Ο Ιησούς ως ευεργέτης

Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Mohr Siebeck ένα νέο βιβλίο, το οποίο προσεγγίζει κριτικά το ερώτημα, το οποίο συχνά τίθεται στην έρευνα, εάν ο Ιησούς παρουσίασε τον εαυτό του κατά τη δημόσια δράση του (διδασκαλία, θαύματα) ως ευεργέτη:

Jonathan Marshall, Jesus, Patrons, and Benefactors. Roman Palestine and the Gospel of Luke, (WUNT II 259), Mohr Siebeck, Tübingen: 2009

ISBN 978-3-16-149901-2

74 ευρώ

Περιγραφή εκδοτικού οίκου

Χρησιμοποίησε ο Ιησούς την ιδέα της ρωμαϊκής πατρωνείας και παρουσίασε τον εαυτό του ως ευεργέτη; Οι μελέτες για τον ιστορικό Ιησού χρησιμοποιούν συχνά τέτοιους χαρακτηρισμούς, όταν περιγράφουν τον Ιησού. Με τη βοήθεια των ιστορικών μελετών ο συγγραφέας εξετάζει κριτικά αυτές τις απόψεις. Πρώτον παρουσιάζει συνολικά τις σημαντικότερες αρχαιολογικές και ιστορικές μαρτυρίες, που έχουν κάποια σημασία για την Παλαιστίνη του 1ου αι. μ.Χ. Στη συνέχεια εξετάζει τον τρόπο που παρουσιάζει τον Ιησού το κατά Λουκάν ευαγγέλιο και μάλιστα σε τρεις περικοπές (6,17-38. 14,1-24. 22,14-34). Το γεγονός ότι ο Λουκάς δεν ενδιαφέρεται για την ιδέα της πατρωνείας και αποφεύγει να χρησιμοποιήσει τον όρο "ευεργέτης" / "ευεργεσία", όταν περιγράφει τον Ιησού, συμφωνεί με τα ευρήματα από την Παλαιστίνη και με τη μαρτυρία των γραπτών πηγών.

Α.Τ.: Το θέμα που προσεγγίζει η συγκεκριμένη μελέτη είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον. Δεν έχω ακόμη παραλάβει το βιβλίο, αλλά θεωρώ ότι ίσως θα έπρεπε να γίνει μία διάκριση στον τρόπο που ο ίδιος ο Ιησούς παρουσίαζε τον εαυτό του και στον τρόπο που τα κείμενα των ευαγγελίων (τα οποία έχουν υπόψη τους ένα συγκεκριμένο ακροατήριο) αλλά και το ίδιο το ακροατήριο (το οποίο έχει ένα συγκεκριμένο πολιτισμικό υπόβαθρο) αντιλαμβανόταν τους λόγους και τα έργα του Ιησού που παραδίδονται στα ευαγγελικά κείμενα. Έπειτα το γεγονός ότι δε χρησιμοποιούνται οι συγκεκριμένοι όροι "ευεργέτης"/"ευεργεσία", δε μπορεί από μόνο του να αποτελέσει απόδειξη, διότι την ίδια στιγμή στο κείμενο του Λουκά βρίσκουμε άλλους όρους και παραστάσεις που συνδέονται με την έννοια της ευεργεσίας: π.χ. χάρις, αντικαλώ, ανταπόδωσις, δείπνο κτλ.). Έπειτα θα ήταν καλό να εξετάσει κανείς και την παρουσίαση του Ιησού ως ευεργέτη όχι μόνο στους λόγους του (και τα τρία κείμενα που εξετάζονται στην εργασία είναι διδασκαλίες και λόγοι του Ιησού) αλλά και στα θαύματά του (βλ. για παράδειγμα τον τρόπο που παρουσιάζεται ο Ιησούς στο θαύμα του χορτασμού στο κατά Λουκάν ευαγγέλιο).

Επιστημονικό συμπόσιο για τον θεό Διόνυσο

Στο Βερολίνο και ειδικότερα στο Pergamonmuseum (Theodor-Wiegand-Saal, Pergamonmuseum, Am Kupfergraben 5, 10117 Berlin-Mitte) θα λάβει χώρα κατά το διάστημα 25-28 Μαρτίου 2009 επιστημονικό συμπόσιο με θέμα: "Ein differenter Gott? Dionysos im Kontext des antiken Polytheismus". Ειδικοί επιστήμονες από 8 χώρες θα συζητήσουν την πολυμορφία του θεού κατά την αρχαιότητα αλλά και την διατήρηση κάποιων στοιχείων της λατρείας του μέχρι και σήμερα, την παρουσία του θεού στην καθημερινή ζωή και στη λατρεία από την κλασσική μέχρι και την ελληνιστική και ρωμαϊκή εποχή.

