BMCR: ένα νέο βιβλίο για τη νεότητα στη ρωμαϊκή κοινωνία

Στην ιστοσελίδα του BMCR έχει αναρτηθεί η βιβλιοκρισία-βιβλιοπαρουσίαση του συλλογικού τόμου με θέμα τη νεότητα στην αρχαία Ρώμη:

Christian Laes, Johan Strubbe, Jeugd in het Romeinse Rijk: Jonge jaren, wilde haren?. Leuven: Davidsfonds, 2008.

ISBN 978058265272.
EUR 24.95

Για να διαβάσετε τη βιβλιοκρισία, πατήστε εδώ.

Μια παρουσίαση του έργου και της επιστημονικής προσφοράς του W.M.Ramsay

Από το ιστολόγιο BiblicalStudies.org πληροφορούμαστε για την ανάρτηση στο διαδίκτυο μίας σύντομης μελέτης για το έργο και την επιστημονική προσφορά του W.M. Ramsay αρχαιολόγου και ιστορικού (1850-1939). Ο Ramsay, καθηγητής του Παν/μίου Aderbeen έκανε πολλές περιοδείες στη Μ. Ασία, κατέγραψε και δημοσίευσε μία σειρά από επιγραφικά και άλλα μνημεία της περιοχής. Ασχολήθηκε εκτενώς και με θέματα της Κ.Δ. Από τα καλύτερά του έργα, νομίζω, είναι το δίτομο έργο The Cities and Bishoprics of Phrygia και το έργο The Historical Geography of Asia Minor. Γνωστά έργα του είναι επίσης: St Paul the Traveller and the Roman Citizen, The Cities of St Paul , Luke the Physician κ.ά.

W. Ward Gasque, Sir William M. Ramsay: Archaeologist and New Testament Scholar. A Survey of His Contribution to the Study of the New Testament. Grand Rapids: Baker Book House, 1966. pp.95.

Ένα νέο βιβλίο για την εβραϊκή γλώσσα

Από το ιστολόγιο της Ένωσης Θεολόγων ν. Λάρισας πληροφορούμαστε για την επανέκδοση του βιβλίου των Κωνσταντίνου / Δόικου για την εβραϊκή γλώσσα της Παλαιάς Διαθήκης:

Δαμ. Δοϊκου και Μιλτ. Κωνσταντίνου, Στοιχεία Βιβλικής Εβραϊκής Γλώσσας - Ανάλυση της Πεντατεύχου, 2η έκδοση, εκδ. Επίκεντρο 2008

Στο ιστολόγιο διαβάζουμε την περιγραφή των περιεχομένων του βιβλίου:

Για την επίτευξη του παραπάνω στόχου το έργο είναι δομημένο σε δύο μέρη. Στο πρώτο μέρος, που επιγράφεται "Στοιχεία Βιβλικής Εβραϊκής Γλώσσας", επιχειρείται η με συστηματικό τρόπο βαθμιαία εισαγωγή του αναγνώστη σε θεμελιώδη για την κατανόηση της γλώσσας θέματα, ώστε να μπορεί να προσεγγίσει, με τη βοήθεια λεξικού, ένα απλό αφηγηματικό κείμενο.
Το δεύτερο μέρος, που επιγράφεται "Γλωσσική Ανάλυση της Πεντατεύχου", περιλαμβάνει τρία τμήματα. Στο πρώτο παρατίθενται πέντε κείμενα (ένα από κάθε βιβλίο της Πεντατεύχου) με πλήρη γραμματική ανάλυση των λέξεων τους, που θα δώσουν στον αναγνώστη την ευκαιρία για πρακτική εφαρμογή των όσων διδάχτηκε από το πρώτο μέρος του έργου. Ακολουθούν το δεύτερο τμήμα με ένα πλήρες εβραιο-ελ-ληνικό λεξικό της Πεντατεύχου και το τρίτο τμήμα με τρία ευρετήρια που θα διευκολύνουν τον μελετητή να αναζητήσει αντίστροφα, με βάση την ελληνική μετάφραση τους, τις εβραϊκές λέξεις του πρωτοτύπου.

Η γλώσσα της Βίβλου - πρακτικά γλωσσολογικού συνεδρίου

Από το ιστολόγιο ricoblog πληροφορούμαστε για τη δημοσίευση των πρακτικών του πρώτου συνεδρίου του Linguistics Institute of Ancient and Biblical Greek (2006)

Για να τα διαβάσετε, πατήστε εδώ.

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το LIABG πατήστε εδώ για να βρεθείτε στη σχετική ιστοσελίδα.

