Υπόμνημα στην προς Φιλήμονα επιστολή / A new commentary on Philemon

Κυκλοφόρησε στη σειρά υπομνημάτων ΚΕΚ ένα νέο υπόμνημα στην προς Φιλήμονα επιστολή:

Peter Müller, Der Brief an Philemon (KEK 9,3), Vabdebhoeck & Ruprecht, Göttingen 2012
165 σελίδες
ISBN 978-3-525-51637-9
60 ευρώ

Περιγραφή του εκδοτικού οίκου

Η προς Φιλήμονα είναι η συντομότερη παύλεια επιστολή. Με μία πρώτη ματιά και ειδικά συγκρινόμενη με την προς Ρωμαίους, τις προς Κορινθίους και την προς Γαλάτας μοιάζει να είναι μια ασήμαντη επιστολή. Εδώ ο Παύλος γράφει για να μεσολαβήσει μεταξύ του Φιλήμονα, ενός χριστιανού, στου οποίου την οικία γίνονται οι συναντήσεις της κοινότητας, και του δούλου Ονήσιμου, που επίσης έγινε χριστιανός. Το πώς γράφει ο Παύλος αυτήν την επιστολή είναι που την καθιστά σύμφωνα με τον συγγραφέα ένα πολύτιμο μάθημα ηθικής για τους χριστιανούς. Εδώ ο συγγραφέας παρουσιάζει την εντελώς νέα κοσμοαντίληψη του Παύλου, η οποία καθίσταται δυνατή μέσω της κοινωνία με τον Ιησού Χριστό κι έχει τις επιπτώσεις στην κοινωνία των πιστών. Τα κύρια θέματα αυτής της επιστολής - πίστη, αγάπη και κοινωνία - είναι δεσμευτικά κι έχουν μία συγκεκριμένη αξία όσον αφορά στη σχέση του Φιλήμονα με το δούλο του Ονήσιμο. Το ότι ο Παύλος δεν απαιτεί σαφώς την απελευθέρωση του Ονήσιμου έχει επισημανθεί και επικριθεί στην πρόσφατη έρευνα - κάτι που ο Müller απορρίπτει. Στον κόσμο της αρχαίας δουλείας και σύμφωνα με τους όρους που συνδέονται με αυτή, η απελευθέρωση του δούλου δεν ήταν αναγκαστικά η καλύτερη επιλογή. Ωστόσο ο Παύλο απαιτεί περισσότερα από τον Φιλήμονα από όσα νομικά ήταν υποχρεωμένος να κάνει: μία νέα, μεταμορφωμένη σχέση μεταξύ δούλου και κυρίου που έχει τις επιπτώσεις της στην καθημερινή ζωή. Ο Müller καθιστά σαφές ότι ο καθορισμός του περιεχομένου της σχέσης μεταξύ άνισων κοινωνικά δεν ήταν απλά μία προσωπική υπόθεση, αλλά κάτι που αφορά ολόκληρη την κοινότητα, κάτι που καθιστά σημαντική την προς Φιλήμονα σήμερα.

Στο τρέχον τεύχος του JAS / In the current issue of JAS

Στο τρέχον τεύχος του περιοδικού Journal of Ancient Judaism 2:3 (2011) δημοσιεύονται τα εξής άρθρα:

Michael Segal, "The Chronological Conception of the Persian Period in Daniel 9", 283-303

Ο συγγραφέας επανεξετάζει την ακαδημαϊκή συζήτηση για το Δαν 9, ιδιαίτερα όσον αφορά στον τρόπο, με τον οποίο εκεί αξιοποιείται η προφητεία του Ιερεμία για τα 70 χρόνια. Υποστηρίζεται ότι οι 70 εβδομάδες του Δανιήλ δεν επανερμηνεύουν ακριβώς τα 70 χρόνια του Ιερεμία ούτε συμπίπτουν με αυτά ούτε και τα αντικαθιστούν. Αντίθετα οι 70 εβδομάδες αντικατροπτρίζουν μία συνεχή περίοδο χρόνου που ακολουθεί μετά τα 70 χρόνια στην Αιχμαλωσία. Αυτή η νέα κατανόηση του κεφαλαίου έχει επιπτώσεις στον τρόπο γενικότερα που κατανοείται η ιστορία σε έναν αριθμό ιουδαϊκών παραδόσεων κατά την ελληνιστική περίοδο.  

