανάγνωση των Γραφών / Origen and the allegorical reading of the Bible

Η μέθοδος που ο Ωριγένης χρησιμοποιεί για να φέρει στην επιφάνεια την κρυμμένη διδασκαλία των Γραφών ονομάζεται συνήθως "αλληγορία". Η φύση καθώς κι οι πιθανές εξαρτήσεις αυτής της αλληγορίας από ανάλογους τρόπους ανάγνωσης κειμένων του αρχαίου κόσμου έχουν προκαλέσει μεγάλο ενδιαφέρον. Ειδικότερα, ο Jean Daniélou υποστήριξε ότι η αλληγορία ήταν μια μορφή ερμηνείας που προήλθε από το ελληνιστικό και ιουδαϊκό περιβάλλον του αρχέγονου Χριστιανισμού, ότι διακρίνεται σαφώς από την τυπολογία κι ότι οι δύο αυτοί ερμηνευτικοί τρόποι υιοθετούνται από τον Ωριγένη. Ο Henri de Lubac, από την άλλη, απέρριψε όποια αυστηρή διάκριση μεταξύ των δύο ερμηνευτικών τρόπων κι υποστήριξε ότι η αλληγορία είναι καθαρά χριστιανική μέθοδος. Παρατήρησε επίσης ότι κι οι δύο όροι, αλληγορία και τυπολογία, απαντούν στην ΚΔ ("τύπος"  και "ἀλληγορούμενα"). Κι οι δύο μέθοδοι προδιαθέτουν ότι ο Χριστός βρίσκεται κεκρυμμένος στην ΠΔ και αποκαλύπτεται στην ΚΔ. Στην περίπτωση μάλιστα του Ωριγένη αυτές οι δύο μέθοδοι χρησιμοποιούνται χωρίς διάκριση. 

Η λ. τυπολογία προέρχεται από τη λ. "τύπος", η οποία έγινε terminus technicus στην χριστιανική ερμηνεία των βιβλικών κειμένων και δηλώνει ένα πρόσωπο, ένα γεγονός, ένα πράγμα ή ακόμη και μία τελετή που βρίσκει την εκπλήρωσή του σε μία διαφορετική ιστορική στιγμή ή σε ένα άλλο πρόσωπο. Προϋποθέτει το σχήμα υπόσχεση-εκπλήρωση καθώς και μία χριστολογική ανάγνωση της ΠΔ. Τέτοιες τυπολογικές αναγνώσεις βρίσκουμε ήδη μέσα στην ίδια την ΚΔ. Όσοι την εφαρμόζουν δίνουν βαρύτητα στη "συμμετρία" μεταξύ του τύπου και του αντιτύπου του και για να την εξασφαλίσουν αναζητούν μία ικανοποιητική αναλογία ομοιοτήτων και διαφορών μεταξύ των δύο. Η τυπολογία ουσιαστικά είναι η αναζήτηση αναλογιών και σχέσεων μεταξύ διαφορετικών γεγονότων και προσώπων στην ιστορία της σωτηρίας προκειμένου να διακριβωθεί η κοινή σε όλην την ιστορία αλήθεια της σωτηρίας, η οποία είναι κρυμμένη πίσω από πρόσωπα και γεγονότα.