Για να διαβάσετε το πρόγραμμα και για περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με το συμπόσιο, πατήστε εδώ.

(Φωτο: Ο θεός Διόνυσος κρατώντας κάνθαρο και σταφύλι. Αττικός ερυθρόμορφος αμφορέας, 490-480 π.Χ., από το Vulci της Ιταλίας)

Άρθρο των Boer και Kelso στο νέο The Bible and Critical Theory

Ευχαριστώ τον Jim West (thank you Jim!) για την ευγενική υπόδειξη στο εισαγωγικό άρθρο των Roland Boer και Julie Kelso. Σε αυτό γίνεται αναφορά στο φαινόμενο και τη σημασία των ιστολογίων που ασχολούνται με τις βιβλικές σπουδές (biblioblogs).

Παραθέτουμε την τελευταία παράγραφο με κάποιες σκέψεις για τον καλύτερο τρόπο λειτουργίας ενός τέτοιου ιστολογίου:

"What I like best about blogs is that they carry on discussions with people from anywhere in the world on matters biblical (or anything else for that matter). You don’t have to wait for conferences, or put up with colleagues/friends/significant others whose views you know anyway. But if you are planning a blog, make sure you say what you want to say succinctly and clearly. A few swear words can help, but only if it’s you. And regular posts help."

Για να διαβάσετε όλο το άρθρο, πατήστε εδώ.

Ένα νέο ενδιαφέρον ανάγλυφο από το Herculaneum

Από το ιστολόγιο Blogging Pompeii πληροφορούμαστε την ανεύρεση ενός ενδιαφέροντος ανάγλυφου με παράσταση διονυσιακής τελετής στην πόλη Herculaneum. Η μαρμάρινη στήλη που παρουσίαστηκε σε συνέντευξη τύπου το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο της Νapoli βρέθηκε στο Herculaneum στις 18 Φεβρουαρίου 2009. Εντοπίσθηκε εντοιχισμένη σε ένα δωμάτιο πολυτελούς οικίας στη λεγόμενη ΒΔ insula. Αυτή η συνήθεια απαντά σε ρωμαϊκές οικίες από τον 1ο αι. π.Χ. κι εξής. Πλούσιοι και καλλιεργημένοι Ρωμαίοι αγόραζαν ελληνικά ανάγλυφα και τα χρησιμοποιούσαν στη διακόσμηση των σπιτιών τους. Αυτή η συνήθεια μαρτυρείται και στην επιστολή του Κικέρωνα ad Atticum 1.10.3.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η παράσταση (πατώντας στην εικόνα θα τη δείτε μεγενθυμένη): Δεξιά παράστασης Μαινάδας που χορεύει κι ενός γενειοφόρου άνδρα, ίσως του Διόνυσου. Στα αριστερά υπάρχουν δύο μορφές, τις οποίες η επίσημη ανακοίνωση περιγράφει ως γυναικείες, σύμφωνα όμως με τον David Meadows πρόκειται για άνδρες με γυναικεία ρούχα. (Αυτή η αλλαγή φύλου μέσα στο πλαίσιο των διονυσιακών τελετών είναι γνωστή). Οι δύο αυτές μορφές στέκονται μπροστά από μία αρχαϊκή παράσταση του Διονύσου που κρατά έναν κάνθαρο. Δύσκολο είναι να ταυτοποιηθεί το αντικείμενο που κρατά στο χέρι ο πρώτος άνδρας: εργαλείο ή πυρσός που συνδέονται με κάποια τελετουργία. Το ανάγλυφο προέρχεται από κάποιο νεοαττικό εργαστήρι του 1ου αι. μ.Χ. Δεν είναι σαφές, εάν υπάρχει αφηγηματική σχέση μεταξύ των δύο σκηνών ή αν απλά παρατίθενται διονυσιακά μοτίνα και σκηνές, τα οποία ο πελάτης ήθελε να αποτυπωθούν στο ίδιο μνημείο.

Για να διαβάσετε όλο το άρθρο, πατήστε εδώ.