Το νέο τεύχος του Currents in Biblical Research

Στο νέο τεύχος του Currents in Biblical Research 7:2 (2009) δημοσιεύονται τα εξής άρθρα:

Brad E. Kelle, "Hosea 1—3 in Twentieth-Century Scholarship", 179-216

Κατά τον 20ο αιώνα η κριτική έρευνα για το βιβλία του Ωσηέ επικεντρώθηκε κυρίως στη μεταφορά του γάμου στο Ωσ 1-3. Οι ερμηνευτές συχνά θεώρησαν ότι αυτά τα κεφάλαια θέτουν τα βασικά ερμηνευτικά ζητήματα σχετικά με το μήνυμα του προφήτη και του βιβλίου στο σύνολό του μολονότι μέχρι και σήμερα δεν υπάρχει συμφωνία σχετικά με τα βασικότερα ερμηνευτικά ζητήματα. Στις νεότερες ωστόσο έρευνες σωστά υπήρξε μία τάξη να περάσει κανείς πέρα από τα στενά όρια των κεφ. 1-3. Στο άρθρο εξετάζονται οι βασικές τάσεις στη σύγχρονη έρευνα αυτών των κεφαλαίων με ιδιαίτερη βαρύτητα στο δεύτερο μισό του 20ου αιώνα. Από τις πρώτες δεκαετίες του 1900 έως και τη δεκαετία του 1980 οι κριτικές μελέτες επικεντρώθηκαν στο βιογραφικό του προφήτη και της οικογένειάς του καθώς και σε θέματα ιστορικής κριτικής και κριτικής των μορφών. Από τη δεκαετία του '30 κι εξής υπήρχε η τάση τα κεφάλαια να κατανοούνται μέσα στο πλαίσιο της λατρείας του Βαάλ στον Ισραήλ κατά τον 8ο αι. Στις αρχές της δεκαετίας του '80 στην έρευνα κυριαρχούν οι φεμινιστικές αναγνώσεις των κεφαλαών. Στα χρόνια που ακολούθησαν στις προηγούμενες αναγνώσεις προστίθεται και η έμφαση στη θεωρία της μεταφοράς καθώς επίσης στις φιλολογικές και ιστορικοκοινωνικές αναλύσεις και στις προσανατολισμένες στο βιβλίο αναγνώσεις. Το δεύτερο μέρος της μελέτης, που θα δημοσιευθεί ως ένα επόμενο άρθρο, θα ασχοληθεί με την ιστορία της έρευνας των κεφ. 4-14.

Bradley L. Crowell, "Postcolonial Studies and the Hebrew Bible", 217-244

Καθώς το επίπεδο των βιβλικών σπουδών γίνεται όλο και περισσότερο πολύπλοκο, οι ερευνητές εντάσσουν σε αυτές μεθόδους και θεωρίες από άλλους ερευνητικούς χώρους. Ένας τέτοιος είναι η μεταποικιακή θεωρία (postcolonian theory), η οποία θέτει στο επίκεντρο το ρόλο των αυτοκρατοριών και τις επιπτώσεις, που αυτές έχουν, στην κοινωνία και στη λογοτεχνία. Στην παρούσα μελέτη εξετάζεται πώς η μεταποικιακή θεωρία συνδυάζεται με τη μελέτη της εβραϊκής Βίβλου. Ερμηνευτές που χρησιμοποιούν αυτήν τη θεωρία στρέφουν την προσοχή τους σε τρία βασικά ζητήματα: στο πώς οι αποικιακές αυτοκρατορίες ερμήνευσαν τη Βίβλο και πώς αντέδρασαν οι ιθαγενείς πληθυσμοί σε αυτήν την ερμηνεία, σε ερμηνείες από πληθυσμούς που βρέθηκαν νωρίτερα κάτω από την κυριαρχία τέτοιων αυτοκρατοριών και στο ρόλο των αυτοκρατοριών και τις αντιδράσεις προς αυτές κατά τη σύνταξη των κειμένων της εβραϊκής Βίβλου.

Dan Batovici , "The Oxford Conference on the Synoptic Problem", 245-271

Κατά τους τελευταίους δύο αιώνες προτάθηκε ένα ευρύ φάσμα λύσεων του συνοπτικού προβλήματος. Μολονότι βρισκόμαστε ακόμη μακριά από μία συμφωνία, υπάρχει μία τάση ένταξης νέων διαστάσεων στη συζήτηση του θέματος : το ευαγγέλιο του Θωμά, η χρήση της Π.Δ. από τους συγγραφείς των συνοπτικών ευαγγελίων ή οι πρόσφατες σπουδές για τα μέσα επικοινωνίας κατά την αρχαιότητα. Στο άρθρο παρουσιάζονται μία σειρά από θέματα, τα οποία παρουσιάσθηκαν στο συνέδριο της Οξφόρδης για το συνοπτικό πρόβλημα, το οποίο έλαβε χώρα το Μάη 2008, τα οποία κινούνται από τη συζήτηση παλαιών και νεότερων λύσεων του συνοπτικού προβλήματος μέχρι τις νεότερες κατευθύνσεις στην έρευνα.