Benjamin G. Wright, "The Letter of Aristeas and the Question of Septuagint Origins Redux", 304-326

Η έρευνα για τη μετάφραση των Ο΄ συχνά στηρίζεται στη μαρτυρία της Επιστολής του Αριστέα προκειμένου να εντοπίσει το αρχικό περιβάλλον της μετάφρασης της Πεντατεύχου στα ελληνικά. Ενώ η ίδια η επιστολή του Αριστέα υποστηρίζει ότι η μετάφραση των Ο΄ είναι η έγκυρη αντικατάσταση του εβραϊκού πρωτότυπου, η εξέταση του κειμενικού - γλωσσικού χαρακτήρα του ελληνικού κειμένου οδηγούν στο συμπέρασαμ ότι αυτός δεν ήταν ο στόχος της αρχικής μετάφρασης.  Τέτοια κειμενικά - γλωσσικά κριτήρια, η εβραΐζουσα δομή και η παρουσία μίας σειράς μεταγραφών συμβάλλουν επίσης σε αυτό το συμπέρασμα.

Βen Zion Rosenfeld / Haim Perlmutter, "Landowners in Roman Palestine 100–300 C. E.: A Distinct Social Group", 327-352

Οι συγγραφείς παρουσιάζουν ένα σημαντικό μέρος του πληθυσμού, που ανήκε στη μεσαία ομάδα μεταξύ των πλουσίων και των φτωχών στην ιουδαϊκή κοινωνία της ρωμαϊκής Παλαιστίνης από τον 1ο έως τον 3ο αι. μ.Χ. Η εβραϊκή έκφραση ba‘al habayit και το ελληνικό παράλληλο "οικοδεσπότης" αρχικά αναφέρεται απλά στον ιδιοκτήτη μίας οικίας. Οι αναλύσεις των φιλολογικών και αρχαιολογικών πηγών από αυτήν την περίοδο καθιστούν σαφές ότι αυτές οι ιδέες απέκτησαν νέο περιεχόμενο εξαιτίας των ιστορικών γεγονότων, τα οποία οδήγησαν σε αλλαγές στην κοινωνικο-οικονομική τάξη και κατέληξαν να δηλώνουν τους μικρούς ιδιοκτήτες γης στην ιουδαϊκή κοινωνία. Οι πηγές περιγράφουν διάφορα χαρακτηριστικά αυτής της ομάδας, όπως για παράδειγμα τη συνεργασία μεταξύ των μελών της. Το παρόν άρθρο συμβάλλει επίσης στη συζήτηση για την ύπαρξη μίας μεσαίας τάξης στη ρωμαϊκή αυτοκρατορία.

H μετάφραση του όρου "πρεσβύτερος" στις Ιωάννειες επιστολές και στην Αποκάλυψη / On the translation of "πρεσβύτερος" in John's epistles and the Revelation

Στο δεύτερο τόμο του περιοδικού Πολύφιλος / Poliphilos 2 (2011), το οποίο εκδίδει το Τμήμα Ιταλικής Γλώσσας και Φιλολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης δημοσιεύεται μεταξύ των άλλων μελετών και η μελέτη του επίκουρου καθηγητή της Θεολογικής Σχολής ΑΠΘ Χαράλαμπου Ατματζίδη σχετικά με τη μετάφραση του όρου "πρεσβύτερος" στη 2 και 3 Ιω καθώς και στην Αποκ. Για να το διαβάσετε ή να το καταφορτώσετε σε μορφή pdf, πατήστε επάνω στον παρακάτω τίτλο:

Χ. Ατματζίδη, "Μεταξύ «Σκύλλας» και «Χάρυβδης». Οικειοποιητική ή ξενισμική μετάφραση της Βίβλου; Απόπειρα μετάφρασης των όρων «πρεσβύτερος» και «πρεσβύτεροι» στα Β΄ Ιω 1 • Γ΄ Ιω 1 & Απ 4,4"

Στη συνέχεια δίνουμε την περίληψη του άρθρου:

"Στο παρόν άρθρο θα ασχοληθούμε με ορισμένες εκφάνσεις της μεταμοντέρνας κριτικής στις μεταφράσεις της Βίβλου. Η επιλογή μας αυτή έχει χαρακτήρα πρακτικό και δεν υποτιμά τις μη εξεταζόμενες θεωρίες. Απλά με την επιλογή μας αυτή επιχειρούμε ν’ αναδείξουμε τα όρια της «παραδοσιακής» μεταφραστικής πρακτικής και ταυτόχρονα να υποδείξουμε νέες, και κατά τη γνώμη μας, πρόσφορες και αποδοτικές για τη Βίβλο μεταφραστικές θεωρίες."

Ευχές για το 2012 / A Happy New Year

Καθώς το 2012 θα είναι αφιερωμένο στη μνήμη του ποιητή Νικηφόρου Βρεττάκου οι στίχοι-ευχή για τη νέα χρονιά που μόλις ανέτειλε προέρχονται από ένα δικό του ποίημα με την ευχή να έρθει στον κόσμο και στις καρδιές όλων μας η πολυπόθητη ειρήνη:

T’ όνομα σου: ψωμί στο τραπέζι
T’ όνομα σου: νερό στη πηγή
T’ όνομα σου: αγιόκλημα αναρριχώμενων άστρων
T’ όνομα σου: παράθυρο ανοιγμένο τη νύχτα στη πρώτη του Μάη

T’ όνομα σου: ρινίσματα ήλιου
T’ όνομα σου: στροφή από φλάουτο τη νύχτα
T’ όνομα σου: στα χείλη των αγγέλων τριαντάφυλλο
T’ όνομα σου: κουδούνισμα αλόγων που σέρνουν την άνοιξη πίσω τους

T’ όνομα σου: βροχούλα στου σπορέα το μέτωπο
T’ όνομα σου: περίσσευμα στου βοσκού την καλύβα
T’ όνομα σου: τοπίο χωρισμένο με χρώματα
T’ όνομα σου: δύο δρύς που το ουράνιο τόξο στηρίζει τις άκρες του

T’ όνομα σου: ένας ψίθυρος απ’ αστέρι σ’ αστέρι
T’ όνομα σου: ομιλία δύο ρυακιών μεταξύ τους
T’ όνομα σου: μονόλογος ενός πεύκου στο Σούνιο
T’ όνομα σου: ένα ελάφι βουτηγμένο ως το γόνατο σε μια άμπωτη ήλιου

T’ όνομα σου: ροδόφυλλο σ’ ενός βρέφους το μάγουλο
T’ όνομα σου: πεντάγραμμο στις κεραίες των γρύλλων
T’ όνομα σου: ο Ηνίοχος στην άμαξα του ήλιου
T’ όνομα σου: πορεία πέντε κύκνων που σέρνουν την πούλια μεσούρανα

T’ όνομα σου: Ειρήνη στα κλωνάρια του δάσους
T’ όνομα σου: Ειρήνη στους δρόμους των πόλεων
T’ όνομα σου: Ειρήνη στις ρότες των πλοίων
T’ όνομα σου: ένας άρτος , βαλμένος στην άκρη της γης που περίσσεψε

T’ όνομα σου: αέτωμα περιστεριών στον ορίζοντα
T’ όνομα σου: αλληλούια πάνω στο Έβερεστ.