Ο David Meadows που σχολιάζει το ανάγλυφο θεωρεί ότι εδώ πρόκειται για παράσταση της εορτής των Ωσχοφορίων, διονυσιακή εορτή της Αττικής (για να πληροφορηθείτε για αυτήν, πατήστε εδώ). Εκτιμά επίσης ότι το κοντό ραβδί που κρατά η πρώτη μορφή δεξιά είναι το ραβδί ενός κήρυκα.

Για να διαβάσετε το δικό του σχόλιο, πατήστε εδώ.

Βιβλιοκρισίες στο νέο τεύχος του The Bible and Critical Theory

Διατίθενται ελεύθερα στο διαδίκτυο μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2009 άρθρα και βιβλιοκρισίες του περιοδικού The Bible and Critical Theory 5:1 (2009):

John Jarick
1 Chronicles (2nd ed.) and 2 Chronicles
Reviewed by Peter D. Miscall

Jeffrey L. Staley and Richard Walsh
Jesus, the Gospels, and Cinematic Imagination: A Handbook to Jesus on DVD
Reviewed by Jay Twomey

Maijastina Kahlos
Debate and Dialogue: Christian and Pagan Cultures c. 360-430
Reviewed by Jason Merritt

Kimberly B. Stratton
Naming the Witch. Magic, Ideology, and Stereotype in the Ancient World
Reviewed by Christina Petterson

J. W. Rogerson
According to the Scriptures: The Use of the Bible in Social, Moral, and Political Questions
Reviewed by Craig Martin

Allan Stoekl
Bataille's Peak: Energy, Religion, and Postsustainability
Reviewed by Kathryn Imray

Gale A. Yee, ed.
Judges and Method: New Approaches in Biblical Studies (2nd ed.)
Reviewed by Peter D. Miscall

Joy A. Schroeder
Dinah's Lament: The Biblical Legacy of Sexual Violence in Christian Interpretation
Reviewed by Judith Mckinlay

Terry Rey
Bourdieu on Religion: Imposing Faith and Legitimacy
Reviewed by Craig Martin

Antonio Calcagno
Badiou and Derrida: Politics, Events and Their Time
Reviewed by Darren Jorgenson

Bruce Lincoln
Religion, Empire and Torture: The Case of Achaemenian Persia, with a Postscript on Abu Ghraib
Reviewed by Simon Staffell

Julie Kelso
O Mother, Where Art Thou? An Irigarayan Reading of the Book of Chronicle
Reviewed by Peter D. Miscall

Βιβλιοπαρουσιάσεις του Review of Biblical Literature, 20/03/2009

Στη νέα ηλεκτρονκή έκδοση της Review of Biblical Literature 20/3/2009 έχουν αναρτηθεί οι εξής βιβλιοκρισίες / βιβλιοπαρουσιάσεις:

James Rowe Adams
From Literal to Literary: The Essential Reference Book for Biblical Metaphors
Reviewed by Christine Treu

Moshe Anbar
Prophecy, Treaty-Making and Tribes in the Mari Documents during the Period of the Amorite Kings (From the End of the 19th Century B.C.E. Until 1760 B.C.E.) [Hebrew]
Reviewed by John Engle

Dianne Bergant
Scripture: History and Interpretation
Reviewed by Sean P. Kealy

Charlotte Elisheva Fonrobert and Martin S. Jaffee, eds.
The Cambridge Companion to the Talmud and Rabbinic Literature
Reviewed by Daniel R. Schwartz

Norman C. Habel and Peter Trudinger, eds.
Exploring Ecological Hermeneutics
Reviewed by John Painter

Randall Heskett
Messianism within the Scriptural Scrolls of Isaiah
Reviewed by J. Todd Hibbard

Lynn R. Huber
Like a Bride Adorned: Reading Metaphor in John's Apocalypse
Reviewed by Tobias Nicklas

Bernard S. Jackson
Wisdom-Laws: A Study of the Mishpatim of Exodus 21:1-22:16

Reviewed by Assnat Bartor

Mark Leuchter
The Polemics of Exile in Jeremiah 26-45
Reviewed by Wilhelm J. Wessels

Susan Niditch
Judges: A Commentary
Reviewed by Yairah Amit

Susanne Scholz
Introducing the Women's Hebrew Bible
Reviewed by Amelia Devin Freedman

Joseph B. Soloveitchik; edited by David Shatz, Joel B. Wolowelsky, and Reuven Ziegler Abraham's Journey: Reflections on the Life of the Founding Patriarch
Reviewed by Ralph K. Hawkins