Carol Bakhos, "Recent Trends in the Study of Midrash and Rabbinic Narrative", 272-293

Στο άρθρο παρουσιάζονται κάποιες σημαντικές εξελίξεις στις σπουδές του ραβινικού midrash και τις αφηγηματικές (haggadah) πηγές. Οι νέες αυτές εξελίξεις έχουν τις απαρχές τους στο έργο του Jacob Neusner στις αρχές της δεκαετίας του '70. Το άρθρο εντοπίζει τις εξελίξεις από εκείνο το σημείο κι εξής και μάλιστα στους εξής τομείς: 1) φιλολογική ανάλυση, 2) πολιτισμικές σπουδές και 3) νέος ιστορικισμός. Σε ένα τελευταίο μέρος παρουσιάζονται οι σημαντικότερες εξελίξεις στο έργο κριτικής έκδοσης των ραβινικών κειμένων, το οποίο βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη.

Οι μαρτυρίες για την Asherah μέσα στη Βίβλο

Από τον Jim West πληροφορούμαστε ότι στο ιστολόγιο Bible and Interpretation έχει αναρτηθεί ένα άρθρο της Judith M. Hadley για την Asherah και τις μαρτυρίες που υπάρχουν γι' αυτήν μέσα στην Π.Δ. Για να βρεθείτε στο σχετικό άρθρο, πατήστε εδώ.

Η γνωστική αντίληψη για τον κόσμο

Στο ιστολόγιο Exploring our Matrix ο James McGrath δημοσίευσε ένα σχεδιάγραμμα της γνωστικής κοσμολογίας, όπως αυτή παρουσιάζεται στο γνωστικό κείμενο Περί της αρχής του λόγου από την βιβλιοθήκη του Nag Hammadi. Για να βρεθείτε στη σχετική ανάρτηση κι από εκεί στο σχετικό σχεδιάγραμμα, πατήστε εδώ.

Rezeptionsgeschichte: η Αγία Γραφή κατά τον πρώιμο Μεσαίωνα

Κυκλοφόρησε ένα νέο βιβλίο για τη χρήση της Αγίας Γραφής στα ερμηνευτικά και λειτουργικά κείμενα του πρώιμου Μεσαίωνα:

Patrizia Carmassi (εκδ.), Präsenz und Verwendung der Heiligen Schrift im christlichen Frühmittelalter: exegetische Literatur und liturgische Texte, [interdisziplinäres Kolloquium vom 6. bis 9. März 2005 in Wolfenbüttel], Wiesbaden : Harrassowitz 2008

ISBN 978-3-447-05800-1

98 ευρώ

• Stephan C. Kessler, "Präsenz und Verwendung der Heiligen Schrift bei Gregor dem Großen : Exegese in der Spannung zwischen Antike und Mittelalter und zwischen Mönchtum und Mystik", 17-31
• Μartin Heinzelmann, "Die Psalmen bei Gregor von Tours", 33-57
• Silvia Cantelli Berarducci, "L'esegesi ai Salmi nel sec. IX : il caso delle edizioni commentate del Salterio", 59-115
• Klaus Zechiel-Eckes, "Politische Exegese und falsches Recht : zu Rezeption und persuasiver Verwendung des Bibeltextes in den pseudoisidorischen Dekretalen", 117-137
• Hedwig Röckelein, "Die Heilige Schrift im Frauenhand", 139-209
• Arnold Angenendt, "Liturgie im Mittelalter", 211-238
• Jean P. Bouhot, "Le choix des lectures liturgiques dans l'église romaine : quelques exemples", 239-249
• Patrizia Carmassi, "Das Lektionar Cod. Guelf. 76 Weiss. : Beispiele liturgischer Verwendung der Heiligen Schrift im frühmittelalterlichen Gallien", 251-298
• Angelus A. Häussling, "Die Bibel in der Liturgie der Tagzeiten", 299-322
• Franz K. Prassl, "Gregorianische Gesänge als klingende Exegese im Kontext der Liturgie", 323-357
• Éric Palazzo, "Exégèse et liturgie dans le haut Moyen ˆAge : l'exemple des autels portatifs", 359-371
• Christoph Winterer, "Das Wolfenbütteler Evangeliar mit den Federzeichnungen (Cod. Guelf. 16.1 Aug. 2°) : ikonographische Vielfalt und Dialogdarstellungen im ottonischen Corvey", 373-404

Σεμινάριο για τις θρησκευτικές και πολιτικές ομάδες της εποχής του Χριστού και η Κ.Δ.