Η αρχή της αναλογίας όμως εφαρμόζεται και στην αλληγορία. Κατά έναν ανάλογο τρόπο η αλληγορία προϋποθέτει ότι υπάρχει ένα βαθύτερο πνευματικό νόημα πίσω από το γράμμα του βιβλικού κειμένου κι ότι ο ερμηνευτής πρέπει να εισχωρήσει κάτω από την επιφάνεια για να το εντοπίσει. Αντί για τον οριζόντιο προσανατολισμό της τυπολογίας (τη διακρίβωση, δηλ., της σχέσης μεταξύ δύο διαφορετικών σημείων στο συνεχές της ιστορίας), η αλληγορία προϋποθέτει μία κάθετη διάσταση της ερμηνείας. Εκείνοι που είναι πνευματικά ώριμοι θα πρέπει να ακολουθήσουν τα στοιχεία που τους δίνει το κείμενο για να καταλήξουν στο βαθύτερο πνευματικό του νόημα (Κλήμης Αλεξ., Στρωματείς IV 124,6). Mολονότι οι απαρχές ενός τέτοιου τρόπου ανάγνωσης απαντούν στον ελληνικό και στον ιουδαϊκό κόσμο, η αλληγορία των Χριστιανών εκκλ. συγγραφέων διαθέτει στοιχεία σαφώς χριστιανικά. Η εφαρμογή της αλληγορίας στα κείμενα της ΚΔ καθιστά σαφές ότι τα σύνορα με τη λεγόμενη τυπολογία είναι ρευστά σε πολλές περιπτώσεις. Ουσιαστικά η διαφορά αλληγορίας και τυπολογίας είναι στα στοιχεία που συγκρίνει και στο επίπεδο στο οποίο αυτά τα στοιχεία βρίσκονται. 

Οι λόγοι που οι αρχαίοι ερμηνευτές επιλέγουν την αλληγορία φαίνεται να είναι δύο: α) μπορεί να εξηγήσει με ένα εμπνευσμένο τρόπο τις Γραφές και β) μπορεί να ξεπεράσει τις δυσκολίες και αδιέξοδα κάποιες φορές του βιβλικού κειμένου. Ουσιαστικά "μεταφράζει" τις κρυμμένες αλήθειες στη γλώσσα των ιδεών και εμπειριών του εκάστοτε αναγνώστη. Για τον Ωριγένη μάλιστα μία τέτοια ανάγνωση είναι θεμιτή, γιατί είναι αρχαία και γιατί έχει τις ρίζες της στην ίδια την ΚΔ (Κατά Κέλσου 4,42-44· 6,70). 

Η φύση της αλληγορίας προϋποθέτει την στενή σχέση μεταξύ της κατά γράμμα σημασίας και της αλληγορικής κατανόησης του πνευματικού νοήματος του κειμένου. Αυτό σημαίνει ότι το γράμμα δεν απεμπολείται. Για τον Ωριγένη είναι καλό και αληθινό και μπορεί να μεταμορφώσει τις ζωές όσων το διαβάζουν (Κατὰ Κέλσου 1,17). Δεν αρνείται την ιστορικότητα των γεγονότων που διηγείται η Αγία Γραφή. Παρατηρεί μάλιστα ότι "τὰ κατὰ τὴν ἱστορίαν αληθευόμενα" είναι πολύ περισσότερα από εκείνα που έχουν μόνο πνευματικό νόημα (Περὶ ἀρχῶν 4.3.4). Επομένως, η αλληγορική ερμηνεία που υιοθετεί δεν έχει ως σκοπό να υποκαταστήσει ή να απορρίψει το ιστορικό στρώμα του κειμένου, αλλά να το συμπληρώσει. Ο Ωριγένης παραμένει πιστός στις θεολογικές του προϋποθέσεις όσον αφορά στην θεοπνευστία της Γραφής και στην οργανική σχέση της με το δόγμα της ενανθρώπησης. 