Charles H. Talbert
Ephesians and Colossians
Reviewed by Andrew T. Lincoln

Henry A. Virkler and Karelynne Gerber Ayayo
Hermeneutics: Principles and Processes of Biblical Interpretation
Reviewed by Oda Wischmeyer

Robert L. Webb and John S. Kloppenborg, eds.
Reading James with New Eyes: Methodological Reassessments of the Letter of James
Reviewed by Peter Frick

Tο νέο τεύχος του Rivista Biblica

Στο νέο τεύχος του Rivista Biblica 56:3 (2008) δημοσιεύονται τα εξής άρθρα:

• Marco Nobile, "Geroboamo era solo un usurpatore? : il testo biblico tra storia, ideologia e testualità", 257-276
• Maria C. Palmisano, "Il background veterotestamentario nella descrizione del sapiente ideale in Sir 39,6-8", 277-298
• Giorgio Jossa, "Una ipotesi su Mt 7,21-23", 299-306
• Liborio DiMarco, "Le 'propositiones' punti fondamentali di snodo nell'articolazione della Lettera ai Romani : ipotesi di struttura", 307-337

Διεθνής συνάντηση με θέμα τον Παράδεισο

Από το ιστολόγιο Compitum πληροφορούμαστε τη διοργάνωση διεθνούς συνάντησης με θέμα την εξέλιξη της παράστασης του Παραδείσου κατά την αρχαιότητα:

Paradeisos : la notion de paradis dans l'Antiquité

20.03.2009 - 22.03.2009

Université d' Avignon et des Pays de Vaucluse

Πρόγραμμα

Vendredi 20 mars

14 h 00 : Allocutions de bienvenue

14 h 30 – 18 h 00 séance de communications

De l’Orient au monde grec, en passant par la Perse
Brigitte Lion, (Université de Tours), « Les jardins des rois néo-assyriens ».

Clarisse Herrenschmidt, (Laboratoire LSA du Collège de France / CNRS/EHESS) « Paradis terrestre mazdéen »

Pause café

Claire Balandier (Université d’Avignon et des pays de Vaucluse), « Les jardins sacrés à Chypre ».

Christophe Benech - Rémy Boucharlat (Lyon - Maison de l’Orient) « Sur les jardins royaux de Pasargades»

Paolo Garuti (Ecole Biblique et Archéologique Française de Jérusalem, Pontificia Università San Tommaso d’Aquino, Rome), “Le jardin inaccompli : un parcours littéraire possible à travers l’histoire des textes bibliques » (sous réserve)

Samedi 21 mars : Palais des congrès au Palais des Papes9 h 00 – 11 h 00 : séance de communications

Paradis romains
Bettina Bergmann (Mont Holyoke College- Massachussets), « Feasting on Nature : spectacle of exotica in Roman gardens »

Hélène Eristov (AOROC - ENS Paris), « Les peintures de jardins disparus de Pompéi »

Nicole Blanc, (AOROC - ENS Paris), "Paradis et hortus conclusus : formes et sens de la clôture"

11h 00 – 12 h 30 : présentation collective des jardins du palais des Papes par Dominique Carru, Directeur du Service Archéologique Départemental de Vaucluse puis visite des appartements du Pape et des jardins, sous la conduite de Sophie Biass-Fabiani, Conservateur du Palais des papes et de Dominique Carru.

déjeuner

14 h 30 : reprise des communications

Des paradis féconds et habités
Françoise Gury (AOROC –ENS Paris), "Les jardins romains étaient-ils bien entretenus ? Esthétique du négligé ou expression de la générosité de la Nature

Amina-Aïcha Malek, (AOROC- ENS Paris), « Peut-on parler de paradeisos en mosaïque ? » Jean Trinquier (ENS - Paris), « Les parcs à gibier romains et le modèle du "paradis" » pause

Christophe Vendries (Université de Rennes II), « A l'écoute de la nature. L'environnement sonore des jardins romains : du bruissement de l'eau au chant des oiseaux »

Emilie Chassillan (Doctorante, Université de Paris IV-Sorbonne- Université d’Avignon et des Pays de Vaucluse) « Choix iconographiques dans le décor des jardins des maisons de Gaule romaine »

Elisabeth Doumeyrou (Conservateur du Patrimoine et de l’Archéologie de la ville de Perpignan), « Fontaines et luxe de l’eau dans les maisons de l’Antiquité tardive »

Dimanche 22 mars : à Vaison-la-Romaine

8 h 30 : départ pour Vaison-la-Romaine.