Το προηγούμενο Σαββατοκύριακο 6/12-7/12 έλαβε χώρα το Blockseminar (εντατικό σεμινάριο) για τις θρησκευτικές και πολιτικές ομάδες της εποχής του Ιησού και την Κ.Δ. στο τμήμα Ορθοδόξου Θεολογίας του Παν/μιου Μονάχου, στο οποίο ήμουν υπεύθυνη από κοινού με τον καθηγητή της Κ.Δ. του Τμήματος κ. Κ. Νικολακόπουλο.

Στο πρώτο μέρος του σεμιναρίου η πρώτη εισήγηση (Artur Zielke) παρουσίασε το ιστορικοκοινωνικό πλαίσιο στην εποχή του Δεύτερου Ναού. Κεντρικά σημεία ήταν: Αντίοχος Επιφανής και εξελληνισμός της Παλαιστίνης, Μακκαβαίοι, Ασμοναίοι, Ηρώδης και Ρωμαίοι, η διοίκηση της Παλαιστίνης, τα γεγονότα που οδήγησαν στην πρώτη ιουδαϊκή επανάσταση.

Στη συνέχεια έγινε μια σύντομη παρουσίαση από μένα της τυπολογίας της σέκτας, την οποία εισήγαγε ο Bryan Wilson: 1) conversionist, 2) revolutionist, 3) introversionist, 4) manipulationist, 5) thaumaturgical response, 6) reformist, 7) utopist, καθώς και του μοντέλου ταυτότητας, το οποίο παρουσιάσθηκε από τον Tajfel και άλλους.

Μετά παρουσιάσθηκαν στοιχεία σχετικά με τη γένεση, εξέλιξη, θεολογική διδασκαλία, κοινωνική θέση, σχέσεις με τη ρωμαϊκή εξουσία κτλ. των διαφόρων θρησκευτικών και πολιτικών ομάδων και ειδικότερα των Φαρισαίων, Σαδδουκαίων, Εσσαίων, κοινότητας Κουμράν, Ζηλωτών, sicarii, Ηρωδιανών, Σαμαριτών κ.ά. (φοιτητές που παρουσίασαν εργασία: M. Überberg, K. Chalkiadakis, J. Rajak, J. Stojanovic, A. Kroiß, Chr. Moukrioti).

Στη συζήτηση που ακολούθησε έγινε η προσπάθεια να συνδεθούν τα κοινωνικά μοντέλα / τυπολογίες που παρουσιάσθηκαν αρχικά με τις ομάδες αυτές. Προέκυψε ότι κάποιες από αυτές θα μπορούσαν να χαρακτηρισθούν ως η μία η άλλη περίπτωση σέκτας π.χ. οι Εσσαίοι και το Κουμράν ταιριάζουν περισσότερο στον τύπο του introversionists, οι αποκαλυπτικές ομάδες στους revolutionists, οι πρώτοι χριστιανοί στους conversionists και οι Φαρισαίοι στους reformists. (οι Σαδδουκαίοι δε φαίνεται να ανήκουν σε καμιά από αυτές τις κατηγορίες) Χαρακτηριστικά αυτού του τελευταίου τύπου φαίνεται να έχει και η ομάδα του Ιησού. Με τη βοήθεια του μοντέλου ταυτότητας των μειονοτήτων και της θεωρίας της Mary Douglas περί τελετουργικής καθαρότητας, θέσαμε το ερώτημα, το οποίο απασχόλησε το επόμενο μέρος του σεμιναρίου: μήπως η τόσο έντονη σύγκρουση μεταξύ Ιησού και της ομάδας των Φαρισαίων, όπως αυτή δηλώνεται σε κάποια κείμενα της Κ.Δ. οφείλεται ακριβώς στην ανάγκη της κάθε ομάδας να δηλώσει την ταυτότητά της και να διακριθεί από μία άλλη, με την οποία έχει αρκετά κοινά στοιχεία;