Αυτό καθίσταται σαφές στην ερμηνευτική του μέθοδο. Στα πρόσωπα και γεγονότα της ΠΔ ο Ωριγένης διακρίνει την παρουσία του Χριστού και τις αλήθειες που συνιστούν το περιεχόμενο της χριστιανικής πίστης. Διατηρεί την ίδια στάση κι απέναντι στην ΚΔ· δεν αρνείται την ιστορικότητα των γεγονότων, αλλά αναζητά πίσω από αυτά σωτηριώδεις αλήθειες της πίστης. Αυτό καθίσταται σαφές στα βήματα, τα οποία ακολουθεί, όταν ερμηνεύει ένα χωρίο. Πρώτον, παραθέτει τους υπό συζήτηση στίχους. Ακολουθεί  μία σύντομη εξήγηση του ιστορικού νοήματος του κειμένου και των γεγονότων / πραγμάτων που περιγράφει. Έπειτα χρησιμοποιεί άλλα βιβλικά κείμενα προκειμένου να εξηγήσει πιθανές ασάφειες του κειμένου. Στο τελευταίο μέρος της εξήγησης δίνεται μία πνευματική διδασκαλία σε δύο αλληλένδετα επίπεδα: α) αλληγορική κατανόηση του κειμένου και β) επικαιροποίηση και ηθική εφαρμογή στη ζωή των πιστών. 

Νέα ψηφιοποιημένα ελληνικά χειρόγραφα της ΚΔ/ Some new NT digitized manuscripts

Στο ιστολόγιο της Βρετανικής Βιβλιοθήκης για τα αρχαία χειρόγραφα της συλλογής αναρτήθηκε ένας κατάλογος 30 νέων χειρογράφων που έχουν ψηφιοποιηθεί. Επιλέγω αυτά που περιέχουν βιβλικά κείμενα: 

Burney MS 21, Four Gospels (Gregory-Aland 484; Scrivener evan. 571; von Soden ε 322), adapted for liturgical use. Illuminated headpieces and initials (ff 9r, 76r, 121r, 197r). Written in 1291-92 by the scribe Θεόδωρος ῾Αγιοπετρίτης for the monk Gerasimos, grand sceuophylax of the monastery τοῦ Φιλοκάλου in Thessalonica.

Burney MS 22, Gospel Lectionary (Gregory-Aland l 184; Scrivener evst. 259). Written on Cyprus in 1319. 

Burney MS 23, Four Gospels adapted for liturgical use (Gregory-Aland 485; Scrivener evan. 572; von Soden ε 247), imperfect. Coloured headpieces and initials (ff 22r, 99r, 149r, 207r). 12th century. 

Egerton MS 2163, Gospel Lectionary with ekphonetic notation (Gregory-Aland l 339; Scrivener evst. 59). 1 full-page miniature of Christ and the four Evangelists in colours on a gold ground (f 1v). 5 headpieces in colours and gold (ff 2r, 32r, 82r, 147r, 200v). Large initials in gold, or in gold and colours. Simple endpieces in gold. Chrysography. Accents in red. 2nd half of the 12th century, possibly produced at Constantinople.

Egerton MS 3046, Gospel Lectionary (Gregory-Aland l 238; Scrivener evst. 254), with extensive notes dated 1875 by John Ruskin mostly relating to the script, imperfect and misbound. Small headpieces in gold. Large initials in colours and gold in decorated forms. Initials in gold over red. Accents in red. Writing in gold. Excised headpiece (f 2r, the offset on f 155v). Late 11th-early 12th century.

OOTLE15: The Open Old Testament Learning Event 2015

Ανοικτά διαδικτυακά μαθήματα Εισαγωγής στην Παλαιά Διαθήκη θα προσφέρει ο G. Brooke Lester, Assistant Professor of Hebrew Scriptures, και Director of Digital Learning, στο Garrett-Evangelical Theological Seminary. Τα μαθήματα αρχίζουν στις 3 Φεβρουαρίου 2015 και για να συμμετάσχει κανείς χρειάζεται να εγγραφεί στο πρόγραμμα και να έχει λογαριασμό blog και twitter:

sign up here /  εγγραφή εδώ

Πρόγραμμα
Week One (February 3): Orientation to the course and to the Hebrew Bible/Old Testament
Week Two (February 9): The Writings: Psalms
Week Three (February 16): The Writings: Wisdom
Week Four (February 23): The Writings: Apocalyptic
Week Five (March 2): The Latter Prophets: 8th century prophecy
Week Six (March 9): The Latter Prophets: 7th century prophecy
Week Seven (March 16): The Latter Prophets: Prophecy after Exile
Week Eight (March 23): The Former Prophets: The Deuteronomistic History
Week Nine (March 30): The Former Prophets: Emergence of Israel
SPRING BREAK!
Week Ten (April 13): The Former Prophets: United Monarchy & divided monarchies
Week Eleven (April 20): The Pentateuch: Genesis, and the “documentary hypothesis”
Week Twelve (April 27): The Pentateuch: Ancestral Tales, and “Covenant”
Week Thirteen (May 4): The Pentateuch: Sinai, and the “Law”

Συνέδριο για τη σημασία του κανόνα / Conference on the significance of Canon

Το Πανεπιστήμιο του Edinburgh διοργανώνει στις 6 Μαΐου 2015 συνέδριο με τον τίτλο "Power, Authority, and Canon". Θέμα του συνεδρίου είναι τα κριτήρια της κανονικότητας, οι ιστορικοί, θεολογικοί και άλλοι λόγοι που οδήγησαν στην διαμόρφωση των κανόνων ΠΔ και ΚΔ και τέλος ο ρόλος αυθεντίας των κανονικών βιβλίων. 

Πληροφορίες για το συνέδριο μπορείτε να βρείτε στην ιστοσελίδα του συνεδρίου:

"Power, Authority, and Canon"

Η μύηση στα αρχαία μυστήρια / Initiation in Ancient Mysteries

Στην πλατφόρμα των βιβλίων open access του εκδοτικού οίκου deGruyter διατίθεται ελεύθερο για καταφόρτωση ένα νέο βιβλίο για τη μύηση στα μυστήρια της αρχαιότητας:

Jan N. Bremmer, Initiation into the Mysteries of the Ancient World, (Münchner Vorlesungen zu Antiken Welten 1), deGruyter, Berlin 2014
ISBN: 978-3-11-029955-7

Ιστορία Χρόνων ΚΔ (ΙΙΙ): μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο / Neutestamentliche Zeitgeschichte (IΙI): after WWI

Μετά το τέλος του Μεγάλου Πολέμου οι εξελίξεις στον θεολογικό χώρο επηρέασαν σημαντικά την ανάπτυξη της Ιστορίας των Χρόνων της ΚΔ. Η θεολογία του Μεσοπολέμου δεν ενδιαφέρεται τόσο για τα κοινωνικοϊστορικά ζητήματα και για το γενικότερο ιστορικοκοινωνικό πλαίσιο της πρώτης Εκκλησίας και των κειμένων της ΚΔ όσο για τη θεολογική υπόσταση των ανθρώπων της εποχής της και για το κατά πόσο αυτή μπορεί να ορισθεί μέσα από αυτά τα κείμενα. Αντί για τον ιστορικό χαρακτήρα τους τονίζεται η μυστική κυρίως διάσταση των κειμένων. Δεν είναι ίσως τυχαίο ότι οι μαθητές του R. Bultmann που είχαν εντονότερα θρησκειοϊστορικά ενδιαφέροντα, δηλ. οι H. Koester και D. Georgi, συνέχισαν το έργο τους στις ΗΠΑ. 