10 h 30 : Mairie de Vaison-la-Romaine

fin des communications

De l’Antiquité tardive au monde omeyyade
Eric Morvillez (Université d’Avignon et des Pays de Vaucluse) : Que reste-t-il de l’iconographie du paradeisos dans l’Antiquité tardive ?

Abdallah Komait (Doctorant, Université de Paris I), "La représentation du paradis dans les mosaïques de Syrie du Nord à l'époque byzantine"

Claude Vibert-Guigue (AOROC- ENS), « Qusayr 'Amra et Azraq Aïn Soda, deux sites « paradisiaques » en milieu steppique et oasien en Jordanie au VIIIe s. »

Bilan scientifique et conclusion du colloque

Ανακάλυψη εργαστηρίων στον αρχαιολογικό χώρο της Δήλου

Στη σημερινή ηλεκτρονική έκδοση της εφημερίδας ΒΗΜΑ διαβάζουμε για την ανακάλυψη εργαστηρίων κατά τη διάρκεια εργασιών της Αρχαιολογικής Εταιρίας στο νησί της Δήλου. Τα ευρήματα παρουσίασε σε ομιλία του τη Δευτέρα ο αρχαιολόγος Π. Χατζηδάκης.

Ειδικότερα στο φως ήρθε τμήμα του βιοτεχνικού και εμπορικού τμήματος της αρχαίας πόλης: ένα εργαστήριο κατασκευής μικρών μεταλλικών αγαλμάτων, ένα εργαστήριο ζωγράφου και κατάστημα πώλησης άρτου και ποτών.

Τα ευρήματα εντοπίσθηκαν στην αρχαία οδό των Λεόντων.

"Μπορεί άλλωστε να φανταστεί κανείς την εικόνα αυτού του εμπορικού δρόμου στην αρχαιότητα, όταν οι επισκέπτες του ιερού έφθαναν ή αποχωρούσαν από το νησί και είτε ήθελαν να αγοράσουν κάποια αντικείμενα ως αφιερώματα ή ό,τι άλλο είτε απλώς να προμηθευτούν τροφή. (Η παραπομπή σε σημερινούς δρόμους νησιών είναι ευθεία...)

Μερικά χρυσά σκουλαρίκια, όμοια με άλλα τα οποία είχαν βρεθεί κατά τη δεκαετία του ΄60 και θεωρήθηκαν εισαγόμενα από την Αλεξάνδρεια, ήταν τα ευρήματα του χρυσοχοείου, αποδεικνύοντας την επιτόπια κατασκευή τους. Επίσης βρέθηκε η μήτρα κεφαλής του Απόλλωνα, αλλά και το άγαλμα μιας Αφροδίτης με ίχνη χρώματος επάνω της. Τα κατάλοιπα χρωμάτων εξάλλου σε έναν άλλο χώρο έδειξαν την ύπαρξη του ατελιέ του ζωγράφου. "

Για να διαβάσετε ολόκληρο το άρθρο, πατήστε εδώ.

Ένα νέο βιβλίο αφιερωμένο στο βασιλιά Σολομώντα

Κυκλοφορεί από τον εκδοτικό οίκο Lessius ένας συλλογικός τόμος προς τιμήν του καθηγητή Jacques Vermeylen και με θέμα το βασιλιά Σολομώντα:

Claude Lichtert &Dany Nocquet (εκδ.), Le roi Salomon, un héritage en question : hommage à Jacques Vermeylen, Bruxelles : Lessius 2008