Νικηφόρος Βρεττάκος, απόσπασμα από το ποίημα "Μεγαλυνάρι"
(H φωτογραφία είναι του Markus Schreiber / AP Photo: από την ετήσια συνάντηση προσευχής του μοναχικού τάγματος του Ταιζέ στο Βερολίνο)

Καλή χρονιά, ευλογημένη και ειρηνική!

Α happy, blessed and peaceful new year!

Μια διαφορετική ερμηνεία της σφραγίδας από την Ιερουσαλήμ / A different interpretation of the seal from Jerusalem

O George Athas ανάρτησε στο ιστολόγιό του With Meagre Powers μία διαφορετική ερμηνεία της χρήσης της σφραγίδας που βρέθηκε πρόσφατα στην περιοχή της αρχαίας Ιερουσαλήμ. Σύμφωνα με αυτήν την ερμηνεία η σφραγίδα δινόταν από τους αργυραμοιβούς του Ναού σε όσους αντάλλασσαν νομίσματα και τους έδινε τη δυνατότητα να τα χρησιμοποιοήσουν στο Ναό.

A Currency Exchange Token? A New Take on the Recently Discovered Ancient Seal from Jerusalem

RBL 31/12/ 2011

Daniel Bodi, The Demise of the Warlord: A New Look at the David Story
Reviewed by Jeremy Hutton

M. Eugene Boring, Mark: A Commentary
 Reviewed by W. R. Telford

Bruce Chilton and Deirdre J. Good, Studying the New Testament: A Fortress Introduction
Reviewed by Paul Foster

Hemchand Gossai, Power and Marginality in the Abraham Narrative
Reviewed by Thomas Hieke

David G. Horrell, Cherryl Hunt, and Christopher Southgate, Greening Paul: Rereading the Apostle in a Time of Ecological Crisis
Reviewed by Amy L. B. Peeler

André Lemaire, ed., Congress Volume: Ljubljana 2007
Reviewed by Siegfried Kreuzer

Herbert Migsch, Studien zum Jeremiabuch und andere Beiträge zum Alten Testament
Reviewed by Hannes Bezzel

Carolyn J. Sharp, Wrestling the Word: The Hebrew Scriptures and the Christian Believer
Reviewed by Phillip G. Camp

Matthew A. Thomas, These Are the Generations: Identity, Covenant, and the 'toledot' Formula
Reviewed by Mark McEntire

Eugene Ulrich and Peter W. Flint, Qumran Cave 1.II: The Isaiah Scrolls
Reviewed by Eibert Tigchelaar

Ένα ενδιαφέρον εύρημα από την Ιερουσαλήμ / An interesting find from Jerusalem

Στις 25 Δεκεμβρίου η Εφορία Αρχαιοτήτων του Ισραήλ ανακοίνωσε το εύρεση μίας σπάνιας σφραγίδας (φωτ.) που βρέθηκε στην περιοχή της αρχαίας Ιερουσαλήμ. Η σφαγίδα, σε μέγεθος κουμπιού, φέρει την επιγραφή στα αραμαϊκά "καθαρό για τον Θεό" (επάνω "דכא" και κάτω "ליה") Χρονολογείται κατά τις εκτιμήσεις των ειδικών μεταξύ του 1ου αι. π.Χ. και του 70 μ.Χ. Πρόκειται για ένα μοναδικό εύρημα που συνδέεται και πάλι σύμφωνα με το δημοσίευμα της Israel Antiquities Authority με τη λατρεία του Ναού. Εικάζεται ότι με τη σφραγίδα αυτή σφραγίζονταν προϊόντα ή αντικείμενα που προσφέρονταν στο Ναό και τα οποία έπρεπε να είναι καθαρά.