Φυσικά εξακολουθούν να γράφονται έργα Ιστορίας Χρόνων της ΚΔ και μονογραφίες με σχετικά θέματα, το ενδιαφέρον όμως έχει υποχωρήσει αισθητά. Στο γερμανόφωνο με τέτοια θέματα ασχολούνται οι Joseph Felten, c. Schneider, Willy Staerk και H. Preisker, οι οποίοι ουσιαστικά κινούνται στις ίδιες γραμμές όπως και τα έργα της προηγούμενης φάσης. Και στον αγγλόφωνο χώρο οι εξελίξεις δεν είναι εντυπωσιακές. Δύο είναι τα σημαντικότερα κέντρα μελέτης με έμφαση ωστόσο κυρίως στην Ιστορία του Αρχέγονου Χριστιανισμού, Oxford και Cambridge. Έμφαση δίνεται στο βιβλίο των Πράξεων με γνωστότερο το πεντάτομο έργο των F.J. Foakes Jackson και Kirsopp Lake, The  Beginnings of Christianity (London 1920 εξ.). Μεταφράζονται γερμανόφωνα έργα της εποχής κι υιοθετούνται οι βασικές θέσεις τους. Η τάση αυτή θα κυριαρχήσει και μέχρι μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, όπως φανερώνει η πολύ καλή Ιστορία Χρόνων της ΚΔ του καθ. του Harvard Robert H. Pfeiffer. Το ενδιαφέρον κι εδώ επικεντρώνεται στον Ιουδαϊσμό κι υπογραμμίζεται ο ρόλος του στη διαμόρφωση του αρχέγονου Χριστιανισμού. Η έρευνα της Ιστορίας των Χρόνων δεν είναι ακόμη έτοιμη να απεγκλωβιστεί από το δίλημμα που της κληροδότησε η προηγούμενη γενιά. Αυτό διαφαίνεται στα έργα του F. Grant, όπου Ιουδαϊσμός και Ελληνισμός αντιμετωπίζονται ως δύο στεγανά διαχωρισμένες πραγματικότητας, ή αργότερα στα έργα των Metzger και F.F. Bruce. 

Στις δεκαετίες 1960 και 1970, οι οποίες χαρακτηρίζονται από την εκδήλωση κοινωνικών αγώνων και την ανάπτυξη ποικίλων κοινωνικών κινημάτων, η επιστήμη της ιστορίας γενικότερα περνά μία μεγάλη κρίση ταυτότητας κι αμφισβήτησης του επιστημονικού της λόγου. Το ενδιαφέρον στρέφεται κυρίως στις κοινωνικές επιστήμες και πρώτιστα στην κοινωνιολογία, αμφισβητείται η προηγούμενη θετικιστική προσέγγιση του παρελθόντος κι η έμφαση στην ιστορία των μεγάλων ανδρών. Το ενδιαφέρον τώρα προσελκύουν οι κοινωνικές δομές και η μελέτη των διαδικασιών κοινωνικής αλλαγής.

Οι αλλαγές αυτές επηρέασαν και την Ιστορία Χρόνων της ΚΔ, η οποία με τη σειρά της στρέφει το ενδιαφέρον της στις κοινωνικές ομάδες και δομές της εποχής της ΚΔ. Στο πρώτο στάδιο αυτής της φάσης δεν γίνεται μία εις βάθος μελέτη κι ερμηνεία της κοινωνίας της εποχής της ΚΔ. Το ενδιαφέρον εστιάζεται στην περιγραφή διαφόρων κοινωνικών μεγεθών, όπως φαίνεται ήδη στο έργο του Werner Dommershausen (1919-2003), καθηγητή στο Πανεπιστήμιο της Trier. Το κέντρο των εξελίξεων όμως μετατίθεται από την Γερμανία στις ΗΠΑ και στην Αυστραλία. Πρωτοπόροι είναι οι Shirley Jackson Case, Edwin Judge, Frederick Grant. Στη δεκαετία του 1970 και κυρίως του 1980 αρκετοί ερευνητές αρχίζουν να εγκαταλείπουν την απλή κοινωνική περιγραφή και εισάγουν κοινωνικά μοντέλα και κοινωνικές μεθόδους στον τρόπο εργασίας τους: για παράδειγμα, οι John Gager, Robert Grant, Abraham Malherbe, Bruce Malina, John Stambaugh. Oι εξελίξεις περνούν γρήγορα και πάλι στη Γερμανία με κύριο εισηγητή και πρωτοπόρο τον καθηγητή της ΚΔ στον Παν/μιο της Heidelberg Gerd Theissen, o οποίος εισάγει μοντέλα και κοινωνικές θεωρίες στη μελέτη του Παλαιστινιακού Χριστιανισμού. Το κλασικό σήμερα έργο του "Soziologie der Jesusbewegung. Ein Beitrag zur Entstehungsgeschichte des Urchristentums" αλλά κι οι μελέτες του για την κοινότητα της Κορίνθου έθεσαν τα θεμέλια για τη μετέπειτα πορεία της έρευνας της Ιστορίας των Χρόνων της ΚΔ στη Γερμανία και στην Ευρώπη γενικότερα. Στις ΗΠΑ ανάλογη επίδραση έχει το έργο του Wayne Meeks, ο οποίος αξιοποιεί κοινωνικές θεωρίες στην μελέτη των παύλειων κοινοτήτων (The First Urban Christians). Εκπρόσωποι αυτής της νέας τάσης είναι επίσης ο Wolfgang Stegemann, ο οποίος ασχολήθηκε με την κοινωνική ιστορία της εποχής της ΚΔ και με το πρόβλημα των φτωχών κι ο Thomas Schmeller, ο οποίος ασχολείται με το φαινόμενο των θρησκευτικών και επαγγελματικών συλλόγων του αρχαίου ελληνορωμαϊκού κόσμου. 