ISBN 978-2-87299-176-1
29,50 ευρώ

Περίληψη εκδοτικού οίκου
Οι μελέτες αυτού του τόμου ως θέμα τους έχουν την πρώιμη περίοδο της βασιλείας στον Ισραήλ και Ιούδα. Παρακολουθούν τον Σολομώντα μέσα στην ιστορία της Π.Δ., στα 11 πρώτα κεφάλαια του Α΄ Βασ, στη βιβλική και πατερική παράδοση καθώς και την παρουσία του Σολομώντα στον ιουδαϊκό πολιτισμό.
Στο τόμο παρουσιάζεται η μορφή του Σολομώντα όχι μόνο μέσα στα βιβλικά κείμενα αλλά και στο πολιτισμικό και συμβολικό μας κόσμο. Συζητώντας την κληρονομιά που άφησε ο Σολομώντας στις μελέτες εξετάζεται επίσης η ιστορικότητα του συγκεκριμένου βασιλιά και η κειμενική, πολιτική και θρησκευτική συνάφεια των παραδόσεων για τον Σολομώντα. Στην ανάλυση του 1 Βασ 1-13 εντοπίζονται παραδείγματα διακειμενικότητας και αλληλεπίδρασης μεταξύ των βιβλικών μορφών καθώς και ο απόηχος από την αρχαία συζήτηση σχετικά με την προσωπικότητα του συγκεκριμένου βασιλιά. Επίσης η μορφή του Σολομώντα ερμηνεύτηκε με διάφορους τρόπους στα βιβλία των Χρονικών, στη μετάφραση των Ο΄, στο κατά Ματθαίον και στην πατερική παράδοση. Αναλύοντας αυτές της μορφές επαναδιήγησης της ιστορίας του Σολομώντα οι συγγραφείς του τόμου παρατηρούν ότι η μορφή του ''υιού" Σολομώντα δεν είναι μέσα σε αυτές τις παραδόσεις τόσο εξιδανικευμένη όσο εκείνη του "πατέρα" Δαυίδ. Επίσης στον τόμο τίθεται το ερώτημα γιατί ο Σολομώντας και οι ιστορίες του αποτέλεσαν πηγή έμπνευσης στην τέχνη και θεολογία.

Περιεχόμενα τόμου

• Dany Nocquet; Claude Lichtert, "Hommage à Jacques Vermeylen", 7-14
• "Publications de Jacques Vermeylen (de 1974 à 2007)", 15-23
• Jacques Briend, "Les relations du roi Salomon avec les pays voisins", 27-35
• Jean L., "Ska, Salomon et la naissance du royaume du Nord : fact or fiction?", 36-56
• Damien Noël, "Le temple de Jérusalem et les sanctuaires tribaux", 57-86
• Steven L. MacKenzie, "Yedidyah", 87-97
• Thomas Römer, "Salomon d'après les Deutéronomistes : un roi ambigu", 98-130
• Pierre Gibert, "Les fonctions royales salomoniennes au Sud et au Nord : deux façons de présenter la royauté ; essai sur le rapport entre narrativité et discursivité en historiographie", 131-148
• Olivier Artus, "La question de l'interprétation de la figure d'Abraham comme 'figure royale'", 149-164
• Christophe Nihan, "Du premier et du second temple : rôles et fonction du sanctuaire d'Israël selon l'écrit sacerdotal", 165-203
• André Wénin, "Bethsabée, épouse de David et mère de Salomon : une étude narrative du personnage", 207-228
• Walter Vogels, "Salomon et la sagesse : une image contrastée (1 R 2-11)", 229-246
• Jean P. Sonnet, "Côté cour, côté jardin : Salomon, l'Adam royal", 247-260
• Claude Lichtert, "D'un songe à l'autre : analyse rhétorique (1 R 3,1-15 et 9,1-9)", 261-281
• Elena DiPede, "Roboam et Jéroboam, héritiers de Salomon? (1 R 12)", 282-299
• Dany Nocquet, "L'unité prophétique d'Israël et de Juda (1 R 13,1-34)", 300-322
• Pierre M. Bogaert, "La fille de Pharaon et l'Arche du Seigneur selon les livres des Rois (TM et LXX) et des Chroniques", 325-338
• Philippe Abadie, "Du roi sage au roi bâtisseur du temple : un autre visage de Salomon dans le livre des Chroniques", 339-355
• Élian Cuvillier, "Salomon dans le premier évangile : Matthieu, critique de la royauté et de la sagesse humaine", 356-362
• Philippe Henne, "'Et il y a ici plus que Salomon' (Mt 12,42) : le roi plein de sagesse chez les Pères de l'Église", 363-375
• Françoise Mies, "Job et Salomon : profils parallèles et divergents selon Blaise Pascal", 379-396
• Jean L. Blaquart, "Quelques enjeux théologiques d'un jugement fameux", 397-414
• Jacques Bernard, "David et Salomon en catéchèse", 415-432
• Philippe Weber, "Salomon et les musiciens", 433-452
• Jean F. Grégoire, "Le roman de Salomon", 453-468
• Bernard van Meenen, "A quoi servent les exégètes?", 469-480