ΙΑΑ -Press Release

The Associated Press

(φωτογραφία από τη σελίδα της IAA)

Σοφία και ευαγγέλιο / Wisdom and Gospel

Κυκλοφόρησε από τον εκδοτικό οίκο Peeters ένα νέο βιβλίο για το πιθανό υπόβαθρο της στάση του ευαγγελίου απέναντι στη σοφία:

H.-J. Inkelaar, Conflict over Wisdom: The Theme of 1 Corinthians 1-4 Rooted in Scripture (Contributions to Biblical Exegesis and Theology 63), Peeters, Leuven 2011

XVIII + 351 σελίδες

47 ευρώ

Περιγραφή εκδοτικού οίκου

Ενώ η σοφία χαίρει μεγάλης εκτίμησης στον ελληνιστικό κόσμο, μόνο σε ένα σημείο της Κ.Δ. γίνεται αναφορά στο ευαγγέλιο σε σχέση με τη σοφία: 1 Κορ 1-4. Ωστόσο αντί να προχωρήσει σε μία συμβιβαστική πρόταση ο Παύλος έρχεται αντιπαρατίθεται με τη σοσφία. Στην παρούσα μελέτη υποστηρίζεται ότι οι ρίζες αυτής της σύγκρουσης μπορούν να εντοπισθούν στη Βίβλο και ιδιαίτερα στα προφητικά βιβλία του Ησαΐα και του Ιερεμία, όπως δηλώνουν τα παραθέματα από αυτά τα βιβλία. Οι θεολογικές και λογοτεχνικές σχέσεις μεταξύ τους αναδεικνύονται μέσα από μία διακειμενική προσέγγιση.

Στο τρέχον τεύχος του JSNT / In the current issue of JSNT

Στο τρέχον τεύχος του περιοδικού Journal for the Study of the New Testament 34:2 (2011) δημοσιεύονται τα εξής άρθρα:

R. Barry Matlock, "Zeal for Paul but Not According to Knowledge: Douglas Campbell’s War on ‘Justification Theory’", 115-149

Το έργο του Douglas Campbell, The Deliverance of God: An Apocalyptic Rereading of Justification in Paul είναι μία ενδελεχής κριτική αυτού που ο Campbell oνομάζει "θεωρία της δικαίωσης" (ΘΔ "μία κατά βάση εξατομικευμένη και λογοκρατική σωτηριολογία"), η οποία, θεωρεί ,ότι είναι η ουσιαστική αιτία για ένα μεγάλο αριθμό παλαιότερων και σύγχρονων δυσκολιών στην ανάγνωση του Παύλου. Ο Campbell έχει ως στόχο του να αποσυνδέσει τη ΘΔ από τον Παύλο, πρώτον, ασκώντας κριτική σε αυτήν καθαυτή και, δεύτερον, απομακρύνοντάς την από κείμενα του Παύλου μέσα από μία "ρητορική" και "αποκαλυπτική" ανάγνωση εκ νέου τωνΡωμ 1-4 και άλλων σχετικών κειμένων. Με αυτόν τον τρόπο ελπίζει ότι θα οδηγήσει την έρευνα για τον Παύλο όχι μόνο "πέρα από τη λουθηρανή ανάγνωση του Παύλου" αλλά και "πέρα από τις διαμαρτυρίες της "νέας οπτικής" και χαρακτηρίζει το βιβλίο του ως "μία σημαντική στιγμή στην πορεία του εκκλησιαστικού και ακαδημαϊκού θριάμβου του συμμετοχικού και αποκαλυπτικού ευαγγελίου". Στο παρόν άρθρο ο συγγραφέας παρακολουθεί προσεκτικά την περιγραφή εκ μέρους του Campbell της ΘΔ και των δυσκολιών της, ασκεί μία μεθοδολογική και ουσιαστική κριτική στη "θεωρητική περιγραφή" της ΘΔ εκ μέρους του Campbell  και της "συμβατικής ανάγνωσης" της Ρωμ και εντοπίζει και ασκεί κριτική στις βασικές κινήσεις που συνιστούν την ανάγνωση εκ νέου των Ρωμ 1-4 από τον Campbell. 