Το τρέχον τεύχος του SemiotBib / The current issue of SemiotBib

Sémiotique et Bible n°156 - Décembre 2014

• Jean Berchmans & Paluku Mukwemulere, "Figures de la promesse et de la Loi dans l’épître de Paul aux Galates :(2) quelques propositions théologiques" (abstract)
• Louis Perrin, "Notes de lecture : l’évangile de Jean, chapitres 1 et 2" (abstract)
• François Genuyt, "Pourquoi vivre si mourir est la fin ? De la plainte à l’action de grâce, une lecture du psaume 12 (13)" (abstract)
• Jean-Claude Crivelli, "Une traduction liturgique de la Bible" (abstract)

Δυο άρθρα βιβλικού ενδιαφέροντος στο τρέχον τεύχος του PRS / Two articles of biblical interest in the current issue of PRS

Perspectives in Religious Studies 41:3 (2014)

Steve Walton, "Calling the Church Names: Learning about Christian Identity from Acts," 223–241

The ecclesiology of Acts has long been a matter of debate. This article studies the six main names used by the Jesus-believers for their community(ies): “the brothers and sisters,” “the disciples,” “assembly,” “the believers,” “the way,” and “the holy ones.” The picture which emerges is of a community which sees itself as strongly in continuity with Israel, but Israel restored in the manner envisaged by the prophets, not least as in Isaiah 40 and Daniel 7. The titles present the communities as founded on faith in Jesus, and following Jesus’ way—and all this as the restored and renewed Israel.

David J. Downs, "Pauline Ecclesiology," 243–255

Given that the Pauline letters bear constant and impassioned witness to the apostle Paul’s establishment and continued formation of Christ-believing assemblies and (in the case of 1–2 Timothy, Titus, and perhaps Philemon) the leaders responsible for their care, it would not be much of an overstatement to call Paul the “father of ecclesiology.” This essay offers a broad overview of Pauline ecclesiology by examining ecclesiological language and imagery in Paul’s letters and the organization and practices of the Pauline churches.

Douglas Moo: για τη μετάφραση / Douglas Moo: on translation

Δείτε τη μαγνητοσκοπημένη εισήγηση του γνωστού καθηγητή Douglas Moo (Wheaton College) με τον τίτλο “We Still Don’t Get it: Evangelicals and Bible Translation 50 Years After James Barr”, την οποία διάβασε στην 66η συνάντηση της Evangelical Theological Society (ETS) στο San Diego, California στις 19 Νοεμβρίου 2014. (πηγή Biblical Studies Online): 

“We Still Don’t Get it: Evangelicals and Bible Translation 50 Years After James Barr”