Στο δεύτερο μέρος του σεμιναρίου παρουσιάσθηκαν εργασίες με θέμα τον τρόπο που παρουσιάζονται οι διάφορες παραπάνω ομάδες μέσα στην Κ.Δ. (φοιτητές που παρουσίασαν εργασίες: Μ. Maric, A. Ionice, M. Yokyk). Αυτό που προέκυψε είναι ότι η εικόνα δεν είναι ενιαία σε όλα τα βιβλία της Κ.Δ. και κάποιες φορές και μέσα στο ίδιο βιβλίο. Γενικά ωστόσο εντοπίσθηκαν κάποια βασικά στοιχεία που υποδηλώνουν μία τάση όσον αφορά στον τρόπο παρουσίασης των ομάδων αυτών στα επιμέρους βιβλία, πχ. η αντιπαράθεση στο κατά Ματθαίον του Ιησού με τους Φαρισαίους είναι οξεία, ενώ ο Λουκάς τείνει γενικά να απαλείφει τις αναφορές σε Φαρισαίους, όπου ο Μάρκος και Ματθαίος τους αναφέρουν. Ένα άλλο ενδιαφέρον στοιχείο είναι η απουσία των Φαρισαίων από την ιστορία του Πάθους στα συνοπτικά. Θα εμφανισθούν ξανά μετά την ανάσταση. Με τη βοήθεια των συμπερασμάτων του προηγούμενου μέρους έγινε η προσπάθεια να εξηγηθεί η οξύτητα της αντιπαράθεσης σε κάποια κείμενα. Ίσως η οξύτητα οφείλεται σε συγκεκριμένες ιστορικοκοινωνικές συνθήκες που το κάθε κείμενο προϋποθέτει και επομένως η εικόνα δεν είναι ιστορική με την έννοια της αντικειμενικής απόδοσης μίας συγκεκριμένης πραγματικότητας, αλλά συνδέεται με τη ρητορική της αντιπαράθεσης και δήλωσης της ταυτότητας.

Στο τελευταίο μέρος έγινε μία παρουσίαση (N. Savcovic) των τάσεων στον τρόπο κατανόησης του Ιησού στην ιουδαϊκή ακαδημαϊκή έρευνα και την ιουδαϊκή τέχνη (παρουσιάσθηκαν έργα Chagall). Τα συμπεράσματα της παρουσίασης εντάχθηκαν μέσα στο πλαίσιο της σύγχρονης ιστορικοπολιτικής κατάστασης.

Το σεμινάριο τελείωσε με μία επίσκεψη στη συναγωγή του Μονάχου στη Jakobsplatz (από όπου και η φωτογραφία) και συζήτηση εκεί με το ραβίνο. Η συγκεκριμένη κοινότητα ανήκει στις συντηρικές ομάδες του Ιουδαϊσμού. Πολύ ενδιαφέρουσα βρήκα την τοποθέτηση του ραβίνου ότι οι ραβίνοι κατάγονται πνευματικά από τους Φαρισαίους, την υιοθέτηση της πίστης σε ανάστασης (αν και δεν ήταν ακριβώς σαφές ποιο είναι το περιεχόμενό της και η έμφαση ήταν σαφώς στην παρούσα ζωή), οι θέσεις περί γυναικών και μεικτών γάμων κτλ.

Βιβλιογραφία για το Nag Hammadi

Κυκλοφόρησε ο τρίτος τόμος της σειράς Βιβλιογραφία Nag Hammadi από τον εκδοτικό οίκο Brill:

David M. Scholer, Nag Hammadi Bibliography 1995-2006, (Nag Hammadi and Manichaean Studies, 65), Brill 2009

ISBN: 978 90 04 17240 1

€ 99.00

Περιγραφή εκδοτικού οίκου

Αυτός είναι ο τρίτος τόμος της εκτενούς και πολύτιμης σειράς Nag Hammadi Bibliography (ο πρώτος τόμος κάλυπτε τη χρονική διάρκεια 1948–1969 και ήταν ο πρώτος στη σειρά Nag Hammadi. Ο δεύτερος κάλυπτε το διάστημα 1970–1994. Αυτός ο τρίτος τόμος ενσωματώνει τα Supplements II/1-II/8 στη βιβλιογραφία, όπως αυτά δημοσιεύθηκαν στο Novum Testamentum 1998–2008, με συμπληρώματα και διορθώσεις. Αυτή η τελευταία ενημερωτική έκδοση περιλαμβάνει 3.063 λήμματα, ενώ οι τρεις τόμοι συνολικά περιέχουν 11.580 λήμματα. Οι σπουδές του Nag Hammadi και του γνωστικισμού εξακολουθούν να έχουν μεγάλη σημασία για τη μελέτη του αρχέγονου Χριστιανισμού και η παρούσα βιβλιογραφία προσφέρει ένα πολύτιμο εργαλείο γι' αυτήν τη μελέτη.