Grant Macaskill, "Review Article: The Deliverance of God", 150-161

Στο πρόσφατο βιβλίο του ο Douglas Campbell (The Deliverance of God) προτείνει μία σημαντική ανάγνωση εκ νέου της προς Ρωμαίους και κυρίως των πρώτων κεφαλαίων της επιστολής και μέσα από αυτήν προσφέρει μία ευρύτερη επανερμηνεία της παύλειας σωτηριολογίας, την οποία εσκεμμένα συγκρίνει με θεολογικές παραδόσεις, ιδιαίτερα με εκείνες που στηρίζονται στη δικανική κατανόηση του ιλασμού. Σε αυτό το άρθρο αξιολογούνται τα βασικά στοιχεία του επιχειρήματος του Campbell και ειδικότερα (1) ο τρόπος που περιγράφει την ιουδαϊκή σωτηριολογία, (2) την υπόθεσή του ότι πολλά στην ενότητα Ρωμ 1, 18 - 3, 20 μπορούν να εξηγηθούν μέσω της "προσωποποιΐας" κι επομένως αντιπροσωπεύουν την άποψη των αντιπάλων του Παύλου κι όχι του ίδιου του αποστόλου και (3) ο τρόπος που πραγματεύεται το ζήτημα της ιστορικής θεολογίας. Το έργο The Deliverance of God είναι προκλητικό και ενδιαφέρον σε πολλά σημεία, συμβάλλει στην έρευνα, αλλά δεν πείθει στα κύρια σημεία του. 

Douglas A. Campbell, "An Attempt to be Understood: A Response to the Concerns of Matlock and Macaskill with The Deliverance of God", 162-208

Το παρόν άρθρο είναι η απάντηση στην κριτική των Grant Macaskill και Barry Matlock του έργου The Deliverance of God. Επειδή γενικά έχουν παρανοήσει το σύνθετο επιχείρημα του συγκεκριμένου βιβλίου, κατά την άποψη του συγγραφέα ,δίνεται εδώ μία εφαρμογή του στο παράδειγμα του Γαλ 2, 15-16, έτσι ώστε να καταστεί σαφές ότι οι Macaskill και Matlock έχουν παραπλανηθεί ή δεν έχουν κατανοήσει αρκετά το βιβλίο. Αντίθετα προς τις αρνητικές τους εκτιμήσεις υποστηρίζεται ότι τα ουσιώδη προβλήματα του αρειανισμού μέσα στην περιγραφή του Παύλου που δίνεται στο βιβλίο, παραμένουν πραγματικά και κριτικά κι ότι δεν υπάρχουν ουσιαστικές δυσκολίες στον τρόπο που ο Μ. Αθανάσιος διαβάζει τα κείμενα του Παύλου για τη δικαίωση κι όπως αυτός παρουσιάζεται στο βιβλίο. Εναλλακτικά: αν ο Παύλος διαβαστεί με συνέπεια "προς τα πίσω" κι όχι "προς τα μπροστά", το τέλμα των ερμηνευτικών δυσκολιών μπορούν να αντιμετωπισθεί.  

Ένα άρθρο του Philip F. Esler για την πολιτισμική ανθρωπολογία στις βιβλικές σπουδές / An article of Philip F. Esler on cultural anthropology and the Bible

Στην ιστοσελίδα The Bible and Interpretation έχει αναρτηθεί ένα κείμενο του γνωστού καθηγητή της Κ.Δ. στο St Mary’s University College (Λονδίνο), Philip F. Esler, σχετικά με την αξιοποίηση των πορισμάτων των κοινωνικών επιστημών και κυρίως της πολιτισμικής ανθρωπολογίας στη μελέτη των βιβλικών κειμένων:

"Reading Biblical Narrative with Its Ancient Audience"